{"id":8156,"date":"2012-12-05T15:49:34","date_gmt":"2012-12-05T15:49:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/?p=8156"},"modified":"2013-11-02T20:54:37","modified_gmt":"2013-11-02T19:54:37","slug":"o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/","title":{"rendered":"O potrzebie tworzenia widze\u0144 Franciszki i Stefana Themerson\u00f3w"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/em><\/p>\n

<\/em>\u00a0<\/p>\n

<\/em>\u00a0<\/p>\n

<\/em>\u00a0<\/p>\n

<\/em>\u00a0<\/p>\n

<\/em>\u00a0<\/p>\n

<\/em>\u00a0<\/p>\n

<\/em>\u00a0<\/p>\n

<\/em>\u00a0<\/p>\n

<\/em>\u00a0<\/p>\n

Pochwa\u0142\u0119 niechlujstwa chc\u0119 pisa\u0107. Pochwa\u0142\u0119 niechlujstwa, kt\u00f3re rozrywa szablon, pochwa\u0142\u0119 niechlujstwa, kt\u00f3re jest bli\u017csze chaosu, pochwa\u0142\u0119 przypadku i niechlujstwa, kt\u00f3re sypi\u0105c z worka bez wyboru daje szans\u0119 ujrzenia ukrywanej, czy pomijanej prawdy temu, kto chce zobaczy\u0107. <\/em><\/p>\n

Stefan Themerson<\/strong>, O potrzebie tworzenia widze\u0144<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

Wp\u0142ywu, kt\u00f3ry Franciszka (1907-1988) i Stefan (1910-1988) Themersonowie wywarli na sztuk\u0119 i filozofi\u0119 awangardy dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego, ale r\u00f3wnie\u017c t\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105, nie spos\u00f3b przeceni\u0107. Podczas swej 15-letniej tw\u00f3rczo\u015bci filmowej zrealizowali oni a\u017c siedem film\u00f3w (zachowa\u0142y si\u0119 trzy), co stanowi wi\u0119cej ni\u017c po\u0142ow\u0119 polskiej awangardowej produkcji filmowej tego okresu oraz czyni ich najwa\u017cniejszymi tw\u00f3rcami \u00f3wczesnego kina niezale\u017cnego.<\/p>\n

<\/p>\n

Jak podkre\u015blili to autorzy wystawy Stefan Themerson. O potrzebie tworzenia widze\u0144<\/em>, zaprezentowanej latem 2008 roku w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej \u2013 Zamek Ujazdowski w Warszawie [1]<\/strong>, ich interdyscyplinarna, multimedialna tw\u00f3rczo\u015b\u0107 wymyka si\u0119 w\u0105sko pojmowanej kategoryzacji, gdy\u017c wywodz\u0105c si\u0119 z tradycji modernistycznej, poruszali si\u0119 oni pomi\u0119dzy dyscyplinami na r\u00f3\u017cnych p\u0142aszczyznach artystycznych. Prace ma\u0142\u017ce\u0144stwa Themerson\u00f3w odzwierciedla\u0142y co\u015b z formy i idei dadaizmu oraz konstruktywizmu, jednak to, co najbardziej wyr\u00f3\u017cnia\u0142o ich podczas ca\u0142ego \u017cycia, to niezwyk\u0142a inwencja, nowatorstwo oraz sta\u0142e eksperymentowanie z przer\u00f3\u017cnymi technikami. Dotyczy\u0142o to ka\u017cdej dziedziny, w jak\u0105 si\u0119 anga\u017cowali: fotografii, filmu, literatury, sztuki, grafiki oraz dzia\u0142alno\u015bci wydawniczej. Zr\u00f3\u017cnicowane \u015brodki artystyczne, po kt\u00f3re si\u0119gali Themersonowie, pozwalaj\u0105 analizowa\u0107 j\u0105 z wielu punkt\u00f3w widzenia. Franciszka uprawia\u0142a g\u0142\u00f3wnie malarstwo i rysunek, ale zajmowa\u0142a si\u0119 te\u017c scenografi\u0105, grafik\u0105 oraz typografi\u0105. Ilustrowa\u0142a ksi\u0105\u017cki dla dzieci, pisane przez Stefana. Od lat 30. wsp\u00f3lnie z nim robi\u0142a eksperymentalne filmy, a w p\u00f3\u017aniejszym okresie, obok swych obraz\u00f3w i rysunk\u00f3w, ws\u0142awi\u0142a si\u0119 te\u017c projektami kostium\u00f3w i masek do Kr\u00f3la Ubu<\/em> Alfreda Jarry oraz Opery za trzy grosze<\/em> Bertolda Brechta. Wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy z ni\u0105 przez ca\u0142e \u017cycie Stefan – tw\u00f3rca o pierwszorz\u0119dnym znaczeniu dla rozwoju polskiej i europejskiej kultury wizualnej, z wykszta\u0142cenia by\u0142 filozofem i architektem. Ten pisarz, wydawca, dramaturg, poeta i kompozytor w jednej osobie – jest autorem rysunk\u00f3w i ksi\u0105\u017cek dla dzieci, tw\u00f3rc\u0105 projekt\u00f3w graficznych, a tak\u017ce eksperymentatorem w dziedzinie fotografii, fotogramu i film\u00f3w awangardowych. Jednak z \u017cadn\u0105 z tych kategorii nie identyfikowa\u0142 si\u0119 jednoznacznie, gdy\u017c by\u0142 przeciwnikiem przyklejania etykietek.<\/p>\n

