Po prostu wziąć! (3)
X X X
Rewolucja boliwariańska była wielokrotnie testowana: pierwszy zamach stanu przeciwko Hugo Chávezowi miał miejsce w 2002 roku, strajk i sabotaż gospodarczy państwowej firmy naftowej odbył się w latach 2002–2003, referendum w sprawie odwołania prezydenta w 2004 roku, bojkot Zgromadzenia Narodowego przez opozycję w 2005 roku, załamanie cen ropy w latach 2014–2016, sankcje USA od 2017 roku. W wyborach prezydenckich w 2024 r. oficjalnie wygrał Maduro, jednak wielu obserwatorów uznało przebieg głosowania za nierzetelny, a wynik za zmanipulowany. 10. stycznia 2022 roku wenezuelski parlament przegłosował specjalną ustawę. Zapisano w niej, że Maduro jest dyktatorem, uzurpującym sobie władzę, ponadto zarzuca się mu sfałszowanie wyborów i doprowadzenie Wenezueli do bankructwa. Przewodniczący Zgromadzenia Narodowego Wenezueli, Juan Guaidó ogłosił 23. stycznia, że obejmuje funkcję pełniącego obowiązki głowy państwa. Proklamacja ta zyskała poparcie największych państw obu Ameryk (z wyjątkiem Meksyku). Jego tymczasowy rząd został rozwiązany przez partie opozycyjne pod koniec 2022 roku, a Stany Zjednoczone formalnie przestały go uznawać w styczniu 2023 roku. Mało?
X X X
Doroczne orędzie prezydenta Jamesa Monroe do Kongresu z 1823 roku zawierało ostrzeżenie, skierowane do mocarstw europejskich, aby nie ingerowały w sprawy półkuli zachodniej. To część orędzia znana jest jako doktryna Monroe. Stany Zjednoczone obawiały się interwencji Europy na Florydzie, północno-zachodnim Pacyfiku i w Ameryce Łacińskiej. W 1821 roku Rosja rościła sobie prawo do kontroli nad całym wybrzeżem Pacyfiku od Alaski po Oregon i zamknęła ten obszar dla żeglugi zagranicznej. Zbiegło się to z pogłoskami, iż Hiszpania, z pomocą europejskich sojuszników, planuje odzyskać swoje dawne kolonie w Ameryce Łacińskiej.
Interwencja europejska zagrażała interesom zarówno brytyjskim, jak i amerykańskim. Przez większość XIX wieku Stanom Zjednoczonym brakowało siły militarnej, aby zapobiec europejskiej interwencji w Nowym Świecie. Ponieważ jednak europejska ingerencja zagrażała interesom zarówno brytyjskim, jak i amerykańskim, doktryna Monroe została wprowadzona w życie przez Królewską Marynarkę Wojenną. Niemniej jednak, dla narodu amerykańskiego doktryna Monroe była dumnym symbolem amerykańskiej hegemonii na półkuli zachodniej. Stany Zjednoczone jednostronnie określiły swoje prawa i interesy w Nowym Świecie.
W 1904 roku prezydent Theodore Roosevelt dodał do doktryny Monroe tzw. Wniosek Roosevelta, potwierdzając prawo Stanów Zjednoczonych do interwencji w krajach Ameryki Łacińskiej w celu zapobieżenia ingerencji Europy, zwłaszcza w zakresie zadłużenia lub niestabilności, a także w celu utrzymania stabilności i ochrony interesów Washingtonu na półkuli zachodniej. Prezydent Stanów Zjednoczonych, Donald Trump próbował uzasadnić atak na Wenezuelę i narzucanie swojej woli Ameryce Łacińskiej przez Washington, powołując się na politykę prezydenta z XIX wieku. Trump nazwał (błyskawiczną, nielegalną operację sił specjalnych USA) nalot, który doprowadził do porwania prezydenta Wenezueli, Nicolása Maduro, aktualizacją doktryny Monroe, deklaracji z 1823 r. wydanej przez piątego prezydenta USA, Jamesa Monroe, dodając, że Stany Zjednoczone będą „rządzić krajem” do momentu, aż będzie można przeprowadzić „bezpieczną, właściwą i rozsądną transformację”. „Dominacja Ameryki na półkuli zachodniej nigdy więcej nie będzie kwestionowana”. (Cdn.)
Roman Boryczko,
styczeń 2026
