<\/p>\n
Podczas edukacji nie by\u0142 w stanie przy\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119 do lektur. Z drugiej strony, gdy przyjrzymy si\u0119 w\u0142a\u015bciwie Table Talks<\/em>, jego przemowom oraz Mojej walce<\/em>, dojdziemy do wniosku, \u017ce musia\u0142 by\u0107 chciwym, nienasyconym czytelnikiem, o ogromnej zdolno\u015bci do przyswajania i zapami\u0119tywania fakt\u00f3w, kt\u00f3re potem skwapliwie wykorzystywa\u0142. Nieraz zdarza\u0142y mu si\u0119 pomy\u0142ki, wyra\u017anie wskazuj\u0105ce na braki w podstawowym wykszta\u0142ceniu, ale zasadniczo udawa\u0142o mu si\u0119 ol\u015bni\u0107 s\u0142uchaczy, chocia\u017c zapewne nie wszystkich. Maj\u0105c na uwadze charakter Hitlera, trzeba stwierdzi\u0107, \u017ce motywacj\u0105 popychaj\u0105c\u0105 go do ksi\u0105\u017cek nie by\u0142a ch\u0119\u0107 zdobycia wiedzy, ale \u201eamunicji\u201d, dzi\u0119ki kt\u00f3rej umia\u0142by przekona\u0107 innych oraz… siebie. Dok\u0142adnie tak, jak nie interesowa\u0142a go muzyka Bacha czy Mozarta, lecz jedynie opery Wagnera – nie interesowa\u0142y go r\u00f3wnie\u017c ksi\u0105\u017cki, wymagaj\u0105ce wysi\u0142ku i cierpliwo\u015bci; nie posiad\u0142 nigdy poczucia pi\u0119kna, kt\u00f3re daje prawda.<\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n Nie ma \u017cadnych dowod\u00f3w na to, i\u017c ten by\u0142y malarz \u017cywi\u0142 powa\u017cniejsze zainteresowania malarstwem. Muzea wola\u0142 ogl\u0105da\u0107 z zewn\u0105trz, jako architektur\u0119, zamiast wej\u015b\u0107 do \u015brodka i popatrze\u0107 na obrazy. Jako \u201emalarz\u201d by\u0142 g\u0142\u00f3wnie kopist\u0105 i motywem tego zaj\u0119cia (jak sam p\u00f3\u017aniej przyznawa\u0142) sta\u0142o si\u0119 po prostu zarabianie na \u017cycie. Adolfowi zabrak\u0142o talentu, aby sta\u0107 si\u0119 w tej dziedzinie kim\u015b wielkim. Wra\u017cenie ca\u0142kowitego braku oryginalno\u015bci Hitlera wzmacnia si\u0119 dodatkowo, kiedy spojrzymy na t\u0119 ponad setk\u0119 szkic\u00f3w, kt\u00f3re zachowa\u0142 w swej kolekcji Speer. Fromm przyznaje, i\u017c mimo, \u017ce nie jest kompetentny jako krytyk sztuki – to osoba psychoanalitycznie uzdolniona, uwra\u017cliwiona, nie mo\u017ce nie zauwa\u017cy\u0107 skrajnie pedantycznego i pozbawionego \u017cycia charakteru tych szkic\u00f3w. Na przyk\u0142ad ma\u0142y detal ze szkicu wn\u0119trza teatru, kt\u00f3ry Hitler powtarza\u0142 wielokrotnie, praktycznie rzec bior\u0105c bez zmian; podobnie powt\u00f3rki szkic\u00f3w jednego pomnika. Czasami dostrzec mo\u017cna agresj\u0119 w gwa\u0142townych \u015bladach o\u0142\u00f3wka, podczas gdy inne obrazy s\u0105 praktycznie pozbawione emocji. Interesuj\u0105ce s\u0105 tak\u017ce zupe\u0142nie pozbawione artystycznej warto\u015bci rysunki \u0142odzi podwodnych, czo\u0142g\u00f3w oraz innych cz\u0119\u015bci wojskowego wyposa\u017cenia.