Jak twierdzi\u0142: \u201e\u015awiat jest bardziej skomplikowany ni\u017c nasze prawdy o nim. Istota nie tkwi w rzeczy, ale w tym, jak na ni\u0105 patrzymy\u201d. Jego niezwykle zr\u00f3\u017cnicowana tw\u00f3rczo\u015b\u0107 literacka obejmuje powie\u015bci, eseje, wiersze, proz\u0119 poetyck\u0105 i powiastki filozoficzne. Jest on r\u00f3wnie\u017c autorem sztuki teatralnej, opery oraz wynalazc\u0105 nowej formy poezji, kt\u00f3r\u0105 nazwa\u0142 \u201epoezj\u0105 semantyczn\u0105\u201d. Pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 w swych dzie\u0142ach literackich j\u0119zykiem ponadgatunkowym, wplataj\u0105c w tkank\u0119 tekstu elementy wizualne i przywo\u0142uj\u0105c skojarzenia d\u017awi\u0119kowe, Stefan Themerson przedstawia\u0142 z wielu punkt\u00f3w widzenia pozornie nieprzystawalne \u015bwiaty, burz\u0105c schematy my\u015blowe i dokonuj\u0105c \u201espustoszenia w systemie klasyfikacji, na kt\u00f3rym opiera si\u0119 Porz\u0105dek\u201d.<\/p>\n

