{"id":8132,"date":"2012-12-04T19:37:20","date_gmt":"2012-12-04T19:37:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/?p=8132"},"modified":"2013-11-02T21:17:02","modified_gmt":"2013-11-02T20:17:02","slug":"equinox-czy-kiedykolwiek-zaczniemy-uczyc-sie-na-bledach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/equinox-czy-kiedykolwiek-zaczniemy-uczyc-sie-na-bledach\/","title":{"rendered":"Equinox – czy kiedykolwiek zaczniemy uczy\u0107 si\u0119 na b\u0142\u0119dach?"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/strong><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Motto<\/strong>: Na pocz\u0105tku by\u0142o s\u0142owo<\/em><\/span><\/p>\n

Na ko\u0144cu winno by\u0107 pos\u0142owie<\/em><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Marian Kara\u015b<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span>\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka Henryka Spornia uzmys\u0142awia mi raz kolejny wzgl\u0119dno\u015b\u0107 czasu. Od wprowadzenia \u201estanu wojennego\u201d up\u0142yn\u0119\u0142o przecie\u017c\u00a030 lat, a wydarzenia tamtych dni – w mojej przynajmniej pami\u0119ci \u2013 zatrze\u0107 si\u0119 nie potrafi\u0105.<\/span><\/p>\n

Faktem jest, i\u017c ju\u017c od roku 1989 wielu wp\u0142ywowych ludzi polskiej sceny politycznej (tak z \u201elewej\u201d jak \u201eprawej\u201d jej strony) usi\u0142uje \u201erozmaza\u0107\u201d, zniekszta\u0142ci\u0107, niekiedy wr\u0119cz zbagatelizowa\u0107 dat\u0119 13. grudnia 1981 i jej skutki dla polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa. Prawie 10-milionowy ruch spo\u0142eczny, jakim sta\u0142a si\u0119 \u201eprzedwojenna\u201d \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d spad\u0142 dzi\u015b do rangi jednego z wielu zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, kt\u00f3re w swej masie i tak zapominaj\u0105 zn\u00f3w o statutowych celach, jakimi s\u0105 czuwanie nad przestrzeganiem coraz bardziej zd\u0105\u017caj\u0105cego w stron\u0119 sankcjonowania zwyk\u0142ego wyzysku \u201ePrawa Pracy\u201d czy tzw. BHP, w wielu firmach jeszcze bardziej fikcyjnego, ni\u017c przed rokiem 1981.<\/span><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Nie darmo swego czasu rocznica \u0107wier\u0107wiecza \u201eSolidarno\u015bci\u201d obchodzona by\u0142a niezale\u017cnie przez dwa r\u00f3\u017cne grona dzia\u0142aczy. Szumnym, \u201epa\u0144stwowym\u201d obchodom, towarzyszy\u0142y znacznie skromniejsze, ale organizowane przez ludzi o czystych r\u0119kach, dla kt\u00f3rych \u201eokr\u0105g\u0142y st\u00f3\u0142\u201d by\u0142 nie pocz\u0105tkiem nowego oblicza Polski, a jedynie inicjacj\u0105 wsp\u00f3lnych, polityczno-merkantylnych interes\u00f3w by\u0142ych <\/strong>solidarno\u015bciowc\u00f3w i by\u0142ych <\/strong>towarzyszy partyjnych. Podkre\u015blam \u00f3w czas przesz\u0142y, bo skoro razem<\/strong> ustala si\u0119 zasady gry politycznej i przekszta\u0142ce\u0144 ekonomicznych \u2013 o \u017cadnych ideach nie ma ju\u017c mowy. Licz\u0105 si\u0119 w\u0142adza i pieni\u0105dze. Do warszawskich debat nie zaproszono przecie\u017c tych dzia\u0142aczy podziemia, kt\u00f3rzy warto\u015bci bronili, a jedynie tych, kt\u00f3rzy g\u0142o\u015bno o nich rozprawiali\u2026<\/span><\/p>\n

