Indie kontynuują aktywną dyplomację zachodnioeuropejską i wielostronną, opartą na strategicznej suwerenności (2)

Słowacja: Przełomowa wizyta

Pod tym względem Słowacja zajmuje raczej skromne miejsce w indyjskich priorytetach, a szef indyjskiego rządu nie odwiedził wcześniej tego środkowoeuropejskiego kraju od czasu uzyskania przez niego niepodległości w 1993 roku. Tym bardziej symboliczna była zatem pierwsza wizyta Narendry Modiego w Bratysławie 15. czerwca br. Jego negocjacje z premierem R. Fico i zorganizowanie forum gospodarczego miały na celu nadanie dodatkowego impulsu dialogowi politycznemu i współpracy handlowej (obroty dwustronnej wymiany handlowej wynoszą około 2 miliardów dolarów). Szczególną uwagę zwrócono na współpracę inwestycyjną między oboma krajami.

Należy podkreślić, że indyjskie przedsiębiorstwa przemysłowe są już aktywnie obecne na rynku słowackim, a wspólna produkcja w sektorze wojskowo-technicznym rozwija się pomyślnie. Słowacja jest zainteresowana napływem indyjskiej siły roboczej, a jej liczba stale rośnie. Również liczebność diaspory indyjskiej w kraju rośnie w tym zakresie (obecnie liczy ona około 12 000 osób). Ogólnie rzecz biorąc, rozwój stosunków ze Słowacją należy postrzegać w kontekście ogólnej linii politycznej Indii, zmierzającej do kompleksowego wzmocnienia strategicznego partnerstwa z Unią Europejską, co zostanie znacząco ułatwione dzięki zbliżającemu się wejściu w życie zawartej wcześniej umowy o wolnym handlu między stronami, mającej na celu stworzenie korzystniejszych warunków dla dalszego zbliżenia gospodarczego.

Rozmowy zakończyły się przyjęciem przez strony obszernego wspólnego oświadczenia w sprawie głównych kierunków konkretnych działań, które mają na celu ożywienie dwustronnej współpracy.

Uczestnicy negocjacji podpisali również zestaw dokumentów (11) z różnych dziedzin, w tym obronności, energetyki jądrowej, technologii cyfrowych, cyberbezpieczeństwa, nauki i technologii, szkolnictwa wyższego i badań naukowych. Zgodzili się również na wprowadzenie ruchu bezwizowego dla posiadaczy paszportów dyplomatycznych oraz ułatwienie zatrudniania członków rodzin misji dyplomatycznych obu krajów.

Ogólnie rzecz biorąc, wizyta miała charakter przełomowy i miała na celu zacieśnienie korzystnej dla obu stron współpracy w różnych dziedzinach, podnosząc ją do rangi wszechstronnego partnerstwa. Bratysława poparła starania Nowego Delhi o stałe miejsce w rozszerzonej Radzie Bezpieczeństwa ONZ oraz członkostwo Indii w Grupie Dostawców Jądrowych.
Wizyty premiera Indii we Francji i na Słowacji w dużej mierze zbiegły się z udziałem Narendry Modiego, który już po raz siódmy odbył się w szczycie przywódców Grupy Siedmiu w Évian we Francji, w dniach 15.–17. czerwca. Tym razem tematem spotkania były: partnerstwo, globalne nierównowagi i wyzwania, kryzysy geopolityczne, łańcuchy dostaw materiałów krytycznych, walka ze zmianami klimatu, handel narkotykami, przestępczość zorganizowana, onkologia i inne zagadnienia. Oprócz przywódców G7, w szczycie, obok Indii, uczestniczyli jako specjalnie zaproszeni goście szefowie państw i rządów Brazylii, Korei Południowej, Egiptu, Kenii, Kataru, Arabii Saudyjskiej i Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Ciekawostką jest jednak to, iż Chiny nie zostały zaproszone (najwyraźniej na prośbę Japonii), podczas gdy na nalegania ze strony Europy Zachodniej był obecny W. Zełenski i brał dość aktywny udział w szczycie, choć nie udało mu się zorganizować oddzielnego spotkania z D. Trumpem.