Par\u0119 artyst\u00f3w zawsze wyr\u00f3\u017cnia\u0142o otwarte spojrzenie na sztuk\u0119. Podobnie, jak wielu artyst\u00f3w awangardowych, pojmowali j\u0105 jako medium totalne i za takim jej kszta\u0142tem t\u0119sknili. Stefan Themerson zajmowa\u0142 si\u0119 zar\u00f3wno \u017cywotno\u015bci\u0105 dadaizmu, mo\u017cliwo\u015bciami radia jako \u015brodka ekspresji, kompetencjami estetyki i etyki, jak te\u017c pu\u0142apkami my\u015blowymi, na jakie napotykamy, widz\u0105c obraz rozci\u0105gaj\u0105cy si\u0119 pomi\u0119dzy intuicj\u0105, a rozumem. Jak trafnie zauwa\u017cy\u0142a Urszula Czartoryska, w swej teorii odnosz\u0105cej si\u0119 do sztuk plastycznych i filmu, kt\u00f3r\u0105 Themerson wyrazi\u0142 w takich tekstach, jak cho\u0107by: Mo\u017cliwo\u015bci radiowe<\/em> (1928), O potrzebie tworzenia widze\u0144<\/em> (1937 i 1944), Kurt Schwitters in England<\/em> (1958), Kurt Schwitters on a Time Chart<\/em> (1967), Appolinaire\u2019s Lyrical Ideograms<\/em> (1968) Logic, Labels and Flesch<\/em> (1971), a tak\u017ce w innych esejach, m.in. tym o artystach naiwnych, tworz\u0105cych w\u0142asne gatunki artystyczne z pogranicza obrazu, s\u0142owa i litery, prze\u015bledzi\u0107 mo\u017cna jego \u201eintegraln\u0105 teori\u0119 odwo\u0142uj\u0105c\u0105 si\u0119 do r\u00f3\u017cnych j\u0119zyk\u00f3w wizualnych\u201d. [2]<\/strong> Autor r\u00f3wnolegle zg\u0142\u0119bia w nich m.in.: \u201edynamizm czasowy\u201d i \u201ep\u0142aszczyznowo\u015b\u0107\u201d kaligram\u00f3w Appolinaire\u2019a, \u201ebrzmieniow\u0105 nut\u0119\u201d poemat\u00f3w Schwittersa, istniej\u0105cy przed pismem, \u201ekaligraficzny typ komunikacji\u201d, \u201ekinematograficzne\u201d w\u0142a\u015bciwo\u015bci fotogram\u00f3w oraz dawnych i wsp\u00f3\u0142czesnych eksperyment\u00f3w drukarskich. Dla zabaw literami i blokami s\u0142\u00f3w, kt\u00f3re ju\u017c uprawiano w baroku oraz na starych drukach dewocyjnych, Themerson odnalaz\u0142 eksperymenty drukarskie futuryzmu i konstruktywizmu. Analizowa\u0142 zdobycze j\u0119zyka filmowego w awangardach francuskiej i radzieckiej lat 20. Wszystko to \u2013 a ponadto zainicjowana przez Schwittersa \u201ekultura odpad\u00f3w\u201d wraz z teatrem cieni, latarni\u0105 magica<\/em> Giambattisty della Porta, camer\u0105 obscura<\/em>, ciemni\u0105 optyczn\u0105 Rogera Bacona, phenakistoskopem<\/em> Josepha-Antoine Plateau, kolorowymi, \u201eruchomymi\u201d iluminacjami, malarstwem Kandinsky\u2019ego i Mondriana, rze\u017abami Caldera, kinematografem braci Lumi\u00e8re, bioskopem Ska\u0142danowskiego \u2013 tworzy\u0142o idealne wyposa\u017cenie jako \u201eeksperymentatora kultury wizualnej XX wieku\u201d.<\/p>\n

