Indie wysyłają wiadomość do świata, poprawiając stosunki z Rosją

W miarę jak New Delhi kontynuuje delikatne balansowanie, rozmowy S. Jaishankara w Moskwie są uważnie obserwowane i analizowane w atlantyckich stolicach.

Pięciodniowa wizyta ministra spraw zewnętrznych Indii, dr Subrahmanyama Jaishankara dobiega końca, a mając na uwadze cały rok 2023 okazała się naprawdę niezrównana w dwustronnych stosunkach między starymi przyjaciółmi: New Delhi i Moskwą. Można założyć, że oba kraje są obecnie na jasno wytyczonej ścieżce ożywienia swoich silnych, przewidywalnych, wzajemnie korzystnych, choć nieco powolnych więzi.

W ramach swojego oficjalnego harmonogramu Jaishankar spotkał się z ministrem spraw zagranicznych Rosji, Siergiejem Ławrowem i wicepremierem, Denisem Manturowem, jak też ze społecznością indyjską w Moskwie oraz odbył przyjacielską rozmowę z prezydentem Rosji, Władimirem Putinem, co stanowi rzadkie odstępstwo od protokołów Kremla.
Wizyta  Jaishankara nabiera znaczenia ze względu na konflikt na Ukrainie, który stworzył głębokie podziały geopolityczne w Europie i na świecie. Indie konsekwentnie utrzymują neutralne stanowisko, wzywając wszystkie strony do osiągnięcia rozwiązania za pomocą środków pokojowych. Dlatego obecna wizyta podkreśla znaczenie, jakie odgrywają stosunki rosyjsko-indyjskie pomimo wezwań państw NATO do nałożenia sankcji na Moskwę i bojkotu rosyjskiego eksportu, zwłaszcza ropy i uzbrojenia.

Podczas prawie godzinnej rozmowy ze społecznością indyjską dr Jaishankar zauważył, że stosunki między Indiami a Rosją w polityce światowej, to „stosunki o wyjątkowej stałości i konsekwencji”. Chwaląc stabilność więzi między obydwoma gigantami, stwierdził, iż choć prawie wszystkie stosunki między państwami mają swoje „dobre i niezbyt dobre” okresy, to stosunki indyjsko-rosyjskie są jako jedyne w swoim rodzaju: stałe w polityce światowej od początku lat pięćdziesiątych.

Oficjalnie stosunki indyjsko-rosyjskie cieszą się wyjątkowym tytułem Specjalnego i Uprzywilejowanego Partnerstwa Strategicznego. Od początku kryzysu ukraińskiego, podczas gdy Rosja i Unia doświadczyły zerwania w swoich stosunkach geopolitycznych, późniejsze skupienie się Rosji na wschodzie i neutralność Indii doprowadziły do eksplozji handlu między tradycyjnymi sojusznikami z zimnej wojny. Podkreślając znaczenie więzi, dr Jaishankar podkreślił wielką dbałość poprzednich przywódców o pielęgnowanie tych relacji.

Rosja znalazła chętny rynek wśród indyjskich nabywców ropy, ponieważ państwa atlantyckie nałożyły ograniczenia na import rosyjskiej ropy. Pod przewodnictwem Stanów Zjednoczonych i ich europejskich sojuszników ogłoszono nowy pułap cenowy rosyjskiej ropy naftowej, transportowanej drogą morską na poziomie 60 dolarów za baryłkę. Indie po cichu odmówiły uznania atlantyckiego pułapu cen.

Zapytany na forum Globsec 2022 na Słowacji w sprawie wyjątkowego stanowiska Indii w sprawie konfliktu na Ukrainie, Jaishankar zasłynął z argumentacji: „Europa musi wyrosnąć z przekonania, że problemy Europy są problemami świata, ale problemy świata nie są problemami Europy”.

Podczas swojego przemówienia Jaishankar podkreślił również, iż chociaż stosunki gospodarcze między obydwoma narodami wykazały ogromny wzrost, zwiększenie indyjskiego eksportu do Rosji byłoby mile widziane. Inne wyzwania, wyrażone podczas jego wystąpień publicznych, to brak znajomości niektórych podmiotów gospodarczych, rozwiązań i platform, pojawiających się w obu krajach. Wzmocnienie wymiany kulturalnej, interakcje między przedsiębiorstwami, turystyka i współpraca między organizacjami społeczeństwa obywatelskiego obu narodów, to tylko niektóre z obszarów, uznanych za posiadające potencjał wzrostu.

