{"id":7900,"date":"2012-11-26T16:14:03","date_gmt":"2012-11-26T16:14:03","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/?p=7900"},"modified":"2013-11-02T21:17:03","modified_gmt":"2013-11-02T20:17:03","slug":"moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/","title":{"rendered":"Mo\u0142dawia – w poszukiwaniu minionego czasu"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

<\/strong>\u00a0<\/p>\n

Pi\u0119kne, pag\u00f3rkowate, zielono-z\u0142ociste (w listopadzie!) krajobrazy. Malownicze, bia\u0142o-niebieskie domki, zabawkowe cerkwie a obok liczne pomniki przewodnik\u00f3w pracy socjalistycznej i ulice imienia Lenina. Chaos – to pierwsza my\u015bl, kt\u00f3ra przychodzi po zetkni\u0119ciu si\u0119 z Mo\u0142dawi\u0105. Krajem, o kt\u00f3rym nawet Lonely Planet<\/em> nie wyda\u0142o oddzielnego przewodnika, a GPS nadal ogranicza si\u0119 do kilku podstawowych dr\u00f3g.<\/strong><\/p>\n

\u201eSk\u0105d jeste\u015bcie? Z Litwy? Co tu robicie? Chyba jeste\u015bcie z jakiej\u015b misji unijnej? Zwiedzacie? Ale co? Mamy, co prawda, dobre wina i koniak\u2026\u201d \u2013 z niedowierzaniem dopytywa\u0142 si\u0119 nas mo\u0142dawski policjant, kiedy robili\u015bmy zdj\u0119cia na targu przy Dworcu Centralnym w Kiszyniowie. W pewnym sensie Mo\u0142dawia, mimo geograficznej przynale\u017cno\u015bci do Europy, nadal pozostaje dla nas terra incognita<\/em>. A podr\u00f3\u017c do tego kraju jest swoist\u0105 podr\u00f3\u017c\u0105 w czasie.<\/p>\n

<\/p>\n

Turysta nadal jest kim\u015b rzadkim i egzotycznym w tym niedu\u017cym (po\u0142owa Litwy) kraju, wci\u015bni\u0119tym mi\u0119dzy Rumuni\u0119 i Ukrain\u0119. \u201ePo co tu przyjechali\u015bcie? Zwiedza\u0107? Tu nie ma nic do zwiedzania\u201d \u2013 nie m\u00f3g\u0142 zrozumie\u0107 naszej dwutygodniowej eskapady do Mo\u0142dawii taks\u00f3wkarz Stas z Kiszyniowa. Mia\u0142 troch\u0119 racji. W Mo\u0142dowie do zwiedzania jest niewiele, chyba, \u017ce t\u0119 wypraw\u0119 potraktujemy jako podr\u00f3\u017c w czasie – w lata 90. ubieg\u0142ego wieku.<\/p>\n

Kasety wideo, martwe konie i s\u0142owo na liter\u0119 \u201ep\u201d<\/strong><\/span><\/p>\n

Ciemna ukrai\u0144ska noc. Nasz autobus gwa\u0142townie hamuje. Mo\u0142dawski kierowca, przypominaj\u0105cy wypisz-wymaluj bohater\u00f3w film\u00f3w Emira Kusturicy, w samym podkoszulku biegnie na koniec autobusu do swego \u015bpi\u0105cego kolegi. Krzyczy co\u015b po mo\u0142dawsku (w Konstytucji Republiki Mo\u0142dowa jest zapisane, \u017ce j\u0119zykiem pa\u0144stwowym jest w\u0142a\u015bnie j\u0119zyk mo\u0142dawski, kt\u00f3ry de facto<\/em> jest j\u0119zykiem\u2026 rumu\u0144skim; jedno z licznych kurioz\u00f3w w tym kraju), jedyne co rozumiemy z ich szybkiej wymiany zda\u0144 to rosyjskie s\u0142owo na liter\u0119 \u201ep\u201d\u2026<\/p>\n