<\/span><\/p>\n Zrozumienie osobowo\u015bci Hitlera wymaga tak\u017ce przyjrzenia si\u0119 jego og\u0142adzie. Wyra\u017ca\u0142a si\u0119 ona jako sympatyczno\u015b\u0107, grzeczno\u015b\u0107, samokontrola, nieomal wstydliwo\u015b\u0107. Szczeg\u00f3lnie grzeczny by\u0142 w stosunku do kobiet, nigdy nie zapomina\u0142 wys\u0142a\u0107 im kwiat\u00f3w przy okre\u015blonej okazji, podawa\u0142 im ciastka i herbat\u0119, nie usiad\u0142by, dop\u00f3ki sekretarka nie zaj\u0119\u0142aby miejsca.<\/span><\/p>\n Shramm we wprowadzeniu do Table Talks<\/em> daje \u017cywy obraz wra\u017cenia, jakie Hitler wywiera\u0142 na otoczeniu: \u201eKo\u0142o najbli\u017cszych by\u0142o pod wra\u017ceniem, \u017ce <szef> tak bardzo troszczy si\u0119 o pomy\u015blno\u015b\u0107 tych, kt\u00f3rzy go otaczaj\u0105, uczestniczy w ich rado\u015bciach i troskach. Tego na przyk\u0142ad, \u017ce przed urodzinami pyta\u0142, jaki prezent mo\u017ce sprawi\u0107 im najwi\u0119ksz\u0105 przyjemno\u015b\u0107. (…)\u201d.<\/span><\/p>\n Hitler bowiem by\u0142 \u015bwietnym aktorem. St\u0105d bez trudu odgrywa\u0142 ka\u017cd\u0105 rol\u0119. Wiedz\u0105c sporo o jego charakterze, nale\u017cy zak\u0142ada\u0107, \u017ce owa uprzejmo\u015b\u0107 by\u0142a jedynie pozorem. Na przyk\u0142ad troska o wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w mocno kontrastowa\u0142a z jego stosunkiem do Ewy Braun, na kt\u00f3rej nie musia\u0142 wywiera\u0107 wra\u017cenia d\u017centelmena. Schramm pisze tak\u017ce, \u017ce Hitler mia\u0142 dwie twarze: przyjazn\u0105 i przera\u017caj\u0105c\u0105 \u2013 i \u017ce obie by\u0142y prawdziwe. Wiele jednostek jest wystarczaj\u0105co zr\u0119cznych, by da\u0107 stosunkowo dobre przedstawienie charakteru, jaki symuluj\u0105; tak zr\u0119cznie odgrywaj\u0105 swoj\u0105 rol\u0119, \u017ce udaje im si\u0119 zwie\u015b\u0107 ludzi pod \u017cadnym wzgl\u0119dem nie naiwnych psychologicznie. Ludzie tacy pozbawieni s\u0105 wszelkiego o\u015brodka w\u0142asnej ja\u017ani, jakichkolwiek prawdziwych zasad, warto\u015bci czy przekona\u0144. Hitler potrafi\u0142 \u201eodegra\u0107\u201d uprzejmego d\u017centelmena i nawet nie by\u0142 \u015bwiadom w danym momencie, \u017ce jest to tylko rola, kt\u00f3r\u0105 poniek\u0105d lubi\u0142, co t\u0142umaczy pochodzenie spo\u0142eczne.<\/span><\/p>\n Rodzina Hitlera nigdy nie zintegrowa\u0142a si\u0119 w pe\u0142ni ze spo\u0142eczno\u015bci\u0105 klasy \u015bredniej w rozmaitych miejscach, w kt\u00f3rych mieszka\u0142a. Chocia\u017c powodzi\u0142o im si\u0119 dobrze, kulturalnie znajdowali si\u0119 na niskim poziomie \u017cycia spo\u0142ecznego. Ojciec pochodzi\u0142 z nizin spo\u0142ecznych, interesowa\u0142 si\u0119 jedynie polityk\u0105 i pszczo\u0142ami, wi\u0119kszo\u015b\u0107 wolnego czasu sp\u0119dza\u0142 w tawernach, matka by\u0142a niewykszta\u0142cona, interesowa\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie rodzin\u0105 i domem. Jako ambitny, pr\u00f3\u017cny cz\u0142owiek, Hitler musia\u0142 czu\u0107 si\u0119 niepewnie pod wzgl\u0119dem spo\u0142ecznym. Nawet w Linzu pragn\u0105\u0142 eleganckich ubior\u00f3w, na spacery skrupulatnie si\u0119 przebiera\u0142 i bra\u0142 ze sob\u0105 laseczk\u0119. Maser pisze, \u017ce w Monachium Hitler zak\u0142ada\u0142 smoking (z bia\u0142ym krawatem), kt\u00f3ry zawsze by\u0142 schludny, nigdy wygnieciony.