WOJNA NIEMCÓW Z ROSJĄ, CZY TYLKO JEJ POZORY? (3)

Pod koniec 1940 roku strona radziecka dowiedziała się już, że tuż po kapitulacji Francji w lipcu 1940 Niemcy rozpoczęły opracowywanie militarne  strategicznego planu ataku na ZSRR. Jedną z najbardziej kontrowersyjnych kwestii w historii pozostaje pytanie, kiedy i w jakim stopniu Józef Stalin dowiedział się o niemieckim planie operacji Barbarossa? Istnieje kilka teorii na ten temat. Według jednej, która zyskała popularność w naszych czasach, przywódca Związku Radzieckiego zapoznał się z treścią dyrektywy nr 21, a konkretnie jej głównymi punktami, przed nowym rokiem 1941, jednak Stalin albo nie wierzył w intencję Hitlera, myląc doniesienia o przygotowaniach do operacji z grą zachodnich agencji wywiadowczych, albo udawał, że nie przejmuje się tą sytuacją i unikał składania niepokojących oświadczeń, aby uniknąć pogorszenia stosunków z Niemcami (cały czas faktycznych sojuszników ZSRR).

Plan Adolfa Hitlera, nazwany Barbarossa, został zatwierdzony 18. grudnia 1940 roku pierwotnie datę rozpoczęcia agresji wyznaczono na 15. maja 1941. Od połowy lat 30. XX wieku w niemieckich kręgach wojskowych istniały dwie szkoły myślenia na temat potencjału militarnego Związku Radzieckiego. Oficerowie, blisko związani z nazistowskim kierownictwem politycznym, mieli tendencję do bagatelizowania sowieckiej potęgi militarnej. Inna grupa oficerów mniej wpływowa, ale lepiej obeznana z sztuką wojenną, próbowała ostrzec Hitlera i jego otoczenie przed wyciąganiem pochopnych i zbyt optymistycznych wniosków co do przyszłej błyskawicznej kapitulacji ZSRR. Ostatecznie zwyciężył punkt widzenia tych przedstawicieli Wehrmachtu, którzy popierali Adolfa Hitlera.

Plan błyskawicznej inwazji był taki: 8. dnia ataku według strategicznego planu nazistów Niemcy mieli osiągnąć linię na wysokości Kowna, Baranowicz, Lwowa i Mohylewa. Podolskiego: 20. dnia planowali osiągnąć linię Dnipro (na południe od Kijowa),  Orszy, Witebska, na południe od Pskowa i na południe od Tarnawy. Następnie miała nastąpić 20-dniowa przerwa na przegrupowanie. 40. dnia działań wojennych miała rozpocząć się druga faza, podczas której planowano zdobyć stolicę ZSRR, Leningrad i przemysłowy region Donbassu. Niemcy przywiązywali szczególną uwagę do zdobycia Moskwy: zdobycie tego miasta oznacza decydujący sukces – zarówno polityczny, jaki ekonomiczny, nie mówiąc już o tym, że Rosjanie stracą bezpowrotnie ważny węzeł kolejowy. Niemcy nie obawiali się Armii Czerwonej, obserwując jej problemy w Finlandii. Spodziewali się, iż pierwsze uderzenie Wehrmachtu zada jej jeszcze większą klęskę niż Francuzi ponieśli w maju – czerwcu 1940 roku. Führer poinformował o swoich planach sojuszników: Rumunów, Finów i Węgrów. Plan określał konkretny cel: niemieckie siły zbrojne muszą być gotowe do pokonania Rosji sowieckiej w krótkiej kampanii, jeszcze przed zakończeniem wojny z Anglią. Wiadomo, że Richard Sorge (ps. Ramsay – niemiecki dziennikarz, doktor nauk politycznych, członek KPD i WKP oraz agent, prowadzący działalność szpiegowską na rzecz Związku Radzieckiego) przekazał z Japonii informacje o gromadzeniu jednostek Wehrmachtu w pobliżu granicy ZSSR.

30. maja 1941 depeszował on, iż należy spodziewać się ataku w drugiej połowie czerwca tego roku i się nie mylił. Nie do końca wiadomo, czy Sorge trafił z datą rozpoczęcia niemieckiej inwazji. W czerwcu pisał o dwudziestym dniu tego miesiąca, a następnie prawdopodobnie o dwudziestym drugim. Stalin, na bieżąco informowany o postępach prac wywiadowczych, wpadł we wściekłość. Szybko jednak musiał zrewidować swoje poglądy, gdy 22. czerwca 1941 roku rozpoczęła się niemiecka operacja Barbarossa.

X X X

Zajęcie terytoriów sowieckich nie było celem samym w sobie, a po Blitzkriegu przewidywano specjalny system rządów, mający na celu germanizację prawosławnej, rosyjskojęzycznej mniejszości i eksterminację lub depopulację, akcję wyniszczenia tkanki ludzkiej (Vernichtungskrieg), mieszkającej na tych terenach. Wizja nazistowskiego kierownictwa, dotycząca przyszłości okupowanych terytoriów została wyrażona w tak zwanym Generalplan Ost. Pełnego dokumentu nigdy nie odnaleziono, należał on do najtajniejszych dokumentów III Rzeszy, ponieważ został opracowany w SS pod osobistym nadzorem Reichsführera-SS – Heinricha Himmlera. Niewątpliwie u podstaw tego planu leżała teoria rasowa, rdzeń ideologii nazistowskiej. Wiosną 1941 Adolf Hitler wydając instrukcję wojsku podkreślił, że wojna na wschodzie będzie inna niż ta na Zachodzie, nie będzie przestrzegania żadnych konwencji, będzie to wojna na wyniszczenie. Dekret o jurysdykcji w strefie planu Barbarossa – Gerichtsbarkeit Barbarossa (rozkaz o „jurysdykcji Barbarossa”) z 13. maja 1941 r przewidywał, iż wyroki za przestępstwa, popełnione przez wrogą ludność cywilną (opór cywili lub rosyjska partyzantka) będą karane nie przez sądy wojskowe lecz przez oficerów niskiego stopnia, począwszy od stopnia kapitana. Uzupełnienie stanowił niesławny Kommissarbefehl (rozkaz o komisarzach) wydany 6. czerwca 1941 r. w imieniu Hitlera przez feldmarszałka Rzeszy, szefa Naczelnego Dowództwa Wehrmachtu, gen. Wilhelma Keitla. Zobowiązywał do niezwłocznego rozstrzeliwania wziętych do niewoli sowieckich komisarzy politycznych (Hitler uważał ich za głównych propagatorów komunizmu/judeobolszewizmu).  Po zakończeniu błyskawicznej kampanii na okupowanych terytoriach miano utworzyć 4 Reichskommissariaty: w Moskwie, Ostlandzie, na Ukrainie i na Kaukazie. (Cdn.)

Roman Boryczko,

grudzień 2025