<\/p>\n
Widmo bankructwa kr\u0105\u017cy po Europie. Skoro brakuje ju\u017c ch\u0119tnych nawet na niemieckie obligacje, sytuacja rzeczywi\u015bcie jest powa\u017cna. Z kolei niepowa\u017cne agencje ratingowe prze\u015bcigaj\u0105 si\u0119 w tym, kt\u00f3ra pierwsza z nich obni\u017cy not\u0119 kolejnym pa\u0144stwom. W tym ca\u0142ym szale\u0144stwie najgorsze jest to, \u017ce jego koszty spadaj\u0105 na ca\u0142e spo\u0142ecze\u0144stwa, na tych, kt\u00f3rzy nawet nie otarli si\u0119 o gie\u0142d\u0119, fundusze spekulacyjne, a ich jedynym kontaktem z tym \u015bwiatem magicznych cyferek s\u0105 kredyty bankowe. Jest te\u017c inny problem – eurokraci sami kopi\u0105 gr\u00f3b Europie. I to nie tylko swojemu projektowi\u00a0 Unii Europejskiej, maj\u0105cej przede wszystkim – co dowodzi obecny kryzys – gwarantowa\u0107 zyski biznesu, ale w og\u00f3le wizji zjednoczonej Europy. Technokratyczny projekt unijny mo\u017ce wi\u0119c ca\u0142kowicie zbankrutowa\u0107, ale czy mo\u017ce zbankrutowa\u0107 pa\u0144stwo?<\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n Op\u0142acalna upad\u0142o\u015b\u0107?<\/span><\/strong><\/p>\n W historii Europy bankructw pa\u0144stw by\u0142o sporo. Kilkakrotnie bankrutowa\u0142a Francja czy Hiszpania.\u00a0 Jak wida\u0107 pa\u0144stwa te przetrwa\u0142y, w przeciwie\u0144stwie do wielu spo\u015br\u00f3d ich wierzycieli. Likwidacja – fizyczna – wierzycieli by\u0142a zreszt\u0105 norm\u0105 w pewnych okresach nad Sekwan\u0105 – Filip Pi\u0119kny uwzi\u0105\u0142 si\u0119 na templariuszy, by nie sp\u0142aca\u0107 d\u0142ug\u00f3w wobec nich, ale te\u017c przej\u0105c ich gigantyczny maj\u0105tek. Okazuje si\u0119, \u017ce najbardziej pustoszy\u0142y kas\u0119 w\u0142adc\u00f3w wydatki wojenne – sama interwencja francuska w wojnie o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Stan\u00f3w Zjednoczonych kosztowa\u0142a tyle, co p\u00f3\u0142toraroczne dochody Francja. Kr\u00f3l musia\u0142 wi\u0119c zwo\u0142a\u0107 Stany Generalne, a sko\u0144czy\u0142o si\u0119 to ostatecznie Rewolucj\u0105 Francusk\u0105 [1]. Jak wida\u0107 obecne k\u0142opoty gospodarcze Stan\u00f3w Zjednoczonych spowodowane m.in. ostatnimi awanturami wojennymi nie s\u0105 wyj\u0105tkiem…<\/span><\/p>\n Oczywi\u015bcie, gorzej by\u0142o, gdy mieli\u015bmy do czynienia z krajami spoza euroatlantyckiego Centrum – polityka kanonierek gwarantowa\u0142a wierzycielom odzyskanie nale\u017cno\u015bci, zazwyczaj ko\u0144cz\u0105ce si\u0119 formaln\u0105, czy nieformaln\u0105 utrat\u0105 suwerenno\u015bci przez zad\u0142u\u017cone pa\u0144stwa. Tak by\u0142o w Egipcie w 1880 r., Wenezueli w 1902 r., na Dominikanie i w Nikaragui w 1905 r., na Haiti w 1915 r.<\/span><\/p>\n W XX wieku w\u0142a\u015bciwie tylko jedno pa\u0144stwo znik\u0142o z mapy \u015bwiata w wyniku zad\u0142u\u017cenia – Nowa Funlandia, u wybrze\u017cy Kanady. Tyle, \u017ce to do\u015b\u0107 specyficzny przypadek – brytyjskie dominium, kt\u00f3re Londyn w 1949 r. zdecydowa\u0142 przy\u0142\u0105czy\u0107 do innego dominium – Kanady.