\u201eStan wojenny\u201d, czas \u201einternat\u00f3w\u201d i wymuszonej emigracji\u2026 Emigrowali poza \u201e\u017celazn\u0105 kurtyn\u0119\u201d ludzie najmniej sk\u0142onni do kompromisu, do \u017cycia w rozpadaj\u0105cym si\u0119, zbiurokratyzowanym i zideologizowanym systemie, ale i do przysz\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy z dzia\u0142aczami PZPR podczas demonta\u017cu owego systemu. Skoro tej elity zwi\u0105zkowej zabrak\u0142o w kraju, mo\u017cna ju\u017c by\u0142o po roku 1989 wprowadzi\u0107 \u201epolityk\u0119 grubej kreski\u201d. Protestowa\u0142o tak niewielu\u2026<\/span><\/p>\n

Dzisiejsze \u2013 sztuczne, bo nikt mu serio nie przeciwdzia\u0142a \u2013 bezrobocie jest postawieniem kropki nad ipsylonem. Zdolni \u2013 a bez szans w Polsce \u2013 wyjad\u0105. Kariery (i pieni\u0105dze) przynale\u017ce\u0107 wi\u0119c b\u0119d\u0105 wykszta\u0142conym (cz\u0119sto ju\u017c na Zachodzie) dzieciom i wnukom by\u0142ych prominent\u00f3w PZPR, z kt\u00f3rych Tadeusz Mazowiecki zdj\u0105\u0142 niejako odpowiedzialno\u015b\u0107 za wieloletnie zak\u0142amanie i zamordyzm oraz tych dzia\u0142aczy \u201eS\u201d, jacy chcieli w procesie \u201edemokratycznych przemian\u201d uczestniczy\u0107. Lustracja, czyniona dzisiaj, mo\u017ce przynie\u015b\u0107 tyle\u017c po\u017cytku, co z\u0142a. Czy wierzy\u0107 zreszt\u0105 od A do Z aktom komunistycznych s\u0142u\u017cb? IPN gubi akta, odnajduje, przewleka procedury\u2026 W opinii spo\u0142ecznej przesta\u0142 by\u0107 instytucj\u0105 wiarygodn\u0105. I czy wsp\u00f3\u0142czesnym politykom lub historykom w og\u00f3le na wiarygodno\u015bci zale\u017cy?\u00a0 Dziesi\u0105tki pyta\u0144, setki pyta\u0144\u2026 Equinox<\/em>, stan zawieszenia, tyle\u017c dnia, co nocy. Dobro r\u00f3wnowa\u017cone z\u0142em. III (IV?) RP\u2026<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

* * *<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

Zapiski Henryka Sporonia powsta\u0142y niemal na gor\u0105co, w roku 1983. Mo\u017cna by oczekiwa\u0107 od nich wi\u0119kszej rozpi\u0119to\u015bci emocji, rozpami\u0119tywania, goryczy. Z autora jednak \u201edusza troch\u0119 rogata\u201d tak\u017ce i w tym przypadku. \u201ePcham si\u0119 zawsze tam, gdzie dzieje si\u0119 niesprawiedliwo\u015b\u0107 i m\u00f3wi si\u0119 nieprawd\u0119\u201d \u2013 powiada Sporo\u0144 w rozmowie z Oskarem Filipowiczem (\u201eJaki tam kombatant\u2026\u201d). Ale dorzuca w tym samym tek\u015bcie cenn\u0105 uwag\u0119 interpretacyjn\u0105: \u201eZawsze korci mnie, \u017ceby na spraw\u0119 spojrze\u0107 oczami tej drugiej strony\u201d.<\/span><\/p>\n

Id\u0105c takim tropem, \u0142atwiej poj\u0105\u0107 postaw\u0119 autora wobec aktor\u00f3w wydarze\u0144, kt\u00f3rych by\u0142 uczestnicz\u0105cym \u015bwiadkiem w pierwszych miesi\u0105cach po \u201enocy genera\u0142\u00f3w\u201d.<\/span><\/p>\n