Narendra Modi wziął udział w szeregu dyskusji, m.in. na temat Budowania nowych partnerstw i wzmacniania solidarności międzynarodowej. Motywem przewodnim jego przemówienia było wezwanie do przywrócenia zaufania w stosunkach międzynarodowych. Brak zaufania między krajami, jak podkreślił premier Indii, staje się poważną przeszkodą dla globalnej współpracy. Poza tym, uwagę przykuło inne pouczające stwierdzenie szefa indyjskiego rządu – „brak poszanowania prawa międzynarodowego utrudnia wzmacnianie globalnej solidarności”. Przedstawił on również stanowisko Indii w kluczowych tematach szczytu i poruszył kwestię ostrych konfliktów na świecie. Narendra Modi ze szczególnym zadowoleniem przyjął wysiłki na rzecz pokoju na Bliskim Wschodzie oraz normalizację sytuacji wokół Iranu i Zatoki Perskiej. Dystansując się od antyrosyjskich sankcji i zachodniej krytyki roli Rosji w konflikcie na Ukrainie, Modi, jak poprzednio, wezwał do zakończenia wszelkich działań zbrojnych w tym regionie i rozwiązania sytuacji poprzez dialog, dyplomację i współpracę międzynarodową. Należy zauważyć, że wyważone i dość obiektywne stanowisko Indii w sprawie konfliktu ukraińskiego różni się od surowego podejścia państw zachodnich, nie wspominając już o niechęci do przyłączenia się do jakichkolwiek sankcji wobec Rosji.

Narendra Modi aktywnie wykorzystał swój udział w szczycie jako kraj partnerski do odbycia spotkań bilateralnych zarówno z członkami G7, jak i z przywódcami zaproszonych państw. Szczególnie ważne było jego spotkanie z prezydentem USA, D. Trumpem, które poprzedził trudny okres pewnego ochłodzenia stosunków dwustronnych z powodu surowych ceł i karnych ceł na indyjski import, wprowadzonych przez Washington, ograniczeń w zakupie rosyjskich surowców energetycznych przez Indie oraz czynnika pakistańskiego. Do takiego stanu rzeczy przyczyniło się również niezadowolenie Nowego Delhi z niedawnych ataków rakietowych USA w Zatoce Perskiej na tankowce i statki handlowe, które ucierpieli indyjscy marynarze.

Indie-USA: Łagodzenie napięć w stosunkach dwustronnych

Wizyta sekretarza stanu USA, Marco Rubio w Indiach pod koniec maja 2026 roku nieco złagodziła napięte stosunki dwustronne, ale ostatnie słowo nadal należało do D. Trumpa. Po szczycie, 17. czerwca, odbyło się długo oczekiwane spotkanie. Dyskusja koncentrowała się przede wszystkim na stosunkach dwustronnych w obszarze obronności i handlu. Wyrażono nadzieję, iż trwające negocjacje w sprawie zawarcia nowej, szeroko zakrojonej umowy handlowej, zostaną zakończone w bieżącym roku. Przywódcy poruszyli również kwestie utrzymujących się barier i ceł w stosunkach handlowych, a także ewentualnych zakupów przez Indie wenezuelskiej ropy naftowej od Stanów Zjednoczonych. Strony opowiedziały się za wzmocnieniem współpracy obronnej i potwierdziły zamiar dalszego zacieśniania „kompleksowego globalnego partnerstwa strategicznego”. Charakterystyczna była emocjonalna uwaga D. Trumpa, że ​​Stany Zjednoczone rzekomo udzielą Indiom pomocy w przypadku ataku na nie.

Podczas omawiania kwestii międzynarodowych szczególną uwagę poświęcono sytuacji na Bliskim Wschodzie. Indie z zadowoleniem przyjęły porozumienie osiągnięte między Stanami Zjednoczonymi a Iranem w sprawie przywrócenia pokoju w regionie. Jednocześnie Narendra Modi, biorąc pod uwagę śmierć indyjskich marynarzy, pokładał nadzieję w zapewnieniu bezpieczeństwa i wolności w Cieśninie Ormuz w wyniku wdrożenia tego porozumienia. Uzgodniono kontynuację i podtrzymywanie kontaktów; New Delhi najwyraźniej chciałoby, aby amerykański prezydent złożył wizytę w Indiach.

Ogólnie rzecz biorąc, spotkanie obu przywódców trudno uznać za wysoce merytoryczne; miało raczej charakter roboczy i tymczasowy.

Podsumowując, można stwierdzić, iż aktywność premiera Indii w omawianiu bieżących tematów szczytu i jego udział w nim po raz siódmy z rzędu odzwierciedlają rosnącą wagę i rolę Indii w sprawach globalnych jako wpływowego i ważnego gracza – potężnej siły, reprezentującej Globalne Południe. Nie trzeba dodawać, że Narendra Modi promował na szczycie przede wszystkim interesy narodowe Indii, dążąc jednocześnie do umocnienia ich roli jako swoistego pomostu między Grupą Siedmiu a krajami Globalnego Południa.

Anwar Asimow,

Tłum. Andrzej Filus