Jeffrey Sachs: Inżynieria niepokojów w Iranie 30. stycznia 2026 r.

To z pewnością nie jest dyplomacja ani przymus. To wojna, prowadzona środkami ekonomicznymi, której celem jest wywołanie kryzysu gospodarczego i niepokojów społecznych, prowadzących do upadku rządu.

John Maynard Keynes napisał w słynnej książce Ekonomiczne konsekwencje pokoju (1919):
„Nie ma subtelniejszego i pewniejszego sposobu na obalenie istniejących podstaw społeczeństwa niż deprawacja waluty. Proces ten angażuje wszystkie ukryte siły prawa ekonomicznego po stronie destrukcji i dokonuje tego w sposób, którego żaden człowiek na milion nie jest w stanie zdiagnozować”.

Stany Zjednoczone opanowały tę sztukę destrukcji, wykorzystując dolara jako broń i stosując sankcje gospodarcze oraz politykę finansową, aby doprowadzić do upadku walut krajów będących celem ataku. 19. stycznia opublikowaliśmy artykuł Hybrydowa wojna USA–Izrael z Iranem, w którym opisaliśmy, jak Stany Zjednoczone i Izrael prowadzą wojny hybrydowe z Wenezuelą i Iranem, stosując skoordynowaną strategię sankcji gospodarczych, przymusu finansowego, cyberoperacji, działalności wywrotowej i wojny informacyjnej.
Ta wojna hybrydowa ma na celu zniszczenie walut Iranu i Wenezueli, aby wywołać wewnętrzne niepokoje i ostatecznie doprowadzić do zmiany reżimu.

20. stycznia, zaledwie dzień po naszym artykule, sekretarz skarbu USA, Scott Bessent publicznie potwierdził, bez zastrzeżeń, przeprosin i dwuznaczności, że nasz opis jest rzeczywiście oficjalną polityką USA.

„Najwyższy czas, aby narody świata stawiły czoła nieuczciwym zachowaniom gospodarczym Ameryki… Ta bezprawność jest nielegalna, lekkomyślna, szkodliwa, destabilizująca i ostatecznie nieskuteczna w osiąganiu celów Ameryki, a tym bardziej celów globalnych”.

W wywiadzie udzielonym w Davos sekretarz Bessent szczegółowo wyjaśnił, jak sankcje Departamentu Skarbu USA zostały celowo zaprojektowane, aby doprowadzić do załamania irańskiej waluty, sparaliżować jej system bankowy i zmusić ludność Iranu do wyjścia na ulice. To kampania „maksymalnej presji”, mająca na celu uniemożliwienie Iranowi dostępu do międzynarodowych systemów finansowych, handlowych i płatniczych.

Bessent wyjaśnił:

„Prezydent Trump nakazał Departamentowi Skarbu i naszemu wydziałowi OFAC, Biuru Kontroli Aktywów Zagranicznych, wywarcie maksymalnej presji na Iran. I to zadziałało, ponieważ w grudniu ich gospodarka załamała się. Widzieliśmy bankructwo dużego banku; bank centralny zaczął drukować pieniądze. Brakuje dolarów. Nie są w stanie importować towarów i dlatego ludzie wyszli na ulice”.

To wyraźny łańcuch przyczynowo-skutkowy, w którym sankcje USA doprowadziły do ​​załamania się waluty i upadku systemu bankowego.

Ta niestabilność monetarna doprowadziła do niedoborów importu i cierpienia gospodarczego, wywołując niepokoje. Bessent podsumował, określając działania USA jako „gospodarczą sztukę rządzenia”, a załamanie gospodarcze Iranu jako „pozytywny” rozwój sytuacji:

„To jest więc gospodarcza sztuka rządzenia, bez żadnych strzałów, a sprawy idą w bardzo pozytywnym kierunku”.

To, co opisuje sekretarz Bessent, to oczywiście nie „gospodarcza sztuka rządzenia” w tradycyjnym sensie. To wojna prowadzona środkami ekonomicznymi, której celem jest wywołanie kryzysu gospodarczego i niepokojów społecznych, prowadzących do upadku rządu. Jest to z dumą nazywane „gospodarczą sztuką rządzenia”.

Ludzkie cierpienie spowodowane otwartą wojną i miażdżącymi sankcjami gospodarczymi nie jest tak odmienne, jak mogłoby się wydawać. Załamanie gospodarcze powoduje niedobory żywności, leków i paliwa, a także niszczy oszczędności, emerytury, płace i usługi publiczne.

Celowe załamanie gospodarcze wpędza ludzi w ubóstwo, niedożywienie i przedwczesną śmierć, tak jak otwarta wojna.