Internowany \u201eza przekonania\u201d, nie za \u201eprzynale\u017cno\u015b\u0107\u201d, Henryk Sporo\u0144 nie ma w sobie \u017caru i egzaltacji dzia\u0142acza zwi\u0105zkowego, jakiemu przerwano nagle przebudow\u0119 kraju w duchu spo\u0142ecznej solidarno\u015bci. Kolejne etapy swej drogi przez o\u015brodki odosobnienia opisuje rzeczowo i konkretnie, z rzadka pozwalaj\u0105c sobie na nut\u0119 ironii czy sarkazmu. Tak jest np. w przypadku opowie\u015bci o g\u00f3rniku z KWK \u201ePiast\u201d, kt\u00f3ra wraz z za\u0142og\u0105 KWK \u201eZiemowit\u201d najd\u0142u\u017cej strajkowa\u0142a pod ziemi\u0105 po wprowadzeniu \u201estanu wojennego\u201d. \u201eZ g\u00f3ry<\/em> obiecywano im, \u017ce po wyje\u017adzie na powierzchni\u0119 nie b\u0119d\u0105 aresztowani i b\u0119d\u0105 mogli spokojnie pojecha\u0107 do dom\u00f3w. Obietnicy dotrzymano<\/em>. Nikogo z grupy na wierzchu nie aresztowano i wszyscy mogli spokojnie pojecha\u0107 do domu. Dopiero na drugi dzie\u0144 zabrano go z mieszkania. Internowano<\/em>, nie aresztowano. (\u2026)\u201d. Raz jeszcze spotykamy si\u0119 z podobn\u0105 drwin\u0105, gdy autor opisuje \u201etelewizyjny\u201d ob\u00f3z internowanych w Kokotku k\/Lubli\u0144ca. Z o\u015brodka wypoczynkowego komendant KW MO w Katowicach, gen. Gruba, na okres tygodnia uczyni\u0142 wzorcowy o\u015brodek internowania, tylko po to, by przed kamerami TV pokaza\u0107 go \u015al\u0105zakom w momencie zwalniania przywiezionych tam z \u201enormalnych\u201d miejsc odosobnienia \u2013 wyselekcjonowanych, najmniej gro\u017anych dla \u201efunkcjonowania zasad ustrojowych\u201d \u2013 dzia\u0142aczy. Najkr\u00f3tszy komentarz owej szopki zawiera wypowied\u017a jednego z relegowanych z Kokotka z powrotem do katowickiego aresztu: \u201e(\u2026) dobrze, \u017ce mnie tu przywie\u017ali i stamt\u0105d nie zwolnili. Przecie\u017c po takiej audycji by\u0142oby mi wstyd si\u0119 ludziom na oczy pokaza\u0107. Pomy\u015bleliby, \u017ce wracam z wczas\u00f3w. Teraz wielu uwierzy, \u017ce my si\u0119 tu w o\u015brodkach wczasowych byczymy, a oni musz\u0105 za nas na dole zapieprza\u0107. Cholerne \u015bwinie!\u201d.<\/span><\/p>\n

Dominuje we wspomnieniach trze\u017awe spojrzenie na sytuacj\u0119, cho\u0107by wydarzenia w Uhercach: \u201ereasumuj\u0105c rezultat tzw. buntu w Uhercach, musz\u0119 stwierdzi\u0107, \u017ce by\u0142 on raczej op\u0142akany. Du\u017co stracili\u015bmy i wszystko si\u0119 pogorszy\u0142o\u201d. Dystans pozycji nie-zwi\u0105zkowca pozwala r\u00f3wnie\u017c Henrykowi Sporoniowi na nast\u0119puj\u0105ce s\u0142owa: \u201eBy\u0142y te\u017c podejmowane pr\u00f3by obiektywnej oceny dzia\u0142alno\u015bci \u201eSolidarno\u015bci\u201d, zreszt\u0105 bardzo cz\u0119sto napotykaj\u0105ce na ostry sprzeciw niekt\u00f3rych internowanych, stoj\u0105cych na stanowisku, \u017ce \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d nie pope\u0142ni\u0142a \u017cadnych b\u0142\u0119d\u00f3w (\u2026). Reprezentanci tego bezkrytycznego stanowiska nie stanowili jednak wi\u0119kszo\u015bci internowanych w regionie po\u0142udniowym. Byli za to apodyktyczni i pr\u00f3bowali czasem podniesionym g\u0142osem nadrabia\u0107 brak argument\u00f3w\u201d.<\/span><\/p>\n