Minister spraw zagranicznych Indii spotkał się także 28. grudnia na Kremlu z prezydentem Rosji, Władimirem Putinem. Podkreślając zacieśnienie partnerstwa gospodarczego między Indiami a Rosją, Putin zauważył, że współpraca handlowa między obydwoma państwami zaowocowała większymi inwestycjami, zwłaszcza w sektorze ropy naftowej, węgla, i sektorów zaawansowanych technologii.

Indie importują obecnie prawie 20% swojej ropy z Rosji. Są też trzecim co do wielkości nabywcą ropy na świecie, importerem energii netto, zaspokajającym rosnące potrzeby gospodarcze. Rosja wyrosła ostatnio na głównego dostawcę Indii, wyprzedzając Irak i Arabię Saudyjską. Import rosyjskiej ropy zaspakaja obecnie około 40% całkowitego zapotrzebowania Indii na ropę i wykazuje 44% wzrost z roku na rok.

Import ropy naftowej nadał także nowy impuls gospodarczy stosunkom, które przez ostatnie kilka lat ograniczały się głównie do sprzętu obronnego. Obydwa kraje szukają obecnie sposobów na rozszerzenie i ożywienie więzi handlowych, Moskwa dąży do większej integracji z rynkami azjatyckimi, a Indie szukają nowych partnerów biznesowych, jacy mogliby wesprzeć swój rosnący status gospodarczy.

Władimir Putin zaprosił premiera Indii, Narendrę Modiego, do złożenia w przyszłym roku wizyty w Rosji. „Wiem, że pragnie zrobić wszystko, aby rozwiązać ten problem środkami pokojowymi” – powiedział, zauważając, iż Modi był „wielokrotnie informowany” i informowany na bieżąco o kryzysie ukraińskim.

Indie konsekwentnie wstrzymują się od udziału w uchwałach ONZ, co może zostać odebrane jako krytyka działań Rosji na Ukrainie. Na początku tego roku rosyjski prezydent ponownie zapewnił o poparciu Moskwy dla stałego członkostwa Indii w Radzie Bezpieczeństwa ONZ, o które New Delhi zabiegało w ostatnich latach. To samo powtórzył Ławrow publicznie podczas wspólnego briefingu, zorganizowanego bezpośrednio po rozmowach z Jaishankarem.

Omawiając poszerzenie współpracy z Rosją w sektorach obronnym, nuklearnym i kosmicznym, Jaishankar podkreślił kwestię, która nie umknie uwadze wnikliwych obserwatorów: „Taką współpracę prowadzi się wyłącznie między krajami, które naprawdę darzą się dużym zaufaniem” – powiedział podczas rozmowy ze społecznością indyjską. Dodał, że podpisano istotne umowy w sprawie rozbudowy wspólnego projektu elektrowni jądrowej Kudankulam (KNPP).

Obecna wizyta jest uważnie obserwowana w atlantyckich stolicach, zwłaszcza iż Indie pomyślnie przeszły przez trudną dyplomatyczną linę między poszerzaniem stosunków z państwami atlantyckimi przy jednoczesnym pogłębianiu partnerstwa z Moskwą. Wizyta jest dla New Delhi także okazją do zasygnalizowania swojej niezależnej polityki zagranicznej i strategicznej autonomii w realizacji swoich interesów w czasie, gdy Indie zbliżają się do Stanów Zjednoczonych i ich sojuszników.

Odwieczne więzi indyjsko-rosyjskie najlepiej opisuje niedawny post Jaishankara. Zawierał on zdjęcia: radzieckiej pocztówki z wizyty na placu Czerwonym z 1962 roku, kiedy był tam z ojcem oraz jego niedawne zdjęcie przed Kremlem z podpisami: „Tak to się zaczęło. Tak leci.”

Aaryaman Nijhawan

Tłum. Andrzej Filus

Autor jest badaczem stosunków międzynarodowych i komentatorem politycznym.

Źródło: Theinteldrop