<\/p>\n
Jeden z niemieckich czytelnik\u00f3w mych ostatnich ksi\u0105\u017cek: \u201eW poszukiwaniu historycznej prawdy\u201d z 2005 r. oraz \u201eWspomnie\u0144 i list\u00f3w z o\u015brodk\u00f3w internowania PRL w czasie stanu wojennego 1981-1982 r.\u201d, wydanych z okazji 25-lecia tych wydarze\u0144, wytkn\u0105\u0142 w li\u015bcie do mnie, \u017ce w obu nie wspomnia\u0142em ani s\u0142owem o ludowym powstaniu (Volkaufstand<\/em>) mieszka\u0144c\u00f3w by\u0142ego NRD (Niemiecka Republika Demokratyczna) przeciwko w\u0142adzy komunistycznej w czerwcu 1953 roku.<\/span><\/p>\n Bij\u0119 si\u0119 w piersi. Rzeczywi\u015bcie, w obu ksi\u0105\u017ckach nie ma o nim ani s\u0142owa. Na swoje usprawiedliwienie \u2013 uczyni\u0142em to w mej poprzedniej ksi\u0105\u017cce: \u201eZ rodzinnych stron i emigracji\u201d, wydanej w 1999 roku. Pisz\u0119 tam o powstaniu na stronach 80-82, wi\u0119c nie chcia\u0142em si\u0119 w nast\u0119pnych wydawnictwach powtarza\u0107.<\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n Bazowa\u0142em w\u00f3wczas g\u0142\u00f3wnie na nast\u0119puj\u0105cych niemieckoj\u0119zycznych pozycjach:<\/span><\/p>\n 1) \u201eSchlaglichter der Deutschen Geschichte\u201d dr Helmuta M\u00fcllera (wyd. przez Bibliographisches Institut w Manheim, 1987);<\/span><\/p>\n i 2) \u201eVerheimlichte Dokumente\u201c Ericha Kerna (FZ-Verlag, M\u00fcnchen, 1993).<\/span><\/p>\n W pierwszej z nich na s. 347 czytamy, co nast\u0119puje:<\/span><\/p>\n \u201eW ko\u0144cu maja 1953 r. Rada Ministr\u00f3w NRD og\u0142osi\u0142a og\u00f3ln\u0105 podwy\u017ck\u0119 norm pracy i tym samym wywo\u0142a\u0142a powa\u017cne niepokoje, przyczyniaj\u0105c si\u0119 do zwi\u0119kszenia liczby ucieczek z NRD. Do tego dosz\u0142y jeszcze \u2013 marne zaopatrzenie w artyku\u0142y konsumpcyjne i pa\u0144stwowy terror w formie samowolnych aresztowa\u0144. Pod naciskiem sowieckim, Biuro Polityczne SED poczyni\u0142o ust\u0119pstwa ekonomiczne i obwie\u015bci\u0142o tzw. nowy kurs. Wyrazi\u0142 si\u0119 on w z\u0142agodzeniu ucisku, cofni\u0119ciu podwy\u017cek cen i poprawie zaopatrzenia a artyku\u0142y konsumpcyjne.<\/span><\/p>\n Jednak podwy\u017cki norm o 10% w zak\u0142adach przemys\u0142owych i budownictwie, wprowadzonej 28. maja \u2013 nie cofni\u0119to. W odpowiedzi zastrajkowali i demonstrowali 16. czerwca robotnicy budowlani wschodnio-berli\u0144skiej Alei Stalina. Te wydarzenia da\u0142y pocz\u0105tek do rozwini\u0119cia si\u0119 17. czerwca powstania robotniczego w ca\u0142ej NRD, kiedy to w ponad 250 miejscowo\u015bciach, w tym we wszystkich centrach przemys\u0142owych, dosz\u0142o do strajk\u00f3w i demonstracji. W powstaniu wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 oko\u0142o 10% wszystkich pracuj\u0105cych NRD.<\/span><\/p>\n Pierwotne postulaty ekonomiczne szybko wysz\u0142y poza \u017c\u0105danie cofni\u0119cia podwy\u017cki norm, stawiaj\u0105c daleko posuni\u0119te \u017c\u0105dania polityczne, jak ust\u0105pienie rz\u0105du, odwo\u0142anie Ulbrichta, wolne wybory.\u201d<\/span><\/p>\n Drugi fragment pochodzi z ksi\u0105\u017cki Ericha Kerna. S\u0105 to konkretne postulaty jednego z wielu komitet\u00f3w strajkowych, zawarte w telegramach, skierowanych do w\u0142adz, w tym przypadku od Bitterfeldzkiego Komitetu Strajkowego do Rz\u0105du Niemieckiej Republiki Demokratycznej oraz Wysokiego Komisarza Sowieckiego \u2013 Siemionowa. Telegramy te zosta\u0142y wys\u0142ane 17. czerwca o godz. 15.30 i zawiera\u0142y nast\u0119puj\u0105ce \u017c\u0105dania:<\/span><\/p>\n \u201eWielce Szanowny Panie Wysoki Komisarzu!