{"id":8010,"date":"2012-11-30T20:04:08","date_gmt":"2012-11-30T20:04:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/?p=8010"},"modified":"2013-11-02T21:17:03","modified_gmt":"2013-11-02T20:17:03","slug":"moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/","title":{"rendered":"Mo\u0142dawia (2) – Wino, klasztory i \u201emarszrutki\u201d"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/strong><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Je\u015bli mamy ma\u0142o czasu na zwiedzanie Mo\u0142dawii, najrozs\u0105dniej jest ograniczy\u0107 si\u0119 do Kiszyniowa i teren\u00f3w wok\u00f3\u0142 – tajemniczego Orheiul Vechi, najwi\u0119kszych na \u015bwiecie piwnic winnych Cricovej czy prastarych monastyr\u00f3w. Ale \u017ceby pozna\u0107 smak prawdziwej Mo\u0142dawii, warto wybra\u0107 si\u0119 tak\u017ce w g\u0142\u0105b mo\u0142dawskiej prowincji. Na przyk\u0142ad do Soroki lub Cahul.<\/strong><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

Mo\u0142dawska prowincja \u2013 to pastelowe kolory: nie ma tu poszarpanych g\u00f3rskich szczyt\u00f3w ani wzburzonego morza, g\u0119stych puszcz, ani spalonych s\u0142o\u0144cem pusty\u0144. Jest tylko b\u0142\u0119kit nieba i \u2013 jesieni\u0105 \u2013 z\u0142oto las\u00f3w, p\u00f3l i winnic. No i \u2013 oczywi\u015bcie – s\u0105 Mo\u0142dawianie \u2013 czasami troch\u0119 chamscy, czasami aroganccy, raczej ponurzy i niech\u0119tni do pomocy, a najcz\u0119\u015bciej – apatyczni. Nie zobaczymy na mo\u0142dawskiej prowincji niczego osza\u0142amiaj\u0105cego, ale bez tej podr\u00f3\u017cy \u201emarszrutkami\u201d po drogach o fatalnej nawierzchni nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107, \u017ce by\u0142o si\u0119 w Mo\u0142dawii.<\/span><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

\"\"<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0Vara indiana<\/em>, wino i klasztory<\/span><\/strong><\/p>\n

Zima do Mo\u0142dawii przychodzi znacznie p\u00f3\u017aniej, ni\u017c do nas. Zmienia\u0107 opony z letnich na zimowe trzeba ustawowo dopiero od 1. grudnia. Pocz\u0105tek listopada w Mo\u0142dawii \u2013 to nadal vara indiana<\/em>, czyli babie lato: z\u0142ote drzewa, m\u0142ode wino oraz +17 na termometrach. Jedynym mankamentem jest zbyt wczesny zach\u00f3d s\u0142o\u0144ca. Praktycznie od godziny 17:00 zwiedzanie czegokolwiek jest niemo\u017cliwe, bo wsz\u0119dzie panuj\u0105 egipskie ciemno\u015bci, jedynie przy g\u0142\u00f3wnych miejskich arteriach o\u015bwiecane bladym \u015bwiat\u0142em nielicznych latarni. Zostaje w\u00f3wczas tury\u015bcie tylko konsumpcja wina i miejscowej kuchni.<\/p>\n