Wychodzimy na zewn\u0105trz. Czu\u0107 smr\u00f3d ko\u0144skiego \u0142ajna. Prz\u00f3d autokaru rozbity, nie pali si\u0119 jedno ze \u015bwiate\u0142, p\u0119kni\u0119ta szyba. Pytamy si\u0119 stoj\u0105c\u0105 obok Mo\u0142dawiank\u0119, co si\u0119 sta\u0142o. \u201eKo\u0144\u2026 omal nie zgin\u0119li\u015bmy\u2026 ko\u0144\u2026 ko\u0144\u201d \u2013 m\u00f3wi \u0142amanym rosyjskim przestraszona dziewczyna. Sprawa okaza\u0142a si\u0119, jak mawia\u0142 pewien internauta, prosta jak \u015bwi\u0144ski ogon: kierowca przysn\u0105\u0142 na pustej i ciemnej trasie i potr\u0105ci\u0142 stoj\u0105cego na drodze konia. O sto metr\u00f3w od autobusu zobaczyli\u015bmy dwa ko\u0144skie trupy. Po przyje\u017adzie policji wyja\u015bni\u0142o si\u0119, \u017ce pierwszego konia zabito wcze\u015bniej, natomiast przestraszone \u017arebi\u0119 sta\u0142o obok zw\u0142ok matki, a\u017c je dopad\u0142 nasz kierowca. Po d\u0142ugich negocjacjach w policyjnym wozie, kierowca oznajmi\u0142, \u017ce nie patrz\u0105c na \u0142amanie przepis\u00f3w drogowych (jazda w nocy bez \u015bwiate\u0142) ruszamy dalej\u2026<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Stanowczo odradzam wszystkim tym, kt\u00f3rzy chc\u0105 zaoszcz\u0119dzi\u0107, jazd\u0119 do Kiszyniowa autobusem z Warszawy. Samolot jest tylko troch\u0119 dro\u017cszy. Mo\u0142dawskim autobusem natomiast mog\u0105 jecha\u0107 tylko ludzie o stalowych nerwach. Oficjalnie droga z Warszawy do Kiszyniowa trwa ok. 24 godzin, jednak trzeba dorzuci\u0107 4 \u2013 6 godzin obowi\u0105zkowego sp\u00f3\u017anienia.<\/p>\n

Na domiar wszystkiego kierowcy przez ca\u0142\u0105 drog\u0119 serwuj\u0105 pasa\u017cerom kolekcj\u0119 kina akcji z lat 90. na kasetach VHS. Przez wiele godzin ogl\u0105dali\u015bmy niezliczone przygody Stevena Seagala, Bruce\u2019a Willisa czy Sylwestra Stallone z okropnym dubbingiem<\/em> (ten kto bywa\u0142 w salonach wideo w latach 80., ten mnie zrozumie). A w kr\u00f3tkich przerwach, gdy akurat nie lecia\u0142 kolejny hit kina akcji z drugiej po\u0142owy minionego wieku, kierowcy \u201eumilali\u201d nam podr\u00f3\u017c, puszczaj\u0105c kawa\u0142ki ze dorobku rosyjskiej popsy i szansonu. Telewizor i magnetofon ucicha\u0142y tylko wtedy, kiedy kt\u00f3ry\u015b z kierowc\u00f3w szed\u0142 spa\u0107\u2026<\/p>\n

Ruszaj\u0105c z Dworca Zachodniego w Warszawie kierowcom mo\u0142dawskiego Eurolinesu<\/em> (chocia\u017c autobus nie by\u0142 w \u017caden spos\u00f3b oznakowany) nawet nie przysz\u0142o do g\u0142owy, by\u00a0powiadomi\u0107 pasa\u017cer\u00f3w o podr\u00f3\u017cy, o liczbie, miejscach i d\u0142ugo\u015bci postoj\u00f3w. Toaleta w autobusie nie dzia\u0142a\u0142a, kierowcy jednak na stacjach paliwowych zatrzymywali si\u0119 bardzo niech\u0119tnie. Sami zreszt\u0105 nie przejmowali si\u0119 jak\u0105kolwiek etyk\u0105 czy estetyk\u0105. Kiedy nadchodzi\u0142a \u201epora\u201d, bez jakichkolwiek skrupu\u0142\u00f3w zatrzymywali autokar w szczerym polu, aby za\u0142atwi\u0107 swoje fizjologiczne potrzeby. Pasa\u017cerowie (poza nami sami Mo\u0142dawianie) milcz\u0105co aprobowali ka\u017cd\u0105 decyzj\u0119 i posuni\u0119cie kierowc\u00f3w. Mo\u0142dawianie to w og\u00f3le bardzo cierpliwy i spokojny nar\u00f3d, a\u017c dziw, i\u017c na pocz\u0105tku lat 90. chwycili za bro\u0144.<\/p>\n