Du\u017co uwagi po\u015bwi\u0119ca Sporo\u0144 \u017cyciu duchowemu \u2013 religijnemu i kulturalnemu \u2013 internowanych. Opisuje wizyt\u0119 biskupa Herberta Bednorza w katowickim areszcie \u015bledczym, uhereckie msze, dary, przekazywane poprzez ksi\u0119\u017cy. I chocia\u017c sam do gorliwych wyznawc\u00f3w religii katolickiej nie nale\u017cy, dostrzec potrafi rol\u0119, jak\u0105 pe\u0142ni\u0142a w odizolowanych, spo\u0142eczno-narodowych \u015brodowiskach ludzi, kt\u00f3rym odebrano mo\u017cliwo\u015b\u0107 innej formy aktywno\u015bci. Jako wieloletni pedagog nie mo\u017ce te\u017c nie dostrzec rangi kurs\u00f3w samokszta\u0142ceniowych, organizowanych w \u201einternatach\u201d; nie tylko tych, podnosz\u0105cych wiedz\u0119 historyczn\u0105 bezprawnie przetrzymywanych, ale np. j\u0119zykowych, kt\u00f3re dla wielu by\u0142y pierwsz\u0105 furtk\u0105 do p\u00f3\u017aniejszej emigracji.<\/span><\/p>\n

Umi\u0142owanie \u015bcis\u0142o\u015bci nie pozwala autorowi nawet na okre\u015blenie liczby zatrzymanych po 13. grudnia. \u201eW obozach przebywa\u0142o od 150 do 500 internowanych, a czasem i wi\u0119cej. Do\u015b\u0107 dok\u0142adn\u0105 liczb\u0119 zna na pewno Episkopat, jako \u017ce co kilka tygodni przekazywali\u015bmy duchownym spisy internowanych w danym obozie. Nie b\u0119dzie to jednak liczba pe\u0142na, jako, \u017ce z aresztu \u015bledczego KW MO w Katowicach nikt takiego spisu nie by\u0142 w stanie zrobi\u0107 i przekaza\u0107 na zewn\u0105trz. (\u2026). W celach (\u2026) internowani byli wymieszani z kryminalistami, tak \u017ce i ta liczba nie by\u0142a zgodna ze stanem rzeczywistym. Zak\u0142adam, i\u017c podobna sytuacja by\u0142a r\u00f3wnie\u017c w innych wi\u0119kszych aresztach \u015bledczych. Dlatego uwa\u017cam, \u017ce nawet liczba internowanych, znanych w\u0142adzom ko\u015bcielnym, b\u0119dzie tylko zbli\u017cona do rzeczywistej\u201d.<\/span><\/p>\n

To samo d\u0105\u017cenie ku prawdzie przy\u015bwieca fragmentom, ukazuj\u0105cym \u201eludzk\u0105 twarz\u201d funkcjonariuszy wojskowej junty, twarz cz\u0119sto skrywan\u0105 a ujawnian\u0105 w najmniej spodziewanych momentach. Wspomnienia to tak\u017ce okazja do wyra\u017cenia uznania Henryka Spornia wobec postawy wi\u0119ziennej i cywilnej s\u0142u\u017cby zdrowia i rodzin internowanych, dzi\u0119ki pomocy kt\u00f3rych \u0142atwiej by\u0142o znie\u015b\u0107 izolacj\u0119 i k\u0142opoty zdrowotne, najcz\u0119\u015bciej gastryczne, wobec pod\u0142ego wy\u017cywienia.<\/span><\/p>\n

Zdrowy rozs\u0105dek, kt\u00f3ry ratowa\u0142 Sporonia w czasie internowania, pom\u00f3g\u0142 mu r\u00f3wnie\u017c w wyborze miejsca emigracji. \u201eMia\u0142em, co prawda, za\u0142atwiony azyl w Stanach Zjednoczonych, do miasta Cleveland w stanie Ohio (\u2026) lecz zrezygnowa\u0142em z tej mo\u017cliwo\u015bci. Pow\u00f3d?<\/span><\/p>\n

