Chiny stawiają na armię, opartą na sztucznej inteligencji. Kraj przygotowuje się do nowej ery technologicznej i strategicznej rywalizacji

Każdej wiosny Dwie Sesje Chin – połączone coroczne sesje plenarne Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych i Narodowego Komitetu Chińskiej Ludowej Politycznej Konferencji Konsultatywnej – dają wgląd w priorytety polityczne kraju.

Tegoroczne spotkanie dało szczególnie wyraźny sygnał: w świecie narastających turbulencji geopolitycznych Pekin stawia na bezpieczeństwo i modernizację sił zbrojnych, będące centrum długoterminowej strategii Chin.

Sesje w 2026 roku odbywały się w skomplikowanym kontekście gospodarczym. Gospodarka Chin nadal rośnie, ale w wolniejszym tempie niż w poprzednich dekadach. Jednak spotkania jasno pokazały, że ostrożność gospodarcza nie oznacza strategicznego wahania. Przeciwnie, przywódcy podwajają ideę, iż rozwój i bezpieczeństwo muszą się wzajemnie wzmacniać.

Prezydent Xi Jinping podkreślił ten punkt, umieszczając modernizację Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej (ChALW) w centrum chińskich planów na przyszłość. Wojsko ma odegrać znaczącą rolę w 15. Planie Pięcioletnim, który będzie wyznaczał kierunek rozwoju w latach 2026–2030.

Plan ten odzwierciedla fundamentalną zmianę w chińskim myśleniu strategicznym: dostosowanie polityki gospodarczej do priorytetów bezpieczeństwa narodowego. U podstaw tego podejścia leży niezależność technologiczna – zwłaszcza w sektorach związanych z obronnością, zaawansowaną produkcją i sztuczną inteligencją.

Dla Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej (ChALW) kolejny etap modernizacji już nabiera kształtu. Chińscy stratedzy określają go mianem „inteligencji”, czyli integracji sztucznej inteligencji, systemów autonomicznych i zaawansowanych sieci danych z operacjami wojskowymi. Koncepcja ta reprezentuje trzeci etap transformacji chińskiej armii, następujący po wcześniejszych etapach mechanizacji i informatyzacji.

W praktyce „inteligencja” oznacza wykorzystanie technologii, opartych na sztucznej inteligencji do przyspieszenia procesu decyzyjnego na polu bitwy, usprawnienia systemów dowodzenia i kontroli oraz zapewnienia dowódcom wojskowym większej świadomości sytuacyjnej. Celem jest osiągnięcie „dominacji w podejmowaniu decyzji” – zdolności do szybszego przetwarzania informacji i skuteczniejszego działania niż potencjalni przeciwnicy.

Wizja ta odzwierciedla również sposób, w jaki Pekin postrzega przyszłość wojny. Konflikty nie będą już toczyć się wyłącznie na tradycyjnych polach bitew. Zamiast tego mogą obejmować wiele domen jednocześnie, łącząc przestrzeń fizyczną, wirtualną i poznawczą. Chińscy analitycy coraz częściej nazywają te przyszłe konflikty „metawojnami”, w których cyberoperacje, wojna informacyjna, sztuczna inteligencja i wojna psychologiczna łączą się z konwencjonalną siłą militarną.

Aby przygotować się na takie warunki, ChALW otrzymała polecenie skupienia się na szeregu najnowocześniejszych technologii. Sztuczna inteligencja znajduje się w centrum uwagi, obok komputerów kwantowych, broni hipersonicznej i zaawansowanych systemów nadzoru. Oczekuje się, iż te zdolności pomogą Chinom w zdobyciu strategicznej przewagi w świecie, zdominowanym przez rosnącą konkurencję technologiczną.

Jednym z kluczowych narzędzi tej transformacji jest fuzja wojskowo-cywilna. Koncepcja ta – od dawna promowana przez chińskie władze – ma na celu przełamanie barier między innowacjami cywilnymi a badaniami wojskowymi. Integrując uniwersytety, firmy prywatne i państwowe przedsiębiorstwa z rozwojem obronności, Pekin ma nadzieję przyspieszyć przełomy technologiczne, wzmacniając jednocześnie szerszą bazę przemysłową kraju.

Jednocześnie Dwie Sesje podkreśliły znaczenie dyscypliny i nadzoru w samym wojsku. Przemawiając na plenarnym posiedzeniu delegacji Chińskiej Armii Ludowej (ChALW) i Ludowej Policji Zbrojnej (Ludowej Policji Zbrojnej) w Ogólnochińskim Zgromadzeniu Przedstawicieli Ludowych 7. marca, Xi podkreślił potrzebę ścisłego nadzoru nad projektami wojskowymi i przepływami finansowymi w nadchodzącym cyklu planowania.

Przesłanie było jednoznaczne: modernizacja wymaga przejrzystości realizacyjnej. Xi wezwał do ściślejszego monitorowania głównych programów wojskowych, ściślejszej kontroli nad wykorzystaniem funduszy oraz silniejszego nadzoru nad projektami integracji wojska z cywilnymi przedsiębiorstwami. Według niego, w siłach zbrojnych „nie może być miejsca” na korupcję ani nielojalność polityczną.

Uwagi te padły w trakcie największego od dziesięcioleci przetasowania w chińskim kierownictwie wojskowym. W ciągu ostatnich kilku lat dziesiątki wysoko postawionych oficerów zostało usuniętych ze stanowisk lub pozbawionych stanowisk politycznych po przeprowadzeniu dochodzeń dyscyplinarnych.

Oficjalne dane pokazują, że od XX Zjazdu Partii Komunistycznej w 2022 roku co najmniej 36 wysokich rangą oficerów utraciło status delegatów na Ogólnochińskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych. Niektórzy analitycy szacują, iż w tym okresie ponad 100 wysokich rangą oficerów ChALW mogło zostać objętych śledztwem lub usuniętych ze stanowisk.
Chociaż często powoływano się na zarzuty korupcji, kampania odzwierciedla szersze cele strategiczne. Od momentu dojścia do władzy w 2012 roku Xi Jinping uczynił reformę wojskową jednym ze swoich głównych priorytetów. Jego zdaniem korupcja osłabia skuteczność operacyjną i spowalnia proces modernizacji. (Cdn.)

Ladislav Zemánek,

Tłum. Andrzej Filus

Ladislav Zemánek, pracownik naukowy China-CEE Institute i ekspert ds. relacji chińsko-europejskich i chińsko-rosyjskich,