Nie patrz\u0105c na kilkugodzinne sp\u00f3\u017anienie, kierowcy nie spieszyli si\u0119, bydostarczy\u0107 nas do Kiszyniowa. Na pytanie: \u201eKiedy b\u0119dziemy w Kiszyniowie?\u201d, kierowca flegmatycznie wzrusza\u0142 ramionami: \u201eDzisiaj\u201d. Po przekroczeniu granicy ukrai\u0144sko\u2013mo\u0142dawskiej autobus zatrzymywa\u0142 si\u0119 przy ka\u017cdym stoisku z produktami rolnymi. Efektem by\u0142o kupno przez kierowc\u00f3w kilku work\u00f3w z ziemniakami i kapust\u0105.<\/p>\n

Widok handluj\u0105cych ziemniakami, kapust\u0105, jab\u0142kami, grzybami lub winem rolnik\u00f3w na mo\u0142dawskich drogach jest czym\u015b codziennym. W bardziej ch\u0142odne dni obok swych stoisk handlarze rozpalaj\u0105 ogniska\u2026 Zreszt\u0105 w og\u00f3le w Mo\u0142dawii handluj\u0105 wszyscy. 25 proc. PKB tego kraju stanowi\u0105 przekazy pieni\u0119\u017cne od Mo\u0142dawian, kt\u00f3rzy wyjechali do pracy za granic\u0119 (wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych statystyk poza granicami kraju mieszka i pracuje blisko milion Mo\u0142dawian), ci kt\u00f3rzy takich przekaz\u00f3w nie dostaj\u0105, musz\u0105 si\u0119 kr\u0119ci\u0107 w inny spos\u00f3b, gdy\u017c przeci\u0119tna emerytura si\u0119ga zaledwie 120-150 lit\u00f3w, a wynagrodzenie \u2013 200-300 lit\u00f3w. Tymczasem ceny w sklepach s\u0105 por\u00f3wnywalne z naszymi (ta\u0144sze s\u0105 jedynie alkohole, papierosy i chleb).<\/p>\n

Kiszyni\u00f3w \u2013 miasto kontrast\u00f3w<\/strong><\/span><\/p>\n

Ten, kto zapomnia\u0142, jak wygl\u0105da\u0142o Wilno przed 20 laty, niech obowi\u0105zkowo odwiedzi mo\u0142dawsk\u0105 stolic\u0119. Ponurzy ludzie, szare miasto, zaniedbane gmachy i ulice, tam gdzie tylko jest to mo\u017cliwe – wci\u015bni\u0119ta budka z fastfoodami<\/em> lub innymi drobiazgami. Przy ka\u017cdym dworcu (a Kiszyni\u00f3w posiada trzy autobusowe i jeden kolejowy) – targ, na kt\u00f3rym handluje si\u0119 wszystkim – od owoc\u00f3w do u\u017cywanych ubra\u0144 i szczoteczek. Podobnie jak w Wilnie nieobeznany z realiami obcokrajowiec mo\u017ce doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce narodow\u0105 potraw\u0105 Mo\u0142dawii jest pizza lub kebab podawane z Carlsbergem<\/p>\n