Na gruncie polskim Franciszka i Stefan Themersonowie byli pionierami, je\u015bli chodzi o organizacj\u0119 alternatywnego obiegu, s\u0142u\u017c\u0105cego do propagowania najnowszych osi\u0105gni\u0119\u0107 \u00f3wczesnego kina awangardowego. W 1935 roku za\u0142o\u017cyli S.A.F. \u2013 Sp\u00f3\u0142dzielni\u0119 Autor\u00f3w Filmowych \u2013 pierwsz\u0105 na \u015bwiecie kooperatyw\u0119 produkcyjn\u0105, kt\u00f3ra postawi\u0142a sobie za cel popularyzacj\u0119 eksperymentalnej tw\u00f3rczo\u015bci filmowej. Obok pary jej inicjator\u00f3w w sk\u0142ad tego stowarzyszenia weszli m.in.: Janina i Eugeniusz C\u0119kalscy, Aleksander Ford, Wanda Jakubowska, Witold Lutos\u0142awski, Stanis\u0142aw Wohl, Jerzy Zarzycki i Kazimierz Haltrecht. Nawi\u0105zuj\u0105c do zasad \u201enowej typografii\u201d, w 1937 roku Themersonowie opublikowali dwa numery czasopisma S.A.F. – magazynu f. a.<\/em> (film artystyczny)<\/em>. Materia\u0142y do nich zgromadzili w trakcie podr\u00f3\u017cy do Francji i Wielkiej Brytanii, podczas kt\u00f3rych poszukiwali film\u00f3w awangardowych na pokazy w Polsce (teksty w j\u0119zyku polskim, francuskim i angielskim). W ich programie znalaz\u0142y si\u0119 takie tytu\u0142y z kr\u0119gu awangardy francuskiej, jak: Le retour \u00e0 la raison<\/em> (re\u017c. Man Ray; 1923), Le Ballet M\u00e9canique<\/em> (re\u017c. Fernand L\u00e9ger & Dudley Murphy; 1924), Ent\u2019re Acte <\/em>(re\u017c. Ren\u00e9 Clair, scen. Francis Picabia;1924) oraz L\u2019Hippocampe<\/em> (re\u017c. Jean Painlev\u00e9; 1934). Z kolei w Wielkiej Brytanii John Grierson udost\u0119pni\u0142 Themersonom do projekcji filmy z eksperymentalnego od\u0142amu British Documentary Film Movement, tj.: Song of Ceylon<\/em> (re\u017c. Basil Wright; 1934), Night Mail Basil Wright<\/em> (re\u017c. Harry Watt & Basil Wright; 1936), Coalface<\/em> (re\u017c. Alberto Cavalcanti; 1935), A Colour Box<\/em> (re\u017c. Len Lye; 1935) i Rainbow Dance<\/em>\u00a0 (re\u017c. Len Lye; 1936). Dob\u00f3r tych dzie\u0142 \u015bwiadczy o otwarto\u015bci pary polskich filmowc\u00f3w na r\u00f3\u017cne poszukiwania stylistyczne. W 1937 roku, w drugim numerze f. a.<\/em> ukaza\u0142a si\u0119 rozprawa Stefana Themersona pt. O potrzebie tworzenia widze\u0144<\/em>, a zarazem – najwa\u017cniejszy tekst teoretyczny, dotycz\u0105cy filmu awangardowego, jaki ukaza\u0142 si\u0119 w Polsce Mi\u0119dzywojnia. [3]<\/strong> Ta ksi\u0105\u017cka wydana w 1937 r. po polsku i francusku, a w 1936 roku napisana w formie eseju, sw\u0105 struktur\u0105 przypomina\u0142a kola\u017c, z\u0142o\u017cony z doklejanych fragment\u00f3w tekst\u00f3w. [4]<\/strong> Jak napisa\u0142 w przedmowie do swej wieloletniej pracy Stefan Themerson, poszerzy\u0142 j\u0105 nieco w Londynie w 1945 r. w zwi\u0105zku z planowanym wydaniem jej w serii Isomorph<\/em> pod redakcj\u0105 Anthony Froshauga. Do edycji jednak nie dosz\u0142o. Esej, rozbudowywany w latach 50., sw\u00f3j ostateczny kszta\u0142t zyska\u0142 w 80. XX w. Jak czytamy we wst\u0119pie do O potrzebie tworzenia widze\u0144,<\/em> \u201eczarne pud\u0142o zawieraj\u0105ce maszynopis i kilka wyblak\u0142ych lu\u017anych notatek, wymagaj\u0105cych ponownej redakcji, zosta\u0142o odgrzebane przez Jaco Groota, wydawc\u0119 De Harmonie & Gaberbocchus<\/em>\u201d, oficyny za\u0142o\u017conej przez Themerson\u00f3w w Londynie w 1948 r. Przeniesiona do Amsterdamu, specjalizowa\u0142a si\u0119 ona w \u201ebestlookerach\u201d \u2013 ksi\u0105\u017ckach o wyj\u0105tkowo starannej, wyrafinowanej szacie graficznej [5]<\/strong>. Opublikowa\u0142a m.in. dzie\u0142a m.in. takich literat\u00f3w, jak: Appolinaire, Raymond Queneau, Kurt Schwitters, Bertrand Russel, Alfred Jarry, czy Stevie Smith. W 1983 roku Gaberbocchus + De Harmonie<\/em> wyda\u0142o w j\u0119zyku angielskim poszerzon\u0105, bogato ilustrowan\u0105, ksi\u0105\u017ckow\u0105 wersj\u0119 O potrzebie tworzenia widze\u0144.<\/em> Jak napisa\u0142 jej autor, ksi\u0105\u017cka ta mia\u0142a nie by\u0107 prac\u0105 naukow\u0105, lecz \u201ezapisem minionych marze\u0144.\u201d<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Wychodz\u0105c z przekonania o integralno\u015bci do\u015bwiadcze\u0144 wizualnych ludzko\u015bci, w takim kontek\u015bcie umie\u015bci\u0142 te\u017c kino. Za jego wynalazczyni\u0119 uzna\u0142 \u201epewn\u0105 dziewczyn\u0119 z dawniejszego ludu\u201d – bohaterk\u0119 opowiadania buszme\u0144skiego, kt\u00f3ra \u201ewzi\u0119\u0142a gar\u015b\u0107 tlej\u0105cego popio\u0142u\u201d, \u201ecisn\u0119\u0142a go w powietrze \u2013 i dzi\u0119ki temu <iskry sta\u0142y si\u0119 gwiazdami>\u201d. [6]<\/strong> W obserwacjach Stefana Themersona pionierskie by\u0142o zwr\u00f3cenie uwagi na zdobycze nieuczonych odkrywc\u00f3w: jego zdaniem pierwsz\u0105 widowni\u0119 tworzyli przedstawiciele takich lud\u00f3w, jak Buszmeni i Eskimosi, mierz\u0105cy si\u0119 z ogromem ekranu, jakim jest oparte na horyzoncie, us\u0142ane gwiazdami niebo. Przy odrobinie dobrej woli mo\u017cna by\u0142o przyj\u0105\u0107, i\u017c u swych korzeni ten by\u0142 on \u201ewysok\u0105, ogromn\u0105, na kra\u0144cach p\u0142askiej okr\u0105g\u0142ej pod\u0142odze Ziemi opart\u0105 kopu\u0142\u0105\u201d. \u201eWystarczy\u0142o chcie\u0107 zobaczy\u0107, aby m\u00f3c ujrze\u0107 na nim galaktyk\u0119 dramat\u00f3w. (\u2026) Tama-niu-ki-te-Rangi \u2013 Wielki Cz\u0142owiek w kabinie projekcyjnej rzuca na kopulasty ekran wci\u0105\u017c te same \u015bwiat\u0142a. Ale g\u0142\u00f3wnymi re\u017cyserami s\u0105 mali mieszka\u0144cy Ziemi\u201d \u2013 napisa\u0142 Stefan Themerson. [7]<\/strong> W jego eseju nie zabrak\u0142o r\u00f3wnie\u017c rozwa\u017ca\u0144 na temat zagadnie\u0144 bardziej fundamentalnych, kt\u00f3re dotyczy\u0142y natury obrazy filmowego oraz procesu tw\u00f3rczego. \u201eDo\u015bwiadczenie filmowe\u201d traktowa\u0142 on jako po\u0142\u0105czenie prze\u017cycia estetycznego z do\u015bwiadczeniem rzeczywisto\u015bci. G\u0142oszona przez niego \u201epochwa\u0142a niechlujstwa\u201d to wed\u0142ug Ryszarda W. Kluszczy\u0144skiego zar\u00f3wno apologia przypadku, jak i szkic do historii nauk wizualnych, \u201edla kt\u00f3rych film zawsze pozostawa\u0142 ulubionym wzorem archetypicznym\u201d. [8] (cdn.)\u00a0 <\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong>\u00a0<\/p>\n