<\/span><\/p>\n My, ludzie pracy powiatu Bitterfeld, prosimy Was o natychmiastowe zniesienie stanu wyj\u0105tkowego w Berlinie i wszystkich \u017c\u0105da\u0144, skierowanych przeciw robotnikom, aby\u015bmy my, Niemcy, rzeczywi\u015bcie mogli zachowa\u0107 w sobie wiar\u0119, i\u017c jest Pan faktycznie przedstawicielem rz\u0105du mas pracuj\u0105cych, przyjacielem pokoju i porozumienia miedzy narodami. W tym duchu pozdrawia Pana Komitet Strajkowy Powiatu Bitterfeld\u201d.<\/span><\/p>\n Za\u015b do w\u0142adz we Wschodnim Berlinie telegram brzmia\u0142 nast\u0119puj\u0105co:<\/span><\/p>\n \u201eAn die sogenannte Deutsche Demokratische Regierung in Berlin-Pankow…\u201d, czyli:<\/span><\/p>\n \u201eDo tzw. Niemieckiego Demokratycznego Rz\u0105du w Berlinie-Pankow.<\/span><\/p>\n My, pracuj\u0105cy powiatu Bitterfeld, \u017c\u0105damy od Was:<\/span><\/p>\n 1. Ust\u0105pienia tzw. Niemieckiego Demokratycznego Rz\u0105du, kt\u00f3ry dosta\u0142 si\u0119 do w\u0142adzy poprzez manipulacje wyborcze;<\/span><\/p>\n 2. Utworzenia Rz\u0105du Tymczasowego z post\u0119powych ludzi pracy;<\/span><\/p>\n 3. Dopuszczenia do wybor\u00f3w wszystkich wielkich demokratycznych partii Niemiec Zachodnich;<\/span><\/p>\n 4. Wolnych, tajnych, bezpo\u015brednich wybor\u00f3w za 4 miesi\u0105ce;<\/span><\/p>\n 5. Wypuszczenia wszystkich wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych (bezpo\u015brednio politycznych, tzw. przest\u0119pc\u00f3w gospodarczych i prze\u015bladowanych religijnie);<\/span><\/p>\n 6. Natychmiastowego zniesienia granic strefowych i wycofania Policji Ludowej (VoPo);<\/span><\/p>\n 7. Natychmiastowego poprawienia stopy \u017cyciowej ludno\u015bci;<\/span><\/p>\n 8. Natychmiastowego rozwi\u0105zania tzw. Armii Narodowej;<\/span><\/p>\n 9. \u017badnych represji przeciw strajkuj\u0105cym\u201d.<\/span><\/p>\n (Powy\u017csze teksty t\u0142um. sam<\/em> \u2013 przyp. H. S.).<\/span><\/p>\n Na zako\u0144czenie przedstawi\u0142em w\u00f3wczas bilans owego Powstania Ludowego z 1953 roku. Zacytowa\u0142em go z ksi\u0105\u017cki Helmuta Diwalda \u201eGeschichte der deutschen\u201d (1978, Frankfurt\/M, s. 94).<\/span><\/p>\n Dzi\u015b mog\u0119 go skonkretyzowa\u0107 na podstawie nowych \u017ar\u00f3de\u0142: \u201eEs geschah im Juni 1953 \u2013 Fakten und daten\u201d \u2013 wyd. Bundesministerium f\u00fcr gesamtdeutsche Fragen, w maju 1963 i archiwalnego rocznika niemieckiego Bundestagu z 1955 r.<\/span><\/p>\n Helmut Diwald podawa\u0142 liczby ofiar \u0142\u0105cznie, tzn. demonstrant\u00f3w, funkcjonariuszy i \u017co\u0142nierzy. Ostatnie \u017ar\u00f3d\u0142a, kt\u00f3re przytocz\u0119, dziel\u0105 je. I tak stwierdza si\u0119 w nich, i\u017c zgin\u0119\u0142o w walkach<\/strong>:<\/span><\/p>\n 267 demonstrant\u00f3w, 116 funkcjonariuszy partyjnych i policjant\u00f3w oraz 18 \u017co\u0142nierzy radzieckich.<\/span><\/p>\n Zranionych zosta\u0142o<\/strong>:<\/span><\/p>\n 1067 demonstrant\u00f3w, 645 funkcjonariuszy SED i policjant\u00f3w oraz 126 \u017co\u0142nierzy radzieckich.<\/span><\/p>\n Nie jest znana liczba Niemc\u00f3w, wywiezionych do ZSRR. Natomiast wiadomym jest, i\u017c ponad 1000 radzieckich \u017co\u0142nierzy zosta\u0142o wywiezionych z Rostocku do Murma\u0144ska, za odmow\u0119 wykonania ataku na demonstrant\u00f3w.<\/span><\/p>\n Na mocy wyrok\u00f3w wojskowych sad\u00f3w polowych rozstrzelano:<\/span><\/p>\n 92 Niemc\u00f3w (w tym kilku policjant\u00f3w), 18 \u017co\u0142nierzy Armii Czerwonej i 52 osoby z aparatu partyjnego SED i NRD-owskich \u017co\u0142nierzy.