Vijay Prashad: Walka o nowy porządek w Azji Zachodniej (3)

Ta narastająca niepewność odzwierciedla słabnięcie dawnej architektury amerykańskiej dominacji militarnej w regionie – architektury, która zapewniała Izraelowi poczucie bezkarności, pozwalając mu na utrzymywanie reżimu apartheidu i kontynuowanie ludobójstwa na Palestyńczykach. Nie można już zakładać, że potęga USA jest niezwyciężona.
Doświadczenia z Afganistanu i Iraku – gdzie USA ostatecznie nie zdołały osiągnąć zwycięstwa – a także z Libii, zniszczonej przez Stany Zjednoczone i Francję przy wsparciu ich sojuszników z państw Zatoki Perskiej oraz obecna sytuacja w Iranie, gdzie USA poniosły porażkę strategiczną, wskazują na powtarzający się schemat: Stany Zjednoczone potrafią niszczyć państwa, ale niekoniecznie potrafią sprawować nad nimi kontrolę.

Co zrobi Izrael bez swojego głównego sojusznika (USA) oraz mniejszych sojuszników (państw europejskich), jeśli wszyscy oni ograniczą swoją obecność w regionie?

Zabezpieczywszy dostęp do ropy w Wenezueli i dążąc do przejęcia kontroli nad ogromnymi zasobami strategicznymi Brazylii – w tym ropą naftową oraz metalami ziem rzadkich – USA stworzyły sobie „polisę ubezpieczeniową” na wypadek utraty kontroli nad złożami ropy w Azji Zachodniej. Takie zabezpieczenie osłabi motywację Trumpa do kontynuowania konfliktów, których nie da się wygrać.

Szerszy proces erozji zaufania do amerykańskich gwarancji bezpieczeństwa najwyraźniej uwidacznia się w Iraku. 30. września bieżącego roku Washington ogłosił zakończenie wycofywania swoich wojsk, realizując harmonogram, uzgodniony z Bagdadem w 2024 roku. Obchody w Bagdadzie stały się wyraźną manifestacją suwerenności.

Wydarzenia te nie powinny jednak przesłaniać faktu, że znaczenie tego wycofania jest przedmiotem sporów. Jedna z głównych grup paramilitarnych, Kataib Hezbollah, zakwestionowała oficjalne zapewnienia o całkowitym opuszczeniu kraju, twierdząc, iż amerykańskie statki powietrzne nadal operują w irackiej przestrzeni powietrznej.

Dla kraju, spustoszonego przez nielegalną inwazję z 2003 roku i jej długofalowe skutki, wycofanie wojsk ma nieunikniony ciężar historyczny. Podważa ono założenie, że amerykańskie oddziały muszą pozostać w Iraku na czas nieokreślony jako niezbędny gwarant tamtejszego bezpieczeństwa.

Zjawiska te wskazują na szerszą rekonfigurację układu sił i bezpieczeństwa w Azji Zachodniej oraz w regionie Morza Czerwonego.

Zdolność Iranu do przetrwania amerykańsko-izraelskiej ofensywy oraz wycofanie się USA z Iraku obnażyły ograniczenia amerykańskiej potęgi militarnej. Jednocześnie porozumienie z Mekki (Makkah Agreement) i zmiany w regionalnych sojuszach dowodzą, iż rządy państw regionu poszukują nowych sposobów zabezpieczenia swoich interesów.

Nie oznacza to jednak, że Azja Zachodnia funkcjonuje już bez udziału Stanów Zjednoczonych.
Washington utrzymuje swoje wpływy poprzez partnerstwa wojskowe, dostawy broni, współpracę wywiadowczą oraz obecność militarną w innych częściach regionu. Wycofanie się z jednego kraju nie jest równoznaczne z opuszczeniem całego regionu. Co więcej, nowo powstające układy niekoniecznie muszą być wymierzone w USA – niektóre z nich budowane są równolegle do istniejących relacji z Washingtonem, inne zaś wykraczają poza nie. Zmienia się natomiast stopień zaufania do potęgi USA jako stabilnego i wystarczającego gwaranta bezpieczeństwa.

Dla sił postępowych kluczowym sprawdzianem jest to, czyjemu bezpieczeństwu służy kształtujący się ład regionalny. Nowa architektura bezpieczeństwa, która chroni rządy, inwestycje i szlaki strategiczne, utrwalając jednocześnie zewnętrzną dominację, nierówny dostęp do zasobów oraz niszczenie życia Palestyńczyków, nie jest w stanie zapewnić prawdziwej suwerenności ani pokoju. O tym, czy osiągnięto rzeczywistą autonomię regionalną, należy sądzić na podstawie tego, w jakim stopniu sprzyja ona suwerenności ludu oraz wolności Palestyńczyków.

