{"id":7190,"date":"2012-10-28T14:33:46","date_gmt":"2012-10-28T14:33:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/?p=7190"},"modified":"2013-11-02T21:18:01","modified_gmt":"2013-11-02T20:18:01","slug":"wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/","title":{"rendered":"WOLNO\u015a\u0106 ZGROMADZE\u0143 W POLSCE. KONIECZNO\u015a\u0106 ZMIAN?"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/strong><\/p>\n

<\/strong>\u00a0<\/p>\n

<\/strong>\u00a0<\/p>\n

<\/strong>\u00a0<\/p>\n

<\/strong>\u00a0<\/p>\n

<\/strong>\u00a0<\/p>\n

<\/strong>\u00a0<\/p>\n

<\/strong>\u00a0<\/p>\n

Wolno\u015b\u0107 organizowania demonstracji gwarantuj\u0105 obywatelom Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej<\/em>, jak r\u00f3wnie\u017c Prawo o zgromadzeniach<\/em>. Wedle tej ostatniej ustawy z 5. lipca 1990 roku \u201eka\u017cdy mo\u017ce korzysta\u0107 z wolno\u015bci pokojowego zgromadzania si\u0119\u201d (art. 1.1). Czy jednak nasze prawa faktycznie s\u0105 respektowane, a proponowane zmiany przyczyni\u0105 si\u0119 do pe\u0142nej realizacji tej konstytucyjnej zasady?<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

W \u015bwietle art. 57 Konstytucji RP<\/em> \u201eka\u017cdemu zapewnia si\u0119 wolno\u015b\u0107 organizowania pokojowych zgromadze\u0144 i uczestniczenia w nich\u201d. Jej ograniczenie mo\u017cna wprowadzi\u0107 na drodze ustawy tylko wtedy, \u201egdy jest to konieczne dla bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa, porz\u0105dku publicznego, ochrony \u015brodowiska, zdrowia, moralno\u015bci publicznej oraz wolno\u015bci i praw innych os\u00f3b\u201d. Tyle teorii, a co z praktyk\u0105?<\/p>\n

<\/p>\n

– Skupmy si\u0119 zatem nad planowanymi zmianami prawnymi. W zwi\u0105zku z pracami nad nowelizacj\u0105 ustawy Prawo o<\/em> zgromadzeniach<\/em> z 5. lipca 1990 r. (Dz. U. Nr 51, poz. 297 z p\u00f3\u017an. zm.) (1), tocz\u0105cymi si\u0119 w Ministerstwie Spraw Wewn\u0119trznych i Administracji (MSWiA), 16. marca 2010 r. Helsi\u0144ska Fundacja Praw Cz\u0142owieka<\/em> <\/strong>(HFPCz<\/em>) w swej siedzibie przy ul. Zgoda 11 w Warszawie <\/strong>zorganizowa\u0142a debat\u0119 zatytu\u0142owan\u0105 Wolno\u015b\u0107 zgromadze\u0144 – Konieczno\u015b\u0107 zmian <\/em>(2). Udzia\u0142 wzi\u0119li w niej: prof. Wiktor Osiaty\u0144ski – wyk\u0142adowca Central University w Budapeszcie, r.p.r. S\u0142awomir Py\u017alak – przedstawiciel MSWiA, Ewa Gawor – Dyrektor Biura Bezpiecze\u0144stwa i Zarz\u0105dzania Kryzysowego M. St. Warszawy, insp. Adam Pa\u0142afij z Biura Prawnego Komendy G\u0142\u00f3wnej Policji, Dariusz Szwed – przedstawiciel partii Zieloni 2004<\/em>, a tak\u017ce Artur Pietryka, prawnik w Programie Spraw Precedensowych HFPCz<\/em>. Celem tego spotkania, moderowanego przez dr Adama Bodnara, Sekretarza Zarz\u0105du HFPCz<\/em>, by\u0142a dyskusja nad kluczowymi problemami, zwi\u0105zanymi z obowi\u0105zywaniem Prawa o zgromadzeniach<\/em> oraz skonfrontowanie ich z propozycjami zmian legislacyjnych, kt\u00f3re przygotowa\u0142o MSWiA.<\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

O zgromadzeniach spontanicznych. Orzecznictwo Trybuna\u0142u Konstytucyjnego<\/strong><\/span><\/p>\n

Sw\u00f3j projekt zmian w prawie o zgromadzeniach i kodeksie wykrocze\u0144 z 14.12.09 r. opublikowa\u0142o ono w Biuletynie Informacji Publicznej<\/em> dopiero w po\u0142owie grudnia 2009 r. (www.bip.gov.pl) (3). Zrobi\u0142o to \u201ecichaczem\u201d. Trzeba tu wyra\u017anie zaznaczy\u0107, \u017ce konsultacji spo\u0142ecznych, wymaganych przy zmianie ustawy, zabrak\u0142o. Wyznaczono na nie zaledwie tydzie\u0144, a debata zorganizowana przez Fundacj\u0119 Helsi\u0144sk\u0105<\/em> najwidoczniej mia\u0142a ich brak uzupe\u0142ni\u0107. W samym temacie spotkania po\u0142o\u017cono nacisk na \u201ekonieczno\u015b\u0107 zmian\u201d ustawy. Nic dziwnego, gdy\u017c projekt jej noweli idzie w \u015blad za orzeczeniem Trybuna\u0142u Konstytucyjnego (TK), dotycz\u0105cego zgromadze\u0144 spontanicznych z 10. lipca 2008 r. (sygn. P 15\/08), kt\u00f3ry wskaza\u0142 na obywatelskie prawo do organizowania demonstracji w odpowiedzi na wa\u017cne, acz nieprzewidziane zdarzenia (np. w reakcji na wybuch wojny), kiedy nie ma mo\u017cliwo\u015bci ich wcze\u015bniejszego przewidzenia. Przypomnijmy: w lutym 2007 r. Zieloni 2004<\/em> zorganizowali spontaniczn\u0105 demonstracj\u0119 pod Pa\u0142acem Prezydenta RP w obronie Doliny Rospudy, po tym jak wiecz\u00f3r wcze\u015bniej dowiedzieli si\u0119 o niespodziewanej wizycie w Warszawie przewodnicz\u0105cego Komisji Europejskiej, Manuela Barroso. Przepisy wymagaj\u0105, by ka\u017cde zgromadzenie, licz\u0105ce ponad 15 os\u00f3b by\u0142o zg\u0142aszane 3 dni wcze\u015bniej, jednak tym wypadku nie by\u0142o to mo\u017cliwe, a uliczna akcja po wyje\u017adzie Barroso by\u0142aby bezprzedmiotowa. Komenda Rejonowa Policji wnios\u0142a do S\u0105du Rejonowego o ukaranie Dariusza Szweda za przewodniczenie niezarejestrowanemu zgromadzeniu. Ten przyzna\u0142 si\u0119 do winy, wyra\u017caj\u0105c zarazem przekonanie, \u017ce sankcje przewidziane za to wykroczenie s\u0105 niezgodne z Konstytucj\u0105, gdy\u017c naruszaj\u0105 zagwarantowan\u0105 mu wolno\u015b\u0107 pokojowych zgromadze\u0144, gdy zwo\u0142a si\u0119 je spontanicznie, bez wymaganego prawem zawiadomienia w\u0142adz z trzydniowym wyprzedzeniem. S\u0105d uzna\u0142 Szweda winnym, lecz ten wni\u00f3s\u0142 od wyroku sprzeciw. <\/strong><\/p>\n

Rozpatruj\u0105cy jego odwo\u0142anie warszawski S\u0105d Rejonowy powzi\u0105\u0142 w\u0105tpliwo\u015b\u0107, czy w opisanych okoliczno\u015bciach sankcje karne faktycznie nie stanowi\u0105 ograniczenia wolno\u015bci zgromadze\u0144. Dlatego na wniosek obrony s\u0105d zada\u0142 Trybuna\u0142owi Konstytucyjnemu pytanie prawne, dotycz\u0105ce zwo\u0142ywania zgromadzenia bez jego zg\u0142oszenia. Ten stwierdzi\u0142 zgodno\u015b\u0107 przepis\u00f3w prawa z Konstytucj\u0105 RP<\/em>, okre\u015blaj\u0105c je w uzasadnieniu swego wyroku jako \u201eniezwykle wa\u017cny element debaty publicznej\u201d. \u201eWolno\u015b\u0107 zgromadze\u0144 i uczestnictwo w pokojowych manifestacjach, tak\u017ce spontanicznych, jest fundamentalnym prawem ka\u017cdego obywatela\u201d – potwierdzi\u0142 dnia 10. czerwca 2008 r. Trybuna\u0142 Konstytucyjny (sygn. P 15\/08). W jego opinii zgromadzenie spontaniczne pozwala obywatelom na natychmiastow\u0105 reakcj\u0119 na najwa\u017cniejsze, poruszaj\u0105ce ich wydarzenia i na zaprezentowanie swojego stanowiska, co sankcja karna ogranicza. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 pokojowej i niezw\u0142ocznej (spontanicznej) odpowiedzi (reakcji) na jakie\u015b zdarzenie jest istot\u0105 (esencj\u0105) wolno\u015bci zgromadze\u0144, na co r\u00f3wnie\u017c wskaza\u0142o w swych wytycznych Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Cz\u0142owieka Organizacji Bezpiecze\u0144stwa i Wsp\u00f3\u0142pracy w Europie (OSCE\/ODHIR).<\/p>\n