<\/span><\/p>\n Po 17. czerwca skazano jeszcze drog\u0105 s\u0105dow\u0105 na \u015bmier\u0107 14 Niemc\u00f3w.<\/span><\/p>\n Spo\u015br\u00f3d ponad 5000 aresztowanych, skazano na kary wi\u0119zienia lub oboz\u00f3w pracy 1200 os\u00f3b, \u0142\u0105cznie na 6321 lat. Poza tym aresztowano 1756 os\u00f3b spo\u015br\u00f3d aparatu partyjnego i wojska NRD. Z tego 630 osobom zas\u0105dzono \u0142\u0105cznie oko\u0142o 2000 lat wi\u0119zienia. 131 obywateli NRD zosta\u0142o przekazanych do Zwi\u0105zku Radzieckiego w r\u0119ce s\u0105d\u00f3w sowieckich.<\/span><\/p>\n I to zdarzy\u0142o si\u0119 w Niemieckiej republice demokratycznej, juz w 8 lat po tzw. wyzwoleniu w 1945 roku. Warto rzecz uzmys\u0142owi\u0107 tym krajowym zarozumialcom, kt\u00f3rzy wypisuj\u0105, i\u017c \u201eto my pierwsi stawiali\u015bmy czo\u0142a komunie\u201d itp…<\/span><\/p>\n Swego rodzaju \u201epowt\u00f3rka\u201d mia\u0142a miejsce w 1956 r. na W\u0119grzech, a w sierpniu 1968 r., na znacznie mniejsz\u0105 skal\u0119, w Czechos\u0142owacji. Mam tu na my\u015bli zbrojne interwencje radzieckie. W drugim przypadku nawet z pomoc\u0105 sojusznik\u00f3w z Uk\u0142adu Warszawskiego, w tym m.in. Ludowego Wojska Polskiego. Z tym, i\u017c ta interwencja nie by\u0142a tak krwaw\u0105, jak wcze\u015bniejsze w NRD czy na W\u0119grzech. Zgin\u0119\u0142o w jej wyniku \u201etylko\u201d 50 Czech\u00f3w i S\u0142owak\u00f3w. Lecz to temat na odr\u0119bny referat.<\/span><\/p>\n Mo\u017cemy wi\u0119c m\u00f3wi\u0107 o szcz\u0119\u015bciu, \u017ce w Polsce obesz\u0142o si\u0119 w 1980\/81 roku bez \u201ezagranicznej\u201d interwencji. St\u0105d zgin\u0119\u0142o tak niewielu ludzi, m.in. 9 g\u00f3rnik\u00f3w katowickiej kopalni \u201eWujek\u201d. Radz\u0119 pami\u0119ta\u0107 o owych interwencjach tym wszystkim, kt\u00f3rzy wci\u0105\u017c nawo\u0142uj\u0105 do rozrachunku, a dosadniej rzecz nazywaj\u0105c, do zemsty nad gen. Jaruzelskim i jego \u201epomocnikami\u201d. Popatrzcie, Panowie, na ten \u201ejego\u201d stan wojenny z punktu widzenia \u2013 co by by\u0142o w\u00f3wczas, w 1980\/81 roku, gdyby nie by\u0142 sobie \u201esam\u201d poradzi\u0142 z pacyfikacj\u0105 kraju i gdyby go w tym byli wyr\u0119czyli \u201esojusznicy\u201d? Krew by si\u0119 la\u0142a strumieniami, bo Polacy nie przyj\u0119li by tego tak \u201espokojnie\u201d, jak Czesi i S\u0142owacy. Nawet cz\u0119\u015b\u0107 wojska i milicji by\u0142aby przesz\u0142a na stron\u0119 \u201eSolidarno\u015bci\u201d i wi\u0119kszo\u015bci narodu. I sko\u0144czy\u0142oby si\u0119 kl\u0119sk\u0105, bo \u201ezach\u00f3d\u201d nie by\u0142by zaryzykowa\u0142 wojny atomowej z powodu Polski. Po prostu \u2013 protestowa\u0142 by przeciw radzieckiej interwencji i do tego by si\u0119 by\u0142a pomoc NATO ograniczy\u0142a.<\/span><\/p>\n To tyle na dzi\u015b, w odpowiedzi na list czytelnika mych ostatnich ksi\u0105\u017cek, przypominaj\u0105cego mi Powstanie Ludowe z 17. czerwca 1953 r. w NRD.<\/span><\/p>\n Pozostaj\u0119 z szacunkiem!<\/span><\/p>\n <\/p>\n Henryk Sporo\u0144<\/span><\/strong><\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Jeden z niemieckich czytelnik\u00f3w mych ostatnich ksi\u0105\u017cek: \u201eW poszukiwaniu historycznej prawdy\u201d z 2005 r. oraz \u201eWspomnie\u0144 i list\u00f3w z<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-6138","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\n