Żydowska krew na ukraińskich rękach

Niemiecka inwazja na ZSRR rozpoczęła się 22. czerwca 1941 roku. Sowieci podczas pośpiesznego odwrotu rozstrzeliwali więźniów politycznych i w miarę możliwości ewakuowali personel, demontowali i usuwali zakłady przemysłowe oraz prowadzili politykę spalonej ziemi – wysadzanie budynków i instalacji, niszczenie upraw i zapasów żywności oraz zalewania kopalń. Na czas wojny na wschód od Uralu ewakuowano prawie cztery miliony ludzi. Niemcy działali jednak szybko i pod koniec listopada praktycznie cała Ukraina znalazła się pod ich kontrolą. Gdy wchodziła armia Hitlera, wiążąca wielkie nadzieje z tym faktem ludność ukraińska witała „wyzwolicieli” kwiatami.

Zwłaszcza w Galicji od dawna panowało powszechne przekonanie, że Niemcy, jako zadeklarowany wróg Polski i ZSRR, są naturalnym sojusznikiem Ukraińców w dążeniu do niepodległości. Hitlerowcom przy wjeździe do zdobytego Lwowa 30. czerwca 1941 towarzyszyli członkowie OUN-B, którzy tego samego dnia proklamowali przywrócenie państwowości ukraińskiej i utworzenie tymczasowej administracji państwowej; w ciągu kilku dni organizatorzy tej akcji zostali aresztowani i internowani w obozach koncentracyjnych (podobnie jak Bandera, a później Melnyk).

Dalecy od wspierania ukraińskich aspiracji politycznych, naziści w sierpniu administracyjnie przyłączyli Galicję do byłego państwa polskiego, Generalnego Gubernatorstwa i III Rzeszy, zwrócili Bukowinę Rumunii i przekazali Rumunii kontrolę nad obszarem między rzekami Dniestr i południowym Bugiem, jako prowincję o nazwie Naddniestrze, ze stolicą w Odessie. Pozostała część została zorganizowana jako Komisariat Rzeszy Ukraina.

Niemcy przestali tolerować ukraińskie organizacje patriotyczne i nacjonalistyczne. W tak brutalnych warunkach ukraińska działalność polityczna, początkowo opierająca się na współpracy z Niemcami, w coraz większym stopniu zwracała się w stronę podziemnej pracy organizacyjnej i oporu. Na początku 1942 roku rozpoczęto formowanie nacjonalistycznych oddziałów partyzanckich na Wołyniu, a później w Galicji, które stały się znane jako Ukraińska Powstańcza Armia. W założeniu owa organizacja zbrojna miała walczyć z nazistami, walczyła również z partyzantką sowiecką, różne frakcje ukraińskie walczyły niekiedy między sobą. Głównym motorem walki zbrojnej dla ukraińskiego podziemia nacjonalistycznego stały się mordy na bezbronnych cywilach nieukraińskich: Polakach, Żydach, Romach, Ormianach, Węgrach, Czechach i wszystkich nie pasujących do idei Dmitro Doncowa, czystej jak szklanka wody Ukrainy, tylko dla Ukraińców.

„Zasady czystości rasy ukraińskiej były bliskie nazizmowi i miały charakter faszystowski”. Wpływ Nacjonalizmu Doncowa na nacjonalizm organizacji nacjonalistycznych jak OUN/UPA i wsiąkające w nie proste chłopstwo, bywa przyrównywany do wpływu Mein Kampf Hitlera na Niemcy. Doncow był zresztą autorem przekładu Mein Kampf na język ukraiński. (Cdn.)

Roman Boryczko,

lipiec 2024