Wynaj\u0119li\u015bmy mieszkanie (jest du\u017co ta\u0144sze ni\u017c mieszkanie w postsowieckich, zaple\u015bnia\u0142ych hotelach) praktycznie w samym centrum miasta, przy skrzy\u017cowaniu dw\u00f3ch najwi\u0119kszych ulic Ismail i Stefana cel Mare. Stefan cel Mare, czyli Stefan Wielki, mo\u0142dawski hospodar, najwi\u0119kszy mo\u0142dawski bohater narodowy z XV wieku, na kt\u00f3rego cze\u015b\u0107 niemal w ka\u017cdym mie\u015bcie stoi pomnik, a ka\u017cda centralna ulica nosi jego imi\u0119. Kult cel Mare w Mo\u0142dawii nosi znamiona pewnej obsesji. W ka\u017cdym mie\u015bcie (poza Gagauzj\u0105 i Naddniestrzem \u2013 tam patronem jest zazwyczaj Lenin) cel Mare jest patronem parku w centrum miasta i stoi na pomniku przy wej\u015bciu do niego, cel Mare jest te\u017c na ka\u017cdym banknocie (niezale\u017cnie od nomina\u0142u). Podobno w rzeczywisto\u015bci by\u0142 ma\u0142ego wzrostu, a bezgraniczna agresja miesza\u0142a si\u0119 w nim z \u017carliw\u0105 wiar\u0105. Wybudowa\u0142 mn\u00f3stwo twierdz i klasztor\u00f3w, upu\u015bci\u0142 morze krwi, pr\u00f3buj\u0105c wykroi\u0107 dla siebie ma\u0142e imperium. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce z\u0142oi\u0142 te\u017c nam, Polakom, nie\u017ale sk\u00f3r\u0119. \u201eZa kr\u00f3la Olbrachta wygin\u0119\u0142a szlachta!\u201d \u2013 to jego wyczyn. Tak wi\u0119c mieszkali\u015bmy przy Stefana cel Mare, niemal w samym centrum mo\u0142dawskiej stolicy, a jednak ka\u017cdego ranka zamiast budzika budzi\u0142 nas kogut, a w nocy mi\u0119dzy sob\u0105 walczy\u0142y pod naszymi oknami o resztki jedzenia i terytorium watahy dzikich ps\u00f3w….<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Kiszyni\u00f3w z tureckiego oznacza studni\u0119 lub \u017ar\u00f3d\u0142o. Studnia czy w og\u00f3le woda jest czym\u015b bardzo wa\u017cnym w mo\u0142dawskiej symbolice narodowej. Przez wieki Mo\u0142dawia by\u0142a krajem stepowym, woda by\u0142a wi\u0119c tu na wag\u0119 z\u0142ota. Dlatego nawet dzisiaj, gdy kopie si\u0119 studni\u0119, obowi\u0105zkowo musi j\u0105 po\u015bwi\u0119ci\u0107 duchowny. Przy samej studni powinna by\u0107 r\u00f3wnie\u017c ikona lub wizerunek Chrystusa, ale zazwyczaj nad studni\u0105 si\u0119 buduje bogato zdobiony daszek, przypominaj\u0105cy kaplic\u0119. Tym bardziej paradoksalnie jest dowiedzie\u0107 si\u0119, \u017ce woda p\u0142yn\u0105ca z kranu nie nadaje si\u0119 do picia.<\/p>\n

Pierwsze wzmianki o mie\u015bcie datuj\u0105 si\u0119 na XV wiek. Obecne miasto powsta\u0142o jednak w wieku XIX, kiedy Besarabia zosta\u0142a w\u0142\u0105czona do Rosji, a Kiszyni\u00f3w sta\u0142 si\u0119 stolic\u0105 rosyjskiej prowincji. Star\u00f3wka ogranicza si\u0119 tu faktycznie do ulicy Stefana cel Mare i kilku bocznych. Zabytkowe budynki mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c znale\u017a\u0107 dalej od centrum. Niestety, cz\u0119sto s\u0105 otoczone blokowiskami.<\/p>\n

Tak sta\u0142o si\u0119 na przyk\u0142ad z ormia\u0144sk\u0105 cerkwi\u0105, pochodz\u0105c\u0105 z XVII w. i b\u0119d\u0105c\u0105 najstarszym budynkiem w Kiszyniowie. Obecnie ten zabytek architektoniczny znalaz\u0142 si\u0119 w okr\u0105\u017ceniu radzieckich blok\u00f3w z jednej strony, a budowanym w\u0142a\u015bnie nowoczesnym wie\u017cowcem z drugiej. Je\u015bli si\u0119 nie wie, gdzie si\u0119 znajduje, mo\u017cna go przeoczy\u0107.<\/p>\n

