WOJNA NIEMCÓW Z ROSJĄ, CZY TYLKO JEJ POZORY? (2)
X X X
Współpraca radziecko-niemiecka, najpierw pomagająca Niemcom tworzyć lotnictwo i wojska pancerne, wzmocniona paktem z 23. sierpnia 1939 i porozumieniami gospodarczymi, trwała w najlepsze, lecz Niemcy miały własne poglądy na temat perspektyw tej współpracy. We wrześniu 1940 roku podpisano traktat, ustanawiający dziesięcioletni sojusz wojskowy i gospodarczy między Niemcami, Włochami i Japonią. Planowano włączenie Związku Radzieckiego do Paktu Trzech, przynajmniej tymczasowo – aby pokonać Anglię i przekonać ją o daremności oporu.
Adolf Hitler wydał rozkaz przygotowania planu inwazji na Związek Radziecki już w lipcu 1940 roku. Uważa się, że Führer podjął ostateczną decyzję w tej sprawie ataku na ZSRR po fiasku negocjacji berlińskich z ludowym komisarzem spraw zagranicznych ZSRR, Wiaczesławem Mołotowem (ros. Вячеслав Михайлович Молотов) w listopadzie 1940 roku. Przywódcy nazistowscy przedstawili Mołotowowi projekt porozumienia o powojennych strefach wpływów, zgodnie z którymi po klęsce Wielkiej Brytanii, ZSRR miała posuwać się na południe Azji do Zatoki Perskiej a następnie do Oceanu Indyjskiego. Po wstępnych negocjacjach Adolf Hitler zaprosił ZSRR do przystąpienia do paktu Trzech Mocarstw – to znaczy do zawarcia faktycznego sojuszu z Niemcami, Włochami i Japonią oraz do udziału w wojnie przeciwko Brytyjczykom. W odpowiedzi Mołotow, który otrzymał już niezbędne instrukcje od dyktatora ZSRR, Józefa Stalina, przedstawił kontr-warunki. Komisarz ludowy wezwał w szczególności do zakończenia przerzutu wojsk niemieckich przez Finlandię i antyradzieckich demonstracji w tym kraju. Moskwa była również zainteresowana zakończeniem tureckiej dominacji nad Cieśninami Czarnomorskimi. Ostatecznie dialog utknął w martwym punkcie, pozostawiając obie strony głęboko rozczarowane. Spotkania Mołotowa z Hitlerem i ministrem spraw zagranicznych III Rzeszy, Joachimem von Ribbentropem były kilkakrotnie przerywane przez syreny alarmowe, zwiastujące alianckie bombardowania. Pierwszy nalot angielskich sił powietrznych (RAF) na Niemcy na cele w głębi kraju był skierowany przeciwko instalacjom naftowym i innym celom przemysłowym, a miało to miejsce w nocy 15. na 16. maja 1940 roku po niemieckiej inwazji na Francję i bombardowaniu Rotterdamu. Pierwszy nalot na sam Berlin miał miejsce w nocy z 25. na 26. sierpnia 1940 roku i był odwetem RAF za omyłkowe zrzucenie niemieckich bomb na Londyn dzień wcześniej. Relacje między Niemcami a ZSRR zostały nieodwracalnie nadszarpnięte przez sarkastyczną ripostę strony rosyjskiej na powtarzające się nazistowskie uwagi o rychłym upadku imperium brytyjskiego: „Skoro jesteście tak pewni, że Wielka Brytania jest skończona, to dlaczego siedzimy teraz w schronie przeciwbombowym? I czyje bomby spadają tak blisko, że ich wybuchy słychać nawet tutaj?”. Zamiast przewidywanego nowego sojusznika – ZSRR, do Paktu Trzech dołączyły mniejsze państwa – Węgry, Rumunia i Słowacja. Ion Antonescu nie krył swoich aspiracji, dążąc do zemsty na Moskwie za aneksję Północnej Besarabii (rum. Basarabia, tur. Besarabya, ukr. Бесарабія) i Północnej Bukowiny. Antonescu zażądał wyposażenie armii rumuńskiej w pojazdy transportowe i chwalił się, iż z dwoma dywizjami zmotoryzowanymi mógłby przekroczyć front rosyjski i nacierać na Kijów. Z kolei rumuński minister spraw zagranicznych, Mihail R. Sturdza podczas negocjacji z Hitlerem i Joachimem von Ribbentropem wyraził chęć i gotowość do walki do końca po stronie państw Osi i przyczynienia się do jej zwycięstwa, nie kryjąc przy tym pragnienia przywrócenie Rumunii i do jej dawnych granic. (Cdn.)
Roman Boryczko,
grudzień 2025
