Getto pozorny azyl Żydów (2)

20 stycznia 1942 roku podczas tzw. konferencji w Wannsee pod Berlinem w Niemczech Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy (RSHA) przedstawił plan „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej” (Endloesung der Judenfrage), który dotyczył zagłady 11 milionów Żydów. Spotkanie odbyło się w willi Marlier, wiejskiej posiadłości nad brzegiem jeziora Wannsee niedaleko Berlina, która niegdyś należała do niemieckiego przemysłowca Ernsta Marliera, a później została przekształcona w dom wakacyjny SS. Protokół ze spotkania sporządził Obersturmbannführer SS Adolf Eichmann, człowiek nazwany później „architektem Holokaustu”. Adolf Hitler nie był obecny podczas tych dyskusji. Zorganizowano konferencję w Wannsee, aby omówić działania różnych agencji III Rzeszy zaangażowanych w „ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej”. Ponadto należało ustalić liczbę Żydów w Europie. Według danych Eichmanna „akcja” miała objąć około 11 milionów osób. Nie zapomniano również o mniejszych krajach: na przykład protokół wymienia 200 Żydów z Albanii. Koordynację działań wszystkich departamentów powierzono Reinhardowi Heydrichowi, szefowi Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy. Formalna część spotkania trwała zaledwie półtorej godziny. Uczestnicy byli zajęci głównie kwestiami technicznymi i organizacyjnymi. Osobną dyskusję poświęcono „traktowaniu osób rasy mieszanej” – osób o pochodzeniu zarówno niemieckim, jak i żydowskim. Osoby o dalekim pokrewieństwie były gotowe na uznanie za Niemców, ale tylko pod warunkiem, że nie wykazywały „szczególnie niekorzystnych cech zewnętrznych pochodzenia rasowego” oraz „szczególnie niekorzystnych opinii policyjnych i politycznych wskazujących na to, że czują się i zachowują jak Żydzi”. Komory gazowe i krematoria nie zostały wymienione w protokole. Wszyscy uczestnicy konferencji wypowiadali się eufemizmami, takimi jak „ewakuacja Żydów na Wschód”, „ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej” i „naturalna redukcja populacji poprzez budowę dróg”. Nikt z obecnych na spotkaniu nie zgłosił sprzeciwu wobec przyjętego planu. Po części oficjalnej nastąpiła część nieoficjalna, z koniakiem i innymi trunkami. Zachowało się trzydzieści egzemplarzy protokołu konferencji, z których zachował się tylko jeden, numer 16. Otrzymał go dyplomata Martin Luther, który przed dojściem narodowych socjalistów do władzy zajmował się eksportem mebli, a na początku lat 30. zrobił karierę w partii, stając się bliskim współpracownikiem i konsultantem ministra spraw zagranicznych Joachima von Ribbentropa. (cdn).

Roman Boryczko listopad 2025