Z tym, \u017ce kuchnia mo\u0142dawska jest dosy\u0107 s\u0142aba. Z tradycyjnych da\u0144 faktycznie mo\u017cna poleci\u0107 placint\u0119<\/em> oraz mama\u0142yg\u0119. Placinta<\/em> to taka bu\u0142ka, a raczej ciasto nadziewane ziemniakami, serem albo kapust\u0105. Mama\u0142yga, nazywana jeszcze \u201es\u0142o\u0144cem na stole\u201d, to pyszna kasza kukurydziana. Warto spr\u00f3bowa\u0107 zup ciorba<\/em> i zama<\/em>. Do narodowych da\u0144, podobno nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c, nadziewana mi\u0119sem papryka (ardei umplut<\/em>), z naszych obserwacji wynika jednak, \u017ce to danie istnieje tylko w przewodniku turystycznym, gdy\u017c \u017cadna restauracja, nawet te specjalizuj\u0105ce si\u0119 w kuchni narodowej (np. mieszcz\u0105ce si\u0119 obok siebie przy ulicy Puszkina w Kiszyniowie Vatra Neamului<\/em> lub La Taifas<\/em>), czego\u015b takiego nie serwuje. Obiad (sa\u0142atka, zupa, danie g\u0142\u00f3wne, piwo lub wino) w dobrej knajpie na prowincji nie powinien nas kosztowa\u0107 wi\u0119cej ni\u017c 20-30 lit\u00f3w, w Kiszyniowie jest troch\u0119 dro\u017cej, ale oszcz\u0119dni mog\u0105 si\u0119 zadowoli\u0107 kebabem lub placint\u0105<\/em> z budki w przej\u015bciu podziemnym i piwem\/wod\u0105\/sokiem z butelki, w\u00f3wczas koszt takiego obiadu nawet w centrum stolicy nie przekroczy 5-7 lit\u00f3w. Natomiast wina s\u0105 tu naprawd\u0119 \u015bwietne: lekkie, przyjemne w smaku i tanie\u2026<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

A je\u015bli wino, to Cricova, czyli stolica mo\u0142dawskiego wina. Cricova – to wizyt\u00f3wka kraju, obowi\u0105zkowa cz\u0119\u015b\u0107 wizyty ka\u017cdego oficjalnego go\u015bcia pa\u0144stwowego. Bywali tu i Jurij Gagarin, kt\u00f3ry podobno przez kilka dni nie chcia\u0142 z piwnic w Cricovie wychodzi\u0107 i Donald Tusk, i Angela Merkel, i Jerzy Buzek. Tu W\u0142adimir Putin \u015bwi\u0119towa\u0142 swoje urodziny. Taks\u00f3wkarze \u017cartuj\u0105, \u017ce w Mo\u0142dawii s\u0105 tylko dwie dobre drogi: z lotniska do Pa\u0142acu Prezydenckiego oraz z Pa\u0142acu – w\u0142a\u015bnie do Cricovej.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Oficjalnie Cricova to kombinat wina, faktycznie jest to podziemne miasto, w kt\u00f3rym s\u0105 przechowywane setki tysi\u0119cy hektolitr\u00f3w pysznego, mo\u0142dawskiego wina. Piwnice nale\u017c\u0105 do najd\u0142u\u017cszych w \u015bwiecie i maj\u0105 ok. 120 km d\u0142ugo\u015bci oraz si\u0119gaj\u0105 50-80 metr\u00f3w w g\u0142\u0105b ziemi. D\u0142u\u017csze tylko s\u0105 le\u017c\u0105ce niedaleko piwnice kombinatu Milesti Mici<\/em>. Piwnice powsta\u0142y na bazie istniej\u0105cych ju\u017c podziemnych korytarzy, kt\u00f3re wykuto w zboczu doliny rzeki Ichiel wydobywaj\u0105c muszlowiec, z kt\u00f3rego zbudowano (i nadal si\u0119 buduje) wiele budynk\u00f3w w Kiszyniowie. W 1952 r. odkryto tu doskona\u0142e warunki do produkcji wina musuj\u0105cego i przechowywania win, gdy\u017c temperatura w podziemiach przez ca\u0142y rok wynosi 14 stopni, a wilgotno\u015b\u0107 stanowi 98 proc.<\/p>\n