<\/span> Sp\u00f3jrzmy zreszt\u0105 na przyk\u0142ad Polski. Szumnie og\u0142oszone reformy Tuska – podwy\u017cszenie stawek rentowych, ci\u0119cia ulg, zmiany w emeryturach – maj\u0105 przynie\u015b\u0107 oko\u0142o 9 miliard\u00f3w z\u0142otych oszcz\u0119dno\u015bci w 2012 r. Tyle, \u017ce w tym samym roku i tak trzeba b\u0119dzie wyda\u0107 42,9 miliard\u00f3w z\u0142otych z tytu\u0142u obs\u0142ugi d\u0142ugu Skarbu Pa\u0144stwa (w 2011 r. posz\u0142o na to ponad 38 mld z\u0142) [4]. Jak w takiej sytuacji my\u015ble\u0107 o realnym rozwoju spo\u0142ecznym, gdy trzeba ci\u0105\u0107 kolejne wydatki socjalne, podwy\u017csza\u0107 wiek emerytalny, byle tylko <\/span> No tak, ale pacta sunt servanda<\/em>, um\u00f3w nale\u017cy dotrzymywa\u0107, d\u0142ugi sp\u0142aca\u0107. Czy aby na pewno?<\/span><\/p>\n Prawo przeciw d\u0142ugom<\/strong><\/span><\/p>\n Stosunkowo dobrze znana jest historia anulowania cz\u0119\u015bci polskiego zad\u0142u\u017cenia w 1994 r., ale ma\u0142o kto wie, \u017ce ju\u017c w Traktacie Wersalskim pojawi\u0142 si\u0119 nast\u0119puj\u0105cy ciekawy zapis dotycz\u0105cy odrodzonej w\u00f3wczas Polski: \u201ecz\u0119\u015b\u0107 d\u0142ugu, kt\u00f3r\u0105 Komisja odszkodowa\u0144 uzna za powsta\u0142\u0105 wskutek stosowania przez Rz\u0105dy niemiecki oraz pruski \u015brodk\u00f3w, zmierzaj\u0105cych do kolonizacji niemieckiej, zostanie wy\u0142\u0105czona od przej\u0119cia\u201d (z tytu\u0142u sp\u0142aty d\u0142ug\u00f3w Rzeczy z terytori\u00f3w przej\u0119tych przez inne pa\u0144stwa, w tym Polsk\u0119? – przyp. D.Z). To m\u00f3g\u0142by by\u0107 klasyczny zapis dotycz\u0105cy tzw. doktryny \u201ed\u0142ugu ohydnego\u201d (dette odieuse<\/em>), gdyby nie to, \u017ce powsta\u0142a ona kilka lat p\u00f3\u017aniej. Wedle owej doktryny autorstwa \u017cadnego tam bolszewika, tylko by\u0142ego carskiego ministra, a p\u00f3\u017aniej profesora prawa w Pary\u017cu, Alexandra Sacka z 1927 r., \u201eJe\u015bli w\u0142adza despotyczna przyjmuje d\u0142ug nie wed\u0142ug potrzeb i interes\u00f3w pa\u0144stwa, ale by umocni\u0107 sw\u00f3j re\u017cim despotyczny, by gn\u0119bi\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo, kt\u00f3re z nim walczy, ten d\u0142ug jest ohydny dla ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa. Ten d\u0142ug nie jest obligatoryjny dla narodu: to d\u0142ug re\u017cimu, d\u0142ug osobisty w\u0142adzy, kt\u00f3ra j\u0105 zakontraktowa\u0142a, w efekcie znika on razem z upadkiem tej w\u0142adzy\u201d.<\/span> Ten temat nagle ponownie pojawi\u0142 si\u0119 w kwietniu 2003 r., gdy administracja Busha za\u017c\u0105da\u0142a anulowania irackich d\u0142ug\u00f3w od Francji, Niemiec i Rosji (przeciwnych zreszt\u0105 ameryka\u0144skiej inwazji na Irak), nawi\u0105zuj\u0105c do doktryny Sacka. Sprawa ucich\u0142a, gdy Financial Times<\/em> ostrzeg\u0142 Busha, \u017ce igra z ogniem, bo ten argument mo\u017ce zosta\u0107 wykorzystany przez inne kraje Trzeciego \u015awiata tak\u017ce wobec ameryka\u0144skich wierzycieli.