Operacja: Zabić palestyńskie dzieci! (3)

X X X

29. grudnia 2023 r. Republika Południowej Afryki wniosła przeciwko Izraelowi sprawę do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości. RPA zarzuca Izraelowi ludobójstwo ludności palestyńskiej, do którego doszło w następstwie ataków, przeprowadzonych 7. października 2023 r. przez Hamas i inne grupy zbrojne, w których zginęło w Izraelu prawie 1200 osób, głównie cywilów, a około 240 zostało wziętych jako zakładnicy. Przesłuchania w sprawie wniosku RPA o zastosowanie środków tymczasowych odbyły się w Hadze 11. i 12. stycznia 2024 r.

W 84-stronicowym wniosku RPA oskarża Izrael o działania i zaniechania „o charakterze ludobójczym, ponieważ zostały popełnione z wymaganym konkretnym zamiarem […] zniszczenia Palestyńczyków w Strefie Gazy jako części szerszej palestyńskiej grupy narodowej, rasowej i etnicznej”. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości zastosował środki tymczasowe – zabezpieczenie na czas postępowania – w sprawie o ludobójstwo, którą RPA wytoczyła Izraelowi. „Wszystkie państwa – w tym te, które krytykowały lub sprzeciwiały się złożeniu przez RPA wniosku w sprawie ludobójstwa – mają wyraźny obowiązek zapewnienia wdrożenia tych środków. Światowi przywódcy z USA, Wielkiej Brytanii, Niemiec i innych państw UE muszą wykazać szacunek dla prawnie wiążącej decyzji Trybunału i zrobić wszystko, co w ich mocy, aby zrealizować obowiązek zapobiegania ludobójstwu. Niezastosowanie się do tego wymogu byłoby poważnym ciosem dla wiarygodności i zaufania do międzynarodowego porządku prawnego” – skomentowała decyzję Trybunału Agnès Callamard, Sekretarz Generalna Amnesty International.

Międzynarodowy Trybunał Karny to pierwszy w historii stały sąd międzynarodowy, który został powołany w ramach ONZ na mocy Traktatu Rzymskiego w 1998 roku. Funkcjonować zaczął cztery lata później. Siedzibą sądu jest holenderska Haga. MTK ma mandat do sądzenia poszczególnych osób, ale nie państw. Do jego kompetencji należy ściganie takich przestępstw, jak zbrodnie ludobójstwa, zbrodnie przeciwko ludzkości i zbrodnie wojenne.

Trybunał Zbrodni Wojennych (Kuala Lumpur War Crimes Tribunal) w Kuala Lumpur, mający podobne umocowanie prawne (podstawą legalności jego prac są: wstęp do UN General Assembly ResoIution 95 (I) z 11.12.1946; art. 13 Draft Code of Crimes Against the Peace and Security of Mankind (1991); rezolucja UN (ONZ) nr S/25704 (1993) i art. 27 Traktatu Rzymskiego), powstał później, w roku 2007, na polecenie szefa rządu Malezji, Mahathira Mohamada.

Być może najbardziej kontrowersyjnym elementem jurysdykcji MTK jest jego zdolność do ścigania „zbrodni agresji”. Krytycy kwestionują jego legitymację jako globalnej, bezstronnej instytucji z dwóch głównych powodów. Po pierwsze, MTK wyraźnie koncentruje się na kontynencie afrykańskim, co spowodowało nie tylko krytykę, ale także faktyczne wycofanie się z Traktatu Rzymskiego. Po drugie, ze skierowań Rady Bezpieczeństwa ONZ wynika postrzegana hegemonia Zachodu nad postępowaniami MTK. Te uwagi krytyczne zostaną kolejno wyjaśnione.

MTK wielokrotnie spotykał się z krytyką za ściganie przede wszystkim Afrykanów i przymykanie oczu na okrucieństwa, które mają miejsce poza Afryką. Spośród trzynastu sytuacji, będących obecnie przedmiotem dochodzenia, dziesięć dotyczy krajów afrykańskich. Uprawnienia Rady Bezpieczeństwa ONZ do wydawania skierowań zostały poważnie atakowane, ponieważ trzech z pięciu stałych członków Rady Bezpieczeństwa ONZ – Rosja, Chiny i Stany Zjednoczone – nie podpisało Traktatu Rzymskiego. Jednakże jako części rady posiadają one prawo weta, a zatem mają władzę decydowania, kiedy Trybunał może przeprowadzić dochodzenie, mimo że same nie poddają się jurysdykcji MTK. W zakresie dzieci i ich wojennej poniewierki, MTK skazał Thomasa Lubangę Dyilo na czternaście lat więzienia za pobór i werbowanie dzieci-żołnierzy do Związku Kongijskich Patriotów. Jako założyciel tej grupy politycznej i bojowej, Dyilo kierował kongijskim skrzydłem wojskowym, aby wyrywać dzieci ich rodzinom i zmuszać je do służby wojskowej, często w strefach bezpośredniego konfliktu. W 2012 r. Dyilo stał się pierwszą osobą, skazaną przez MTK i pierwszym watażką ukaranym przez jakikolwiek organ międzynarodowy za wykorzystywanie dzieci na wojnie. Organizacje humanitarne pochwaliły decyzję MTK, zauważając, że ustanowiła ona precedens w zakresie karania zbrodni wojennych i potwierdziła prawa dzieci.

W marcu 2023 roku MTK wydał nakaz aresztowania prezydenta Rosji, Władimira Putina, oskarżając go o odpowiedzialność za zbrodnie wojenne, popełnione w Ukrainie. Nakaz aresztowania został wydany m.in. w związku z podejrzeniem uprowadzenia i wywiezienia z podbitych obszarów ukraińskich dzieci w głąb Rosji. Osobny list gończy wydano za Marią Lwową-Biełową, rosyjską komisarz ds. praw dziecka. Zarzuty wobec niej dotyczą tych samych przestępstw, co wobec Władimira Putina. W odpowiedzi Kreml stwierdził, że Rosja nie uznaje jurysdykcji MTK i uważa orzeczenia Trybunału za nieważne z prawnego punktu widzenia.

X X X

Izraelscy urzędnicy obawiają się, że Międzynarodowy Trybunał Karny z siedzibą w Hadze może wystawić nakaz aresztowania wobec premiera Izraela, Binjamina Netanjahu i innych członków jego gabinetu. Działania, jakie podejmuje państwo Izrael przeciwko jednej enklawie palestyńskiej i milionom cywili od lat ekonomicznie upadlanych, są nieadekwatne do skali i możliwości militarnej przeciwnika. To, jak sytuacja, gdzie w sadzie zalęgły się dzikie pszczoły i istnieje groźba bolesnego użądlenia. Kiedy my zgłaszamy sprawę do Ministerstwa Obrony Narodowej, to  dalej sprawa procedowana jest w kierunku zrzucenia napalmu – bomby zapalającej, która w pyl obróci cały ogród. Ewentualne wydanie nakazów aresztowania członków izraelskiego rządu w większości krajów świata zostanie odebrane jako upokarzająca i słuszna nagana moralna wobec Izraela. Władze Izraela stoją tymczasem na stanowisku, iż walczą z terroryzmem i mają prawo używać środków o takim natężeniu, jakie uznają za stosowne.

Roman Boryczko,

 majówka 2024