<\/p>\n
Poniewa\u017c w XXI wieku w\u0142adza wolnorynkowego kapitalizmu – a m\u00f3wi\u0105c precyzyjnie, w\u0142adza pieni\u0105dza – wci\u0105\u017c si\u0119 umacnia, przeto chciwo\u015b\u0107, stanowi\u0105ca ludzk\u0105 przywar\u0119, rozsadza spo\u0142eczno\u015bci. Tam, gdzie do niedawna obowi\u0105zywa\u0142y standardy w\u0142a\u015bciwego zachowania i post\u0119powania, a proces demokratyczny sprawia\u0142, \u017ce utrzymywana by\u0142a r\u00f3wnowaga mi\u0119dzy interesem prywatnym oraz spo\u0142eczn\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105, obecnie rz\u0105dy, zr\u0119cznie wspierane przez rozrastaj\u0105c\u0105 si\u0119 \u201eklas\u0119 \u015bredni\u0105\u201d, zdaj\u0105 si\u0119 d\u0105\u017cy\u0107 do podzielenia \u015bwiata na tych, co posiadaj\u0105 coraz wi\u0119cej i tych, kt\u00f3rym coraz wi\u0119cej brakuje. Niesprawiedliwo\u015b\u0107 ta jest \u017ar\u00f3d\u0142em niezadowolenia, terroryzmu i destrukcji.<\/span><\/p>\n Wyzwaniem dla ludzko\u015bci jest humanizacja obecnego stylu funkcjonowania systemu kapitalistycznego. Musimy rozpozna\u0107 jego spo\u0142eczny koszt – nie tylko w sensie oczywistym ubo\u017cenia biednych, lecz tak\u017ce w postaci jeszcze wy\u017cszej ceny, jak\u0105 p\u0142ac\u0105 bogaci, konfrontowani z silnymi zaburzeniami ich niezwykle propagowanych styl\u00f3w \u017cycia. Je\u015bli naruszanie szerszej infrastruktury spo\u0142ecznej b\u0119dzie trwa\u0107 dalej, zabraknie wkr\u00f3tce zielonych i przyjaznych miejsc, w kt\u00f3rych mo\u017cna by mi\u0142o sp\u0119dzi\u0107 czas.<\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n Do rozwa\u017cenia pozostaje szczeg\u00f3lna i praktyczna propozycja, jak temu zaradzi\u0107 – mo\u017cna by j\u0105 opatrzy\u0107 etykiet\u0105 \u201eKeynes niezad\u0142u\u017cony\u201d. Obejmuje ona zasady ekonomiczne Johna Maynarda Keynesa. Obecnie s\u0105 one – w \u015bwietle skrystalizowanych opinii neoklasycznych akademik\u00f3w, s\u0142awi\u0105cych rynek – zwany eufemistycznie wolnym – uwa\u017cane za staromodne, cho\u0107 to one w\u0142a\u015bnie wyci\u0105gn\u0119\u0142y Zach\u00f3d z depresji lat trzydziestych i to one pomog\u0142y Europie d\u017awign\u0105\u0107 si\u0119 ze zniszcze\u0144, wywo\u0142anych II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105.<\/span><\/p>\n Gdy stan wojny przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w stan pokoju i gdy osi\u0105gni\u0119to planowane, pe\u0142ne zatrudnienie, ponownie zacz\u0119\u0142a rosn\u0105\u0107 w\u0142adza pieni\u0105dza. W latach 1980-tych rozwin\u0119\u0142a si\u0119 nowa teoria ekonomiczna, postuluj\u0105ca deregulacj\u0119 biznesu monetarnego w oczekiwaniu, \u017ce rynek b\u0119dzie sam oddzia\u0142ywa\u0142 w kierunku przywr\u00f3cenia r\u00f3wnowagi gospodarczej. Wiele wiary po\u0142o\u017cono w\u00f3wczas w \u201eniewidzialn\u0105 r\u0119k\u0119 rynku\u201d Adama Smitha, b\u0119d\u0105c\u0105 b\u0142\u0119dnie interpretowanym eufemizmem