W 1982 roku uko\u0144czy\u0142em pi\u0119\u0107dziesi\u0105ty sz\u00f3sty rok \u017cycia. W USA to za du\u017co, \u017ceby by\u0107 przyj\u0119tym do pracy i zosta\u0142bym bez \u017cadnej szansy na emerytur\u0119. Wiedzia\u0142em, \u017ce w Niemczech zalicz\u0105 do mojej emerytury wszystkie lata pracy w Polsce. Tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o\u201d.<\/span><\/p>\n

W go\u015bcinnym Schweinfurcie mieszka do dzisiaj, staraj\u0105c si\u0119 jak najcz\u0119\u015bciej bywa\u0107 w Tarnowskich G\u00f3rach i ich okolicach, swoich \u015bl\u0105skich stronach rodzinnych.<\/span><\/p>\n

Na ksi\u0105\u017ck\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 te\u017c fragmenty \u201eZapisk\u00f3w internowanego\u201d J\u00f3zefa Kuli. \u00d3w szkicowy obraz \u017cycia (g\u0142\u00f3wnie w Uhercach) ukazuje, jak bardzo okrojono zatrzymanym rzeczywisto\u015b\u0107, sprowadzaj\u0105c j\u0105 do kwestii wy\u017cywienia, bada\u0144 lekarskich i odnotowywania fakt\u00f3w kolejnych zwolnie\u0144.<\/span><\/p>\n

Wreszcie posta\u0107 Andrzeja Grzybowskiego, dzia\u0142acza \u201eSolidarno\u015bci\u201d s\u0142ynnego molocha przemys\u0142owego \u2013 Huty \u201eKatowice\u201d. Przetrzymywany w Jastrz\u0119biu, Grzybowski przewieziony zosta\u0142 do bieszczadzkich Uherec. Tam 15. marca 1982 roku rozpocz\u0105\u0142 strajk g\u0142odowy, kt\u00f3rego motywacj\u0119 wy\u0142o\u017cy\u0142 klarownie w li\u015bcie skierowanym do KW MO, organizacji ko\u015bcielnych, koleg\u00f3w z \u201einternatu\u201d i stowarzysze\u0144 humanitarnych. G\u0142od\u00f3wka Grzybowskiego (po kilkunastu dniach odm\u00f3wi\u0142 tak\u017ce przyjmowania napoj\u00f3w) trwa\u0142a 28 dni. Przewieziony do krakowskiej kliniki im. M. Kopernika zako\u0144czy\u0142 protest, po interwencji m. in. ks. prof. J. Tischnera, kt\u00f3ry ju\u017c wcze\u015bniej odwiedzi\u0142 go w szpitaliku w Lesku. O zdrowie dzia\u0142acza dr\u017ca\u0142a r\u00f3wnie\u017c jego rodzina, niepokoili si\u0119 koledzy. 23. lipca, stwierdziwszy, i\u017c nie zosta\u0142 obj\u0119ty \u201eamnesti\u0105\u201d, zbieg\u0142 z kolejnej podwawelskiej lecznicy (przy ul. Skawi\u0144skiej) i do chwili zniesienia \u201estanu wojennego\u201d ukrywa\u0142 si\u0119 u przyjaci\u00f3\u0142. Niechciany w pracy zdecydowa\u0142 si\u0119 na emigracj\u0119 do USA, gdzie do dzi\u015b pracuje w zak\u0142adach Pratt & Whitney, o stuletniej tradycji wytwarzania silnik\u00f3w lotniczych, od jakiego\u015b czasu tak\u017ce rakietowych.<\/span><\/p>\n

Jego perypetie podczas oczyszczania z podejrze\u0144 o szpiclostwo (na li\u015bcie Wildsteina figuruje 71 Grzybowskich, z tego dwu Andrzej\u00f3w) i beztrosk\u0105 nieprofesjonalno\u015b\u0107 pracownik\u00f3w Instytutu Pami\u0119ci Narodowej, kt\u00f3rzy przez trzy miesi\u0105ce nie bardzo wiedzieli nawet, z kt\u00f3rym Grzybowskim koresponduj\u0105, opisa\u0142 \u017curnalista nowojorskiego \u201eNowego Dziennika\u201d \u2013 Wojciech T. Mleczko w artykule \u201eMi\u0119dzy <Solidarno\u015bci\u0105> a list\u0105 Wildsteina\u201d.<\/span><\/p>\n

