„The Times”: Brytyjski król „zarabia miliony” na tajnym imperium własnościowym

Rodzina królewska zarobiła prawie 65 milionów dolarów tylko w zeszłym roku, wliczając czynsze otrzymywane z armii, NHS i szkół, jak wykazało dochodzenie medialne.

Król Karol III i jego syn, książę William, mają umowy z brytyjskimi służbami publicznymi, finansowanymi przez podatników, organizacjami charytatywnymi, departamentami rządowymi, a nawet więzieniem, które pomagają im zarabiać miliony każdego roku, twierdzi The Times. To oprócz tak zwanego suwerennego grantu, jaki rodzina królewska otrzymuje od rządu.

Tylko w 2023 roku „prywatne lenna Karola i Williama”, Księstwo Lancaster i Księstwo Kornwalii – zebrały odpowiednio 27,4 miliona funtów (ponad 35 milionów dolarów) i 23,6 miliona funtów (30 milionów dolarów) dla brytyjskiej rodziny królewskiej, jak ustaliła gazeta w ramach wspólnego dochodzenia z programem Dispatches kanału Channel 4.

Gazeta podała w sobotę, że wykorzystali królewskie adresy do ujawnienia swoich umów biznesowych i odkryli, w jaki sposób księstwa zarabiają pieniądze „poprzez szereg komercyjnych czynszów i feudalnych danin na ziemiach, w dużej mierze zajętych przez średniowiecznych monarchów”.

Uczestnicy śledztwa, nazwanego Duchy Files twierdzą, że odkryli, iż król Karol i książę William „pobierają opłaty za prawo do przekraczania rzek, rozładowywania ładunków na brzegu, układania kabli pod swoimi plażami, prowadzenia szkół i organizacji charytatywnych, a nawet kopania grobów”.

„Zarabiają na mostach płatnych, promach, rurach kanalizacyjnych, kościołach, salach wiejskich, pubach, gorzelniach, gazociągach, cumowiskach dla łodzi, kopalniach odkrywkowych i podziemnych, parkingach, domach na wynajem i turbinach wiatrowych” – twierdzi The Times.

Gazeta jest zdania, że około 5410 posiadłości ziemskich i nieruchomości jest w posiadaniu księstw królewskich.

Na przykład umowa z fundacją NHS opiewa podobno na zapłatę królewskiemu Księstwu Lancaster 11 milionów funtów (14 milionów dolarów) w ciągu 15 lat za wynajem magazynu dla karetek pogotowia.

Księstwo Kornwalii księcia Williama otrzymuje 1,5 miliona funtów (1,9 miliona dolarów) rocznie od Ministerstwa Sprawiedliwości za korzystanie z więzienia Dartmoor, twierdzi The Times. Księstwo najstarszego syna króla, pułkownika naczelnego Korpusu Lotniczego Armii, pobiera również opłaty od wojska „za prawo do szkolenia” na 67 500 akrach ziemi w Dartmoor. Kwota, którą otrzymuje, nie została ujawniona.

Według raportu majątki obejmują również ponad 900 domów mieszkalnych i gospodarstw na najem.

Księstwa, oba założone w XIV wieku, działają jako komercyjni właściciele ziemscy, ale są zwolnione z płacenia podatku od zysków korporacyjnych, zauważa gazeta. Król i książę płacą podatek dochodowy dobrowolnie, według najwyższej stawki, 45%. W 2022 roku, kiedy król Karol ostatni raz opublikował swoje zeznania podatkowe, zapłacił 25% z 23 milionów funtów (30 milionów dolarów) zysku księstwa, „ponieważ odliczył wydatki, które uważał za związane ze swoimi obowiązkami urzędowymi”, zauważył The Times.

Śledztwo Duchy Files to pierwszy raz, kiedy pełna lista posiadłości królewskich została upubliczniona, podaje gazeta, dodając, że nawet brytyjski parlament nie miał do niej dostępu.

„Starożytne imperia majątkowe, które finansują króla i księcia Walii, pozostają od wieków ściśle strzeżoną tajemnicą w rodzinie królewskiej i jej małym kręgu doradców” – twierdzi gazeta.

Oba księstwa są oddzielone od Crown Estate, ogromnego przedsiębiorstwa nieruchomości, należącego do brytyjskiego monarchy, ale prowadzonego niezależnie. Ze względu na rosnące zyski, finansowana przez podatników dotacja suwerenna, która płaci za oficjalne obowiązki królewskie, wzrośnie z 86,3 mln funtów (111 mln dolarów) w latach 2024–2025 do 132 mln funtów (170 mln dolarów) w latach 2025–2026.

Opr. Andrzej Filus