ROK 2024 – NIEKOŃCZĄCE SIĘ KONFLIKTY I WOJNY (10)

X X X

6/ Etiopia: Etiopia rozpoczęła rok 2023 dobrymi wiadomościami, ale kończy go z wieloma obawami. Na początku roku brutalna wojna, skupiona w najbardziej na północ wysuniętym regionie Tigray dobiegała końca. W walkach, w których rebelianci z Tigrayu walczyli z siłami federalnymi – wraz z bojówkami z regionu Amhara, graniczącego z Tigrayem i oddziałami Erytrei – według niektórych szacunków zginęły setki tysięcy ludzi, a niezliczonej liczbie innych odcięto dostęp do żywności i usług. Siły Tigrayan prawie wkroczyły do stolicy kraju Addis Abeby, po czym pośpiesznie się wycofały. Następnie siły federalne stopniowo otoczyły Tigrajczyków, a premier Etiopii, Abiy Ahmed zawarł porozumienie z przywódcami regionu, aby umocnić swoje zwycięstwo.

Porozumienie z listopada 2022 r. przyniosło ulgę Tigrayowi. Ale przygotowało grunt pod walkę gdzie indziej. W sierpniu 2023 roku rebelianci z Amhary na krótko zajęli część miast w tym regionie, po czym zostali odparci. Ukryci na wsi, robią wypady, aby zaatakować siły federalne. Od dawna narastało napięcie między Abiyem a Amharasem, który wspierał go, gdy objął władzę w 2018 r., zanim walczył u boku sił federalnych w Tigrayu. Amharas był oburzony porozumieniem Abiy z Tigrayem, obawiając się, że zwróci od dawna sporne terytorium – znane jako Welkait-Tsegede. Premier Etiopii, Abiy Ahmed oskarżany jest o to, iż przymyka oczy na zabijanie cywilów w Amharze, położonym w północno-zachodniej i środkowej części Etiopii.  Podobnie ma się dziać w Oromii, stanie w środkowej i południowej części Etiopii gdzie grasują nacjonaliści klanu Oromo przeciwko Amharom.

Duże obszary Amhary są w zasadzie pozbawione rządów, biorąc pod uwagę powszechne odrzucenie  regionalnych rządów. Rozmowy w Tanzanii poczyniły postępy, ale stronom nie udało się sfinalizować porozumienia. Mówiąc szerzej, lokalne elity boją się oddać autonomię  centrum kraju, co częściowo wyjaśnia bunty w trzech najpotężniejszych regionach Etiopii – Amharze, Oromii i Tigrayu. Premier Etiopii, Abiy musi nie tylko zakończyć wojny w Amharze i Oromii, utrzymując jednocześnie pokój w Tigrayu, ale także zbudować konsensus w sprawie szerszego porozumienia, jakiego potrzebuje Etiopia, podczas gdy stosunki między etniczne są napięte. Łącząc te wyzwania, gospodarka Etiopii znajduje się w trudnej sytuacji. Zepsute stosunki między Abiyem a prezydentem Erytrei, Isaiasem Afwerkim, stwarzają kolejne niebezpieczeństwo. Erytrea toczyła dwudziestoletnią wojnę graniczną z Etiopią, sytuacja jest wciąż mocno zaogniona. Erytrejscy żołnierze pozostają na ziemi etiopskiej wbrew porozumieniu pokojowemu, a Isaias ma powiązania z siłami w Amharze, w tym na spornych terytoriach. Napięcie wzrosło w październiku 2023 roku, kiedy premier Etiopii, Abiy, publicznie wypowiadał się iż Etiopia rości sobie „prawo” do dostępu do morza, podkreślając jej historyczne roszczenia do wybrzeża Morza Czerwonego. Abiy publicznie obiecał nie dokonywać inwazji na sąsiednią Erytreę. Jednak przy dużym braku zaufania i mobilizacji sił wojskowych przez obie strony i gromadzeniu broni, przypadkowe starcia niosą ze sobą ryzyko wywołania konfrontacji, która wiąże się z ogromnymi kosztami i tragedią cywilów. (Cdn.)

Roman Boryczko,

2024