Wygl\u0105da na to, i\u017c Polacy uparcie nie chc\u0105 uczy\u0107 si\u0119 na w\u0142asnych b\u0142\u0119dach, a lekcewa\u017c\u0105ce podej\u015bcie do cudzej krzywdy i w\u0142asnej rzetelno\u015bci zawodowej powi\u0119kszy\u0107 mo\u017ce tylko rosn\u0105c\u0105 niech\u0119\u0107 rodak\u00f3w wobec wszelkich zmian. Kolejne \u201elisty\u201d (w Lublinie wczesn\u0105 wiosn\u0105 br. ujawniono nast\u0119pn\u0105, regionaln\u0105) wprowadzaj\u0105 dezorientacj\u0119 i nieufno\u015b\u0107, skoro coraz wi\u0119cej na nich nazwisk znanych kiedy\u015b dzia\u0142aczy podziemia. \u201eRewelacje\u201d pseudo-lustracji czy zakaz projekcji telewizyjnego dokumentu o s\u0142ynnym agencie \u201eBolku\u201d (przy oficjalnie nag\u0142a\u015bnianym \u201ebraku\u201d cenzury), przez wielu uparcie kojarzonym z Lechem Wa\u0142\u0119s\u0105, coraz wyra\u017aniej kieruj\u0105 my\u015bli ludzi w stron\u0119 spiskowej teorii dziej\u00f3w, wedle kt\u00f3rej \u201erewolucj\u0119 <Solidarno\u015bci>\u201d przeprowadzili na zlecenie Kremla i PZPR esbeccy agenci, wprowadzeni masowo w szeregi pierwszego po II wojnie polskiego, niezale\u017cnego od idei Marksa, zwi\u0105zku zawodowego.<\/span><\/p>\n

Rzecz w tym, i\u017c ethos<\/em> \u201eSolidarno\u015bci\u201d, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 jeszcze na lata ca\u0142e wystarczy\u0107 Polakom do budowania lepszego, ni\u017c przed 1989 rokiem, \u015bwiata \u2013 zniszczyli sami zwi\u0105zkowcy. A raczej ci, kt\u00f3rych nieopatrznie uczynili\u015bmy zwi\u0105zkowo-polityczn\u0105 elit\u0105.<\/span><\/p>\n

Nie podwa\u017ca to jednak zas\u0142ug tysi\u0119cy internowanych po 13. grudnia 1981 roku i tych, kt\u00f3rych internowa\u0107 zapomniano. W ko\u0144cu nie by\u0142o w kraju wi\u0119zie\u0144 dla 10 milion\u00f3w ludzi\u2026<\/span><\/p>\n

Teraz, kiedy wobec zdrady \u201eelit\u201d wszystko wypada zaczyna\u0107 niemal od pocz\u0105tku \u2013 ich wysi\u0142ek i nadzieja powinny sta\u0107 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 zbiorowej pami\u0119ci narodu. Oby d\u0142u\u017cszej, ni\u017ali jedna wyborcza kadencja\u2026<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0Lech L. Przychodzki<\/span><\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