Jednak TK nie zakwestionowa\u0142 tego, \u017ce w\u0142adze powinny by\u0107 o manifestacji uprzedzone, by zapewni\u0107 demonstruj\u0105cym bezpiecze\u0144stwo, lecz sankcje za niedope\u0142nienie tej formalno\u015bci mog\u0105 dotkn\u0105\u0107 jedynie organizatora, natomiast jego uczestnik nie mo\u017ce by\u0107 karany. Jak powiedzia\u0142a s\u0119dzia sprawozdawca TK, prof. Ewa \u0141\u0119towska, w przypadku nie dope\u0142nienia obowi\u0105zku zawiadomienia w\u0142adz taka rezygnacja \u201erodzi\u0142aby sk\u0142onno\u015b\u0107 do jego zaniedbywania\u201d, \u201erol\u0105 s\u0105du jest natomiast ocena, czy istnia\u0142a taka mo\u017cliwo\u015b\u0107, a wi\u0119c czy w og\u00f3le s\u0105 podstawy do ukarania organizatora\u201d (4). Trybuna\u0142 uzna\u0142 wi\u0119c za zgodny z Konstytucj\u0105 RP<\/em> przepis Kodeksu Wykrocze\u0144<\/em>, kt\u00f3ry przewiduje 14 dni aresztu, ograniczenie wolno\u015bci albo grzywn\u0119 m.in. za zwo\u0142anie zgromadzenia bez wiedzy gminy lub za kierowanie takim zgromadzeniem (art. 52 \u00a7 1 pkt 2).<\/p>\n

W zwi\u0105zku z tym wyrokiem MSWiA wprowadzi\u0142o poj\u0119cie \u201ezgromadzenia spontanicznego\u201d, przez co nale\u017cy rozumie\u0107 \u201ezgrupowanie co najmniej 15 os\u00f3b, zwo\u0142ane w celu wsp\u00f3lnego wyra\u017cenia stanowiska w zwi\u0105zku z zaistnia\u0142ym wydarzeniem nag\u0142ym i niemo\u017cliwym do wcze\u015bniejszego przewidzenia, zwi\u0105zanym ze sfer\u0105 publiczn\u0105, kt\u00f3rego odbycie w innym terminie by\u0142oby bezcelowe lub ma\u0142o istotne z punktu widzenia debaty publicznej\u201d. Wprowadzono te\u017c rozr\u00f3\u017cnienie zgromadze\u0144 zwyk\u0142ych i spontanicznych. Te ostatnie musz\u0105 by\u0107 zg\u0142oszone, jednak wystarcz\u0105 na to 24 godz. przed ich rozpocz\u0119ciem. Zgodnie z projektem ustawy organem, kt\u00f3remu nale\u017cy notyfikowa\u0107 (czyli zg\u0142asza\u0107) zamiar odbycia zgromadzenia spontanicznego, b\u0119d\u0105 komendanci powiatowi (miejscy) Policji, a na obszarze m. st. Warszawy – komendanci rejonowi (art. 7a 1). Ich wskazanie znajduje uzasadnienie historyczne w Ustawie z dnia 11. marca 1932 r. o zgromadzeniach<\/em> (5), gdzie posterunek policji pa\u0144stwowej by\u0142 ogniwem po\u015brednim w procedurze przyjmowania takich zawiadomie\u0144. Komendant powiatowy (miejski), a na obszarze m. st. Warszawy – komendant rejonowy – informuj\u0105 w\u0142a\u015bciwy organ gminy o zgromadzeniu spontanicznym. Wedle MSWiA procedura zg\u0142aszania tych zgromadze\u0144 nie powinna by\u0107 biurokratyczna i uci\u0105\u017cliwa, a takie rozwi\u0105zanie zapewni \u201emo\u017cliwo\u015b\u0107 zabezpieczenia i nadzoru administracyjnego\u201d zgromadze\u0144 spontanicznych, w tym r\u00f3wnie\u017c – w dni wolne i \u015bwi\u0119ta, gdy organy administracji nie pracuj\u0105.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Nowe terminy zg\u0142aszania zgromadze\u0144<\/strong><\/span><\/p>\n

Projekt, przygotowany przez MSWiA, zak\u0142ada r\u00f3wnie\u017c zmian\u0119 termin\u00f3w zawiadamiania o zgromadzeniu. Dotychczas jego organizator mia\u0142 obowi\u0105zek zg\u0142osi\u0107 organowi gminy zamiar jego odbycia najwcze\u015bniej 30, a najp\u00f3\u017aniej 3 dni przed dat\u0105 zgromadzenia. Je\u015bli ten ostatni dostrzeg\u0142 powody wydania zakazu, to mia\u0142 obowi\u0105zek dor\u0119czy\u0107 go organizatorowi w ci\u0105gu 3 dni od zg\u0142oszenia, ale nie p\u00f3\u017aniej ni\u017c 24 godziny przed rozpocz\u0119ciem zgromadzenia (art. 7 ust. 1). Te sztywne ramy czasowe sprawia\u0142y, i\u017c przed planowan\u0105 dat\u0105 organizator posiada\u0142 tylko decyzj\u0119 organu I instancji o jego zakazie, a nie m\u00f3g\u0142 jej skutecznie zaskar\u017cy\u0107 do wojewody (czy tym bardziej do s\u0105du). Wedle Prawa o zgromadzeniach<\/em> nie ma on bowiem obowi\u0105zku rozpatrzenia odwo\u0142ania przed dat\u0105 demonstracji. Dlatego te\u017c powstawa\u0142 problem legalno\u015bci zaplanowanego zgromadzenia. W takiej sytuacji organizatorzy najcz\u0119\u015bciej je odwo\u0142ywali, obawiaj\u0105c si\u0119 represji ze strony policji, czy te\u017c stra\u017cy miejskiej. <\/strong><\/p>\n

W znowelizowanej ustawie minimalny termin na z\u0142o\u017cenie zawiadomienia o zgromadzeniu zostanie wyd\u0142u\u017cony z 3 do 4 dni. W razie zakazu organ gminy b\u0119dzie mia\u0142 obowi\u0105zek dor\u0119czy\u0107 go organizatorowi bez zb\u0119dnej zw\u0142oki nie p\u00f3\u017aniej ni\u017c w ci\u0105gu 24 godzin od z\u0142o\u017cenia zawiadomienia, a ten b\u0119dzie mia\u0142 24 godziny na z\u0142o\u017cenie odwo\u0142ania, kt\u00f3re jeszcze tego samego dnia zostanie przekazane wojewodzie (art. 9.1 i 9.2). Ten ostatni za\u015b b\u0119dzie musia\u0142 dor\u0119czy\u0107 sw\u0105 decyzj\u0119 na 24 godziny przed planowanym zgromadzeniem. To ograniczenie czasu na z\u0142o\u017cenie odwo\u0142ania od decyzji o jego zakazie z 3 dni do 24 godz. MSWiA uzasadnia potrzeb\u0105 dania wojewodzie czasu na wydanie ostatecznej decyzji przed jego terminem. Warto doda\u0107, \u017ce ostateczna decyzja o zakazie zgromadzenia zwyk\u0142ego uniemo\u017cliwi zwo\u0142anie w tej samej sprawie zgromadzenia spontanicznego. W ten spos\u00f3b projektodawca chce zapobiec pr\u00f3bom omijania prawa. Gdy przebieg zgromadzenia zagra\u017ca \u017cyciu, zdrowiu ludzi albo mieniu w znacznych rozmiarach lub gdy narusza przepisy ustawy o zgromadzeniach, przepisy ustaw karnych, a przewodnicz\u0105cy, uprzedzony o konieczno\u015bci rozwi\u0105zania manifestacji, nie chce tego uczyni\u0107, to pierwsze mo\u017ce rozwi\u0105za\u0107 przedstawiciel organu gminy, to drugie – przedstawiciel komendanta powiatowego (miejskiego) Policji, a na obszarze m. st. Warszawy – komendanta rejonowego. Na odwo\u0142anie si\u0119 od decyzji o rozwi\u0105zaniu demonstracji jej organizator oraz uczestnicy b\u0119d\u0105 mie\u0107 3 dni.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

O hyde parkach<\/em> i rowerowych Masach Krytycznych<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n