W 1986 roku wybitny jemeński poeta Abdullah al-Baradouni (1929–1999) opublikował swój piękny wiersz O, Mustafo. Choć utwór jest długi, uważam, że doskonale oddaje ducha obecnej chwili w całym naszym regionie – od Jemenu i Iranu aż po Sudan:

Niech bombardują – ciebie nie da się skruszyć.
Niech szaleją – ty jesteś jeszcze bardziej nieustępliwy.
Niech gromadzą siły – wiesz przecież,
że ci, którzy sieją strach, sami boją się najbardziej.
Bogatsi, a jednak bardziej nędzni;
słabsi, a jednak bardziej brutalni.
Bardziej widoczni, a jednak bardziej skryci;
bardziej pohańbieni, a jednak bardziej aroganccy.
Mają żelazo i ogień,
a mimo to są słabsi od słomy.
Lękają się samej możliwości śmierci;
ty znasz ją lepiej,
bardziej ciągnie cię ku niebezpieczeństwu,
jesteś bardziej zdecydowany w swoich postanowieniach.
Bo oni oddani są własnym pragnieniom,
ty zaś – bardziej oddany ludziom.
Stajesz więc naprzeciw armiom
ozdobnej pustki.
Dzielą to, co już jest podzielone,
klasyfikują to, co już zostało sklasyfikowane.
Otaczają się coraz gęstszym kordonem straży;
ty zaś jesteś obecnością jeszcze bardziej nieprzeniknioną.
Spadasz niczym coś nieoczekiwanego,
nacierasz jak wulkany.
Wylewasz się niczym święto i wiosna,
rozciągasz się w zimowe schronienie i letnie domostwo,
jesteś sokiem dla każdego korzenia,
pulsem dla każdego instrumentu.
Nigdy czekanie nie powiedziało o tobie:
ugiął się albo zboczył z drogi.
Nigdy gwiazda nie powiedziała: zwolnił kroku.
Nigdy świt nie powiedział: został w tyle.
Ścigasz się z czasem – czas się męczy,
a ty nie ustajesz.
Ciągniesz za sobą słońce niczym tren,
a noc przywdziewasz jak płaszcz.
Zbiłeś z tropu tych, którzy mówili: „Posuwa się za daleko”,
oraz tych, którzy twierdzą: „Jest ekstremalny”.
„Złoty środek” to w istocie śmierć bardziej okrutna,
choć nazwali ją łagodniejszą;
oni bowiem łatwiej zadowalają się błahostkami,
są też bardziej wprawni w opisywaniu kłamstwa.
Dla ciebie tchórzostwo pozostaje tchórzostwem:
nie ma jego odmian bardziej prostackich ani bardziej wyrafinowanych. Dla ciebie hańba ma oblicze tym ohydniejsze,
im bardziej zdaje się czarująca.
O, Mustafo, cóż za tajemnica kryje się
pod tą wytartą koszulą?

Czy twoje postrzeganie jest ostrzejsze,
ponieważ twoje ciało jest smuklejsze?
Czy twoje serce jest bardziej płodne,
ponieważ twój dom jest skromniejszy?
Czy twoje sny są bardziej obfite,
ponieważ twoja twarz nosi wyraźniejsze ślady niedostatku?
Dlaczego troszczysz się o wszystkich bardziej
niż ci, którzy są mądrzejsi i bardziej uczeni?
Ty śpiewasz każdym uderzeniem tętna;
oni płaczą z powodu zniewagi, wymierzonej w kruchą piękność.
Ty lepiej znasz drogę ku horyzontowi,
lepiej znasz podziemne przejścia,
głębiej rozumiesz dokonywane wybory,
odkrywasz więcej tego, co nieznane,
jesteś skuteczniejszy w swoich działaniach,
bardziej przenikliwy, gdy nadchodzi nieszczęście.
Za tobą nie ma drogi odwrotu;
przed tobą nie ma możliwości zawrócenia.
Dystans nie wprawia cię w rozpacz;
bliskość nie budzi w tobie żalu.
Bo twoja troska jest wznioślejsza,
twój cel – bardziej szlachetny,
twoje wnętrze – pełniejsze,
a twoja kieszeń – czystsza.
Mogą cię złamać, lecz
powstajesz silniejszy i bardziej wrażliwy.
Czyż wspiąłeś się wysoko, niczym dojrzały owoc,
tylko po to, by cię obrzucano kamieniami i zerwano?
Mogą cię zabić – lecz ty powracasz
z samych krańców śmierci, jeszcze bardziej burzliwy,
bo twój korzeń rozrasta się obficiej,
a twój strumień czyni ziemię bardziej żyzną;
bo twoja śmierć jest pełniejsza życia
niż egzystencja miliona ludzi, opływających w luksusy.

Niech wszyscy ciskają w ciebie swoje pociski:
ty jeden masz większą siłę, by ciskać nimi sam.
Oni przeminą, podczas gdy w tobie
rozkwita to, co nie może przeminąć.
Jesteś bowiem całością w jednej osobie –
jakością, której żadna forma nie zdoła pomieścić.
O, Mustafo, o, księgo
utkana z każdego serca,
o czasie, który nadejdzie,
by wymazać ten czas fałszywy.

  Vijay Prashad

Tłum. Andrzej Filus

Tricontinental: Institute for Social Research

Za: Consortium news

Vijay Prashad to indyjski historyk, redaktor i dziennikarz. Pełni funkcję publicysty oraz głównego korespondenta w serwisie Globetrotter. Jest redaktorem w wydawnictwie LeftWord Books oraz dyrektorem instytutu badawczego Tricontinental: Institute for Social Research. Pełni również rolę starszego zewnętrznego eksperta (senior non-resident fellow) w Chongyang Institute for Financial Studies na Uniwersytecie Ludowym Chin (Renmin University of China). Jest autorem ponad 20 książek, w tym „The Darker Nations” oraz „The Poorer Nations”.