powiedzonka \u201eUmywam r\u0105czki, stary\u201d. Politycy tamtej epoki – zw\u0142aszcza Thatcher i Reagan, zahipnotyzowani zniewalaj\u0105c\u0105 prostot\u0105 tej metafory i podbudowani opiniami bankier\u00f3w i finansist\u00f3w, kt\u00f3rzy byli finansowo skuteczni i posiadali olbrzymie wp\u0142ywy – wprowadzili Zach\u00f3d w \u015bwiat, rz\u0105dzony przez pieni\u0105dz. Pieni\u0105dz sta\u0142 si\u0119 pierwsz\u0105 przyczyn\u0105 wszystkich innych polityk.<\/span><\/p>\n Nie ka\u017cdy by\u0142 przekonany o d\u0142ugofalowym, pozytywnym efekcie takiej strategii, lecz gdy lobby<\/em> monetarne pot\u0119pi\u0142o spiralny wzrost opodatkowania oraz kosztu obs\u0142ugi po\u017cyczek rz\u0105dowych jako instrumenty nietrwa\u0142e i niew\u0142a\u015bciwe, lobby<\/em> pro-Keynesowskie nie by\u0142o w stanie wytoczy\u0107 przeciw temu odpowiednich kontrargument\u00f3w, gdy\u017c by\u0142o doskonale wiadomym, \u017ce zad\u0142u\u017cenie zar\u00f3wno prywatne, jak i narodowe, rzeczywi\u015bcie zacz\u0119\u0142y rosn\u0105\u0107 spiralnie, a teorie Keynesa nigdy nie potrafi\u0142y uchwyci\u0107 roli systemu pieni\u0105dza w dramacie gospodarczym.<\/span><\/p>\n Keynes wystrzega\u0142 si\u0119 abstrakcyjnych teorii matematycznych, opartych na w\u0105tpliwych za\u0142o\u017ceniach. Jego teorie by\u0142y bardziej praktyczne, ni\u017c teorie innych ekonomist\u00f3w. Zajmowa\u0142 si\u0119 prawdziwym \u015bwiatem i jego problemami. Szczerze wierzy\u0142, \u017ce zadaniem rz\u0105du jest interweniowanie wsz\u0119dzie tam, gdzie wolny rynek zawodzi w sensie spo\u0142ecznym. Jednak\u017ce nigdy nie zanegowa\u0142 systemu monetarnego jako takiego, uznaj\u0105c z g\u00f3ry, i\u017c rz\u0105d musi po\u017cycza\u0107 pieni\u0105dze od systemu bankowego, aby m\u00f3c skutecznie interweniowa\u0107, a to implikowa\u0142o wi\u0119ksze podatki lub wi\u0119kszy d\u0142ug narodowy.<\/span><\/p>\n Naturalnie, og\u00f3ln\u0105 teori\u0119 Keynesa opublikowano w roku 1936, gdy waluty by\u0142y ci\u0105gle powi\u0105zane ze standardem z\u0142ota – w rzeczywisto\u015bci dolar ameryka\u0144ski by\u0142 powi\u0105zany ze z\u0142otem a\u017c do wczesnych lat siedemdziesi\u0105tych. Keynes zmar\u0142 w roku 1946, na d\u0142ugo, zanim waluty w 100% ksi\u0119gowe1<\/sup> sta\u0142y si\u0119 norm\u0105. W tym czasie w Wielkiej Brytanii po\u0142owa pieni\u0105dza by\u0142a przez pa\u0144stwo wprowadzana do obiegu bez obci\u0105\u017ce\u0144 d\u0142ugami, a druga po\u0142owa jako kredyt, za pomoc\u0105 ksi\u0105\u017ceczek czekowych. Nie jest wi\u0119c dziwne, \u017ce Keynesowi, poruszaj\u0105cemu si\u0119 w zakresie tradycyjnej teorii monetarnej, trudno by\u0142o szuka\u0107 innego rozwi\u0105zania, ni\u017c po\u017cyczanie od banku w celu finansowania wydatk\u00f3w publicznych.