Kiedy przyjdzie pokój dla Ukraińców? (2)

Trzecia część pomocy już „wyparowała”. Narodowa Agencja ds. Przeciwdziałania Korupcji (NAPK) wykonała w roku 2023 badanie Korupcja na Ukrainie 2023: percepcja, postrzeganie, rozpowszechnienie. 61,2 procent mieszkańców Ukrainy i 46,3 procent przedsiębiorców uważa, że poziom korupcji w kraju wzrósł w 2023 roku. Z korupcją najczęściej spotykają się ci, którzy zgłaszają się do centrów usług Ministerstwa Spraw Wewnętrznych albo otrzymują usługi w zakresie budownictwa, medycyny, podłączenia lub konserwacji energii elektrycznej, gazu, wody i kanalizacji. Z sondażu Kijowskiego Międzynarodowego Instytutu Socjologii, przeprowadzonego w dniach 4.-20. września 2023 wynika, iż 58% Ukraińców uznało walkę z korupcją za priorytet numer jeden wśród wszystkich reform i zadań, stojących przed Ukrainą. I tylko 29%, dwukrotnie mniej, wybrało opcję „zadania, związane z wojną”.

Wojna spowodowała, że ukraińska gospodarka skurczyła się o jedną trzecią, a prawie połowa budżetu opłacana jest z zachodnich pieniędzy. W warunkach, w których z jednej strony około jednego miliona ludzi jest pod bronią, a z drugiej miliony mężczyzn za sowite łapówki uciekły z kraju, brakuje dziś na Ukrainie rąk do pracy. Stąd też nasuwa się pytanie, czy Ukraina może zwiększyć produkcję i wydatki kapitałowe, aby przetrwać? Aby temu zaradzić zaczęto zatrudniać więźniów i osoby z orzeczeniami o całkowitej niezdolności do pracy do pracy w kopalniach. W ten sposób uzupełnia się braki kadrowe. Pamiętajmy, my w Polsce, o jeszcze jednym kluczowym aspekcie. Ludność Ukrainy – wedle przedłużanej przez Radę Najwyższą Ukrainy, która uchwaliła szereg ustaw regulujących funkcjonowanie państwa w czasie wojny, m.in. przedłużyła stan wojenny – jest dziś ubezwłasnowolniona i nie ma żadnych praw. Z kolei prezydent Wołodymyr Zełenski podpisał dwie ustawy – o odpowiedzialności karnej za kolaborację z Rosją (do 15 lat pozbawienia wolności) oraz o przeciwdziałaniu rosyjskiej propagandzie. O wniesieniu zmian do innych aktów prawnych w sprawie zagwarantowania odpowiedzialności karnej za działalność kolaboracyjną – do Kodeksu Karnego Ukrainy wprowadzono nową kategorię przestępstwa – działalność kolaboracyjną. Za współpracę z państwem – agresorem, administracją okupacyjną i/lub jego formacjami zbrojnymi oraz paramilitarnymi, a także za głoszenie poglądów, uzasadniających rosyjską napaść, przewidziana jest kara od 10 do 15 lat pozbawienia wolności. Druga ustawa – O ustaleniu odpowiedzialności osób prowadzących działalność kolaboracyjną – przewiduje, że takie osoby będą pozbawiane prawa do zajmowania stanowisk w administracji centralnej i samorządowej, a ich mienie ulegnie konfiskacie. Oba akty prawne mają charakter prewencyjny: z jednej strony wskazują obywatelom, iż współpraca z okupantem będzie bezwzględnie karana, a kolaboranci zostaną pozbawieni prawa uczestniczenia w życiu politycznym i społecznym, z drugiej zaś – mają mobilizować ludność do udzielania pomocy organom ścigania w identyfikowaniu osób, popierających Rosjan czy współdziałających z nimi. Przyjęcie przepisów o przeciwdziałaniu propagandzie wskazuje, że ustawodawca przywiązuje dużą wagę do neutralizowania rosyjskiego przekazu informacyjnego. Pod groźbą zamknięcia mediów lub wydania zakazu działalności organizacjom politycznym, społecznym i religijnym zakazano rozpowszechniania wiadomości wspierających rosyjską propagandę. Dotyczy to negowania napaści na Ukrainę czy uznawania konfliktu w Donbassie za wojnę domową, jak również wzywania do zmiany porządku konstytucyjnego i naruszenia suwerenności lub integralności terytorialnej. W przypadku konsekwentnego stosowania ustawa umożliwiła już wyeliminowanie z krajowej sceny politycznej środowisk prorosyjskich. (Cdn.)

Roman Boryczko,

kwiecień 2024