<\/span><\/p>\n By\u0142 prawdziwym bourgeois \u2013 gentilhomme<\/em>; nouveau riche<\/em>, ch\u0119tnym do ukazywania si\u0119 jako d\u017centelmen. Nienawidzi\u0142 klas ni\u017cszych dlatego, \u017ce musia\u0142 ca\u0142y czas udowadnia\u0107, i\u017c do nich nie nale\u017cy. By\u0142 samotnikiem spo\u0142ecznym. Rasa i krew – jedyne wi\u0119zy, jakie odczuwa\u0142, nale\u017ca\u0142y do najbardziej archaicznych. Podziw Hitlera dla klas wy\u017cszych nie jest w \u017cadnej mierze czym\u015b rzadkim. Podobne nastawienie znajdujemy u niekt\u00f3rych przyw\u00f3dc\u00f3w socjalistycznych – jak na przyk\u0142ad Ramsay Mc Donald. Tacy ludzie pochodz\u0105 zazwyczaj z ni\u017cszej klasy \u015bredniej, a ich pragnienie sprowadza si\u0119 do tego by \u201eprzyj\u0119\u0142y\u201d ich klasy wy\u017csze: przemys\u0142owcy, genera\u0142owie. Hitler by\u0142 mniej pokorny – chcia\u0142 zmusi\u0107 tych, w kt\u00f3rych r\u0119ku spoczywa\u0142a prawdziwa w\u0142adza, aby si\u0119 t\u0105 w\u0142adz\u0105 z nim podzielili, a w bardziej formalnym sensie – aby byli mu pos\u0142uszni.<\/span><\/p>\n Hitler-buntownik, przyw\u00f3dca partii robotniczej, by\u0142 oczarowany bogaczami, ich stylem \u017cycia, pomimo wielu negatywnych wypowiedzi, kt\u00f3re kierowa\u0142 pod adresem bur\u017cuazji, nim zdoby\u0142 w\u0142adz\u0119.<\/span><\/p>\n By\u0142 w pewien spos\u00f3b postaci\u0105 groteskow\u0105: cz\u0142owiek nap\u0119dzany pasj\u0105 zniszczenia, pozbawiony wsp\u00f3\u0142czucia, wulkan archaicznych nami\u0119tno\u015bci \u2013 pr\u00f3buje sprawia\u0107 wra\u017cenie dobrze urodzonego, rozwa\u017cnego, wr\u0119cz niegro\u017anego d\u017centelmena.<\/span><\/p>\n Groteskowym symbolem mieszaniny poprawnego bur\u017cuja i mordercy jest jego \u015blub z Ew\u0105 Braun, w bunkrze, na kr\u00f3tko przed \u015bmierci\u0105 obojga… Ten drobnomieszcza\u0144ski akt wobec kochanki, nie powstrzyma\u0142 go przed straceniem jej szwagra za rzekom\u0105 nielojalno\u015b\u0107. Na kr\u00f3tko przedtem wyrokiem s\u0105du wojennego, w kt\u00f3rego w sk\u0142ad wchodzili Goebbels, genera\u0142 SS Berger oraz przyw\u00f3dca Hitlerjugend Axman, skaza\u0142 na \u015bmier\u0107 swego lekarza, dr. Karla Brandta, wiernego mu od 1934 roku. Hitler by\u0142 zar\u00f3wno \u201eoskar\u017cycielem\u201d, jak i przewodnicz\u0105cym owego s\u0105du.<\/span><\/p>\n Generalnie og\u0142ada pomog\u0142a mu oszuka\u0107 tych wszystkich przemys\u0142owc\u00f3w, wojskowych i nacjonalistycznych przyw\u00f3dc\u00f3w politycznych Niemiec, a tak\u017ce wielu polityk\u00f3w z pa\u0144stw obcych, kt\u00f3rych zapewne zrazi\u0142aby jego brutalno\u015b\u0107 i destrukcyjno\u015b\u0107. Niekt\u00f3rzy jednak umieli przejrze\u0107 t\u0119 \u201efasad\u0119\u201d.<\/span><\/p>\n Kiedy przygl\u0105damy si\u0119 karierze Hitlera, widzimy, i\u017c by\u0142 rzeczywi\u015bcie\u00a0 cz\u0142owiekiem obdarzonym nadzwyczajn\u0105 zdolno\u015bci\u0105 do samokontroli. Jego celem by\u0142o stanie si\u0119 wielkim, a mimo i\u017c zaczyna\u0142 jako nikt, w ci\u0105gu ledwie 20 lat zrealizowa\u0142 swe plany.