\u201eWidzicie, co si\u0119 dzieje? Czy\u017c to nie jest ohydne? Jak mo\u017cna budowa\u0107 wie\u017cowiec przy samej cerkwi, to przecie\u017c niszczy ca\u0142y krajobraz, zamys\u0142 architektoniczny? To jest \u015bwi\u0119tokradztwo! Ludzie protestowali, ale sami rozumiecie – pieni\u0105dze zrobi\u0142y swoje\u201d \u2013 oburza\u0142 si\u0119 spotkany przez nas przy cerkwi fotoreporter lokalnego wydania rosyjskoj\u0119zycznych \u201eArgument\u00f3w i Fakt\u00f3w\u201d – Igor Wzorow. Pyta si\u0119, czy w Wilnie to by\u0142oby mo\u017cliwe. Odpowiadamy, \u017ce u nas z zabytkami r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cnie bywa\u0142o\u2026<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Podobna sytuacja z le\u017c\u0105c\u0105 obok cerkwi\u0105 staroobrz\u0119dowc\u00f3w Mazarache (Narodzenia Matki Boskiej), kt\u00f3ra r\u00f3wnie\u017c znajduje si\u0119 w podw\u00f3rku sowieckiego blokowiska.<\/p>\n

Id\u0105c ulic\u0105 cel Marego idziemy przez chaos: socrealistyczne, wielgachne, pionowe bry\u0142y Moldcellu i Pa\u0142acu Prezydenckiego, wi\u0119kszego od Bia\u0142ego Domu, po drugiej stronie ulicy rozci\u0105ga si\u0119 wzd\u0142u\u017c defiladowego placu siedziba Rz\u0105du Republiki Mo\u0142dowa, dalej otwiera swe olbrzymie skrzyd\u0142a Parlamentul.<\/p>\n

Naprzeciw gmachu rz\u0105du wznosi si\u0119 neoklasycystyczny, kieszonkowy \u0142uk triumfalny, kt\u00f3ry wznie\u015bli w po\u0142owie XIX w. Rosjanie na cze\u015b\u0107 jakiego\u015b zwyci\u0119stwa nad Turcj\u0105. Za \u0142ukiem rozleg\u0142y trawnik z mn\u00f3stwem krzew\u00f3w, jakie\u015b modrzewie i niedu\u017ca prawos\u0142awna katedra. Mo\u017cna usi\u0105\u015b\u0107 i spokojnie napi\u0107 si\u0119 piwa lub wina. Piwo sprzedaj\u0105 w Mo\u0142dawii wsz\u0119dzie, nawet w kioskach z pras\u0105. Paradoksalnie zazwyczaj jest to piwo\u2026 ukrai\u0144skie lub rosyjska Ba\u0142tika<\/em>, a nie lokalny, sikaczowaty Chisenau<\/em>.<\/p>\n

Kiszyni\u00f3w przy cel Mare jest pe\u0142en ludzi: i w dzie\u0144, i w nocy. Ostentacyjne bogactwo \u2013 salony najlepszych \u015bwiatowych firm, Lexusy<\/em> i najnowsze Chryslery<\/em>, \u0142\u0105czy si\u0119 na nim z ostentacyjn\u0105 bied\u0105 \u2013 handluj\u0105ce popcornem<\/em> i pestkami babki ze wsi, \u017cebrz\u0105cy w przej\u015bciu podziemnym mnich prawos\u0142awny, zardzewia\u0142e \u017bigule<\/em>, m\u0142odzie\u017c ubrana w jednakowe dresy i sk\u00f3rzane kurteczki. Nigdzie indziej nie zobaczysz tylu kantor\u00f3w i kasyn. Wydaje si\u0119, \u017ce Mo\u0142dawianie nie robi\u0105 niczego, tylko graj\u0105 w ruletk\u0119, Black Jacka<\/em> i wymieniaj\u0105 pieni\u0105dze. Knajpy s\u0105 wype\u0142nione m\u0142odzie\u017c\u0105.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Wystarczy jednak zrobi\u0107 kilka krok\u00f3w w bok, p\u00f3j\u015b\u0107 np. w stron\u0119 by\u0142ego Jeziora Komsomolskiego (ogromny sztuczny staw, wykopany w \u015brodku miasta), centralnego cmentarza z monumentami sowieckim \u017co\u0142nierzom – \u201eoswoboditeliam\u201d, przy kt\u00f3rych w dzie\u0144 i w nocy p\u0142onie \u201e\u017cywy\u201d ogie\u0144 i trwa warta \u017co\u0142nierzy (podchodzimy do oficera, kt\u00f3ry ni\u0105 dowodzi i pytamy: \u201eNa czyj\u0105 cze\u015b\u0107 jest postawiony ten strzelaj\u0105cy betonowymi p\u0142omieniami w niebo monument?\u201d. \u201eA ch\u2026 wie\u201d odpowiada flegmatycznie dow\u00f3dca warty honorowej), \u017ceby si\u0119 przekona\u0107, \u017ce Kiszyni\u00f3w to taka wi\u0119ksza mo\u0142dawska wie\u015b, aspiruj\u0105ce do rangi europejskiej stolicy miasto. Europejska nowoczesno\u015b\u0107, postradziecka nostalgia i mo\u0142dawska bieda ta\u0144cz\u0105 na jego ulicach jaki\u015b chaotyczny taniec, w kt\u00f3rym hip hop<\/em> miesza si\u0119 z kalink\u0105<\/em> i tradycyjn\u0105 rumu\u0144sk\u0105 hor\u0105<\/em>. Taka atmosfera by\u0142a u nas gdzie\u015b na pocz\u0105tku lat 90.<\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Rosyjskoj\u0119zyczna stolica Mo\u0142dawii?<\/span><\/strong><\/p>\n