Poniewa\u017c dotychczasowe, fakultatywne uprawnienie rad gmin do wyznaczenia miejsc, w kt\u00f3rych organizowanie zgromadze\u0144 publicznych nie wymaga zawiadomienia (art. 6 ust. 3), przewa\u017cnie by\u0142o \u201emartwe\u201d, zast\u0105piono je obowi\u0105zkiem ich wyznaczenia. Wedle projektodawcy, wskazanie takich miejsc (tj. hyde park\u00f3w<\/em>) przez w\u0142adze samorz\u0105dowe przyczyni si\u0119 do \u201ezwi\u0119kszenia swobody organizowania zgromadze\u0144\u201d. MSWiA wzi\u0119\u0142o te\u017c pod uwag\u0119 to, \u017ce literalne interpretowanie przepis\u00f3w cz\u0119sto prowadzi\u0142o do zakazywania udzia\u0142u w manifestacjach osobom innym, ni\u017c poruszaj\u0105cym si\u0119 pieszo (np. rower\u00f3w, platform, pojazd\u00f3w). Art. 7 ust. 2 pkt 3 w aktualnym brzmieniu wskazuje, \u017ce do zawiadomienia o planowanym zgromadzeniu nale\u017cy do\u0142\u0105czy\u0107 m. in. projektowan\u0105 tras\u0119 jego przej\u015bcia, a nie przejazdu, na co wyra\u017cono zgod\u0119 w projekcie nowej ustawy. Wydaje si\u0119 to szczeg\u00f3lnie istotne w kontek\u015bcie do\u015bwiadcze\u0144 Pozna\u0144skiej Masy Krytycznej<\/em> (2009), kt\u00f3rej organizatorzy, wyst\u0119puj\u0105c o zaj\u0119cie pasa jezdni, musieli uzyska\u0107 na to zgod\u0119 w drodze przepis\u00f3w nie prawa o zgromadzeniach, ale na podstawie prawa o ruchu drogowym (6). W czerwcu 2009 r., gdy po raz pierwszy spotkali si\u0119 z tak\u0105 reakcj\u0105 w\u0142adz miejskich, zmienili konwencj\u0119 manifestacji. 100 os\u00f3b zesz\u0142o ze swych rower\u00f3w i aby by\u0142o to zgodne z liter\u0105 prawa, przemaszerowa\u0142o. Przepychanki pomi\u0119dzy w\u0142adzami miasta, a uczestnikami Masy Krytycznej<\/em> trwa\u0142y do pa\u017adziernika 2009 r., kiedy to jej organizatorzy z\u0142o\u017cyli odwo\u0142anie. Teraz b\u0119d\u0105 mo\u017cliwe np. przejazdy samochod\u00f3w, jednak ograniczenie wy\u0142\u0105cznie do ruchu pieszego pozostanie utrzymane w odniesieniu do zgromadze\u0144 spontanicznych. Jak uzasadnia to MSWiA, kr\u00f3tki termin, jaki projekt ustawy przewiduje na ich notyfikacj\u0119, \u201eutrudnia\u0142by mo\u017cliwo\u015b\u0107 zapewnienia bezpiecze\u0144stwa przy ewentualnym przemieszczaniu si\u0119 uczestnik\u00f3w zgromadzenia za pomoc\u0105 \u015brodk\u00f3w\u00a0 transportu\u201d.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Za\u0142o\u017cenia nowelizacji ustawy<\/strong><\/span><\/p>\n

Mec. S\u0142awomir Py\u017alak z Ministerstwa Spraw Wewn\u0119trznych i Administracji wyja\u015bni\u0142, i\u017c przygotowuj\u0105c sw\u00f3j projekt nowelizacji ustawy Prawo o zgromadzeniach<\/em>, musia\u0142o ono pogodzi\u0107 kwesti\u0119 zapewnienia konstytucyjnej gwarancji prawa do wyra\u017cania pogl\u0105d\u00f3w z bezpiecze\u0144stwem os\u00f3b – zar\u00f3wno bior\u0105cych, jak i nie w nim udzia\u0142. MSWiA szczyci si\u0119 tym, i\u017c uregulowa\u0142o spraw\u0119 zgromadze\u0144 spontanicznych, do tej pory w og\u00f3le nie przewidzianych w ustawie. Poza tym realizuje ono wyrok Europejskiego Trybuna\u0142u Praw Cz\u0142owieka w sprawie B\u0105czkowski i inni przeciwko Polsce<\/em> z 3. maja 2007 r. (skarga nr 1543\/06), dotycz\u0105cy zakazu warszawskiej Parady R\u00f3wno\u015bci<\/em> (2005). Stwierdzaj\u0105c naruszenie art. 11, 13 oraz 14 Europejskiej Konwencji Praw Cz\u0142owieka<\/em>, Trybuna\u0142 podkre\u015bli\u0142 rol\u0119 w\u0142adz publicznych jako gwaranta przy korzystaniu z wolno\u015bci zgromadze\u0144, kt\u00f3ra polega na zapewnieniu mo\u017cliwo\u015bci ich odbycia si\u0119 w terminie wyznaczonym przez organizatora. Naruszenie art. 13 Konwencji polega\u0142o g\u0142\u00f3wnie na tym, \u017ce organizatorzy Parady R\u00f3wno\u015bci<\/em> nie otrzymali przed jej planowan\u0105 dat\u0105 decyzji organu II instancji w sprawie odwo\u0142ania od zakazu zgromadzenia. Zatem nie mogli skutecznie zakwestionowa\u0107 tej decyzji wobec niezale\u017cnego organu (s\u0105du) przed dat\u0105 odbycia tej manifestacji. St\u0105d w projekcie nowelizacji Prawa o zgromadzeniach<\/em> wprowadzono do\u015b\u0107 kr\u00f3tkie terminy rozpatrzenia zakazu zgromadzenia, aby nast\u0105pi\u0142o to przed planowanym terminem demonstracji. Cho\u0107 MSWiA wydaje si\u0119, \u017ce to rozwi\u0105zanie optymalne, jest \u015bwiadome tego, i\u017c nie usatysfakcjonuje ono w pe\u0142ni \u017cadnej ze stron. Zamiast 3-dniowego terminu do notyfikacji o zgromadzeniu wprowadzono termin 24-godzinny, jednak kto\u015b, kto uzna przepisy za zbyt restrykcyjne, mo\u017ce powiedzie\u0107: \u201eDlaczego a\u017c 24 godziny?\u201d Jednak zdaniem mec. Py\u017alaka zgromadzenie spontaniczne nie jest \u201ezgromadzeniem chaotycznym\u201d. Korzystne dla obywateli wydaje si\u0119 wprowadzenie bardzo kr\u00f3tkiego (24-godz.) terminu na wydanie przez organy administracji decyzji odmownej o zgromadzeniu z r\u00f3wnie kr\u00f3tkim terminem na wniesienie od niej odwo\u0142ania przez jego organizator\u00f3w. Cho\u0107 nie jest to projekt ostateczny i nie wiadomo, jakie zmiany zostan\u0105 wprowadzone na etapie prac parlamentarnych, w przekonaniu MSWiA \u201eidzie on w bardzo dobrym kierunku\u201d. Skierowano go ju\u017c do uzgodnie\u0144 mi\u0119dzyresortowych i konsultacji spo\u0142ecznych z 7 dniowym terminem na zg\u0142aszanie ewentualnych uwag. Decyzj\u0119 o ko\u0144cowym kszta\u0142cie noweli podejmie parlament, jednak dotychczas jej projekt tam nie trafi\u0142.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Prawne w\u0105tpliwo\u015bci<\/strong><\/span><\/p>\n

Cho\u0107 wedle insp. Adama Pa\u0142afija z Komendy G\u0142\u00f3wnej Policji prawo do zgromadzania si\u0119 mie\u015bci si\u0119 w standardach, gwarantuj\u0105cych ochron\u0119 praw cz\u0142owieka, z punktu widzenia praktycznego, czyli w tym wypadku \u2013 policjanta – \u201ejest problemem niedookre\u015blonym, zbyt og\u00f3lnikowym\u201d. Jego zdaniem warto zatem zastanowi\u0107 si\u0119, czy nie powinno si\u0119 zmodyfikowa\u0107 np. zasad odpowiedzialno\u015bci za pokojowy charakter demonstracji? Teoretycznie organy samorz\u0105dowe mog\u0105 wys\u0142a\u0107 swoich przedstawicieli, a ci – rozwi\u0105za\u0107 zgromadzenie, gdy przebiega ono niezgodnie z prawem. Jednak – kto ma zareagowa\u0107, gdy zamaskowani demonstranci pal\u0105 np. opony, a organizator zgromadzenia unika odpowiedzialno\u015bci za jego uczestnik\u00f3w, kt\u00f3rych nie mo\u017cna zidentyfikowa\u0107? Niekt\u00f3re demonstracje od razu zapowiadane s\u0105 jako \u201eniepokojowe\u201d, a zgromadzeni bior\u0105 na nie kamienie i kije od \u0142opat. Praktyka w\u0142adz samorz\u0105dowych pokazuje, i\u017c niech\u0119tnie wydaj\u0105 one zakaz odbycia zgromadzenia, pomimo tego, \u017ce niejednokrotnie posiadaj\u0105 dostateczne informacje o tym, i\u017c w jego trakcie dojdzie do naruszenia przepis\u00f3w Prawa o zgromadzeniach<\/em> oraz ustaw karnych. Dlatego insp. Pa\u0142afij negatywnie odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do wyroku TK nie zezwalaj\u0105cego na ograniczenia w noszeniu kominiarek i zas\u0142anianiu twarzy, jak r\u00f3wnie\u017c do obarczenia organizatora zgromadzenia za wyrz\u0105dzone ew. szkody. Gdy nie reaguje on na to, jak zachowuj\u0105 si\u0119 jego uczestnicy, policji pozostaje interwencja. Jednak, gdy wykroczenie jest drobne – funkcjonariusze wol\u0105 nie wkracza\u0107, gdy\u017c mo\u017ce to wywo\u0142a\u0107 dodatkow\u0105 awantur\u0119. Ponadto Pa\u0142afij podkre\u015bli\u0142 to, \u017ce czysto \u201epostulatywny\u201d, a w praktyce – nie sankcjonowany – jest przepis, kt\u00f3ry nakazuje zawiadamiaj\u0105cemu o zgromadzeniu wskazanie, jak\u0105 zapewnia ochron\u0119 (art. 7 ust. 2 pkt. 4 Prawa o zgromadzeniach<\/em>). Skoro w praktyce cz\u0119sto jest ona \u201eiluzoryczna\u201d, a\u00a0 ustawa m\u00f3wi, i\u017c na wniosek organizatora mo\u017ce by\u0107 zapewniona ochrona Policji, niezb\u0119dny jest zapis o tym, \u017ce zawsze jest ona jej obowi\u0105zkiem. – \u201eZe wzgl\u0119d\u00f3w taktycznych powinno by\u0107 tak, jak przed wojn\u0105. Zreszt\u0105 nasze prawo zgromadze\u0144 jest troch\u0119 wzorowane na ustawie z 1932 r.<\/p>\n

