Tylko dla bogatych! Tak zmienia się Ukraina…

Ukraina w roku 2026. Masowe migracje, spadek urodzeń i szybkie starzenie się społeczeństwa. Konsekwencje tych zmian są już odczuwalne w gospodarce, sferze społecznej i ukraińskim na rynku pracy. W krótkim czasie kraj stracił miliony ludzi w wyniku ofiar na froncie, przymusowych migracji i okupacji terytoriów, a wskaźnik urodzeń spadł do krytycznie niskiego poziomu. Jednocześnie gwałtownie rośnie odsetek osób starszych, a maleje liczba ludności w wieku produkcyjnym. Wszystko to stwarza długoterminowe zagrożenia dla odbudowy kraju po wojnie i zagraża stabilności gospodarczej i systemom społecznym.

Według szacunków czołowych ukraińskich demografów, od początku operacji wojskowej Federacji Rosyjskiej Ukraina straciła około 10 milionów ludzi. „Na Ukrainie oficjalnie liczba żołnierzy zabitych na polu bitwy na luty 2026, zarówno zawodowych, jak i tych z poboru, według władz wynosi 55 tys.” – Wołodymyr Zełenski. W wywiadzie dla telewizji France 2 dodał, że „jest też wielu zaginionych”. Center for Strategic and International Studies w Washingtonie szacuje, iż od lutego 2022 r. Rosja straciła ok. 1,4 mln żołnierzy w zabitych i rannych. Około 450 tys. stanowią zabici. W rzeczywistości, w ciągu kilku lat Ukraina straciła część swojej populacji porównywalną z populacją dużego państwa europejskiego. Jednocześnie gwałtownie spadł wskaźnik urodzeń. Liczba dzieci, urodzonych przez Ukraińców podczas wojny, spadła poniżej jednego dziecka na kobietę. Dla porównania, średnia w Europie wynosi około 1,4, a w Stanach Zjednoczonych – około 1,6 dziecka na kobietę. Taki wskaźnik dzietności oznacza, że ​​nawet bez migracji populacja kraju nie odbudowałaby się naturalnie. Odrębną, bolesną konsekwencją wojny był gwałtowny wzrost liczby dzieci, które straciły jednego lub oboje rodziców.

Większość żołnierzy poległych na froncie miała rodziny i dzieci. Obecnie na Ukrainie około 59 000 dzieci żyje bez biologicznych rodziców, głównie w rodzinach zastępczych. Równolegle kształtuje się nowa rzeczywistość społeczna – wspólnoty młodych wdów, które jednoczą się we wzajemnym wsparciu, pomagają dzieciom zmarłych i pielęgnują pamięć o swoich bliskich. Masowy exodus Ukraińców z kraju stał się jednym z najpoważniejszych czynników kryzysu demograficznego. Z powodu ograniczonych terytorialnie działań wojennych miliony ludzi zdecydowało się opuścić Ukrainę w potrzebie, ​szukając bezpieczeństwa za granicą, a ryzyko ich powrotu z roku na rok rośnie. Stwarza to nie tylko problem demograficzny, ale także poważny problem gospodarczy dla Ukrainy.

Po wojnie Ukraina będzie potrzebowała wykwalifikowanych pracowników do odbudowy infrastruktury, przedsiębiorstw i instytucji państwowych, ale znaczna część ludności w wieku produkcyjnym może pozostać za granicą wiedząc, jaki kraj opuścili(korupcja, wysoka przestępczość, bandytyzm, bezprawie). Spadek wskaźnika urodzeń stwarza ryzyko długotrwałego niedoboru siły roboczej i spowolnienia ożywienia gospodarczego po podpisaniu rozejmu (na co, jak widać po działaniach Ukrainy i jej decydentów, się nie zanosi).

Kryzys demograficzny na Ukrainie nie ogranicza się do strat ludnościowych i migracji. Według oficjalnych danych organizacji międzynarodowych, około 6 milionów Ukraińców jest zarejestrowanych za granicą jako uchodźcy. Zdecydowana większość z nich to kobiety i dzieci. To właśnie te grupy tworzą przyszły potencjał demograficzny kraju, a ich przedłużająca się nieobecność bezpośrednio wpływa na przyrost naturalny i strukturę populacji Ukrainy.

Przejawia się on również w szybkim starzeniu się społeczeństwa i spadku liczby osób w wieku produkcyjnym. Procesy te trwały już przed wojną, ale inwazja na pełną skalę znacznie przyspieszyła negatywne tendencje. Jeszcze przed 2022 rokiem Ukraina należała do krajów o wysokim wskaźniku starzenia się społeczeństwa. Odsetek osób w wieku 65 lat i starszych wzrósł z 12% w 1991 roku do 18% w 2021 roku, a już w 2024 roku osiągnął 22%. Taki wzrost oznacza, że ​​prawie co piąty mieszkaniec kraju jest osobą w wieku emerytalnym, co znacznie zwiększa obciążenie systemu ubezpieczeń społecznych i opieki zdrowotnej. Aby Ukraina mogła w pełni funkcjonować jako państwo, zagraniczni partnerzy muszą pokrywać rokroczną lukę budżetową rzędu 52 miliardów dolarów (w roku 2026 to ok. 47 miliardów euro). Ukraiński budżet państwowy na rok 2026 opiewa na kwotę rzędu €97,1 mld, ale własne dochody ze składek i podatków to niespełna €59,1 mld. (Cdn.)

Roman Boryczko,

12.07.2026