Druga sprawa, kt\u00f3ra rzuca si\u0119 w oczy i kt\u00f3ra r\u00f3wnie\u017c cz\u0119\u015bciowo przypomina litewsk\u0105 stolic\u0119 z okresu transformacji ustrojowej, to wszechobecny j\u0119zyk rosyjski. Rosyjsk\u0105 mow\u0119 s\u0142yszy si\u0119 dos\u0142ownie wsz\u0119dzie. Nawet Mo\u0142dawianie, rozmawiaj\u0105c mi\u0119dzy sob\u0105, u\u017cywaj\u0105 takiej mo\u0142dawsko-rosyjskiej sieczki, troch\u0119 przypominaj\u0105c\u0105 gwar\u0119 Pulak\u00f3w z Wilni<\/em>.<\/p>\n

Menu<\/em> w restauracjach zazwyczaj bywa dwuj\u0119zyczne. Nazwy ulic r\u00f3wnie\u017c. Czasami s\u0105 potr\u00f3jne: czyli po mo\u0142dawsku (rumu\u0144sku) z \u0142aci\u0144sk\u0105 czcionk\u0105, po mo\u0142dawsku cyrylic\u0105 (od 1940 do 1989 r. j\u0119zyk mo\u0142dawski by\u0142 zapisywany cyrylic\u0105) oraz po rosyjsku. Najbardziej jednak nas zdziwi\u0142 fakt, \u017ce urz\u0119dy pa\u0144stwowe bardzo cz\u0119sto maj\u0105 podw\u00f3jne nazewnictwo. Ciekawostk\u0105 s\u0105 rosyjskie nazwy sklep\u00f3w czy knajp, zapisywane po rumu\u0144sku: Zolu\u015fca, Hutoroc, Zacusocinaia.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u201eStosunki mi\u0119dzy rosyjskoj\u0119zycznymi i Mo\u0142dawianami uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 raczej poprawnie, chocia\u017c i problem\u00f3w nie brakuje. Bo Kiszyni\u00f3w tradycyjnie by\u0142 miastem wieloj\u0119zycznym. Nawet nie dwuj\u0119zycznym, a w\u0142a\u015bnie wieloj\u0119zycznym. Zreszt\u0105 podobnie jak ca\u0142a Mo\u0142dawia\u201d \u2013 powiedzia\u0142 PL DELFI Dimitri Calac, dziennikarz z rosyjskoj\u0119zycznego pisma Ekonomiczeskoje Obozrenije<\/em>. W og\u00f3le wi\u0119kszo\u015b\u0107 prasy, wydawanej w Kiszyniowie, jest rosyjskoj\u0119zyczna, a obok mo\u0142dawskich mutacji og\u00f3lnorosyjskich dziennik\u00f3w i tygodnik\u00f3w, ukazuje si\u0119 tu mn\u00f3stwo rosyjskoj\u0119zycznej prasy lokalnej. W Mo\u0142dawii dzia\u0142aj\u0105 liczne rosyjskie szko\u0142y, licea oraz s\u0105 grupy rosyjskie na uniwersytetach, ostatnio pojawi\u0142 si\u0119 tak\u017ce prywatny rosyjskoj\u0119zyczny uniwersytet. Jednak rosyjskoj\u0119zyczni coraz cz\u0119\u015bciej oddaj\u0105 swoje dzieci do szk\u00f3\u0142 mo\u0142dawskich. \u201eJestem Ukrai\u0144cem, moja \u017cona to r\u00f3wnie\u017c Ukrainka, ale c\u00f3rk\u0119 oddali\u015bmy do szko\u0142y z mo\u0142dawskim j\u0119zykiem nauczania. Ona zna ukrai\u0144ski, ale w paszporcie zapisa\u0142a si\u0119 jako Mo\u0142dawianka. M\u00f3wi: Co mi z tej ukrai\u0144sko\u015bci? Mieszkam w Mo\u0142dowie, mam mo\u0142dawskie obywatelstwo, wi\u0119c jestem Mo\u0142dawiank\u0105\u201d \u2014 narzeka\u0142 w rozmowie z nami Siergiej, taks\u00f3wkarz z Kiszyniowa.<\/p>\n