Wed\u0142ug Pa\u0142afija uwzgl\u0119dniono tu \u201easpekt techniczny\u201d, gdy\u017c organy policji potrzebuj\u0105 najwi\u0119cej czasu, by si\u0119 przygotowa\u0107. Obecnie, gdy wiadomo, \u017ce zgromadzenie musi si\u0119 odby\u0107, cz\u0119sto jest ona zawiadamiana w ostatniej chwili. Problemem jest te\u017c odr\u00f3\u017cnienie zgromadze\u0144 spontanicznych od zbiegowisk. Cho\u0107 teoretycznie cech\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 tych ostatnich jest brak organizatora, co si\u0119 jednak stanie, gdy organizator, kt\u00f3ry z\u0142o\u017cy\u0142 zawiadomienie o zgromadzeniu, nie przyb\u0119dzie na jego miejsce? Czy przerodzi si\u0119 ono w zbiegowisko? Jak nale\u017cy potraktowa\u0107 performances<\/em> i happeningi<\/em>? Argumentowa\u0142 te\u017c, \u017ce notyfikacja obowi\u0105zuje we wszystkich krajach Europy i np. w Niemczech wymagana jest ona na 48 godz. przed planowanym zgromadzeniem. A\u017c do wyroku ETPCz, nie mo\u017cna by\u0142o wskaza\u0107, \u017ce modne od paru lat flash mobs<\/em> s\u0105 zbiegowiskami, dlatego zdaniem insp. Pa\u0142afija przypisywanie policji \u201enadmiernego rygoryzmu i pochopnych interwencji w odniesieniu do zgromadze\u0144 jest b\u0142\u0119dne\u201d. Zapytany o dzia\u0142ania, polegaj\u0105ce na niejednokrotnym inwigilowaniu przez policj\u0119 uczestnik\u00f3w zgromadzenia, uzasadnianym ich podejrzeniem np. o posiadanie narkotyk\u00f3w, czy materia\u0142\u00f3w wybuchowych, inspektor cynicznie potwierdzi\u0142, \u017ce owszem, takie dzia\u0142anie jest przest\u0119pstwem: \u201eWed\u0142ug polskiego prawa, je\u017celi kto\u015b spotyka si\u0119 z takim przypadkiem, powinien natychmiast zawiadomi\u0107 prokuratur\u0119. Powinno by\u0107 wszcz\u0119te \u015bledztwo i sprawa zostanie wyja\u015bniona\u201d – powiedzia\u0142. (sic<\/em>!) Lecz praktyka jest ca\u0142kiem inna.<\/p>\n

Wedle Dariusza Szweda projekt ustawy, przygotowanej przez MSWiA, idzie w dobrym kierunku, gdy\u017c ta obecna, przy znacznym przyspieszeniu \u017cycia publicznego, z kt\u00f3rym mamy do czynienia nie tylko w Polsce, jest \u201earchaiczna i absolutnie niewystarczaj\u0105ca\u201d. Internet przyni\u00f3s\u0142 nam \u0142atwo\u015b\u0107 natychmiastowego reagowania na wydarzenia, lecz \u201eustawa za tym nie nad\u0105\u017ca\u201d. Dlatego \u201ew warunkach dynamizacji \u017cycia publicznego musimy tak\u017ce zdynamizowa\u0107 \u015brodki bezpiecze\u0144stwa i zabezpieczania \u017cycia publicznego\u201d – argumentowa\u0142 Szwed. Ograniczanie zgromadze\u0144 spontanicznych wymogiem 24-godzinnej notyfikacji uzna\u0142 za \u201ekuriozalne\u201d, gdy\u017c w \u201edynamicznym spo\u0142ecze\u0144stwie obywatelskim\u201d taki termin jest ograniczeniem. Wtedy ju\u017c nie s\u0105 to zgromadzenia spontaniczne i jedyne, co, wedle Szweda, winno mie\u0107 miejsce, to bie\u017c\u0105ce informowanie Policji o zgromadzeniach, poniewa\u017c \u201eto ona zapewnia bezpiecze\u0144stwo wszystkim uczestnikom \u017cycia publicznego\u201d. Bior\u0105c pod uwag\u0119 jej g\u0142os o konieczno\u015bci przygotowania si\u0119 do takich dzia\u0142a\u0144, spr\u00f3bowa\u0142 znale\u017a\u0107 kompromis i zaproponowa\u0142 skr\u00f3cenie terminu z 24 do 5-6 godzin. Przyk\u0142adowo: dane wydarzenie ma miejsce rano, a po po\u0142udniu, w odpowiedzi na nie, miejsce ma zgromadzenie spontaniczne. Kolejnym, do\u015b\u0107 trudnym do zaakceptowania elementem nowelizacji ustawy, wyda\u0142o si\u0119 Dariuszowi Szwedowi wyd\u0142u\u017cenie dotychczasowego trzydniowego terminu do 4 dni. W domy\u015ble – w zamian za wprowadzenie zgromadze\u0144 spontanicznych, jednak jak wskaza\u0142 Szwed, zdaniem wielu os\u00f3b, organizuj\u0105cych demonstracje urz\u0119dnicy odbieraj\u0105cy ich zg\u0142oszenia s\u0105 dosy\u0107 s\u0142abo przygotowani, zatem istotna jest ich edukacja. W dodatku poziom oddzia\u0142ywania casus\u00f3w <\/em>prawych takich, jak jego, wydaje si\u0119 ograniczony, a w s\u0105dach, szczeg\u00f3lnie tych w mniejszych miejscowo\u015bciach, ta tematyka nadal jest s\u0142abo rozpoznana. Dlatego zmiana prawa – obowi\u0105zuj\u0105cego w Polsce – jest konieczna. \u201eJednocze\u015bnie wydaje si\u0119, \u017ce warto by\u0142oby sformu\u0142owa\u0107 zalecenie dla prawnik\u00f3w, s\u0119dzi\u00f3w, os\u00f3b, kt\u00f3re mog\u0105 zajmowa\u0107 si\u0119 tematyk\u0105 wolno\u015bci zgromadze\u0144\u201d – podkre\u015bli\u0142 Szwed.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

W po\u0142owie drogi<\/strong><\/span><\/p>\n

MSWiA dostrzeg\u0142o, \u017ce zgromadzenia spontaniczne, odbywaj\u0105ce si\u0119 bez uprzedniej zgody organu gminy, o ile jej uzyskanie w konkretnych okoliczno\u015bciach nie by\u0142o w por\u0119 mo\u017cliwe, nie powinny by\u0107 automatycznie uznane za nielegalne. Jednak dr Adam Bodnar i Artur Pietryka, prawnicy z HFPCz<\/em> i autorzy artyku\u0142u Wolno\u015bci konstytucyjne. Co rusz to ograniczenia<\/em>, kt\u00f3ry opublikowa\u0142a Gazeta Wyborcza<\/em> (15.03.10), napisali, \u017ce zaproponowana nowelizacja prawa o zgromadzeniach \u201ezatrzymuje si\u0119 w po\u0142owie drogi\u201d (7). Ich zdaniem konieczna jest zmiana modelu rozpoznawania odwo\u0142a\u0144 od decyzji zakazuj\u0105cych manifestacji, gdy\u017c w aktualnie obowi\u0105zuj\u0105cych przepisach brakuje gwarancji zako\u0144czenia procedury odwo\u0142awczej od zakazu zgromadzenia – przed jego zaplanowan\u0105 dat\u0105. Obecnie organizator mo\u017ce wnie\u015b\u0107 skarg\u0119 do wojew\u00f3dzkiego s\u0105du administracyjnego w ci\u0105gu 3 dni od dor\u0119czenia decyzji wojewody, a s\u0105d ma obowi\u0105zek wyznaczy\u0107 rozpraw\u0119 w ci\u0105gu 7 dni od dor\u0119czenia skargi. Jednak\u017ce procedura przed s\u0105dami administracyjnymi trwa d\u0142ugie miesi\u0105ce i wcale nie musi sko\u0144czy\u0107 si\u0119 przed dat\u0105 planowanego zgromadzenia. Jego organizator, z uwagi na nierozpoznanie odwo\u0142ania przez Wojewod\u0119, b\u0119dzie wi\u0119c si\u0119 obawia\u0107, czy takie dzia\u0142anie jest zgodne z prawem. Zazwyczaj post\u0119powanie okazuje si\u0119 bezprzedmiotowe ju\u017c na etapie rozpatrywania skargi przez S\u0105d Administracyjny, a wyroki, o znaczeniu czysto interpretacyjnym, zapadaj\u0105 po dacie zgromadzenia, nie wp\u0142ywaj\u0105c na podwa\u017cenie decyzji organ\u00f3w administracji. W przypadku Pozna\u0144skiej Masy Krytycznej<\/em> zgromadzenie mia\u0142o miejsce 31. pa\u017adziernika 2009 r., WSA w Poznaniu rozpozna\u0142 skarg\u0119 20. listopada 2009 r., natomiast NSA ci\u0105gle nie rozpatrzy\u0142 skargi kasacyjnej, z\u0142o\u017conej na pocz\u0105tku 2010 r. Tymczasem, wydaj\u0105c wyrok w sprawie B\u0105czkowski i inni przeciwko Polsce<\/em>, Trybuna\u0142 stwierdzi\u0142, \u017ce procedura krajowa powinna przewidywa\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozstrzygni\u0119cia spornych kwestii przez niezale\u017cny organ przed dat\u0105 zgromadzenia. Dlatego po zapoznaniu si\u0119 z projektem nowej regulacji prawnej prawnicy z HFPCz<\/em> zacz\u0119li zastanawia\u0107 si\u0119, co zrobi\u0107, by zamkn\u0105\u0107 ca\u0142\u0105 procedur\u0119, zar\u00f3wno przed organami administracji, jak i s\u0105dem, przed t\u0105 dat\u0105.<\/p>\n

