Przebłysk historii

Towarzystwo Mont Pelerin, założone przez Hayeka w 1947 r., debatowało nad wolnym handlem i ograniczoną władzą rządu, wpływając na globalne zmiany gospodarcze.

Hannes H. Gissurarson

Lewicowi intelektualiści odkryli, że „wspólnota intelektualna” o nazwie Towarzystwo Mont Pelerin wywierała cichy wpływ przez ostatnie kilka dekad. Teraz publikują książkę za książką na ten temat, obwiniając za ich sukces ideologię, którą nazywają „neoliberalizmem”. Być może wyolbrzymiają wpływ Towarzystwa.

John Maynard Keynes przesadził, pisząc słynne słowa: „Idee ekonomistów i filozofów politycznych, zarówno gdy są słuszne, jak i gdy są błędne, są potężniejsze, niż się powszechnie uważa. W istocie, światem rządzi niewiele więcej. Praktyczni ludzie, którzy uważają się za całkowicie wolnych od wszelkich wpływów intelektualnych, są zazwyczaj niewolnikami jakiegoś zmarłego ekonomisty”. John Stuart Mill był bardziej rozsądny, twierdząc, iż idee wywierają wpływ tylko wtedy, gdy zewnętrzne okoliczności z nimi współdziałają. W latach 80. i 90. XX w. zewnętrzne okoliczności z pewnością sprzyjały ideom wolnego handlu, własności prywatnej i ograniczonego rządu, trzem filarom tego, co nazwałem konserwatywnym liberalizmem. Centralne planowanie haniebnie zawiodło w krajach komunistycznych, podczas gdy socjaldemokraci w atlantyckich satrapiach odkryli, ku swojemu przerażeniu, że nie mogą rozwiązać problemów, łatając je pieniędzmi podatników.

Towarzystwo Mont Pelerin

Towarzystwo Mont Pelerin zostało założone w 1947 roku z inicjatywy anglo-austriackiego ekonomisty, Friedricha Augusta von Hayeka. Trzy lata wcześniej Hayek opublikował Drogę do zniewolenia, wymowne ostrzeżenie przed socjalizmem, nie tylko nazizmem i stalinizmem, ale także przed socjalizmem atlantyckim, który mógłby nieumyślnie doprowadzić do państwa policyjnego: aby centralne planowanie zadziałało, indywidualne preferencje musiałyby zostać zmanipulowane, a nawet stłumione. Ku zaskoczeniu Hayeka książka stała się bestsellerem, a on sam został zaproszony na tournée wykładowe do kilku krajów, gdzie spotkał kilka osób o podobnych poglądach. Zdobył fundusze na zorganizowanie spotkania na temat obecnych wyzwań w Mont Pèlerin w Szwajcarii, w którym wzięło udział kilku wybitnych myślicieli, w tym anglo-austriacki filozof Karl R. Popper, austriacki ekonomista Ludwig von Mises, amerykańscy ekonomiści: Frank H. Knight, Milton Friedman i George J. Stigler, dwaj znani Francuzi: filozof Bertrand de Jouvenel i ekonomista Maurice Allais, a także niemieccy ekonomiści: Walter Eucken i Wilhelm Röpke. Mises wraz z Carlem Mengerem, założyli Szkołę Austriacką w dziedzinie ekonomii, do której należał sam Hayek; Knight był założycielem Szkoły Chicagowskiej, do której mieli wnieść znaczący wkład Friedman i Stigler; Eucken i Röpke byli ojcami tzw. Ordoliberalismus w Niemczech (nazwa pochodzi od ich czasopisma Ordo).

* * *

Uczestnicy spotkania w 1947 roku postanowili utworzyć stowarzyszenie, które zbierałoby się co dwa lata i omawiało problemy i perspektywy wolnego społeczeństwa, opartego na wolnym handlu, własności prywatnej i ograniczonym rządzie. Włoski ekonomista, Luigi Einaudi, został zaproszony na założycielskie spotkanie, ale nie mógł w nim uczestniczyć z racji obiektywnych, dlatego von Hayek umieścił jego nazwisko na liście członków założycieli. Będąc gubernatorem Banku Centralnego i ministrem finansów, Einaudi, został prezydentem Włoch w 1948 r. Wraz z Alcide de Gasperim położył podwaliny pod „włoski cud” z przełomu lat 40. i 50. W Niemczech Eucken i Röpke mieli duży wpływ na Konrada Adenauera i Ludwiga Erharda, którzy wspólnie wypracowali „cud niemiecki”. Erhard ostatecznie został członkiem stowarzyszenia. Mało kto wie, że w tym samym czasie również w Austrii wydarzył się „cud” gospodarczy, któremu przewodził inny członek Towarzystwa Mont Pelerin, były uczeń Misesa, Reinhard Kamitz, minister finansów w latach 1952–1960 i prezes Banku Centralnego w latach 1960–1968. (Cdn.)

Hannes H. Gissurarson

Tłum. Andrzej Filus

Źródło:  https://www.theconservative.online/a-glimpse-of-history