Nowa Kaledonia na pasie globalnych zmian (2)

X X X

Francuskie media piszą, że niepokoje w Nowej Kaledonii trwają od trzech dni, ale wczorajsza noc była stosunkowo spokojna. W czwartek, 16. maja 2024 roku oficer żandarmerii zginął podczas zamieszek w stolicy Nowej Kaledonii, Nouméi. W zamieszkach w Nouméi bierze udział około 4 tys., a poza miastem zwolenników niepodległości sięga 5 tys. Liczba ofiar zamieszek sięgnęła pięciu osób. Podczas dwóch dni zamieszek na wyspie podpalono około 200 biur i ponad 50 samochodów. Podpalono m.in. bibliotekę multimedialną w dzielnicy Rivière Salée w Nouméa. Płonęły też kolejne samochody. Niemal wszystkie sklepy zostały wcześniej splądrowane. Mer Nouméa, Sonia Lagarde z prezydenckiej partii Renesans, stwierdziła, że jej miasto jest w „stanie oblężenia”.

W Nowej Kaledonii obowiązuje nadal stan wyjątkowy, wprowadzono zakaz zgromadzeń, noszenia i sprzedaży broni oraz alkoholu. Wyłączono także aplikację TikTok. Zamknięte są szkoły i uczelnia. Ataków mają się dopuszczać duże grupy młodzieży, wywodzącej się z rdzennej ludności. Za przemocą z użyciem broni palnej stoją mafijne bandy, ale i tzw. Komórka Koordynacji Akcji Polowych (CCAT) Kanaków, radykalna i lewicowa organizacja niepodległościowa. Rannych lub poszkodowanych zostało co najmniej 54 policjantów i żandarmów. Niektórzy są ciężko ranni. Ewakuowano rodziny wszystkich żandarmów. Próbowano bowiem podpalać ich domy i strzelano do nich. Nowa Zelandia ogłosiła w niedzielę, 19. maja, że zwróciła się do Francji o umożliwienie lądowania na Nowej Kaledonii samolotów w celu repatriacji swoich obywateli. W sumie na możliwość opuszczenia archipelagu czeka około 3200 osób. W Nowej Kaledonii ogłoszono więc godzinę policyjną, która obowiązuje już od 18:00 miejscowego czasu. Wśród pięciu zabitych było dwóch przedstawicieli rdzennej społeczności Kanaków – podał z kolei Minister Spraw Wewnętrznych.

Według Géralda Darmanina w areszcie domowym przebywa 10 osób, które prawdopodobnie wywodzą się z grupy niepodległościowej, zwanej grupą koordynacyjną Field Acton. W kwietniu grupa wsparła kilka protestów przeciwko władzom francuskim na wyspie. Krajowa Rada Przywódców Pierwszego Narodu Kanaków potępiła „akty wandalizmu i przemoc z użyciem broni”, ale odrzuciła twierdzenia, iż ruch niepodległościowy był uwikłany w śmiertelną przemoc. Francuski minister spraw wewnętrznych, Gerald Darmanin oskarżył w czwartek Azerbejdżan o „ingerencję” w politykę Nowej Kaledonii, o wspieranie zamieszek i rewolty. Polityk Republikanów, Xavier Bertrand wezwał nawet do bojkotu obrad konferencji klimatycznej COP29, które są zaplanowane pod koniec roku w stolicy tego kraju – Baku. Azerbejdżan oskarżany jest o wspieranie Kanaków, co ma być zemstą za wspieranie przez Francję Armenii. Xavier Bertrand twierdzi, że Baku usiłuje „zdestabilizować” sytuację na Nowej Kaledonii. Baku zaczęło aktywnie wspierać dekolonizację francuskich terytoriów zamorskich. Miesiąc temu Azerbejdżan podpisał z kongresem Nowej Kaledonii umowę w tej sprawie.

Podobną opinię przekazał minister spraw wewnętrznych i terytoriów zamorskich, Gérald Darmanin, który oficjalnie oskarżył Azerbejdżan o ingerencję na Nowej Kaledonii. Paryż twierdzi, iż jego służby wykryły na X i Facebooku „masowe i skoordynowane rozpowszechnianie treści”, wymierzonych we francuską policję. Oskarżano ją m.in. o strzelanie do demonstrantów. Nici tego typu informacji mają wieść do Azerbejdżanu. Baku odrzuciło „bezpodstawne oskarżenia”.

X X X

Francja wysłała korpus ekspedycyjny do uspokojenia tych gwałtownych wystąpień. Ponad tysiąc francuskich policjantów dotarło do Nowej Kaledonii w pierwszym rzucie, za nimi dotarło sześciuset żandarmów. W tle referendum niepodległościowego Kanaków i nowych francuskich praw, majaczy niepodległość i przekierunkowanie dotychczasowych wektorów. Jeśli Francuzi oddadzą Nową Kaledonię tubylcom, to Australia będzie miała pod swoim bokiem kolejną chińską bazę wojskową. Ostatnio Wyspy Salomona uzyskały niepodległość od Australii i podpisały z ChRLD umowę o bratniej pomocy w pacyfikowaniu lokalnego społeczeństwa brzmi to dość dystopijnie. Malediwy zamknęły bazę wojskową Indii i otworzą bazę ChRLD. Świat zmienia się na naszych oczach.

Roman Boryczko,

maj 2024