Zdaniem MSWiA jej zako\u0144czenie przed planowan\u0105 manifestacj\u0105 zapewni pe\u0142n\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 realizacji konstytucyjnej wolno\u015bci zgromadze\u0144. Jednak mi\u0119dzynarodowe standardy ich ochrony obejmuj\u0105 tak\u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 zbadania legalno\u015bci decyzji o ich zakazie przez s\u0105d, jeszcze przed dat\u0105 zgromadzenia. W wydanych przez Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Cz\u0142owieka Organizacji Bezpiecze\u0144stwa i Wsp\u00f3\u0142pracy w Europie (OBWE\/ODIHR) zaleceniach, skupionych w Guidelines on freedom of peaceful assembly<\/em>, w paragrafie 93 znajduje si\u0119 kategoryczne wskazanie, i\u017c \u201eokres pomi\u0119dzy zg\u0142oszeniem zgromadzenia a terminem jego odbycia nie powinien by\u0107 zbyt d\u0142ugi (przez co nale\u017cy rozumie\u0107 kilka dni), ale powinien wystarczy\u0107 na rozpatrzenie odwo\u0142ania przez s\u0105d celem zbadania legalno\u015bci zakazu zgromadzenia\u201d. Zdaniem Bodnara i Pietryki – MSWiA nie dostrzeg\u0142o te\u017c konieczno\u015bci zmian w procedurze zaskar\u017cania decyzji wojewody do organu s\u0105dowego. Ich zdaniem warto by\u0142oby zastanowi\u0107 si\u0119, czy z uwagi na szczeg\u00f3lny, konstytucyjny aspekt korzystania z wolno\u015bci zgromadze\u0144 jako elementu debaty publicznej, w przypadku skarg na decyzj\u0119 o zakazie ich odbycia, nie by\u0142aby wskazana zmiana wydaj\u0105cych je s\u0105d\u00f3w administracyjnych – na rzecz S\u0105du Najwy\u017cszego. Rozpatruj\u0105c je w jednej instancji, by\u0142by on jedynym s\u0105dem orzekaj\u0105cym. Cho\u0107 przeciwnicy takiego rozwi\u0105zania mog\u0105 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, i\u017c w ten spos\u00f3b nie zostanie zachowana dwuinstancyjno\u015b\u0107 post\u0119powania s\u0105dowego, prawnicy z HFPCz<\/em> wskazali na to, \u017ce ju\u017c teraz w niekt\u00f3rych sprawach S\u0105d Najwy\u017cszy orzeka jako jedyny (np. wa\u017cno\u015b\u0107 referendum og\u00f3lnokrajowego). Poza tym zanim sprawa trafi\u0142aby do niego, rozpoznawa\u0142by j\u0105 konkretny wojewoda – organ II instancji, co pozwoli\u0142oby na zachowanie zasady dwuinstancyjno\u015bci post\u0119powania przed s\u0105dami.<\/p>\n

Nale\u017cy te\u017c obawia\u0107 si\u0119, i\u017c wprowadzaj\u0105c zmiany niekorzystne dla organizator\u00f3w zgromadze\u0144, Ministerstwo wykluczy je z teren\u00f3w zamkni\u0119tych, nale\u017c\u0105cych do instytucji administracji publicznej, np. galerii Sejmu, czy dziedzi\u0144c\u00f3w ministerstw. Do tej pory wolno by\u0142o demonstrowa\u0107 przy dowolnej ilo\u015bci os\u00f3b bez zg\u0142aszania tego do urz\u0119du gminy. Dlatego podczas debaty, obecny na sali dzia\u0142acz Stowarzyszenia na Rzecz Sprawiedliwo\u015bci Spo\u0142ecznej<\/em> i Lewicowej Alternatywy<\/em>, Rafa\u0142 Zieleniewski, zg\u0142osi\u0142 swe propozycje do nowelizacji. Po pierwsze – za\u017c\u0105da\u0142 usuni\u0119cia zmian, przekszta\u0142caj\u0105cych Ustaw\u0119 o zgromadzeniach<\/em> na Ustaw\u0119 o zgromadzeniach publicznych<\/em>, uzasadniaj\u0105c to brakiem mo\u017cliwo\u015bci organizowania zgromadze\u0144 na terenie otwartym. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce owa zmiana nie by\u0142a uzasadniona w pisemnym uzasadnieniu projektu ustawy, opublikowanym przez MSWiA. Po drugie – Zieleniewski zaproponowa\u0142 utrzymanie terminu 3-dniowego na z\u0142o\u017cenie odwo\u0142ania, je\u015bli tylko do terminu planowanego zgromadzenia jest wi\u0119cej, ni\u017c 48 godz. Wynika to z trudno\u015bci z\u0142o\u017cenia wymaganego odwo\u0142ania np. w niedziel\u0119 i \u015bwi\u0119ta, cz\u0119sto – przez ludzi bez wykszta\u0142cenia prawniczego. Jednak reprezentuj\u0105cy MSWiA mec. Py\u017alak nie umia\u0142 tej zmiany skomentowa\u0107.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Obawy i nadzieje <\/strong><\/span><\/p>\n

Nie przes\u0105dzaj\u0105c s\u0142uszno\u015bci prawnego usankcjonowania zgromadze\u0144 spontanicznych, HFPCz<\/em> wskaza\u0142a, i\u017c pomys\u0142 wprowadzenia obowi\u0105zku ich uprzedniej notyfikacji (najp\u00f3\u017aniej na 24 godz. przed zgromadzeniem) nie jest s\u0142uszny. Wedle Fundacji<\/em> w\u0142a\u015bciw\u0105 praktyk\u0105 by\u0142by tu bie\u017c\u0105ce informowanie policji o zwo\u0142aniu zgromadzenia. Jednak nie zapominajmy o tym, \u017ce zdarzaj\u0105 si\u0119 przypadki nadinterpretacji przes\u0142anek zakazu, kt\u00f3re prowadz\u0105 do ich wydania w przypadku hipotetycznego, a nie konkretnego zagro\u017cenia. Art. 7 ust. 2 pkt. 4 Prawa o zgromadzeniach<\/em> przewiduje, i\u017c w zawiadomieniu organizator ma obowi\u0105zek okre\u015blenia zaplanowanych \u015brodk\u00f3w, s\u0142u\u017c\u0105cych zapewnieniu pokojowego przebiegu zgromadzenia oraz tych, o kt\u00f3re zwraca si\u0119 do organu gminy. Praktyka pokazuje, \u017ce na pomoc policj\u0119 nie warto tu liczy\u0107, dlatego dobrym zwyczajem jest przygotowanie w\u0142asnej ochrony oraz regulaminu udzia\u0142u w demonstracji z ustaleniem, i\u017c w przypadku nie podporz\u0105dkowania si\u0119 poleceniom organizatora – b\u0119d\u0105 z niej usuwani. Jednak najwi\u0119ksze kontrowersje w\u015br\u00f3d dysputant\u00f3w wywo\u0142a\u0142 pomys\u0142 wyznaczenia przez w\u0142adze samorz\u0105dowe tzw. hyde park\u00f3w<\/em>. Cho\u0107 prof. Wiktor Osiaty\u0144ski uzna\u0142 je za \u201erozwi\u0105zanie znakomite\u201d, kt\u00f3re w pe\u0142ni \u201ezaspokaja prawa obywatelskie\u201d, propozycja MSWiA niesie obawy, i\u017c polityka w\u0142adz samorz\u0105dowych p\u00f3jdzie w stron\u0119 wypchni\u0119cia zgromadze\u0144 na obrze\u017ca miast, gdzie nie mog\u0105 one skutecznie przyku\u0107 zainteresowania opinii publicznej. To s\u0105 zupe\u0142nie inne przestrzenie, a spontaniczne reagowanie na wydarzenia, kt\u00f3re maj\u0105 charakter nag\u0142y, rz\u0105dzi si\u0119 odmiennymi prawami.<\/em> Nowelizacja ustawy wprowadza nie tylko mo\u017cliwo\u015b\u0107 przemarszu, ale te\u017c przejazdu manifestant\u00f3w, wida\u0107 tu jednak ogromn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 w konsekwencjach dla miasta. Dlatego by\u0107 mo\u017ce powinno znale\u017a\u0107 si\u0119 pewne rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy przejazdem rowerowym, a przejazdem kolumn samochodowych, kt\u00f3ry mo\u017ce spowodowa\u0107 nadmierne zak\u0142\u00f3cenia ruchu drogowego.<\/p>\n