<\/span><\/p>\n No tak, ale to doktryna nawi\u0105zuj\u0105ca do najbardziej skrajnych przypadk\u00f3w – dyktatur, a wszak takich jeszcze nie ma w Unii Europejskiej. W prawie mi\u0119dzynarodowym istnieje jednak ca\u0142a masa norm pozwalaj\u0105cych na redukcj\u0119, czy nawet anulowanie d\u0142ugu publicznego.<\/span> Rezolucja Rady Praw Cz\u0142owieka NZ z 23. kwietnia 1999 r. stwierdza, \u017ce \u201ezapewnienie podstawowych praw ludno\u015bci zad\u0142u\u017conego kraju do \u017cywno\u015bci, mieszkania, zatrudnienia, edukacji, us\u0142ug zdrowotnych i zdrowego \u015brodowiska nie mo\u017ce by\u0107 podporz\u0105dkowana wdra\u017caniu polityk dostosowania strukturalnego i reform gospodarczych zwi\u0105zanych z d\u0142ugiem\u201d[6].<\/span> Posi\u0142kuj\u0105c si\u0119 prawnymi zasadami si\u0142y wy\u017cszej, stanu wy\u017cszej konieczno\u015bci, czy zasadniczej zmiany okoliczno\u015bci – zapisanymi m.in. w Konwencja Wiede\u0144ska o prawie traktat\u00f3w – r\u00f3wnie\u017c z powodzeniem mo\u017cna podwa\u017cy\u0107 zasadno\u015b\u0107 sp\u0142aty d\u0142ug\u00f3w, gro\u017c\u0105cej samemu istnieniu pa\u0144stwa i pogorszeniem losu jego obywateli. Przyk\u0142adowo, w 1912 r. trybuna\u0142 arbitra\u017cowy w Hadze uzna\u0142 argument si\u0142y wy\u017cszej – kryzysu finans\u00f3w – jako uzasadniaj\u0105cy niemo\u017cno\u015b\u0107 sp\u0142aty przez Turcj\u0119 jej zobowi\u0105za\u0144 finansowych wobec carskiej <\/span> Pisz\u0105c o Niemczech, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 tak\u017ce o tym, i\u017c szybki rozw\u00f3j tego kraju po II wojnie \u015bwiatowej by\u0142 mo\u017cliwy dzi\u0119ki anulowaniu niemieckich d\u0142ug\u00f3w wojennych o 51 proc. w ramach Porozumienia Londy\u0144skiego z 1953 r. Co wi\u0119cej, porozumienie wprowadza\u0142o interesuj\u0105c\u0105 zasad\u0119, \u017ce obs\u0142uga d\u0142ugu nie mo\u017ce przekracza\u0107 3,5 proc. warto\u015bci eksportu Niemiec (w Polsce obecnie ten wska\u017anik wynosi ok. 10 proc.).<\/span><\/p>\n Audyt w dzia\u0142aniu<\/span><\/strong><\/p>\n Oczywi\u015bcie dobrymi ch\u0119ciami jest piek\u0142o wybrukowane i trudno si\u0119 spodziewa\u0107, aby rz\u0105dy, co rusz dowodz\u0105ce swe zaanga\u017cowanie po stronie kapita\u0142u, chcia\u0142y si\u0119gn\u0105\u0107 po te argumenty prawne. Nie dziwi wi\u0119c, \u017ce w ca\u0142ej Europie rozp\u0119du nabieraj\u0105 oddolne inicjatywy na rzecz audytu d\u0142ugu publicznego – od Grecji po Irlandi\u0119, poprzez Francj\u0119, czy Belgi\u0119. Pod tym technokratycznym terminem kryje si\u0119 jednak bardzo prosta zasada – bierzemy d\u0142ug pod lup\u0119. Sprawdzamy, czy by\u0142 zgodny z prawem, komu przyni\u00f3s\u0142 korzy\u015bci, kto na nim straci\u0142. I audyt mo\u017ce si\u0119 op\u0142aci\u0107 – jeden przyk\u0142ad: Ekwador.<\/span><\/p>\n W 2007 r., kilka miesi\u0119cy po wyborze na prezydenta, Rafael Correa – pod presj\u0105 organizacji spo\u0142ecznych – przyst\u0105pi\u0142 do audytu chronicznego d\u0142ugu tego latynoameryka\u0144skiego kraju. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce wiele kredyt\u00f3w zosta\u0142o przyznanych z pogwa\u0142ceniem podstawowych norm prawa mi\u0119dzynarodowego. W listopadzie 2008 r., Ekwador zawiesi\u0142 wi\u0119c sp\u0142at\u0119 cz\u0119\u015bci d\u0142ug\u00f3w, odkupuj\u0105c wkr\u00f3tce za 900 milion\u00f3w dolar\u00f3w d\u0142ug warty 3,2 miliard\u00f3w dolar\u00f3w. Je\u015bli we\u017amie si\u0119 pod uwag\u0119 odsetki, jakich w zwi\u0105zku z tym Ekwador <\/span> Pisz\u0105c o audycie wr\u00f3\u0107my na polskie podw\u00f3rko. W latach 2004-2006 Polska wyda\u0142a p\u00f3\u0142 miliarda z\u0142otych z po\u017cyczki Banku \u015awiatowego na likwidacj\u0119 kopal\u0144 – bo na to oficjalnie by\u0142a ona przeznaczona.\u00a0 Tymczasem ju\u017c w listopadzie 2008 r., gdy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jednak na w\u0119glu mo\u017cna zarabia\u0107, Joanna Strzelec-\u0141obodzi\u0144ska, wiceminister gospodarki z rozbrajaj\u0105c\u0105 szczero\u015bci\u0105 stwierdzi\u0142a: \u201eBank \u015awiatowy przed laty po\u017cycza\u0142 pieni\u0105dze na likwidacj\u0119 kopal\u0144, teraz m\u00f3g\u0142by zaanga\u017cowa\u0107 si\u0119 w odbudow\u0119 polskiego g\u00f3rnictwa\u201d[9].<\/span><\/p>\n Jako\u015b nikt nie wychwyci\u0142 paradoksu, \u017ce oto z jednej strony sp\u0142acamy po\u017cyczk\u0119 B\u015a, przeznaczon\u0105 na zamykanie kopal\u0144, a potem staramy si\u0119 o kolejn\u0105 na ich otwieranie. Gdzie sens, gdzie logika? O audyt a\u017c si\u0119 prosi.<\/span><\/p>\n Zreszt\u0105 dlaczego Polska dalej si\u0119 zad\u0142u\u017ca? \u017beby mie\u0107 \u015brodki na s\u0142u\u017cb\u0119 zdrowia, lepsze szkolnictwo, czy te wychwalane autostrady? Nie, wi\u0119kszo\u015b\u0107 tego d\u0142ugu idzie na… sp\u0142at\u0119 wcze\u015bniejszych d\u0142ug\u00f3w, a w\u0142a\u015bciwie odsetek od nich. Wystarczy prze\u015bledzi\u0107 statystyki Ministerstwa Finans\u00f3w, by przekona\u0107 si\u0119, \u017ce od po\u0142owy do dw\u00f3ch trzecich potrzeb po\u017cyczkowych bud\u017cetu Polski wynika z konieczno\u015bci obs\u0142ugi d\u0142ugu Skarbu Pa\u0144stwa (kolejn\u0105 pozycj\u0105 na li\u015bcie s\u0105 koszty reformy emerytalnej, czyli wprowadzenia os\u0142awionych OFE).<\/span><\/p>\n W 1980 r. Komisja Prawa Mi\u0119dzynarodowego Narod\u00f3w Zjednoczonych og\u0142osi\u0142a: \u201ePa\u0144stwo nie mo\u017ce zamyka\u0107 szk\u00f3\u0142, uniwersytet\u00f3w i s\u0105d\u00f3w, likwidowa\u0107 policji i us\u0142ug publicznych, nara\u017caj\u0105c tym samym spo\u0142ecze\u0144stwo na nie\u0142ad i anarchi\u0119, tylko dlatego, \u017ce potrzebuje funduszy koniecznych do spe\u0142nienia zobowi\u0105za\u0144 wobec swoich zagranicznych kredytodawc\u00f3w\u201d[10].<\/span> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n Dariusz Zalega<\/strong><\/span><\/p>\n Przypisy:<\/strong><\/p>\n [1]\u00a0Lista pa\u0144stw z centrum \u015bwiata kapitalistycznego, kt\u00f3re nie zbankrutowa\u0142y z powodu d\u0142ug\u00f3w, jest do\u015b\u0107 kr\u00f3tka: Stany Zjednoczone, Kanada, Australia, Nowa Zelandia, pa\u0144stwa skandynawskie i Belgia. I ta lista te\u017c mo\u017ce jeszcze ulec zmianie…;<\/p>\n [2]\u00a0La faillite des Etats?, <\/em>Christophe Goethals, CRiSP, 23.09.11;<\/p>\n [3]\u00a0www.iadb.org\/res\/publications\/pubfiles\/pubWP-581.pdf<\/a>;<\/p>\n