Wje\u017cd\u017camy do podziemi kolejk\u0105 elektryczn\u0105. Jedziemy ulic\u0105 Sauvignone, potem Pinot. Ciemne korytarze rozchodz\u0105 na boki, zakr\u0119caj\u0105. Podziemne ulice ci\u0105gn\u0105 si\u0119 dos\u0142ownie kilometrami. W nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 szeregach d\u0119bowych beczek dojrzewaj\u0105 i nabieraj\u0105 bukietu hektolitry najlepszych mo\u0142dawskich win.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Kolejnym punktem wizyty jest zwiedzanie pot\u0119\u017cnej winoteki. Butelki umieszczone s\u0105 w specjalnych niszach, ka\u017cda butelka ma sw\u00f3j numer rejestracyjny, zawieraj\u0105cy najwa\u017cniejsze dane o znajduj\u0105cym si\u0119 wewn\u0105trz trunku. Wiele z nich pokrytych jest grub\u0105 warstw\u0105 kurzu, oplataj\u0105 je paj\u0119czyny, porasta mech. Najwa\u017cniejszym eksponatem winoteki jest kolekcja win Hermanna Goeringa, kt\u00f3ra po II wojnie \u015bwiatowej trafi\u0142a jako zdobycz wojenna do ZSRR i zosta\u0142a przekazana do Cricovej na przechowanie.<\/p>\n

Wizyt\u0119 ko\u0144czy zwiedzanie sal degustacyjnych. W kilku podziemnych komnatach i niszach mo\u017cna kosztowa\u0107 nie tylko wina, ale tak\u017ce zje\u015b\u0107 (chocia\u017c miejscowi stanowczo to drugie odradzaj\u0105; jak powiedzia\u0142a nam Anna z Kiszyniowa: \u201eDo Cricovej trzeba pojecha\u0107 aby spr\u00f3bowa\u0107 wina, a zje\u015b\u0107 lepiej w innym miejscu\u201d). Wszystko podawane jest w stylowych wn\u0119trzach o interesuj\u0105cej dekoracji, nawi\u0105zuj\u0105cej do dionizyjskiej symboliki wina i tonie w dyskretnym \u015bwietle, wok\u00f3\u0142 s\u0142ycha\u0107 wieloj\u0119zyczny gwar.<\/p>\n

B\u0119d\u0105c w Kiszyniowie na pewno trzeba odwiedzi\u0107 le\u017c\u0105ce obok klasztory. Najlepiej w tym celu wynaj\u0105\u0107 taks\u00f3wk\u0119. Za kilka godzin jazdy zap\u0142aci si\u0119 60-80 lit\u00f3w. Z kierowcami, oczywi\u015bcie, trzeba si\u0119 targowa\u0107, bo zazwyczaj pierwsza cena, kt\u00f3r\u0105 nazw\u0105 jest zawy\u017cona w por\u00f3wnaniu z rzeczywist\u0105 co najmniej dwukrotnie. Paradoksalnie jednak, wynaj\u0119cie taks\u00f3wki w Kiszyniowie, w kt\u00f3rym taks\u00f3wkarze wiedz\u0105, kim jest turysta, jest ta\u0144sze, ni\u017c na prowincji, gdzie ka\u017cdy taks\u00f3wkarz uwa\u017ca podwiezienie turysty za okazj\u0119 swojego \u017cycia i nawet za kilkukilometrowy kurs \u017c\u0105da 150 lei (oko\u0142o 35 lit\u00f3w).<\/p>\n

Fundatorem wielu mo\u0142dawskich klasztor\u00f3w by\u0142 wspomniany wcze\u015bniej hospodar Stefan Wielki. Wielki wojownik (walczy\u0142 dos\u0142ownie ze wszystkimi dooko\u0142a) oraz r\u00f3wnie wielki mecenas ko\u015bcio\u0142\u00f3w i klasztor\u00f3w (fundowa\u0142 je na cze\u015b\u0107 ka\u017cdego ze swoich zwyci\u0119stw).<\/p>\n