Dyskusja w siedzibie HFPCz<\/em> pokaza\u0142a, jak wiele problem\u00f3w wi\u0105\u017ce si\u0119 wolno\u015bci\u0105 zgromadze\u0144 w Polsce. I cho\u0107 mo\u017cemy krytykowa\u0107 ich zakazy z ostatnich lat, zdaniem Adama Bodnara paradoksalnie zyska\u0142y one \u201edu\u017c\u0105 warto\u015b\u0107\u201d, gdy\u017c \u201edzi\u0119ki temu s\u0105dy mia\u0142y szans\u0119 na okre\u015blenie, jakie s\u0105 standardy w tym zakresie, zmniejszy\u0142a si\u0119 swoboda w\u0142adzy\u201d. Po interwencji GW<\/em> i Fundacji Helsi\u0144skiej<\/em> policja wycofa\u0142a si\u0119 z zarzut\u00f3w \u201ezak\u0142\u00f3cania spokoju\u201d, kt\u00f3re postawi\u0142a uczestnikom pikiety zorganizowanej 24.05.10, gdy pod Stadionem Dziesi\u0119ciolecia w Warszawie od policyjnej kuli zgin\u0105\u0142 Nigeryjczyk, Maxwell Itoya. Poniewa\u017c policjantom nie uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 organizatora, wedle prawa – odpowiedzialnego za jej przebieg, postanowili postawi\u0107 pikietuj\u0105cym zarzut \u201ezak\u0142\u00f3cania spokoju\u201d (8). Adam Bodnar z Fundacji Helsi\u0144skiej<\/em> okre\u015bli\u0142 takie dzia\u0142anie \u201enieporozumieniem\u201d. W styczniu 2011 r. zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do Komendanta G\u0142\u00f3wnego Policji o wyja\u015bnienia. \u201eZastosowanie do pokojowo protestuj\u0105cych przepisu, dotycz\u0105cego zak\u0142\u00f3cania spokoju publicznego, prowadzi w istocie do nieuzasadnionego naruszania wolno\u015bci zgromadze\u0144\u201d – napisa\u0142 w li\u015bcie do KGP. Przekonywa\u0142, \u017ce w tym wypadku mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o tzw. zgromadzeniu spontanicznym, czyli zwo\u0142anym \u201ew celu bie\u017c\u0105cej reakcji na okre\u015blone wydarzenia, gdy nie istnia\u0142a obiektywna mo\u017cliwo\u015b\u0107 zawiadomienia o zgromadzeniu\u201d. Po konsultacjach prawnych policja oddali\u0142a wszystkie zarzuty z kodeksu wykrocze\u0144, m\u00f3wi\u0105cego o zak\u0142\u00f3caniu spokoju, jednak sze\u015b\u0107 os\u00f3b, kt\u00f3re przeklina\u0142y i dobrowolnie podda\u0142y si\u0119 karze, us\u0142ysza\u0142o zarzut publicznego u\u017cywania s\u0142\u00f3w wulgarnych, a jedna zosta\u0142a ukarana za odmow\u0119 okazania dokumentu to\u017csamo\u015bci.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Legislacyjne \u201edokr\u0119canie \u015bruby\u201d<\/strong><\/span><\/p>\n

Praktyka pokazuje, i\u017c wolno\u015b\u0107 zgromadze\u0144 w Polsce nie zosta\u0142a do ko\u0144ca sprecyzowana. Nie jest ostatecznie nam danym, niczym nie zagro\u017conym dobrem oczywistym. Ju\u017c 11. listopada 2011 r., w reakcji na \u201eniepokojowe\u201d demonstracje i walki z policj\u0105, do kt\u00f3rych dosz\u0142o na ulicach Warszawy w Dniu Niepodleg\u0142o\u015bci, prezydent, Bronis\u0142aw Komorowski, zapowiedzia\u0142 zmiany w ustawie, reguluj\u0105cej prawo do zgromadze\u0144 publicznych (9). Prezydencki projekt, kt\u00f3ry trafi\u0142 ju\u017c do Sejmu, przewiduje m.in. zakaz uczestnictwa w manifestacjach os\u00f3b zamaskowanych. Ma to \u201eu\u0142atwi\u0107 prac\u0119 policji\u201d, by na podstawie nagra\u0144 wideo mog\u0142a zidentyfikowa\u0107 sprawc\u00f3w \u0142amania prawa. Zgodnie z projektem, w zgromadzeniach nie mog\u0105 uczestniczy\u0107 osoby posiadaj\u0105ce przy sobie bro\u0144, materia\u0142y wybuchowe, wyroby pirotechniczne i \u201emateria\u0142y po\u017carowo niebezpieczne\u201d. Za przebieg zgromadzenia odpowiada\u0107 ma przewodnicz\u0105cy, kt\u00f3ry musi by\u0107 \u0142atwo rozpoznawalny w\u015br\u00f3d jego uczestnik\u00f3w. Aby pokry\u0107 ew. straty, musia\u0142by wp\u0142aci\u0107 kaucj\u0119. Prezydencka propozycja daje te\u017c organom gminy mo\u017cliwo\u015b\u0107 zakazania organizacji dw\u00f3ch lub wi\u0119cej demonstracji w tym samym miejscu lub czasie, je\u015bli doprowadzi\u0107 to mo\u017ce do naruszenia porz\u0105dku publicznego. Kancelaria Prezydenta zapewni\u0142a, \u017ce celem tej inicjatywy jest z jednej strony – \u201enie ingerowanie w istot\u0119 wolno\u015bci zgromadze\u0144\u201d, a z drugiej – \u201estworzenie mechanizm\u00f3w i instytucji utrudniaj\u0105cych wykorzystywanie zgromadze\u0144 do zachowa\u0144 chuliga\u0144skich, zagra\u017caj\u0105cych ludziom i powoduj\u0105cych straty materialne\u201d.<\/p>\n