Agnieszka M. Wasieczko<\/span><\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

<\/strong>\u00a0<\/p>\n

Przypisy:<\/strong><\/span><\/p>\n

1. Stefan Themerson. O potrzebie tworzenia widze\u0144<\/em>, Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej – Zamek Ujazdowski w Warszawie, 27. czerwca \u2013 17. sierpnia 2008. Kuratorzy: Ma\u0142gorzata Sady, Pawe\u0142 Polit, Wojciech Juszczak. W wystawie wykorzystano materia\u0142y archiwalne udost\u0119pnione przez Themerson Archive<\/em> w Londynie oraz prace z kolekcji Muzeum Sztuki w \u0141odzi i Galerii BWA w Lublinie;<\/p>\n

2. U. Czartoryska,\u00a0 O s\u0142owach i obrazach<\/em>, w: \u201eProjekt\u201d 1\u201983\/150, s. 32;<\/p>\n

3. S. Themerson, O potrzebie tworzenia widze\u0144<\/em>, prze\u0142. Ma\u0142gorzata Sady, wyd. Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej i Fundacja \u201eSztuka i Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107\u201d, Warszawa 2008. Ksi\u0105\u017cka ta jest facsimile wydania angielskiego w opracowaniu graficznym Anne Davison i opublikowanym przez De Harmonie + Gaberbocchus w 1993 roku. Zosta\u0142a ona wydana z okazji wystawy Stefan Themerson. O potrzebie tworzenia widze\u0144<\/em> w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie, 27. czerwca \u2013 17. sierpnia 2008 (por. przyp. 1);<\/p>\n

4. Na temat znaczenia techniki kola\u017cu w tw\u00f3rczo\u015bci Stefana Themersona patrz: A. Karpowicz, Kola\u017c. Awangardowy gest kreacji. Themerson, Buczkowski, Bia\u0142oszewski<\/em>, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2007;<\/p>\n

