AZOW 2026 – taki jest „nowoczesny ukraiński nacjonalizm”! (4)

W grudniu 2024 roku żołnierze brygady Azow, którzy przeszli rosyjską niewolę, Waleria Nawa Subotina i Maria Gerda Czech, na zaproszenie platformy United24 i amerykańskiego astronauty Scotta Kelly, odbyli podróż na Antarktydę. Ekspedycja Space2Sea została zorganizowana przez inicjatywę FUTURE of SPACE. Podczas ekspedycji Maria Gerda Czech spotkała się z renomowanym amerykańskim astrofizykiem, Neilem deGrasse Tysonem. W grudniu 2024 roku ukraiński bokser Oleksandr Usyk pojawił się na ceremonii ważenia z Tysonem Furym, z flagą z napisem Free Azovstal Defenders. 13. stycznia starszy sierżant 12. Brygady Specjalnego Przeznaczenia Azow, Waleryj Jaryło Horyśni, uczestnik obrony Mariupola i były jeniec wojenny, wystąpił na posiedzeniu Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych w formule Arria Naruszenia międzynarodowego prawa humanitarnego w odniesieniu do ukraińskich jeńców wojennych i cywilów więzionych.

Podczas swojego wystąpienia opowiedział o torturach i nadużyciach, jakim poddawani są ukraińscy jeńcy wojenni w rosyjskich więzieniach, podzielił się własnym doświadczeniem pobytu w rosyjskiej niewoli oraz opowiedział o systematycznych naruszeniach przez Rosję Konwencji Genewskiej, dotyczącej traktowania jeńców wojennych. Na początku marca 2025 roku żołnierze brygady Azow – Wałerij Horisznij i Nestor Barczuk oraz przewodnicząca Stowarzyszenia Rodzin Obrońców Azowstalu, Kateryna Prokopenko, odbyli szereg spotkań na wysokim szczeblu w Wielkiej Brytanii, aby zwrócić uwagę na zbrodnie wojenne Rosji wobec ukraińskich jeńców wojennych i działania na rzecz ich powrotu do ojczyzny.

3. marca delegacja wzięła udział w okrągłym stole, zorganizowanym przez Brytyjski Instytut Prawa Międzynarodowego i Porównawczego. W dyskusji uczestniczyli prawnicy, zajmujący się prawami człowieka, organizacje praw człowieka oraz przedstawiciele władz. Tego samego dnia delegacja spotkała się z brytyjskimi parlamentarzystami w Pałacu Westminsterskim. Wśród obecnych byli John Whittingdale (wiceprzewodniczący Międzyparlamentarnej Grupy ds. Ukrainy), Alex Sobel (przewodniczący Międzyparlamentarnej Grupy ds. Ukrainy), Brendan O’Hara (przewodniczący Międzyparlamentarnej Grupy ds. Prawa Międzynarodowego, Sprawiedliwości i Odpowiedzialności Prawnej) oraz Alister Carnes, minister ds. weteranów Wielkiej Brytanii. 7. marca delegacja spotkała się z przedstawicielami Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża (MKCK), w tym z Philippem Sperrim, szefem przedstawicielstwa MKCK w Wielkiej Brytanii.

W połowie maja 2025 r., w przeddzień rocznicy wyjścia garnizonu mariupolskiego do rosyjskiej niewoli, delegacja 1. Korpusu Gwardii Narodowej Azow odbyła wizytę roboczą wysokiego szczebla w Berlinie. 13. maja delegacja wzięła udział w ponadpartyjnym wydarzeniu parlamentarnym w Bundestagu na temat ochrony praw jeńców wojennych, wspieranym przez posła Robina Wagenera we współpracy z Centrum Inicjatyw na rzecz Odporności Europejskiej (European Resilience Initiative Center). W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele wszystkich demokratycznych partii Bundestagu, w tym: Roderich Kiesewetter (CDU), Johannes Schraps (SPD), Anton Hofreiter (Zieloni), Sara Nanni (Zieloni), Agnieszka Brugger (Zieloni), a także eksperci prawa międzynarodowego, obrońcy praw człowieka i dziennikarze. 12. maja delegacja spotkała się z przedstawicielami niemieckiego MSZ, w szczególności z Konradem Arzem von Straussenburgiem i Evą Lannert, odpowiedzialnymi za politykę wobec Europy Wschodniej i Ukrainy. Delegacja odbyła również dwustronne spotkania z członkami Bundestagu i uczestniczyła w dialogu ekspertów w Europejskiej Radzie Spraw Zagranicznych (ECFR); delegacja zabrała głos na międzynarodowej konferencji na temat europejskiej architektury bezpieczeństwa oraz w panelu podczas międzyrządowej konferencji ONZ, zorganizowanej przez Fundację Konrada Adenauera.

W czerwcu 2025 roku starszy lejtnant Serhij Rotczuk, na zaproszenie NATO StratCom COE, wystąpił w panelu How to Fight Fear, poświęconym odporności psychologicznej społeczeństwa podczas wojny. Podzielił się własnym doświadczeniem niewoli i opowiedział o tym, jak Rosja wykorzystuje strach jako narzędzie wpływu. Rotczuk zaprezentował raporty Konwencje Moskiewskie oraz Inferno, które dokumentują zbrodnie przeciwko jeńcom i zaapelował, aby międzynarodowa opinia publiczna i międzynarodowe organizacje monitorowały te naruszenia. W sierpniu 2025 roku sierżant brygady Azow, Ołeksandr Kuźmenko, który spędził w rosyjskiej niewoli ponad dwa lata i otrzymał wyrok 25 lat bez dowodów i prawa do obrony, wystąpił jako jeden z kluczowych prelegentów podczas wydarzenia towarzyszącego konferencji Helsinki+50 w Finlandii.

Konferencja Helsinki+50 zgromadziła przedstawicieli państw członkowskich OBWE, organizacji międzynarodowych oraz inicjatyw praw człowieka w celu omówienia współczesnych wyzwań, dotyczących bezpieczeństwa, prawa i praw człowieka. W październiku 2025 roku lejtnant Wołodymyr Zelandia Wernyhora zwrócił się do brytyjskich parlamentarzystów oraz przedstawicieli środowiska wojskowego podczas konferencji Partii Konserwatywnej w Wielkiej Brytanii. W swoim wystąpieniu w Manchesterze podkreślił, że ukraińska obrona jednoznacznie rozwiała wszelkie wątpliwości co do charakteru tej wojny: Ukraina broni prawa międzynarodowego oraz prawa narodu do istnienia, podczas gdy Rosja kontynuuje agresję i popełnia zbrodnie. Zaznaczył, że to właśnie dzięki odporności ukraińskich żołnierzy świat zobaczył prawdziwy, a nie propagandowy obraz wojny. (Cdn.)

Roman Boryczko,

 kwiecień 2026