Jednak te napr\u0119dce przygotowane, antywolno\u015bciowe zmiany w Prawie o zgromadzeniach<\/em> mog\u0105 si\u0119 \u0142atwo na pomys\u0142odawcach zem\u015bci\u0107. Niestety, jest du\u017ca szansa, i\u017c proponowana nowelizacja problemu \u201echuliga\u0144stwa\u201d nie rozwi\u0105\u017ce, a zaszkodzi nam wszystkim. Zdaniem Katarzyny Szymielewicz, prawniczki oraz dyrektor Fundacji Panoptykon<\/em>, inicjatywa prezydenta jest przejawem niebezpiecznej, kr\u00f3tkowzrocznej\u00a0 polityki \u201edokr\u0119cania \u015bruby\u201d (10). Na chwilow\u0105 utrat\u0119 kontroli nad bezpiecze\u0144stwem publicznym w\u0142adza reaguje propozycj\u0105 zaostrzenia prawa i ograniczenia swob\u00f3d obywatelskich. Nie pierwszy zreszt\u0105 raz, gdy\u017c jest to do\u015b\u0107 typowy mechanizm, kt\u00f3ry w ostatnich 10 latach gorliwie wykorzystywano w ramach tzw. \u201ewojny z terroryzmem\u201d. Tymczasem uruchamianie \u201eszybkiej \u015bcie\u017cki legislacyjnej\u201d w odpowiedzi na konkretne wydarzenia, nawet – je\u015bli budz\u0105 one du\u017c\u0105 frustracj\u0119 spo\u0142eczn\u0105 – nie jest dobr\u0105 praktyk\u0105. Szczeg\u00f3lnie – gdy zmiany te dotyczy\u0107 maj\u0105 spraw fundamentalnych, a tak\u0105 niew\u0105tpliwie jest ograniczenie wolno\u015bci zgromadze\u0144. Ka\u017cda taka zmiana powinna by\u0107 gruntownie przemy\u015blana. Nie jest te\u017c dobrym pomys\u0142em ograniczenie praw wszystkich, kt\u00f3rzy w celach politycznych wychodz\u0105 na ulic\u0119, tylko po to, \u017ceby pogn\u0119bi\u0107 jeden typ \u201edemonstruj\u0105cych\u201d. Trudno si\u0119 oprze\u0107 wra\u017ceniu, \u017ce nowelizacj\u0119 jej pomys\u0142odawca dedykuje tym, kt\u00f3rzy wykorzystuj\u0105 legalne, pokojowe demonstracje jako okazj\u0119 do rozr\u00f3by. Poza tym, sama intencja \u201enie naruszania istoty wolno\u015bci zgromadze\u0144\u201d – wcale takiego skutku nie gwarantuje. \u017badna ingerencja w t\u0119 wolno\u015b\u0107 nie powinna by\u0107 wprowadzana pod wp\u0142ywem emocji, zwi\u0105zanych z bie\u017c\u0105cymi wydarzeniami, a wprowadzanie nowego prawa pod wp\u0142ywem chwili zawsze jest z\u0142em. Zdaniem prof. Piotra Winczorka, konstytucjonalisty z UW, warto by\u0142oby doprecyzowa\u0107 przepisy tak, by gmina nie musia\u0142a wydawa\u0107 pozwole\u0144 na zgromadzenia, przewidziane w tym samym czasie i miejscu (11). Co prawda nie wiadomo, co to mia\u0142oby oznacza\u0107: t\u0105 sam\u0105 ulic\u0119? Dzielnic\u0119? Miasto? Aby jednak nie dopu\u015bci\u0107 do konfrontacji, urz\u0119dnicy mogliby zaproponowa\u0107 jednej z grup inn\u0105 tras\u0119. Poza tym, jak wskaza\u0142 dr Ryszard Piotrowski, inny konstytucjonalista z UW, prawo ju\u017c dzi\u015b pozwala gminie zakaza\u0107 zgromadzenia, je\u015bli mo\u017ce ono zagra\u017ca\u0107 \u017cyciu, zdrowiu, mieniu ludzi, lub gdy narusza ona przepisy ustaw karnych (12). O ile pr\u00f3b\u0119 zakazu organizowania 2 zgromadze\u0144 w tym samym miejscu da si\u0119 jako\u015b wyprowadzi\u0107, o tyle zakaz zas\u0142aniania twarzy uderza w bardzo istotny element wolno\u015bci s\u0142owa, jak\u0105 jest wolno\u015b\u0107 wyra\u017cania pogl\u0105d\u00f3w na zgromadzeniach publicznych. Wydaj\u0105c swe zakazy, w\u0142adza zamierza cenzurowa\u0107 spos\u00f3b ich g\u0142oszenia. Premier Donald Tusk, zwolennik wprowadzenia zakazu maskowania twarzy podczas demonstracji, powiedzia\u0142, \u017ce \u201eludzie generalnie zas\u0142aniaj\u0105 twarze w czasie zgromadze\u0144, gdy chc\u0105 zrobi\u0107 co\u015b przeciwko prawu\u201d (13). <\/strong>Jednak zupe\u0142nie inne intencje wyra\u017ca zas\u0142oni\u0119ta twarz kibica, a inne – zagro\u017conej zwolnieniem piel\u0119gniarki, aktywisty na rzecz praw uchod\u017ac\u00f3w, czy uczestnika happeningu<\/em> artystycznego. Manifestanci nie zawsze zas\u0142aniaj\u0105 twarze w zamiarach przest\u0119pczych, lecz korzystaj\u0105 z wolno\u015bci ekspresji, jak np. Oburzeni<\/em> z Wall Street, kt\u00f3rzy – protestuj\u0105c przeciwko wszechw\u0142adzy bank\u00f3w – zaklejaj\u0105 sobie twarze kserokopiami banknot\u00f3w. Poza tym uczestnik demonstracji ma prawo do anonimowo\u015bci oraz g\u0142oszenia w\u0142asnych pogl\u0105d\u00f3w bez obawy, i\u017c jego wizerunek b\u0119dzie utrwalony na ta\u015bmie, kt\u00f3ra zostanie przeciwko niemu wykorzystana. Cho\u0107by – aktywi\u015bci wolno\u015bciowi, kt\u00f3rzy nie chc\u0105, aby ich zdj\u0119cia trafi\u0142y na stron\u0119 Redwatch<\/em>, publikuj\u0105cej fotografie tzw. \u201ezdrajc\u00f3w bia\u0142ej rasy\u201d. Zreszt\u0105 ta kwestia budzi szczeg\u00f3lne kontrowersje prawne. Wprowadzenie prawa zakazu zas\u0142aniania twarzy w 2004 r. zawetowa\u0142 \u00f3wczesny prezydent, Aleksander Kwa\u015bniewski, gdy pr\u00f3bowano go przeforsowa\u0107 przed Antyszczytem<\/em>, zorganizowanym w Warszawie, w prote\u015bcie przeciwko Europejskiemu Forum Ekonomicznemu<\/em>. 10. listopada tego samego roku Trybuna\u0142 Konstytucyjny orzek\u0142, i\u017c wygl\u0105d zewn\u0119trzny – uniemo\u017cliwiaj\u0105cy identyfikacj\u0119 – nie mo\u017ce by\u0107 podstaw\u0105 zakazu udzia\u0142u w demonstracji, gdy dotyczy os\u00f3b, kt\u00f3re nie zagra\u017caj\u0105 pokojowemu charakterowi zgromadzenia (wyrok TK o sygn. akt. KP1\/04) (14). Trybuna\u0142 przypomnia\u0142, \u017ce policja ma \u201ewystarczaj\u0105ce mo\u017cliwo\u015bci ingerencji\u201d, mog\u0105c ka\u017cdego wylegitymowa\u0107 i zatrzyma\u0107 osoby, kt\u00f3re oceni jako zagro\u017cenie dla porz\u0105dku i bezpiecze\u0144stwa. Zatem nie wykluczone, i\u017c w kwestii zakazu maskowania si\u0119 na demonstracji, konieczna b\u0119dzie zmiana konstytucji. Premier m\u00f3wi wprost, \u017ce je\u015bli nie da si\u0119 tego zrobi\u0107 w zgodzie z ni\u0105, to trzeba j\u0105 zmieni\u0107! Prezydent chce zwi\u0119kszenia odpowiedzialno\u015bci organizatora demonstracji za wyrz\u0105dzone przez jej uczestnik\u00f3w szkody, jednak i co do tego wypowiedzia\u0142 si\u0119 TK. W 2006 r. stwierdzi\u0142, i\u017c organizator ju\u017c za nie odpowiada na zasadzie winy, przewidzianej w kodeksie cywilnym (15). Trzeba mu tylko udowodni\u0107, \u017ce dopu\u015bci\u0142 do szk\u00f3d przez zaniedbanie. Trybuna\u0142 uzna\u0142, i\u017c poci\u0105ganie do odpowiedzialno\u015bci bez wykazania mu tego (na zasadzie ryzyka) jest ograniczeniem nieproporcjonalnie du\u017cym do wagi wolno\u015bci zgromadze\u0144. W ka\u017cdym zgromadzeniu publicznym, z racji jego definicji, uczestnicz\u0105 osoby anonimowe. Ka\u017cdy mo\u017ce si\u0119 te\u017c do niego przy\u0142\u0105czy\u0107 i spowodowa\u0107 szkody. Wystarczy przypomnie\u0107 sobie czasy PRL-u i esbeckich prowokator\u00f3w, wmieszanych w demonstruj\u0105cy t\u0142um, kt\u00f3rzy rzucali w ZOMO kamieniami, wybijali szyby, podpalali samochody i wszczynali b\u00f3jki. Potem telewizja obwinia\u0142a za to opozycj\u0119. Dzi\u015b mog\u0105 to by\u0107 niech\u0119tni demonstrantom prowokatorzy, kt\u00f3rzy ich zniszcz\u0105 odszkodowaniami. Co do wp\u0142aty kaucji na poczet ew. zniszcze\u0144 – konstytucjonali\u015bci jednomy\u015blnie zgodzili si\u0119, \u017ce takie rozwi\u0105zanie jest sprzeczne z konstytucj\u0105. Zdaniem prof. Winczorka mog\u0142oby doprowadzi\u0107 to do sytuacji, i\u017c demonstrowa\u0107 b\u0119d\u0105 tylko ci, \u201ekt\u00f3rych na to sta\u0107\u201d.<\/p>\n

W ograniczaniu wolno\u015bci zgromadze\u0144, kt\u00f3re im si\u0119 nie podobaj\u0105, w\u0142adze s\u0105 niestrudzone. Po zapowiedzi prezydenta pojawi\u0142y si\u0119 kolejne pomys\u0142y restrykcji. Jerzy Dziewulski, by\u0142y pose\u0142 SLD<\/em> i antyterrorysta, zaproponowa\u0142 zakazywanie demonstracji, na kt\u00f3rych wcze\u015bniej dosz\u0142o do \u0142amania prawa! Pomys\u0142 ten nie jest nowy: prezydent Poznania, Ryszard Grobelny, przez kilka lat zakazywa\u0142 organizowania zgromadze\u0144 Komitetowi Wolny Kaukaz<\/em>, gdy\u017c podczas jednego z nich demonstranci oblali konsulat rosyjski czerwon\u0105 farb\u0105. Po skardze Wolnego Kaukazu<\/em> S\u0105d Administracyjny stwierdzi\u0142, \u017ce taki prewencyjny zakaz narusza istot\u0119 wolno\u015bci zgromadze\u0144. Prawa i wolno\u015bci konstytucyjne nie maj\u0105 ostrych granic. Dlatego \u201ew dojrza\u0142ej demokracji wszelkie pomys\u0142y, zmierzaj\u0105ce do jego ograniczania powinny by\u0107 traktowane z du\u017c\u0105 doz\u0105 dystansu i podejrzliwo\u015bci\u201d – napisano w artykule, opublikowanym na stronie Fundacji Panoptykon<\/em> (16). Polityczna przepychanka trwa od lat. Ka\u017cda w\u0142adza – od lewicy do prawicy – pr\u00f3buje ogranicza\u0107 wolno\u015b\u0107 zgromadze\u0144 i wykorzystuje po temu rozmaite preteksty. Dlatego patrzenie jej na r\u0119ce i reagowanie jest naszym obowi\u0105zkiem.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Agnieszka Maria Wasieczko<\/span><\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

