Za negocjacjami amerykańsko-irańskimi: otwarty konflikt z pułapem dyplomatycznym

Bejrut – Odczytanie amerykańsko-irańskich negocjacji z perspektywy zarządzania konfliktem i równowagi sił, z dala od dychotomii sukcesu i porażki oraz dyskursu ostatecznego rozwiązania

Za zamkniętymi drzwiami w stolicy Pakistanu, Islamabadzie, dokonywano kalkulacji wykraczających daleko poza samo poszukiwanie „projektu porozumienia”. Te rundy negocjacji są zazwyczaj przesiąknięte populistycznymi oczekiwaniami, które sprowadzają je do binarnego wyboru zwycięstwa lub porażki. Jednak rzeczywistość polityczna umieszcza je w zupełnie innym kontekście; są one integralną częścią trwającej walki, w której stół negocjacyjny staje się naturalnym przedłużeniem konfliktu, a nie miejscem jego rozwiązania.
Długie godziny dyskusji, po jakich następowała wymiana oskarżeń przy jednoczesnym zachowaniu możliwości deeskalacji, odzwierciedlały złożoną strukturę „zarządzania siłą”. W tym przypadku negocjacje stają się kluczowym narzędziem regulacji tempa i rozłożenia nacisków, dalekim od tradycyjnego dążenia do osiągnięcia ostatecznego rezultatu.

Poza wiadomościami i przemówieniami

Wydarzenia na miejscu wydają się jedynie nagłówkami: długie spotkanie, złożone dyskusje i ciągła eskalacja retoryki na równi z dyplomacją. Ale prawdziwa wartość tego spektaklu tkwi w rozdźwięku między rzeczywistością a jej marketingiem.

Pomiędzy interpretacjami promującymi „amerykańską porażkę” a tymi, które postrzegają ją jako „rekalibrację równowagi sił”, dyskurs polityczny jawi się jako narzędzie przekształcania rzeczywistości i wykorzystywania jej do realizacji strategicznych interesów każdej ze stron.

Po co negocjować teraz?

Wstąpienie Stanów Zjednoczonych do tego procesu jest podyktowane naglącymi realiami terenowymi i strategicznymi, które zaczęły narzucać swój rytm decydentom w Washingtonie. Przerwy na drodze do decydującego rezultatu, zakłócenia w dostawach energii i szlakach żeglugowych oraz rosnące prawdopodobieństwo poważnych konfrontacji sprawiły, że negocjacje stały się koniecznością dla zarządzania kosztami. Istnieją bowiem „granice władzy” w momencie, gdy nie jest ona w stanie przełożyć miażdżącej przewagi militarnej na skuteczną i stabilną kontrolę polityczną.

Nadmiar władzy i brak suwerenności

Paradoks tkwi w ogromnym arsenale narzędzi wojskowych i medialnych Stanów Zjednoczonych, a jednocześnie w ich niezdolności do narzucenia jednej „amerykańskiej propagandy” rzeczywistości. Washington jest dziś zdolny do obstrukcji, nacisków i działań militarnych, ale brakuje mu zdolności do politycznego rozwiązania. Ta fundamentalna różnica między „zdolnościami” a „suwerennością” jest prawdziwą siłą napędową siadania do stołu negocjacyjnego, próbą ratowania hegemonii, która z trudem przekształca się w stabilny system.

Irański dyskurs: pole bitwy pisze politykę

Z drugiej strony, irańska retoryka działa w ramach strategii organicznego łączenia pola bitwy z polityką. Retoryka ta starannie przedstawia negocjacje jako uznanie potęgi Tehranu i jako wyjście, którego szuka przeciwnik, aby uniknąć gorszego rezultatu. Pomimo mobilizacyjnego charakteru tego podejścia, służy ono celowi strategicznemu: utrwaleniu realiów pola bitwy i przełożeniu ich na korzyści polityczne, bez konieczności całkowitego podporządkowania się warunkom drugiej strony.

Od podejmowania decyzji do zarządzania

Poza wrzawą publicznych deklaracji, jesteśmy świadkami strukturalnej zmiany charakteru konfliktu. Zdolność którejkolwiek ze stron do narzucenia jednostronnego kierunku działania zmalała, a możliwość zdecydowanego zwycięstwa zniknęła w dającej się przewidzieć przyszłości. Ta zmieniająca się równowaga przekształciła negocjacje na sposób odroczenia poważnych starć i redystrybucji obciążeń.

Konflikt wszedł w fazę kompleksowego „zarządzania”: zarządzania napięciem, zarządzania czasem i zarządzania kolejnymi kryzysami. W tym kontekście czas staje się kluczowym elementem manewrowania, a stan „ni wojny, ni pokoju” staje się jedyną dostępną opcją – stanem, który zapewnia przedłużenie konfliktu i jego przekształcenie zgodnie ze zmieniającą się równowagą sił.

Wnioski
Stół negocjacyjny pozostaje w istocie kolejnym obliczem wojny, prowadzonej bronią dyplomatyczną. Prawdziwe rezultaty ujawniają się nie w klauzulach nieistniejących porozumień, lecz w umacnianiu pozycji i ustanawianiu nowych ograniczeń. Washington stara się zapobiec eskalacji swojej taktycznej słabości w strategiczną porażkę, podczas gdy Tehran dąży do przekształcenia obecnego układu sił w międzynarodowe uznanie swojej pozycji. Pomiędzy tymi dwoma dążeniami wyłania się rzeczywistość polityczna, jaka nie zna szybkich rozwiązań, lecz raczej rozwija się w przewlekłym „zarządzaniu”, oczekując zmian, które nie muszą nastąpić w najbliższym czasie.

Salim Al-Hajj,

Tłum. Andrzej Filus

Za: www.theinteldrop.org