Ku implozji NATO? (3)
Rozszerzenie o jeden krok za daleko
Z perspektywy Moskwy, każda fala rozszerzenia NATO oznaczała stały militarny marsz w kierunku historycznych granic Rosji.
W 1999 roku pierwsza fala po zimnej wojnie przyciągnęła Polskę, Węgry i Czechy do NATO. W 2004 roku do Sojuszu przystąpiło siedem nowych państw: trzy kraje bałtyckie – Estonia, Łotwa i Litwa – a także Bułgaria, Rumunia, Słowacja i Słowenia, wszystkie będące byłymi członkami Układu Warszawskiego (Słowenia była republiką w ramach Jugosławii, nie należała do Układu Warszawskiego – przyp. red.).
W 2008 roku perspektywa przystąpienia Ukrainy i Gruzji do Sojuszu w przyszłości została uznana przez Moskwę za punkt krytyczny. Choć Rosja nigdy nie domagała się rozwiązania NATO, wielokrotnie potępiała jego rozszerzenie, twierdząc, że przystąpienie Ukrainy stanowiłoby zagrożenie egzystencjalne.
Kryzys gospodarczy w 2008 roku
Kilka miesięcy po szczycie w Bukareszcie, kryzys na rynku kredytów subprime dotknął Stany Zjednoczone, spektakularnie ogłaszając bankructwo banku Lehman Brothers 15. września. Ten globalny kryzys był wynikiem pęknięcia bańki spekulacyjnej na rynku nieruchomości, napędzanej ogromnym zadłużeniem.
Całkowity dług USA (gospodarstwa domowe, przedsiębiorstwa, sektor finansowy i rząd) wzrósł z około 1 biliona dolarów w 1964 roku do ponad 50 bilionów dolarów w 2008 roku, co stanowi pięćdziesięciokrotny wzrost.
Ta eksplozja kredytu, źródło bezprecedensowego bogactwa w Stanach Zjednoczonych i na całym świecie, stała się możliwa wraz z końcem porozumień z Bretton Woods w 1971 roku. Od tego czasu kreacja pieniądza i kredytu nie była już ograniczona rezerwami złota, ustalonymi wówczas na poziomie 35 dolarów za uncję.
W 2008 roku, gdy sektor prywatny zaczął ogłaszać niewypłacalność, grożąc globalnym kryzysem, rząd USA podjął zdecydowaną interwencję. Stymulował wydatki publiczne, powodując gwałtowny wzrost deficytu budżetowego i finansował obligacje rządowe poprzez kreację pieniądza.
Najgorszy kryzys finansowy od czasów Wielkiego Kryzysu – obnażający górę długu Ameryki – został ostatecznie „rozwiązany” poprzez przeniesienie długu sektora prywatnego na bilans publiczny poprzez jeszcze większe pożyczki rządowe.
Kryzys ten, mający swój początek na Wall Street, ujawnił również podatność na kryzysy krajów wschodzących, które są uzależnione zarówno od eksportu do Stanów Zjednoczonych, jak i od systemu finansowego opartego na dolarze. Chiny i Rosja, które mocno ucierpiały, zareagowały, stymulując wzrost gospodarczy, dywersyfikując partnerów handlowych i stopniowo zmniejszając zależność od dolara. Działania te odzwierciedlają ich najwyższy priorytet: zachowanie suwerenności.
Zdominowane przez Zachód międzynarodowe instytucje finansowe (MFW, Bank Światowy) nie są w stanie poradzić sobie z kryzysem i włączają do niego kraje wschodzące. W odpowiedzi BRICS (Brazylia, Rosja, Indie, Chiny) zorganizowały swój pierwszy szczyt w Jekaterynburgu 16. czerwca 2009 roku, tworząc forum dla porządku wielobiegunowego.
Od 2008 roku banki centralne na całym świecie stały się nabywcami netto złota, a trend ten nasilił się po 2022 roku po przejęciu rosyjskich aktywów przez kraje zachodnie.
Spirala imperialna: ekspansja militarna i finansjalizacja
Rok 2008 był historycznym punktem zwrotnym. Z jednej strony NATO kontynuowało ekspansję na wschód, pomimo zniknięcia zagrożenia ze strony Związku Radzieckiego prawie dwie dekady wcześniej. Z drugiej strony, amerykański system gospodarczy ujawnił swoje strukturalne słabości, a dług stał się głównym motorem jego wzrostu.
Ekspansja militarna i finansjalizacja amerykańskiej gospodarki to dwie strony tego samego imperialistycznego medalu: z jednej strony militarna, z rozszerzeniem wpływów w dziedzinie bezpieczeństwa; z drugiej monetarna, z dominacją dolara jako głównego narzędzia finansowania amerykańskich deficytów. Ta spirala kompensuje wewnętrzną deindustrializację poprzez projekcję zewnętrzną.
Aby zapobiec jakimkolwiek próbom dedolaryzacji, Stany Zjednoczone stosują siłę wobec krajów, które chcą sprzedawać ropę w innej walucie, jak w Iraku, gdzie w 2006 roku stracono Saddama Husajna, czy w Libii, gdzie w 2011 roku zamordowano Muammara Kaddafiego. (Cdn.)
Auguste Maxime
Tłum. Andrzej Filus
Za: Forum Geopolitica