Jednym z najbardziej znanych klasztor\u00f3w \u2013 monastyr Pestera – znajduje si\u0119 w Orheiul Vechi, stare Orhei. Z Kiszyniowa wyje\u017cd\u017camy tras\u0105 na Cricova i nast\u0119pnie do Orhei. Du\u017cy ruch, ale nawierzchnia dobra. Stas – nasz kierowca \u2013 przypomina troch\u0119 taks\u00f3wkarza z filmu Brat 2<\/em>: tr\u0105bi na wszystkich, wyzywa innych kierowc\u00f3w od \u201ekoz\u0142\u00f3w\u201d i narzeka na Mo\u0142dawi\u0119 i Mo\u0142dawian. Skr\u0119camy z g\u0142\u00f3wnej drogi i ostatnie 17 km jedziemy potargan\u0105 przez los drog\u0105, mijaj\u0105c ma\u0142e wioseczki, gdzie krowy i kozy pas\u0105 si\u0119 na przydro\u017cnych \u0142\u0105kach. Ruch prawie zanika. Wje\u017cd\u017camy do Starego Orhei z du\u017cej g\u00f3rki. Widok jest przepi\u0119kny. Wij\u0105ca si\u0119 w dole rzeka Raut wyry\u0142a w mi\u0119kkim muszlowcu g\u0142\u0119boki kanion-meander.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Do najatrakcyjniejszych obiekt\u00f3w starego Orhei nale\u017cy podziemny monastyr, do kt\u00f3rego dzisiaj mo\u017cna wej\u015b\u0107 wykutym pod dzwonnic\u0105 podziemnym tunelem. Monastyr Pestera jest wykuty w skale, gdzie przez kilka wiek\u00f3w w ciasnych, klaustrofobicznych wr\u0119cz, skalnych grotach mieszkali mnisi \u2013 asceci. Spotykamy w nim grupk\u0119 mo\u0142dawskiej m\u0142odzie\u017cy szkolnej i jednego starego mnicha, handluj\u0105cego pami\u0105tkami. Widok ze ska\u0142ki na kanion jest niewiarygodny.<\/p>\n

Natomiast na zach\u00f3d od Kiszyniowa ci\u0105gnie si\u0119 malowniczy obszar Kodr\u00f3w (Codrii), czyli resztek pot\u0119\u017cnych las\u00f3w li\u015bciastych, kt\u00f3re niegdy\u015b dominowa\u0142y w ca\u0142ej centralnej Mo\u0142dawii. Rze\u017aba terenu jest pofalowana, co stwarza sprzyjaj\u0105ce warunki do uprawy winoro\u015bli. Niew\u0105tpliw\u0105 atrakcj\u0105 s\u0105 tu niezwyk\u0142e besarabskie monastyry, kt\u00f3re spotykamy na skraju wielu wiosek. Wygl\u0105d wi\u0119kszo\u015bci zawdzi\u0119czamy XIX stuleciu i czasom dominacji rosyjskiej \u2013 st\u0105d ich niepowtarzalny styl, b\u0119d\u0105cy po\u0142\u0105czeniem element\u00f3w mo\u0142dawskiej sztuki ludowej z rosyjskim pseudobizantynizmem i klasycyzmem. W Kodrach obowi\u0105zkowo trzeba zahaczy\u0107 o monastyr Capriana, kt\u00f3ry ma status podobny do tego, jaki w Polsce ma Jasna G\u00f3ra.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Cyga\u0144ska stolica z polskim akcentem<\/span><\/strong><\/p>\n