Faktycznie po rosyjsku mo\u017cna porozumie\u0107 si\u0119 w ca\u0142ym kraju, nie wywo\u0142uje on u rozm\u00f3wc\u00f3w wi\u0119kszych kontrowersji czy niech\u0119ci, chocia\u017c m\u0142odsze pokolenie zna go coraz s\u0142abiej. Zreszt\u0105 w\u0142adze i ludzie Mo\u0142dawii maj\u0105 w og\u00f3le do\u015b\u0107 specyficzny stosunek do historii. W Kiszyniowie faktycznie obok siebie znajduj\u0105 si\u0119 dwa pomniki: jeden poleg\u0142ym \u017co\u0142nierzom radzieckim, drugi \u2013 poleg\u0142ym w walce o niepodleg\u0142o\u015b\u0107. A nieco dalej s\u0105 kwatery poleg\u0142ych w II wojnie \u015bwiatowej \u017co\u0142nierzy niemieckich i rumu\u0144skich. Przy radzieckich \u017co\u0142nierzach stoi warta honorowa mo\u0142dawskich \u017co\u0142nierzy. Co raczej by\u0142oby nie do pomy\u015blenia w krajach ba\u0142tyckich, bo trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce do 1940 Mo\u0142dawia by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 Rumunii, a Rumunia do 1944 r. walczy\u0142a po stronie Hitlera.<\/p>\n

Mimo, \u017ce w 1991 r. zosta\u0142a przyj\u0119ta ustawa, kt\u00f3ra nakazywa\u0142a usuni\u0119cie wszelkich znak\u00f3w i symboliki radzieckiej – w ca\u0142ym kraju mo\u017cna nadal zobaczy\u0107 liczne socrealistyczne pomniki, stawiane ko\u0142cho\u017anikom, robotnikom czy nauczycielom. Zdaniem Calaca po prostu powsta\u0142a niepisana umowa mi\u0119dzy w\u0142adz\u0105 i spo\u0142ecze\u0144stwem, i\u017c to jest r\u00f3wnie\u017c cz\u0119\u015b\u0107 wsp\u00f3lnej historii i nie warto tego burzy\u0107.<\/p>\n

\u201eW wi\u0119kszo\u015bci mo\u0142dawskich miast (poza Gagauzj\u0105 i Naddniestrzem) nie ma pomnik\u00f3w Lenina, ma\u0142o tego \u2013 pojawiaj\u0105 si\u0119 pomniki ofiarom stalinizmu, deportacji, wojny w Afganistanie… Jednak\u017ce istniej\u0105 te\u017c pomniki, po\u015bwi\u0119cone Komsomo\u0142owi lub te\u017c bojownikom o w\u0142adz\u0119 radzieck\u0105. Trzeba jednak powiedzie\u0107, \u017ce po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci skoncentrowano si\u0119 raczej na stawianiu nowych pomnik\u00f3w, zwi\u0105zanych z histori\u0105 Mo\u0142dawii, ani\u017celi niszczeniu starych\u201d \u2013 wyja\u015bnia nam sytuacj\u0119 Krzysztof Kolanowski, dyrektor Centrum Informacyjnego dla samorz\u0105d\u00f3w mo\u0142dawskich z siedzib\u0105 w Laloveni, kt\u00f3ry niedawno przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 na sta\u0142e z Wilna do Kiszyniowa.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Mo\u0142dawianie ch\u0119tnie opowiadaj\u0105 turystom legend\u0119, z jakiej s\u0105 bardzo dumni. Ot\u00f3\u017c, kiedy B\u00f3g tworzy\u0142 \u015bwiat i rozdawa\u0142 ludziom ziemi\u0119, zapomnia\u0142 o Mo\u0142dawianinie, kt\u00f3rego postanowi\u0142 nast\u0119pnie wynagrodzi\u0107, proponuj\u0105c mu zamieszkanie w raju. Przesadzaj\u0105. Mo\u0142dawia jest bardzo daleko od raju. Jednak nie zmienia to faktu, \u017ce mo\u017ce by\u0107 ostatni\u0105 turystyczn\u0105 \u201ebia\u0142\u0105 plam\u0105\u201d w naszym s\u0105siedztwie. (cdn.)<\/strong><\/p>\n