\nRzecz w tym, \u017ce \u201ew przypadku suwerennego kraju, nie istnieje \u017cadna procedura, \u017cadne ramy prawne pozwalaj\u0105ce mu og\u0142osi\u0107 upad\u0142o\u015b\u0107\u201d – jak zauwa\u017cy\u0142 francuski badacz Christophe Goethals, podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce \u201epa\u0144stwo nie mo\u017ce znikn\u0105\u0107 z przyczyn finansowych\u201d [2]. Pa\u0144stwo to przecie\u017c nie firma, czy gospodarstwo domowe – do kt\u00f3rego cz\u0119sto por\u00f3wnuj\u0105 je niekt\u00f3rzy eksperci.<\/span>
\nCo jednak w sytuacji, gdy pa\u0144stwo nie mo\u017ce honorowa\u0107 swych zobowi\u0105za\u0144 finansowych? Dziesi\u0119\u0107 lat temu mieli\u015bmy tego przyk\u0142ad – Argentyna, wp\u0119dzona w d\u0142ugi przez dyktatur\u0119 wojskow\u0105 i neoliberaln\u0105 demokracj\u0119, opieraj\u0105c\u0105 si\u0119 na korupcji i masowej prywatyzacji. Prezydent Nestor Kirchner postawi\u0142 wierzycielom ultimatum: p\u0142acimy 30 proc. warto\u015bci d\u0142ugu, albo nic. Zawarto porozumienie, a w ci\u0105gu kolejnych lat wzrost gospodarczy Argentyny, pozbawionej jarzma d\u0142ugu, si\u0119ga\u0142 8 proc. Podobnie post\u0105pi\u0142a <\/span>
\nRosja w 1998 r. og\u0142aszaj\u0105c jednostronnie moratorium na sp\u0142at\u0119 swych d\u0142ug\u00f3w – i r\u00f3wnie\u017c dobrze na tym wysz\u0142a. W artykule, opublikowanym przez Journal of Development<\/em> Economics<\/em>, Eduardo Levy Yeyati i Ugo Panizza, ekonomi\u015bci pracuj\u0105cy dla Mi\u0119dzyameryka\u0144skiego Banku Rozwoju, zaprezentowali rezultaty swoich bada\u0144 dotycz\u0105cych 40 pa\u0144stw, kt\u00f3re w r\u00f3\u017cnym czasie zawiesi\u0142y sp\u0142at\u0119 d\u0142ugu. Ich konkluzja: \u201eOkresy zawieszenia sp\u0142at oznacza\u0142y pocz\u0105tek odnowy gospodarczej\u201d[3]. I jest to ca\u0142kiem logiczne, gdy <\/span>
\nwe\u017amiemy pod uwag\u0119 ogromne kwoty, kt\u00f3re id\u0105 na sp\u0142at\u0119 d\u0142ug\u00f3w.<\/span><\/p>\n
\nzaspokoi\u0107 potrzeby wierzycieli.<\/span><\/p>\n
\nDu\u017ce do\u015bwiadczenie w wykorzystaniu podstaw tej doktryny maj\u0105 Stany Zjednoczone (same w ko\u0144cu odm\u00f3wi\u0142y sp\u0142aty d\u0142ug\u00f3w Wielkiej Brytanii po uzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci). W 1898 r., po \u201ewyzwoleniu\u201d przez marines<\/em> Kuby spod hiszpa\u0144skiej dominacji, rz\u0105d ameryka\u0144ski wym\u00f3g\u0142 na Madrycie zrzeczenie si\u0119 swoich wierzytelno\u015bci wobec Kuby. Dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej, w 1923 r., po obaleniu kostaryka\u0144skiego dyktatora Tinoco, S\u0105d Najwy\u017cszy Stan\u00f3w Zjednoczonych uzna\u0142 za nies\u0142uszne roszczenia wierzycieli wobec Kostaryki, przekonuj\u0105c, \u017ce odnosz\u0105 si\u0119 one do usuni\u0119tego w\u0142adcy, a nie do nowego rz\u0105du.<\/span><\/p>\n
