Nowoczesna wojna nie przestaje być okrutna… (2)
Jak działa ów system? Głowica rakiety TOS zawiera wypełniacze zapalające lub termobaryczne. To właśnie one, a nie silnik odrzutowy na paliwo stałe, stanowią większość rakiet niekierowanych. Głowica termobaryczna to centralny pocisk wybuchowy (w zasadzie konwencjonalny materiał wybuchowy) otoczony mieszaniną termobaryczną (skondensowany materiał wybuchowy z dużą zawartością paliwa metalicznego). Kiedy pocisk zbliża się do celu, środkowy pocisk zostaje zdetonowany, tworząc początkową falę detonacyjną, która z kolei zapala mieszaninę termobaryczną. Dostając się do otaczającej przestrzeni, oddziałuje z tlenem atmosferycznym, wspomagając propagację czoła początkowej fali uderzeniowej. Po detonacji pocisku termobarycznego lokalne ciśnienie atmosferyczne gwałtownie wzrasta, a następnie spada do poziomu 75–80 procent wartości normalnej. Wszystkie żywe organizmy giną rozerwane falą uderzeniową, a jeśli nawet udało się żołnierzowi cudem przeżyć efekt tego zdarzenia, powoduje ono nieodwracalne zmiany nerwicowe i ów żołnierz jest wyłączony z działania bojowego. Rosyjskie Ministerstwo Obrony podało, iż w lipcu 2024 zgrupowanie sił Wostok z Buriacji przy użyciu tego śmiercionośnego systemu zniszczyło ufortyfikowane obszary obronne Sił Zbrojnych Ukrainy na południowym kierunku Doniecka.
X X X
W wojskowej gwarze żołnierzy Federacji Rosyjskiej ważące 500 kg „bomby Stalina” nazywa się „żeliwem”. To bomby datowane na rok 1943, leżące gdzieś na samym końcu wielkich magazynów. Po dodaniu nowoczesnych modułów Rosjanie przekształcają starą amunicję w „inteligentną” (lub „kierowaną”). Rosja coraz częściej używa „inteligentnych” bomb lotniczych. Niektórzy eksperci uważają, że to właśnie dzięki tej broni armii rosyjskiej udaje się szturmować zaludnione obszary i przełamywać obronę Ukraińców.
Fugasnaja Awiacyonnaja Bomba, czyli lotnicza bomba burząca, wyposażona w moduł UMPK (z ros. unificyrowannyj modul płanirowanija i korriekcyi) – uniwersalny moduł lotu ślizgowego i jego korekcji – potrafi zmieść wszystko na swojej drodze. Wojska rosyjskie po raz pierwszy użyły na Ukrainie w marcu 2024 roku półtoratonowej bomby termobarycznej ODAB-1500. Zrzuconą ją na miejscowość Wełyka Pysariwka w obwodzie sumskim. Konwersja starych bomb FAB na FAB z UMPK ma charakter masowy, a zatem rośnie intensywność zastosowania bomb z UMPK na froncie. Są dni, gdy zrzucanych jest ponad 100-120 bomb na dobę.
Początkowo bombami z UMPK były stare FAB-500 (УМПК ФАБ-500 М62), potem pojawiły się moduły UMPK również na FAB-250, ale też na kasetowych RBK-500, potem ciężkich FAB-1500, czy paliwowo-powietrznych ODAB-500P. Ostatnio strona ukraińska wspomina o zastosowaniu na froncie termobarycznych ODAB-1500, o ogromnej mocy. ODAB-1500 została opracowana jeszcze w czasach sowieckich. Bomby termobaryczne, znane też jako bomby próżniowe, uwalniają łatwopalny aerozol na krótko przed eksplozją. Podczas detonacji mieszanina spala się z wraz ze znajdującym się w powietrzu tlenem, czego efektem jest silna fala uderzeniowa i zabójcza dla ludzi gwałtowna zmiana ciśnienia. Wybuch bomby ODAB-1500 razi obszar o powierzchni 500 m2.
X X X
Jednym z najbardziej śmiercionośnych rodzajów broni jest amunicja kasetowa. Human Rights Watch (HRW) podaje, iż Ukraina jest obecnie jedynym państwem na świecie, na terenie którego jest ona wykorzystywana. Od lutego 2022 r. do dzisiaj Kreml z jej użyciem zaatakował setki miejscowości, w co najmniej 10 z 24 ukraińskich regionów, tego rodzaju bronią. Bron ta pamięta jeszcze czasy ZSRR. Każdy pocisk zawiera w sobie kilkadziesiąt lub kilkaset mniejszych ładunków, które niczym małe granaty są rozrzucane wokół punktu uderzenia, tworząc „strefę śmierci”. W teorii amunicja kasetowa ma być wykorzystywana przeciwko zgrupowaniom wojsk przeciwnika, znajdującym się na otwartym polu. Niestety często zrzucana jest na tereny zaludnione. Ten rodzaj broni jest wyjątkowo perfidny z kilku powodów.
Nie ma możliwości, by użyć jej przeciwko celom wojskowym i uniknąć ofiar wśród cywilów. Po wybuchu zabija i rani każdego w promieniu rażenia. Amunicja kasetowa stwarza zagrożenie nie tylko w momencie ataku, ale często także wiele dni, tygodni, a nawet miesięcy później. Używana przez Rosjan broń kasetowa może być wystrzeliwana przez artylerię, wyrzutnie rakietowe, moździerze albo zrzucana przez samoloty. W Ukrainie najczęściej do ataków z jej użyciem wykorzystywane są wieloprowadnicowe wyrzutnie radzieckiej produkcji BM-30 Smiercz (Смерч) oraz BM-27 Uragan (БМ-27 Ураган), które działają na zasadzie podobnej do osławionych „katiuszy”. Pojedyncza salwa wszystkich 16 rakiet systemu Uragan powoduje, że ładunki zostają rozrzucone na powierzchni nawet 200 tys. metrów2. Zasięg w zależności od użytych rakiet wynosi od 70 do 90 km. Głowice kasetowe Kreml umieszcza również m.in. w pociskach, odpalanych z mobilnych wyrzutni Iskander-M (Искандер-М). Systemy te, będące w służbie od 2006 r., są jednym z filarów arsenału rosyjskiej armii. Pociski balistyczne, które mogą przenosić także m.in. głowice nuklearne, mają zasięg do 500 km, a dzięki dużej prędkości są w stanie przełamywać obronę przeciwrakietową.
Amunicja kasetowa wystrzeliwana jest też z zestawów rakietowych 9M79 Toczka (9М79 Точка). Ponadto znajduje się w bombach lotniczych RBK o wadze 250 i 500 kg. (Cdn.)
Roman Boryczko,
wrzesień 2024