Antoni & Aleksander Radczenko<\/span><\/strong><\/p>\n

Fot.: Ewelina Mokrzecka<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Pierwodruk:<\/strong><\/p>\n

http:\/\/pl.delfi.lt\/kultura\/kultura\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu.d?id=60069277<\/a><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Pi\u0119kne, pag\u00f3rkowate, zielono-z\u0142ociste (w listopadzie!) krajobrazy. Malownicze, bia\u0142o-niebieskie domki, zabawkowe cerkwie a<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-7900","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\nMo\u0142dawia - w poszukiwaniu minionego czasu - SI\u0118 MY\u015aLI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Mo\u0142dawia - w poszukiwaniu minionego czasu - SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Pi\u0119kne, pag\u00f3rkowate, zielono-z\u0142ociste (w listopadzie!) krajobrazy. Malownicze, bia\u0142o-niebieskie domki, zabawkowe cerkwie a\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2012-11-26T16:14:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2013-11-02T20:17:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/11\/Ewelina-Mokrzecka-300x225.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\"},\"headline\":\"Mo\u0142dawia – w poszukiwaniu minionego czasu\",\"datePublished\":\"2012-11-26T16:14:03+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T20:17:03+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/\"},\"wordCount\":2684,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/11\/Ewelina-Mokrzecka-300x225.jpg\",\"articleSection\":[\"Inne\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/\",\"name\":\"Mo\u0142dawia - w poszukiwaniu minionego czasu - SI\u0118 MY\u015aLI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/11\/Ewelina-Mokrzecka-300x225.jpg\",\"datePublished\":\"2012-11-26T16:14:03+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T20:17:03+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/\"]]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/11\/Ewelina-Mokrzecka-300x225.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/11\/Ewelina-Mokrzecka-300x225.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Mo\u0142dawia – w poszukiwaniu minionego czasu\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"width\":270,\"height\":204,\"caption\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Mo\u0142dawia - w poszukiwaniu minionego czasu - SI\u0118 MY\u015aLI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Mo\u0142dawia - w poszukiwaniu minionego czasu - SI\u0118 MY\u015aLI","og_description":"\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Pi\u0119kne, pag\u00f3rkowate, zielono-z\u0142ociste (w listopadzie!) krajobrazy. Malownicze, bia\u0142o-niebieskie domki, zabawkowe cerkwie a","og_url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/","og_site_name":"SI\u0118 MY\u015aLI","article_published_time":"2012-11-26T16:14:03+00:00","article_modified_time":"2013-11-02T20:17:03+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/11\/Ewelina-Mokrzecka-300x225.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"13 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74"},"headline":"Mo\u0142dawia – w poszukiwaniu minionego czasu","datePublished":"2012-11-26T16:14:03+00:00","dateModified":"2013-11-02T20:17:03+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/"},"wordCount":2684,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/11\/Ewelina-Mokrzecka-300x225.jpg","articleSection":["Inne"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/","name":"Mo\u0142dawia - w poszukiwaniu minionego czasu - SI\u0118 MY\u015aLI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/11\/Ewelina-Mokrzecka-300x225.jpg","datePublished":"2012-11-26T16:14:03+00:00","dateModified":"2013-11-02T20:17:03+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":[["https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/"]]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/11\/Ewelina-Mokrzecka-300x225.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/11\/Ewelina-Mokrzecka-300x225.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/moldawia-w-poszukiwaniu-minionego-czasu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Mo\u0142dawia – w poszukiwaniu minionego czasu"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","width":270,"height":204,"caption":"SI\u0118 MY\u015aLI"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7900","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7900"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7900\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7900"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7900"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7900"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}