\u201eSk\u0105d jeste\u015bcie? Z Litwy. Niech B\u00f3g ma was w swojej opiece. Niech b\u0119dzie pok\u00f3j na waszej ziemi, jak i na naszej\u201d \u2013 powiedzia\u0142a do nas stara Cyganka, kiedy pr\u00f3bowali\u015bmy zrobi\u0107 jej zdj\u0119cie na tle jednego z cyga\u0144skich pa\u0142ac\u00f3w w Soroce. \u201eJak tam u was? Chyba jak u nas? Ci\u0119\u017cko. Za Sowiet\u00f3w by\u0142o lepiej\u201d \u2013 \u017cali\u0142 si\u0119 nam inny stary Cygan. Nostalgia za minionym ustrojem jest w Mo\u0142dawii na porz\u0105dku dziennym, niezale\u017cnie od wieku, narodowo\u015bci czy pozycji spo\u0142ecznej.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Soroki s\u0105 s\u0142ynne ze swej cyga\u0144skiej dzielnicy. To niedu\u017ce miasto na p\u00f3\u0142nocy Mo\u0142dawii jest uwa\u017cane za nieoficjaln\u0105 stolic\u0119 mo\u0142dawskich Rom\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015bci czytelnik\u00f3w \u201ecyga\u0144ska dzielnica\u201d kojarzy si\u0119 najpewniej z wile\u0144skim Taborem. Nic bardziej myl\u0105cego! W Sorokach to jest dzielnica dwu- lub trzypi\u0119trowych pa\u0142acyk\u00f3w. Niekt\u00f3re gmachy pami\u0119taj\u0105 jeszcze XIX w. Tu mieszka\u0142a nie cyga\u0144ska biedota, ale arystokracja. Podobno po wojnie osiedli\u0142y si\u0119 tu najbogatsze rodziny cyga\u0144skich baron\u00f3w z ca\u0142ej Europy. S\u0105dz\u0105c po ich pa\u0142acach, jest to ca\u0142kiem prawdopodobne. Jednak obok pa\u0142ac\u00f3w, wzd\u0142u\u017c ulic bez nazw, ci\u0105gn\u0105 si\u0119 biedne drewniane domki, zabite deskami. Klimat niesamowity, troch\u0119 niepokoj\u0105cy i fascynuj\u0105cy jednocze\u015bnie, szczeg\u00f3lnie w promieniach porannego s\u0142o\u0144ca. W dzielnicy jest cyga\u0144ska cerkiew, w kt\u00f3rej architekturze barok miesza si\u0119 z gotykiem i klasycyzmem oraz cmentarz z niesamowitymi grobowcami. Znale\u017ali\u015bmy tam r\u00f3wnie\u017c kilka napis\u00f3w po polsku.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Dzielnica cyga\u0144ska znajduje si\u0119 na g\u00f3ruj\u0105cym nad miasteczkiem Soroca (Soroki) wzg\u00f3rzu – schodz\u0105c prosto w d\u00f3\u0142 wychodzi si\u0119 dok\u0142adnie na miniaturow\u0105 twierdz\u0119.<\/p>\n