(Pos\u0142owie do<\/strong>: Sporo\u0144 Henryk F., Wspomnienia i listy z o\u015brodk\u00f3w internowania w czasie stanu wojennego 1981-1982<\/em>, Wyd. G\u015aD, Chorz\u00f3w)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Motto: Na pocz\u0105tku by\u0142o s\u0142owo Na ko\u0144cu winno by\u0107<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-8132","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\nEquinox - czy kiedykolwiek zaczniemy uczy\u0107 si\u0119 na b\u0142\u0119dach? - SI\u0118 MY\u015aLI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/equinox-czy-kiedykolwiek-zaczniemy-uczyc-sie-na-bledach\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Equinox - czy kiedykolwiek zaczniemy uczy\u0107 si\u0119 na b\u0142\u0119dach? - SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Motto: Na pocz\u0105tku by\u0142o s\u0142owo Na ko\u0144cu winno by\u0107\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/equinox-czy-kiedykolwiek-zaczniemy-uczyc-sie-na-bledach\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2012-12-04T19:37:20+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2013-11-02T20:17:02+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/equinox-czy-kiedykolwiek-zaczniemy-uczyc-sie-na-bledach\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/equinox-czy-kiedykolwiek-zaczniemy-uczyc-sie-na-bledach\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\"},\"headline\":\"Equinox – czy kiedykolwiek zaczniemy uczy\u0107 si\u0119 na b\u0142\u0119dach?\",\"datePublished\":\"2012-12-04T19:37:20+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T20:17:02+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/equinox-czy-kiedykolwiek-zaczniemy-uczyc-sie-na-bledach\/\"},\"wordCount\":2002,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Inne\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/equinox-czy-kiedykolwiek-zaczniemy-uczyc-sie-na-bledach\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/equinox-czy-kiedykolwiek-zaczniemy-uczyc-sie-na-bledach\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/equinox-czy-kiedykolwiek-zaczniemy-uczyc-sie-na-bledach\/\",\"name\":\"Equinox - czy kiedykolwiek zaczniemy uczy\u0107 si\u0119 na b\u0142\u0119dach? - SI\u0118 MY\u015aLI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website\"},\"datePublished\":\"2012-12-04T19:37:20+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T20:17:02+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/equinox-czy-kiedykolwiek-zaczniemy-uczyc-sie-na-bledach\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/equinox-czy-kiedykolwiek-zaczniemy-uczyc-sie-na-bledach\/\"]]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/equinox-czy-kiedykolwiek-zaczniemy-uczyc-sie-na-bledach\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Equinox – czy kiedykolwiek zaczniemy uczy\u0107 si\u0119 na b\u0142\u0119dach?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"width\":270,\"height\":204,\"caption\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Equinox - czy kiedykolwiek zaczniemy uczy\u0107 si\u0119 na b\u0142\u0119dach? - SI\u0118 MY\u015aLI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/equinox-czy-kiedykolwiek-zaczniemy-uczyc-sie-na-bledach\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Equinox - czy kiedykolwiek zaczniemy uczy\u0107 si\u0119 na b\u0142\u0119dach? - SI\u0118 MY\u015aLI","og_description":"\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Motto: Na pocz\u0105tku by\u0142o s\u0142owo Na ko\u0144cu winno by\u0107","og_url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/equinox-czy-kiedykolwiek-zaczniemy-uczyc-sie-na-bledach\/","og_site_name":"SI\u0118 MY\u015aLI","article_published_time":"2012-12-04T19:37:20+00:00","article_modified_time":"2013-11-02T20:17:02+00:00","author":"admin","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"10 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/equinox-czy-kiedykolwiek-zaczniemy-uczyc-sie-na-bledach\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/equinox-czy-kiedykolwiek-zaczniemy-uczyc-sie-na-bledach\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74"},"headline":"Equinox – czy kiedykolwiek zaczniemy uczy\u0107 si\u0119 na b\u0142\u0119dach?","datePublished":"2012-12-04T19:37:20+00:00","dateModified":"2013-11-02T20:17:02+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/equinox-czy-kiedykolwiek-zaczniemy-uczyc-sie-na-bledach\/"},"wordCount":2002,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization"},"articleSection":["Inne"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/equinox-czy-kiedykolwiek-zaczniemy-uczyc-sie-na-bledach\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/equinox-czy-kiedykolwiek-zaczniemy-uczyc-sie-na-bledach\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/equinox-czy-kiedykolwiek-zaczniemy-uczyc-sie-na-bledach\/","name":"Equinox - czy kiedykolwiek zaczniemy uczy\u0107 si\u0119 na b\u0142\u0119dach? - SI\u0118 MY\u015aLI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website"},"datePublished":"2012-12-04T19:37:20+00:00","dateModified":"2013-11-02T20:17:02+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/equinox-czy-kiedykolwiek-zaczniemy-uczyc-sie-na-bledach\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":[["https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/equinox-czy-kiedykolwiek-zaczniemy-uczyc-sie-na-bledach\/"]]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/equinox-czy-kiedykolwiek-zaczniemy-uczyc-sie-na-bledach\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Equinox – czy kiedykolwiek zaczniemy uczy\u0107 si\u0119 na b\u0142\u0119dach?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","width":270,"height":204,"caption":"SI\u0118 MY\u015aLI"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8132","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8132"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8132\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8132"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8132"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}