Ten schemat cierpienia w wyniku sankcji USA jest dobrze udokumentowany. Przełomowe badanie opublikowane w czasopiśmie The Lancet przez Francisco Rodrígueza i współpracowników pokazuje, że sankcje są istotnie powiązane z gwałtownym wzrostem śmiertelności, przy czym najsilniejsze skutki odnotowano w przypadku sankcji jednostronnych, gospodarczych i amerykańskich, a ogólna liczba ofiar śmiertelnych jest porównywalna z liczbą ofiar konfliktów zbrojnych.

Wojna ekonomiczna tego rodzaju narusza fundamentalne zasady prawa międzynarodowego i Kartę Narodów Zjednoczonych. Jednostronne sankcje nakładane poza kompetencjami Rady Bezpieczeństwa ONZ, zwłaszcza mające na celu spowodowanie cierpienia ludności cywilnej, są nielegalne.

Wojna hybrydowa nie omija prawa międzynarodowego poprzez unikanie bombardowań (choć oczywiście Stany Zjednoczone i Izrael również nielegalnie bombardowały Iran). Nielegalność amerykańskiej „gospodarczej sztuki rządzenia” dotyczy nie tylko Iranu i Wenezueli, ale także dziesiątek innych krajów poszkodowanych przez sankcje USA.

„Chociaż sankcje USA w krótkiej perspektywie prowadzą do nędzy, ich nieustanne stosowanie szybko zachęca inne gospodarki do oderwania się od amerykańskiego finansowego uścisku”.

Europa prawdopodobnie zaczęła rozumieć, że współudział w amerykańskich przestępstwach gospodarczych nie jest zbawieniem, ponieważ rząd Trumpa zwraca się teraz przeciwko Europie w ten sam sposób, aczkolwiek cłami, a nie sankcjami.

Trump groził Europie cłami za nieprzekazanie Grenlandii Stanom Zjednoczonym, choć wycofał się z tej groźby przynajmniej tymczasowo. Kiedy Trump „zaprosił” Francję do Rady Pokoju Trumpa, zagroził nałożeniem 200-procentowego cła na francuskie wino, jeśli Francja odrzuci zaproszenie. I tak dalej i tak dalej.

Stany Zjednoczone mogą prowadzić tego rodzaju wszechstronną wojnę gospodarczą, ponieważ dolar jest kluczową walutą w globalnym systemie finansowym.

Jeśli państwa trzecie nie zastosują się do amerykańskich sankcji wobec Iranu i Wenezueli, USA grożą nałożeniem sankcji na banki tych państw trzecich, w szczególności w celu wykluczenia ich z rozliczeń w dolarach (znanych jako system SWIFT).

W ten sposób Stany Zjednoczone egzekwują sankcje wobec krajów, które w przeciwnym razie chętnie kontynuowałyby handel z krajami, które Stany Zjednoczone próbują doprowadzić do załamania gospodarczego.

Chociaż sankcje USA działają w krótkiej perspektywie, powodując nędzę, ich nieustanne stosowanie szybko zachęca inne gospodarki do odłączenia się od amerykańskiego uścisku finansowego.

Kraje BRICS i wiele innych rozwijają handel międzynarodowy we własnych walutach, tworząc w ten sposób alternatywy dla dolara amerykańskiego i unikając w ten sposób tych sankcji. Zdolność Stanów Zjednoczonych do nakładania sankcji finansowych i handlowych na inne kraje wkrótce się zmniejszy, prawdopodobnie gwałtownie w nadchodzących latach.

Najwyższy czas, aby narody świata stawiły czoła nieuczciwym zachowaniom gospodarczym Ameryki. Stany Zjednoczone prowadzą wojnę gospodarczą z coraz większą intensywnością, nazywając ją jednocześnie „gospodarczą sztuką rządzenia”.

Ta bezprawie jest nielegalne, lekkomyślne, szkodliwe, destabilizujące i ostatecznie nieskuteczne w osiąganiu celów Ameryki, a tym bardziej celów globalnych.

Europa do tej pory patrzyła w inną stronę. Być może teraz, gdy Europa również jest zagrożona, obudzi się i dołączy do reszty świata, aby położyć kres bezczelnym i nielegalnym zachowaniom Ameryki.

Jeffrey D. Sachs i Sybil Fares

Tłum. Andrzej Filus

Jeffrey D. Sachs jest profesorem uniwersyteckim i dyrektorem Centrum Zrównoważonego Rozwoju na Uniwersytecie Columbia, gdzie w latach 2002-2016 kierował Instytutem Ziemi. Jest również prezesem Sieci Rozwiązań na rzecz Zrównoważonego Rozwoju ONZ (SDSN) i komisarzem Komisji Szerokopasmowej ONZ ds. Rozwoju.

Sybil Fares jest specjalistką i doradczynią ds. polityki bliskowschodniej i zrównoważonego rozwoju w SDSN.

Za: Consortium News