Soroki jest to jedno z licznych miejsc w Mo\u0142dawii, bezpo\u015brednio zwi\u0105zanych z histori\u0105 Polski. Twierdz\u0119 w Sorokach wznie\u015bli genue\u0144czycy, p\u00f3\u017aniej zosta\u0142a ona zburzona, a w ruinach schronili si\u0119 mo\u0142dawscy biedacy (tzw. \u201esaraki\u201d, st\u0105d w\u0142a\u015bnie pochodzi nazwa miasta). Za czas\u00f3w hospodara Stefana Wielkiego wschodnia granica Mo\u0142dawii opiera\u0142a si\u0119 o Dniestr. Chc\u0105c umocni\u0107 t\u0119 lini\u0119, Stefan Wielki wybudowa\u0142 kilka fortec w strategicznych miejscach. Twierdza w Sorokach sta\u0142a si\u0119 jednym z g\u0142\u00f3wnych ogniw \u0142a\u0144cucha wschodnio-mo\u0142dawskich zamk\u00f3w. Forteca z czas\u00f3w Stefana by\u0142a drewniana. Obecn\u0105 form\u0119 nada\u0142 jej w latach 40. XVI stulecia jego nast\u0119pca, Petru Rare\u015f. Polityczny, militarny i gospodarczy upadek Mo\u0142dawii w kolejnym stuleciu sprawi\u0142, \u017ce miasto podupad\u0142o, a twierdza sta\u0142a si\u0119 \u0142upem kolejnych armii, m.in. zbuntowanych Kozak\u00f3w. Militarne znaczenie forteca odzyska\u0142a pod koniec XVII w. W 1692 r. miasto obsadzi\u0142a polska za\u0142oga na czele z Krzysztofem Rapp\u0105. Polacy przeprowadzili ostatni\u0105 modernizacj\u0119 zamku, a w 1699 r. wytrzymali sze\u015bciotygodniowe obl\u0119\u017cenie wojsk tureckich. W 1919 r. tu stacjonowali \u017co\u0142nierze J\u00f3zefa Hallera.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Wzniesiona na brzegu Dniestru sorocka forteca jest naprawd\u0119 niedu\u017ca, jej szare mury kryj\u0105 si\u0119 w parku kasztanowc\u00f3w i klon\u00f3w. Gdyby nie podpowied\u017a miejscowych mieszka\u0144c\u00f3w pewnie min\u0119liby\u015bmy j\u0105 niezauwa\u017con\u0105. Robimy kilka pami\u0105tkowych zdj\u0119\u0107 i zastanawiamy si\u0119 jak tu trafi\u0107 do \u015brodka? Drzwi wej\u015bciowe zamkni\u0119te, na drzwiach kartka po mo\u0142dawsku i numer telefonu. Dzwonimy. Po kwadransie pojawia si\u0119 pracowniczka muzeum. \u201eW twierdzy jest strasznie zimno. Posiedzia\u0142am do po\u0142udnia i posz\u0142am do domu\u201d – t\u0142umaczy si\u0119. P\u0142acimy po trzy leje z g\u0142owy za wej\u015bci\u00f3wk\u0119 i mo\u017cemy dowoli skaka\u0107 po prastarych murach i korytarzach, uwa\u017caj\u0105c jedynie na g\u0142\u0119bokie do\u0142y, wykopane w ramach prowadzonych tu od pewnego czasu prac archeologicznych. Po jakim\u015b czasie do\u0142\u0105cza do nas para Ukrai\u0144c\u00f3w.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0\u201eMarszrutka\u201d – narodowy \u015brodek komunikacji<\/strong><\/span><\/p>\n

Ach, \u201emarszrutki\u201d, \u201emarszrutki\u201d, mo\u0142dawskie \u201emarszrutki\u201d! Warte poematu lub przynajmniej zbioru opowiada\u0144. Po Mo\u0142dawii najlepiej i najtaniej porusza\u0107 si\u0119 busem, zwanym podobnie jak u nas i w ca\u0142ym by\u0142ym Zwi\u0105zku Radzieckim – \u201emarszrutk\u0105\u201d. Po\u0142\u0105czenia kolejowe s\u0105 bardzo rzadkie, taks\u00f3wki zbyt drogie, wynajem samochodu odpada ze wzgl\u0119du na fataln\u0105 nawierzchni\u0119 wi\u0119kszo\u015bci dr\u00f3g, za\u015b wi\u0119ksze autobusy na lokalnych trasach z jakich\u015b powod\u00f3w nie kursuj\u0105. \u201eMarszrutki\u201d s\u0105 te\u017c stosunkowo tanie. Trzygodzinny kurs do Soroki (oko\u0142o 170 km) kosztuje np. oko\u0142o 65 lei, czyli jakie\u015b 15 lit\u00f3w. Jednak podr\u00f3\u017c \u201emarszrutk\u0105\u201d jest ciekawa nie tylko ze wzgl\u0119d\u00f3w finansowych, ale te\u017c obserwacji spo\u0142ecznych. Kierowcy potrafi\u0105 do 14-osobowego samochodu upcha\u0107 blisko 30 os\u00f3b. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 bilet\u00f3w jest sprzedawana przez nich \u201ena lewo\u201d.<\/p>\n

