Żydowska krew na ukraińskich rękach (2)

X X X

Bliskość idei nazistowskiej i idei czystości rasy Ukraińców zaowocowała łatwością, z jaką na terenach zdobytej przez nazistów Ukrainy mordowano wszystkich ideologicznie niewygodnych. Holocaust na Ukrainie stanowi pierwszą fazę Holocaustu, podczas której szacunkowo 1,5 miliona Żydów zostało zastrzelonych z bliskiej odległości w wąwozach, otwartych polach i lasach. Biorąc pod uwagę obecne granice, co czwarta żydowska ofiara Holocaustu została zamordowana na Ukrainie.

20. stycznia 1942 r. w Wannsee, na przedmieściach Berlina, spotkali się najwyżsi urzędnicy i notable nazistowscy oraz przedstawiciele władz Rzeszy. Na tym spotkaniu, któremu przewodniczył Reinhard Heydrich, Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy opracował plany eksterminacji „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”. Konferencja w Wannsee, jak się ją obecnie nazywa, doprowadziła do powstania sieci obozów zagłady, których celem było systematyczne, przemysłowe i na wielką skalę  wymordowanie całej europejskiej populacji Żydów.

Zanim otwarto ośrodki zagłady w Birkenau, Treblince, Sobiborze, Bełżcu i Majdanku, Niemcy, ich sojusznicy z Osi i lokalni kolaboranci na Ukrainie, Białorusi i innych republikach ZSRR, zamordowali już ponad 1,5 miliona Żydów. Były to pierwsze ofiary Holocaustu. Ich mordowanie nie było tak spektakularne i widowiskowe. Miejsca śmierci, z komorami gazowymi i krematoriami, które w świadomości większości ludzi są typowym znakiem Shoah, zamieniono w ciche mordowanie. Ludzi zabierano pośpiesznie z domów, zwykle pieszo, na obrzeża miast, miasteczek i wsi, w których mieszkały po czym brutalnie rozstrzeliwane – twarzą w twarz lub w plecy – często w obecności lokalnych mieszkańców i nieżydowskich sąsiadów.

Masowe rozstrzeliwanie ofiar żydowskich latem i jesienią 1941 r. stanowi pierwszą fazę Holocaustu, często określaną przez historyków jako „Zagłada kulami”. To właśnie w tej początkowej fazie specjalne niemieckie szwadrony morderców (Einsatzkommandos) koordynowały masowe zabójstwa Żydów kulami z pomocą SS, żołnierzy Wehrmachtu, rumuńskiej armii, specjalnych „eskadr operacyjnych”, jednostek policji porządkowej i lokalnych ukraińskich współpracowników, kolaborantów i zwyczajnych szmalcowników.

Przed II wojną światową 1,5 miliona Żydów, zamieszkujących sowiecką republikę Ukrainy stanowiło największą populację żydowską w Związku Radzieckim i jedną z największych populacji żydowskich w Europie. Pod okupacją sowiecką w latach 1939–1941, kiedy Stalin okupował Galicję, zachodni Wołyń, północną Bukowinę i południową Besarabię, liczba Żydów w Ukraińskiej Republice Radzieckiej (UkrSRR) wzrosła do 2,45 miliona osób, zwiększając odsetek Żydów z pięciu do sześciu procent.  W przededniu operacji Barbarosssa, niemieckiej inwazji na Związek Radziecki, Wehrmacht  i niemiecka policja opracowały szczegółowy plan wyławiania jednostek niepożądanych i ich eliminacji. Polityka ta została nakreślona przez Hitlera 6. czerwca 1941 r. w dyrektywie znanej jako Rozkaz Komisaryczny i żądała szybkiej egzekucji podejrzanych przywódców politycznych.

Władze III Rzeszy opracowały coś, co historyk Dieter Pohl nazywa „stopniowym systemem bezpieczeństwa”, co w efekcie oznaczało unicestwienie pewnych grup podejrzanych wrogów. „W walce z bolszewizmem nie można liczyć na to, że wróg będzie postępował zgodnie z zasadami człowieczeństwa i prawa międzynarodowego. W szczególności należy się spodziewać, iż traktowanie naszych więźniów przez wszelkiego rodzaju komisarzy politycznych, którzy są prawdziwymi filarami oporu, będzie okrutne, nieludzkie i podyktowane nienawiścią… Dlatego też, gdy zostaną schwytani w bitwie lub stawiają opór, muszą dla zasady zostać zastrzelonymi.”

„Wytyczne” opisywały bolszewizm jako największe śmiertelne zagrożenie dla istnienia narodu niemieckiego; usprawiedliwiały zabijanie agitatorów bolszewickich, uzbrojonych powstańców, dywersantów i Żydów, zachęcając do całkowitej eliminacji czynnego lub biernego oporu. Zarówno Rozkaz Komisaryczny, jak i Wytyczne, dotyczące postępowania wojsk w Rosji wyraźnie powiązały zagrożenie komunizmem dla rasy nordyckiej, wzmacniając wysoce propagandowy mit judeo-bolszewicki, który twierdził, że komunizm był żydowskim spiskiem, zaprojektowanym na zniszczenie Niemiec. Co ważniejsze, obie dyrektywy ustanowiły także politykę bezpieczeństwa, polegającą na terrorze, która sankcjonowała masowe zabijanie wszelkich grup, postrzeganych jako potencjalne zagrożenie. (Cdn.)

Roman Boryczko,

lipiec 2024