<\/span><\/p>\n Dzi\u015b, pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej, praktycznie wszystkie \u015brodki wymiany pochodz\u0105 z kredytu bankowego, a to ogniskuje uwag\u0119 na oczywistym fakcie, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesny pieni\u0105dz nie jest ju\u017c w \u017cadnej mierze definiowany w odniesieniu do staromodnego poj\u0119cia warto\u015bci w\u0142asnej. Dzi\u015b jest on po prostu i tylko – promowanym systemem ksi\u0119gowym. W rzeczywisto\u015bci tak\u017ce i Keynes w taki w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b postrzega\u0142 pieni\u0105dz, gdy obmy\u015bla\u0142 swoj\u0105 Mi\u0119dzynarodow\u0105 Uni\u0119 P\u0142atnicz\u0105 (Bancor<\/strong>). M\u00f3wi\u0105c w skr\u00f3cie, Bancor<\/strong> by\u0142 projektowany jako mi\u0119dzynarodowa jednostka monetarna, podlegaj\u0105ca zarz\u0105dowi ONZ, a wszystkie pa\u0144stwa mia\u0142y by\u0107 stymulowane w kierunku utrzymywania r\u00f3wnowagi p\u0142atniczej i unikania nadmiernego zad\u0142u\u017cania si\u0119. Kraje z nadwy\u017ckami w bilansie handlowym do\u015bwiadcza\u0142yby ich redukcji poprzez zastosowanie ujemnych odsetek, a kraje zad\u0142u\u017cone p\u0142aci\u0142yby odsetki lub op\u0142aty dewaluacyjne.<\/span><\/p>\n Na nieszcz\u0119\u015bcie dla kraj\u00f3w rozwijaj\u0105cych si\u0119, Amerykanie zdominowali powojenn\u0105 konferencj\u0119 w Bretton Woods i nie byli przygotowani do wyra\u017cenia zgody na to, aby przepot\u0119\u017cny dolar m\u00f3g\u0142 pe\u0142ni\u0107 drugorz\u0119dn\u0105 rol\u0119 wobec kogokolwiek lub czegokolwiek – niezale\u017cnie od racji, jakie mog\u0142yby za tym sta\u0107. Ju\u017c wtedy wiedzieli bowiem, \u017ce kto kontroluje walut\u0119 \u015bwiatow\u0105, ten kontroluje w\u0142adz\u0119 polityczn\u0105. Jednak\u017ce te szczeg\u00f3\u0142y nie s\u0105 tu wa\u017cne. To, co jest wa\u017cne, to obecna regu\u0142a, \u017ce pieni\u0105dz jest systemem ksi\u0119gowym, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 tak administrowany, aby optymalizowa\u0107 osi\u0105ganie zamierzonych cel\u00f3w.<\/span><\/p>\n Nowoczesna reforma systemu monetarnego polega na zamianie paradygmatu z \u201etego, co jest osi\u0105galne\u201d na paradygmat \u201etego, co jeste\u015bmy w stanie ud\u017awign\u0105\u0107\u201d. Jest spraw\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105, \u017ce dla rz\u0105d\u00f3w termin \u201eosi\u0105galno\u015b\u0107\u201d nie funkcjonuje w odniesieniu do pieni\u0105dza. Ca\u0142y nowy pieni\u0105dz, zar\u00f3wno pod postaci\u0105 banknot\u00f3w i monet, jak i kredyt\u00f3w autoryzowanych zgodnie z prawem bankowym, jest emanacj\u0105 woli rz\u0105du. Warto\u015b\u0107 pieni\u0105dza, znajduj\u0105cego si\u0119 w naszych kieszeniach b\u0105d\u017a na kontach bankowych jest funkcj\u0105 dobrego rz\u0105du, dzia\u0142aj\u0105cego odpowiedzialnie w celu jej utrzymania. Tak czy inaczej, finansowy establishment<\/em> (poch\u0142aniaj\u0105cy jedn\u0105 czwart\u0105 produktu krajowego Wielkiej Brytanii2<\/sup>) utrzymuje, \u017ce wie najlepiej, jak du\u017co rz\u0105d mo\u017ce przeznaczy\u0107 \u015brodk\u00f3w na wydatki, zwi\u0105zane ze s\u0142u\u017cb\u0105 publiczn\u0105 oraz infrastruktur\u0105.