Jedziemy do Sorok. Na dworcu kupujemy bilet w kasie, wsiadamy do busa. Przed odjazdem przychodzi pani do kontroli i sprawdza zgodno\u015b\u0107 liczby pasa\u017cer\u00f3w z liczb\u0105 sprzedanych bilet\u00f3w. Zgadza si\u0119, wszystkie miejsca siedz\u0105ce zaj\u0119te, a wiec mo\u017cemy jecha\u0107. Nasz bus powoli si\u0119 wytacza z bramy Gare de Nord i natychmiast staje, za bram\u0105 bowiem stoi niedu\u017cy t\u0142umek ch\u0119tnych pojecha\u0107 na p\u00f3\u0142noc Mo\u0142dawii o dwa-trzy leje taniej. Kierowca zbiera op\u0142aty, zadowoleni pasa\u017cerowie wsiadaj\u0105 i przez dwie-trzy godziny stoj\u0105 w przej\u015bciu.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Podczas naszego powrotu z Comratu do Kiszyniowa w jednej wsi kierowca do \u201emarszrutki\u201d wsadzi\u0142 grup\u0119 powracaj\u0105cej z dyskoteki miejscowej m\u0142odzie\u017cy. \u201eMarszrutka\u201d by\u0142a ju\u017c i tak wype\u0142niona: miejsca siedz\u0105ce zaj\u0119te, stoj\u0105ce r\u00f3wnie\u017c, a tu si\u0119 pakuje jeszcze dziesi\u0119\u0107 os\u00f3b. Drzwi si\u0119 nie zamyka\u0142y, wi\u0119c kto\u015b z zewn\u0105trz je musia\u0142 zatrzasn\u0105\u0107. Odjechali\u015bmy ze sto metr\u00f3w od przystanku, gdy dogoni\u0142a nas syrena policyjna. Bus stan\u0105\u0142. \u201eNo teraz to kierowca-biznesmen wpad\u0142!\u201d – pomy\u015bleli\u015bmy z\u0142o\u015bliwie. Nic podobnego! U\u015bmiechni\u0119ty policjant podszed\u0142 do \u201emarszrutki\u201d, otworzy\u0142 drzwi, wyci\u0105gn\u0105\u0142 ostatniego m\u0142odzie\u0144ca i\u2026 zamkn\u0105\u0142 drzwi ponownie. Ruszyli\u015bmy dalej.<\/p>\n

Inny obrazek. Jad\u0105c ze stolicy po\u0142udniowej Mo\u0142dawii – Cahulu (miasto uniwersyteckie, ale opr\u00f3cz uniwersytetu, obowi\u0105zkowego targu, cerkwi i pomnika, wzniesionego hospodarowi Janowi Srogiemu w mie\u015bcie nie ma co ogl\u0105da\u0107) do stolicy Gagauzji – Comratu kierowca \u201ebezpardonowo\u201d dyrygowa\u0142 pasa\u017cerami. Ka\u017c\u0105c jednemu wsta\u0107, innemu usi\u0105\u015b\u0107, wskazuj\u0105c, kto ma ust\u0105pi\u0107, a kto tylko si\u0119 posun\u0105\u0107\u2026<\/p>\n

\u201eDok\u0105d jedziecie?\u201d – pyta wracaj\u0105cych do dom\u00f3w student\u00f3w. \u201eDo Kongazu\u201d. \u201eTo blisko. Postoisz. Niech usi\u0105dzie staruszka, ma dalej\u201d. Ludzie nie patrz\u0105c na op\u0142acone bilety bezproblemowo ust\u0119puj\u0105 miejsca i stoj\u0105 przez kilka godzin w zat\u0142oczonym busiku. Na szcz\u0119\u015bcie turysta ma swoje przywileje i nie musi sta\u0107, chocia\u017c z Kiszyniowa do Comratu mieli\u015bmy na trzech tylko jedno siedz\u0105ce miejsce (oczywi\u015bcie zap\u0142acili\u015bmy \u2013 oficjalnie, w kasie! \u2013 za trzy) \u2013 kierowca po prostu po\u015bcieli\u0142 jaki\u015b \u0142achman na pod\u0142odze oraz dostawi\u0142\u2026 drewniany zydelek. \u201ePrzesta\u0144cie marudzi\u0107! To zaledwie 1,5 godziny jazdy\u201d – przerwa\u0142 nasze nie\u015bmia\u0142e protesty. Kierowca \u201emarszrutki\u201d w Mo\u0142dawii jest kim\u015b tak wa\u017cnym, \u017ce Mo\u0142dawianin nawet nie pr\u00f3buje protestowa\u0107… (cdn.)<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Antoni & Aleksander Radczenko<\/strong><\/span><\/p>\n