\nJak przypominaj\u0105 dzia\u0142acze belgijskiego Komitetu na Rzecz Anulowania D\u0142ugu Trzeciego \u015awiata, artyku\u0142 103. Karty Narod\u00f3w Zjednoczonych g\u0142osi: \u201eW razie sprzeczno\u015bci pomi\u0119dzy obowi\u0105zkami cz\u0142onk\u00f3w Narod\u00f3w Zjednoczonych, wynikaj\u0105cych z niniejszej Karty, a ich obowi\u0105zkami wynikaj\u0105cymi z jakiego\u015b innego porozumienia mi\u0119dzynarodowego, pierwsze\u0144stwo b\u0119d\u0105 mia\u0142y ich obowi\u0105zki wynikaj\u0105ce z niniejszej Karty\u201d. A w\u015br\u00f3d tych obowi\u0105zk\u00f3w znajduj\u0105 si\u0119: \u201epodniesienie stopy \u017cyciowej, pe\u0142ne zatrudnienie oraz warunki <\/span>
\npost\u0119pu i rozwoju gospodarczego i spo\u0142ecznego\u201d[5].<\/span><\/p>\n
\nNiedawno pojawi\u0142a si\u0119 informacja, \u017ce 13 procent Grek\u00f3w nie ma \u017cadnych \u015brodk\u00f3w finansowych, w efekcie narzuconych reform. A tymczasem ju\u017c artyku\u0142 1. Mi\u0119dzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych z 1966 r., przyj\u0119tego przez wszystkie kraje europejskie, g\u0142osi: \u201eW \u017cadnym przypadku nie mo\u017cna pozbawia\u0107 narodu jego w\u0142asnych \u015brodk\u00f3w egzystencji\u201d[7].<\/span><\/p>\n
\nRosji.<\/span>
\nWspomniana Konwencja Wiede\u0144ska [8] jest zreszt\u0105 warta cz\u0119stszego cytowania. \u201eJe\u017celi wyra\u017cenie zgody pa\u0144stwa na zwi\u0105zanie si\u0119 traktatem zosta\u0142o spowodowane w drodze przekupienia jego przedstawiciela – bezpo\u015brednio lub po\u015brednio – przez inne pa\u0144stwo negocjuj\u0105ce, pa\u0144stwo to mo\u017ce powo\u0142a\u0107 si\u0119 na takie przekupstwo jako na czynnik uniewa\u017cniaj\u0105cy jego zgod\u0119 na zwi\u0105zanie si\u0119 traktatem\u201d – ten jej artyku\u0142 50. z \u0142atwo\u015bci\u0105 mo\u017cna wykorzysta\u0107 do uznania za niewa\u017cne cho\u0107by um\u00f3w zawartych mi\u0119dzy rz\u0105dem Grecji a <\/span>
\nkoncernem Siemens<\/em>, oskar\u017conym tak przez s\u0105dy greckie, jak i niemieckie o p\u0142aceniu ogromnych \u0142ap\u00f3wek ate\u0144skim politykom. Z kolei artyku\u0142 51 (\u201eWyra\u017cenie zgody pa\u0144stwa na zwi\u0105zanie si\u0119 traktatem, kt\u00f3re zosta\u0142o spowodowane w drodze przymusu wobec jego przedstawiciela przez czyny lub gro\u017aby skierowane przeciwko niemu, nie ma \u017cadnego skutku prawnego\u201d) mo\u017cna odnie\u015b\u0107 do presji wywieranej przez rz\u0105dy Francji i Niemiec na Ateny w sprawie realizacji kontrakt\u00f3w wojskowych.<\/span><\/p>\n
\nnie musi ju\u017c p\u0142aci\u0107, oszcz\u0119dno\u015bci ekwadorskiego bud\u017cetu wynios\u0142y 7 miliard\u00f3w dolar\u00f3w. Zaoszcz\u0119dzone pieni\u0105dze przeznaczono na wzrost nak\u0142ad\u00f3w na szkolnictwo, s\u0142u\u017cb\u0119 zdrowia, pomoc socjaln\u0105, oraz rozw\u00f3j infrastruktury i komunikacji. Jednak da si\u0119 prze\u0142o\u017cy\u0107 interesy obywateli nad zyski wierzycieli.<\/span><\/p>\n
\nZamykanych uniwersytet\u00f3w mo\u017ce jeszcze nie mamy, ale likwidacja us\u0142ug publicznych post\u0119puje, a w pewnym momencie – gdy sytuacja jest podbramkowa – rz\u0105d ka\u017cdego pa\u0144stwa musi sobie odpowiedzie\u0107 na fundamentalne pytanie: pa\u0144stwo s\u0142u\u017cy obywatelom, czy instytucjom finansowym.<\/span><\/p>\n