5. S. Themerson, O potrzebie tworzenia widze\u0144<\/em>, op. cit., s. 5;<\/p>\n

6. S. Themerson, O potrzebie tworzenia widze\u0144<\/em>, w: \u201efilm artystyczny\u201d, 1937, nr 2, s. 36;<\/p>\n

7.\u00a0 S. Themerson, O potrzebie tworzenia widze\u0144<\/em>, op. cit., s.11;<\/p>\n

8. R. W. Kluszczy\u0144ski, Tw\u00f3rcy widze\u0144<\/em>, w: \u015awiat wed\u0142ug Themerson\u00f3w<\/em>, Gda\u0144sk 1993, s. 29.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Pochwa\u0142\u0119 niechlujstwa chc\u0119 pisa\u0107. Pochwa\u0142\u0119 niechlujstwa, kt\u00f3re rozrywa szablon, pochwa\u0142\u0119 niechlujstwa,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-8156","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\nO potrzebie tworzenia widze\u0144 Franciszki i Stefana Themerson\u00f3w - SI\u0118 MY\u015aLI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"O potrzebie tworzenia widze\u0144 Franciszki i Stefana Themerson\u00f3w - SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Pochwa\u0142\u0119 niechlujstwa chc\u0119 pisa\u0107. Pochwa\u0142\u0119 niechlujstwa, kt\u00f3re rozrywa szablon, pochwa\u0142\u0119 niechlujstwa,\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2012-12-05T15:49:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2013-11-02T19:54:37+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/Portret-300x239.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\"},\"headline\":\"O potrzebie tworzenia widze\u0144 Franciszki i Stefana Themerson\u00f3w\",\"datePublished\":\"2012-12-05T15:49:34+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T19:54:37+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/\"},\"wordCount\":1805,\"commentCount\":1,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/Portret-300x239.jpg\",\"articleSection\":[\"Inne\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/\",\"name\":\"O potrzebie tworzenia widze\u0144 Franciszki i Stefana Themerson\u00f3w - SI\u0118 MY\u015aLI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/Portret-300x239.jpg\",\"datePublished\":\"2012-12-05T15:49:34+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T19:54:37+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/\"]]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/Portret-300x239.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/Portret-300x239.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"O potrzebie tworzenia widze\u0144 Franciszki i Stefana Themerson\u00f3w\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"width\":270,\"height\":204,\"caption\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"O potrzebie tworzenia widze\u0144 Franciszki i Stefana Themerson\u00f3w - SI\u0118 MY\u015aLI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"O potrzebie tworzenia widze\u0144 Franciszki i Stefana Themerson\u00f3w - SI\u0118 MY\u015aLI","og_description":"\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Pochwa\u0142\u0119 niechlujstwa chc\u0119 pisa\u0107. Pochwa\u0142\u0119 niechlujstwa, kt\u00f3re rozrywa szablon, pochwa\u0142\u0119 niechlujstwa,","og_url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/","og_site_name":"SI\u0118 MY\u015aLI","article_published_time":"2012-12-05T15:49:34+00:00","article_modified_time":"2013-11-02T19:54:37+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/Portret-300x239.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"9 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74"},"headline":"O potrzebie tworzenia widze\u0144 Franciszki i Stefana Themerson\u00f3w","datePublished":"2012-12-05T15:49:34+00:00","dateModified":"2013-11-02T19:54:37+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/"},"wordCount":1805,"commentCount":1,"publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/Portret-300x239.jpg","articleSection":["Inne"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/","name":"O potrzebie tworzenia widze\u0144 Franciszki i Stefana Themerson\u00f3w - SI\u0118 MY\u015aLI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/Portret-300x239.jpg","datePublished":"2012-12-05T15:49:34+00:00","dateModified":"2013-11-02T19:54:37+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":[["https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/"]]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/Portret-300x239.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/Portret-300x239.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/o-potrzebie-tworzenia-widzen-franciszki-i-stefana-themersonow\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"O potrzebie tworzenia widze\u0144 Franciszki i Stefana Themerson\u00f3w"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","width":270,"height":204,"caption":"SI\u0118 MY\u015aLI"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8156","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8156"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8156\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8156"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8156"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8156"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}