<\/span><\/p>\n W trudnych czasach rz\u0105dy emituj\u0105 pieni\u0105dz wolny od d\u0142ugu i wpuszczaj\u0105 go w obieg bez pobierania odsetek. Mo\u017cna to powt\u00f3rzy\u0107, o ile b\u0119dzie taka wola polityczna. Ewolucja kredytu w ci\u0105gu ostatnich pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu lat spowodowa\u0142a wykluczenie tego jego \u017ar\u00f3d\u0142a i zast\u0105pienie go prywatn\u0105 emisj\u0105 d\u0142ugu obci\u0105\u017conego odsetkami. Lecz skoro rz\u0105d jest w stanie emitowa\u0107 pa\u0144stwowe obligacje, mo\u017ce te\u017c emitowa\u0107 kredyt w celu odbudowy upadaj\u0105cej krajowej infrastruktury. Gdyby rz\u0105d ponownie zacz\u0105\u0142 bra\u0107 udzia\u0142 w dostarczaniu na rynek kredytu w proporcji 50\/50 z bankami, mogliby\u015bmy zredukowa\u0107 podatki i sfinansowa\u0107 niezb\u0119dne us\u0142ugi publiczne.<\/span><\/p>\n Ulice londy\u0144skiego City i Wall Street nie s\u0105 dzi\u015b wy\u0142o\u017cone z\u0142otem, lecz papierem i komputerowymi chipami<\/em>. Poda\u017c pieni\u0105dza jest podporz\u0105dkowana biznesowi i maksymalizacji warto\u015bci udzia\u0142\u00f3w – w \u017cadnym za\u015b razie dobrobytowi spo\u0142eczno\u015bci. Jest to droga prowadz\u0105ca poza obszar mieszanej gospodarki ku przera\u017caj\u0105cemu nowemu \u0142adowi \u015bwiatowemu, gdzie za pieni\u0105dze kupuje sie w\u0142adz\u0119, zar\u00f3wno polityczn\u0105, jak i militarn\u0105. Potrzebujemy drogi alternatywnej. Jej znakiem m\u00f3g\u0142by by\u0107 niezad\u0142u\u017cony Keynes.<\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n \u00a0Ron Morrison<\/strong><\/span><\/p>\n (Wlk. Brytania)<\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Przet\u0142umaczy\u0142 z j. ang. <\/strong><\/span><\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n <\/p>\n Przypisy:<\/strong><\/strong><\/p>\n 1. ang. fiat currency<\/em> – pieni\u0105dz zadekretowany jako legalny \u015brodek p\u0142atniczy, sam w sobie nie posiadaj\u0105cy warto\u015bci i nie pokryty rezerwami;<\/p>\n 2. Po\u015brednicy finansowi – firmy przechowuj\u0105ce i po\u017cyczaj\u0105ce pieni\u0105dze innych os\u00f3b – wypracowali w 1998 roku 27,6% produktu krajowego brutto Wlk. Brytanii (wyci\u0105g ze statystyk pa\u0144stwowych).<\/p>\n Ron Morrison, Keynes without Debt, post-autistic economics review<\/em>, wyd. no. 39, 1. wrze\u015bnia 2006, artyku\u0142 6, ss. 51-53, http:\/\/www.paecon.net\/PAEReview\/issue39\/Morrison39.htm<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Poniewa\u017c w XXI wieku w\u0142adza wolnorynkowego kapitalizmu – a m\u00f3wi\u0105c precyzyjnie, w\u0142adza pieni\u0105dza – wci\u0105\u017c si\u0119 umacnia, przeto chciwo\u015b\u0107,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-6003","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\nKrzysztof Lewandowski<\/span><\/h1>\n