Fot.: Ewelina Mokrzecka<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Za:<\/strong> http:\/\/pl.delfi.lt\/kultura\/kultura\/moldawia-wino-klasztory-i-marszrutki.d?id=60070691<\/a><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Je\u015bli mamy ma\u0142o czasu na zwiedzanie Mo\u0142dawii, najrozs\u0105dniej jest ograniczy\u0107 si\u0119 do<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-8010","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\nMo\u0142dawia (2) - Wino, klasztory i \u201emarszrutki\u201d - SI\u0118 MY\u015aLI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Mo\u0142dawia (2) - Wino, klasztory i \u201emarszrutki\u201d - SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Je\u015bli mamy ma\u0142o czasu na zwiedzanie Mo\u0142dawii, najrozs\u0105dniej jest ograniczy\u0107 si\u0119 do\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2012-11-30T20:04:08+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2013-11-02T20:17:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/11\/M3-300x225.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\"},\"headline\":\"Mo\u0142dawia (2) – Wino, klasztory i \u201emarszrutki\u201d\",\"datePublished\":\"2012-11-30T20:04:08+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T20:17:03+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/\"},\"wordCount\":2521,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/11\/M3-300x225.jpg\",\"articleSection\":[\"Inne\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/\",\"name\":\"Mo\u0142dawia (2) - Wino, klasztory i \u201emarszrutki\u201d - SI\u0118 MY\u015aLI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/11\/M3-300x225.jpg\",\"datePublished\":\"2012-11-30T20:04:08+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T20:17:03+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/\"]]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/11\/M3-300x225.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/11\/M3-300x225.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Mo\u0142dawia (2) – Wino, klasztory i \u201emarszrutki\u201d\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"width\":270,\"height\":204,\"caption\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Mo\u0142dawia (2) - Wino, klasztory i \u201emarszrutki\u201d - SI\u0118 MY\u015aLI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Mo\u0142dawia (2) - Wino, klasztory i \u201emarszrutki\u201d - SI\u0118 MY\u015aLI","og_description":"\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Je\u015bli mamy ma\u0142o czasu na zwiedzanie Mo\u0142dawii, najrozs\u0105dniej jest ograniczy\u0107 si\u0119 do","og_url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/","og_site_name":"SI\u0118 MY\u015aLI","article_published_time":"2012-11-30T20:04:08+00:00","article_modified_time":"2013-11-02T20:17:03+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/11\/M3-300x225.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"13 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74"},"headline":"Mo\u0142dawia (2) – Wino, klasztory i \u201emarszrutki\u201d","datePublished":"2012-11-30T20:04:08+00:00","dateModified":"2013-11-02T20:17:03+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/"},"wordCount":2521,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/11\/M3-300x225.jpg","articleSection":["Inne"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/","name":"Mo\u0142dawia (2) - Wino, klasztory i \u201emarszrutki\u201d - SI\u0118 MY\u015aLI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/11\/M3-300x225.jpg","datePublished":"2012-11-30T20:04:08+00:00","dateModified":"2013-11-02T20:17:03+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":[["https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/"]]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/11\/M3-300x225.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/11\/M3-300x225.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-2-wino-klasztory-i-marszrutki\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Mo\u0142dawia (2) – Wino, klasztory i \u201emarszrutki\u201d"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","width":270,"height":204,"caption":"SI\u0118 MY\u015aLI"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8010","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8010"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8010\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8010"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8010"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8010"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}