PS:<\/em> To, co by\u0142o projektowane, ju\u017c si\u0119 sta\u0142o. Pan Komorowski podpisa\u0142 nowelizacj\u0119 a w\u0105tpliwo\u015bci pozostawi\u0142 humanistom. On sam jest przecie\u017c my\u015bliwym.<\/strong><\/p>\n

Przypisy:<\/strong><\/p>\n

(1) Ustawa Prawo o zgromadzeniach<\/em> z dnia 5. lipca 1990 r., Dz. U. 1990 nr 5, poz. 287. Data og\u0142oszenia: 90-08-01, data wydania: 90-07-05, data wej\u015bcia w \u017cycie: 90-08-01, data obowi\u0105zywania: 90-08-01, organ wydaj\u0105cy: Sejm;<\/p>\n

(2) Wolno\u015b\u0107 Zgromadze\u0144 – konieczno\u015b\u0107 zmian. Sprawozdanie. Raporty, opinie, sprawozdania<\/em>. Zeszyt 1. Red. Anna Kopania, Weronika Papucewicz, Artur Pietryka. Wyd. Helsi\u0144ska Fundacja Praw Cz\u0142owieka, Warszawa – dokument w wersji PDF. Pe\u0142ny stenogram debaty jest dost\u0119pny pod adresem: http:\/\/www.hfhrpol.waw.pl\/precedens\/, natomiast jej opracowanie na stronie: http:\/\/www.hfhrpol.waw.pl\/precedens\/aktualnosci\/opracowanie-debaty-wolnosc-zgromadzen-koniecznosc-zmian.html;<\/p>\n

(3) Projekt Ustawy o zmianie ustawy Prawo o zgromadzeniach<\/em> oraz ustawy Kodeks wykrocze\u0144<\/em> z dnia 14.12.2009 r. dost\u0119pny jest pod adresem: http:\/\/www.bip.mswia.gov.pl;<\/p>\n

(4) Jolanta Kroner, Uczestnik nie jest karany za nielegalne zgromadzenie<\/em>, w: Rzeczpospolita<\/em>, 11. lipca 2008. Za: http:\/\/www.rp.pl\/artykul\/0,161032.html (ostatnia aktualizacja 11-07-08). Zob. r\u00f3wnie\u017c: Trybuna\u0142 Konstytucyjny o zgromadzeniach spontanicznych. \u0179r\u00f3d\u0142o: http:\/\/wiadomosci.ngo.pl\/wiadomosci\/362872.html (data dost\u0119pu: 10-07-08);<\/p>\n

(5) Ustawa z dnia 11. marca 1932 r. o zgromadzeniach<\/em>; Dz. U. z 1932 r. nr 60 poz. 571;<\/p>\n

(6) Wolno\u015b\u0107 zgromadze\u0144 – wyrok NSA w sprawie Pozna\u0144skiej Masy Krytycznej<\/em>. Za: http:\/\/www.hfhrpol.waw.pl\/precedens\/aktualnosci\/wolnosc-zgromadzen-wyrok-nsa-w-sprawie-poznanskiej-masy-krytycznej.html (data dost\u0119pu: 10-10-22);<\/p>\n

(7) Adam Bodnar, Artur Pietryka, Wolno\u015bci konstytucyjne. Co rusz to ograniczenia<\/em>, w: Gazeta Wyborcza<\/em>, 15. marca 010, s. 22 (dost\u0119pny tak\u017ce w Internecie na stronie: http:\/\/wyborcza.pl\/1,75515,7663506,Wolnosci_konstytucyjne__Co_rusz_to_ograniczenia.html#ixzz1U05oTW1E);<\/p>\n

(8) Piotr Michalski, Policja wycofuje zarzuty<\/em>, w: Gazeta Wyborcza \/ Sto\u0142eczna<\/em>, 8. maja 2011, s. 1;<\/p>\n

(9) Prezydencka inicjatywa skierowana do Sejmu<\/em>, 24. listopada 2011, za: prezydent.pl<\/p>\n

(10) Katarzyna Szymielewicz, Dokr\u0119canie \u015bruby, czyli kto wygra na zaostrzeniu prawa?<\/em>, w: Kultura Liberalna<\/em> nr 149 (46\/2011), 15 listopada 2011 r.;<\/p>\n

(11) Alicja Bobrowicz, Prawo do protestu tylko dla bogatych?,<\/em> w: Metro<\/em>, 14. listopada 2011, s.<\/p>\n

(12) Tam\u017ce;<\/p>\n

(13) Cyt. za: Pawe\u0142 Wro\u0144ski, By\u0142y burdy. Zmieni\u0107 prawo?, <\/em>w: Gazeta Wyborcza<\/em>, 14. listopada 2011, s. 6;<\/p>\n

(14) Wyrok Trybuna\u0142u Konstytucyjnego z dnia 10. listopada 2004 r. sygn. akt. KP1\/04, MP 2004 nr 48 poz. 82;<\/p>\n

(15) Ewa Siedlecka, Syndrom konduktorki<\/em>, w: Gazeta Wyborcza<\/em>, 15. listopada 2011. Za: http:\/\/wyborcza.pl\/1,75515,10645487,Syndrom_konduktorki.html#ixzz1fnU8fvNF<\/p>\n

(ostatnia aktualizacja: 11-11-17);<\/p>\n

(16) <\/em><\/strong>Prezydent zaproponowa\u0142 zmiany w prawie o zgromadzeniach publicznych – to niebezpieczna polityka dokr\u0119cania \u015bruby<\/em>, Fundacja Panoptykon<\/em>: Analizy i opinie<\/em>, www.panoptykon.org<\/a>.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Pierwodruk:<\/strong> Inny \u015awiat<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Wolno\u015b\u0107 organizowania demonstracji gwarantuj\u0105 obywatelom Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, jak r\u00f3wnie\u017c Prawo o zgromadzeniach.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-7190","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\nWOLNO\u015a\u0106 ZGROMADZE\u0143 W POLSCE. KONIECZNO\u015a\u0106 ZMIAN? - SI\u0118 MY\u015aLI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"WOLNO\u015a\u0106 ZGROMADZE\u0143 W POLSCE. KONIECZNO\u015a\u0106 ZMIAN? - SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Wolno\u015b\u0107 organizowania demonstracji gwarantuj\u0105 obywatelom Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, jak r\u00f3wnie\u017c Prawo o zgromadzeniach.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2012-10-28T14:33:46+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2013-11-02T20:18:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/klwa1.bmp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"31 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\"},\"headline\":\"WOLNO\u015a\u0106 ZGROMADZE\u0143 W POLSCE. KONIECZNO\u015a\u0106 ZMIAN?\",\"datePublished\":\"2012-10-28T14:33:46+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T20:18:01+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/\"},\"wordCount\":6121,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/klwa1.bmp\",\"articleSection\":[\"Inne\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/\",\"name\":\"WOLNO\u015a\u0106 ZGROMADZE\u0143 W POLSCE. KONIECZNO\u015a\u0106 ZMIAN? - SI\u0118 MY\u015aLI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/klwa1.bmp\",\"datePublished\":\"2012-10-28T14:33:46+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T20:18:01+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/\"]]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/klwa1.bmp\",\"contentUrl\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/klwa1.bmp\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"WOLNO\u015a\u0106 ZGROMADZE\u0143 W POLSCE. KONIECZNO\u015a\u0106 ZMIAN?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"width\":270,\"height\":204,\"caption\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"WOLNO\u015a\u0106 ZGROMADZE\u0143 W POLSCE. KONIECZNO\u015a\u0106 ZMIAN? - SI\u0118 MY\u015aLI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"WOLNO\u015a\u0106 ZGROMADZE\u0143 W POLSCE. KONIECZNO\u015a\u0106 ZMIAN? - SI\u0118 MY\u015aLI","og_description":"\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Wolno\u015b\u0107 organizowania demonstracji gwarantuj\u0105 obywatelom Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, jak r\u00f3wnie\u017c Prawo o zgromadzeniach.","og_url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/","og_site_name":"SI\u0118 MY\u015aLI","article_published_time":"2012-10-28T14:33:46+00:00","article_modified_time":"2013-11-02T20:18:01+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/klwa1.bmp","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"31 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74"},"headline":"WOLNO\u015a\u0106 ZGROMADZE\u0143 W POLSCE. KONIECZNO\u015a\u0106 ZMIAN?","datePublished":"2012-10-28T14:33:46+00:00","dateModified":"2013-11-02T20:18:01+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/"},"wordCount":6121,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/klwa1.bmp","articleSection":["Inne"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/","name":"WOLNO\u015a\u0106 ZGROMADZE\u0143 W POLSCE. KONIECZNO\u015a\u0106 ZMIAN? - SI\u0118 MY\u015aLI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/klwa1.bmp","datePublished":"2012-10-28T14:33:46+00:00","dateModified":"2013-11-02T20:18:01+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":[["https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/"]]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/klwa1.bmp","contentUrl":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/klwa1.bmp"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wolnosc-zgromadzen-w-polsce-koniecznosc-zmian\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"WOLNO\u015a\u0106 ZGROMADZE\u0143 W POLSCE. KONIECZNO\u015a\u0106 ZMIAN?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","width":270,"height":204,"caption":"SI\u0118 MY\u015aLI"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7190","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7190"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7190\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7190"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7190"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7190"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}