<\/span><\/p>\n Jednocze\u015bnie przecie\u017c jako dziecko i m\u0142odzieniec by\u0142 leniem, niezdyscyplinowanym i niech\u0119tnym wszelkiemu wysi\u0142kowi. Nieporozumienie polega na tym, i\u017c to co nazywamy \u201ewol\u0105\u201d – w istocie by\u0142o jego pasj\u0105, kt\u00f3ra pcha\u0142a go niezmordowanie ku swoim zaspokojeniom. Jak powiada Speer, jego wola by\u0142a r\u00f3wnie bezgraniczna i prymitywna jak wola 6\u2013latka, kt\u00f3ry nie uznaje \u017cadnych kompromis\u00f3w, z\u0142o\u015bci si\u0119, gdy co\u015b mu si\u0119 nie udaje i niezdolny jest do znoszenia frustracji.<\/span><\/p>\n Mimo to, i\u017c jako m\u0142odzieniec tyle czasu \u201eprzesypia\u0142\u201d, jego oczekiwanie zosta\u0142o wynagrodzone. Fantastyczne pragnienia i wielkie talenty przekonywania Hitlera splot\u0142y si\u0119 z rzeczywisto\u015bci\u0105 spo\u0142eczn\u0105 i polityczn\u0105. Reakcyjni oficerowie armii wynaj\u0119li go nie tylko po to, \u017ceby szpiegowa\u0142 ich \u017co\u0142nierzy, ale \u017ceby nawr\u00f3ci\u0142 ich na reakcyjn\u0105, militarystyczn\u0105 ideologi\u0119. Wychodz\u0105c od tak skromnych pocz\u0105tk\u00f3w, Hitler wkr\u00f3tce sta\u0142 si\u0119 super sprzedawc\u0105 towaru, na kt\u00f3ry by\u0142 znaczny popyt w\u015br\u00f3d rozczarowanych i sfrustrowanych \u201ema\u0142ych ludzi\u201d, a kt\u00f3rych sprzeda\u017c\u0105 – armia, a p\u00f3\u017aniej inne pot\u0119\u017cne grupy by\u0142y mocno zainteresowane \u2013 nacjonali\u015bci, ideologowie militaryzmu. Kiedy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w swej pracy odnosi sukcesy, znaczna cz\u0119\u015b\u0107 niemieckich bankier\u00f3w i przemys\u0142owc\u00f3w udzieli\u0142a mu takiego poparcia finansowego, i\u017c zdo\u0142a\u0142 zdoby\u0107 w\u0142adz\u0119.<\/span><\/p>\n Wola Hitlera by\u0142a w istocie silna, je\u017celi pojmiemy j\u0105 jako wol\u0119 irracjonaln\u0105. Lecz jego racjonalna wola by\u0142a s\u0142aba. Dodatkowo posiada\u0142 kolejn\u0105 cech\u0119, kt\u00f3ra przeszkadza\u0142a realizowa\u0107 talenty: kiepskie poczucie rzeczywisto\u015bci. Przecie\u017c \u015bwiat fantazji by\u0142 mu o wiele bardziej rzeczywisty ni\u017c \u015bwiat prawdziwy. Plany zostania artyst\u0105 mia\u0142y niewiele wsp\u00f3lnego z rzeczywisto\u015bci\u0105. R\u00f3wnie\u017c ludzie nie byli dla niego w pe\u0142ni realni. Stanowili zwyk\u0142e narz\u0119dzia, nie nawi\u0105zywa\u0142 z nimi bli\u017cszych kontakt\u00f3w, pomimo i\u017c cz\u0119sto bywa\u0142 przenikliwym s\u0119dzi\u0105. Jego \u015bwiat by\u0142 szczeg\u00f3ln\u0105 mieszank\u0105 tego, co realne i fantazji.<\/span><\/p>\n W niekt\u00f3rych przypadkach, szczeg\u00f3lnie je\u015bli chodzi o bystre oceny motywacji, kieruj\u0105cych przeciwnikami, Hitler w znacz\u0105cy spos\u00f3b potrafi\u0142 zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do rzeczywisto\u015bci. Dobrym przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 jego ocena polityki brytyjsko\u2013francuskiej (s. 480).<\/span><\/p>\n Nast\u0119pnym wydarzeniem, kt\u00f3re o\u015bmieli\u0142o F\u00fchrera<\/em>, by\u0142a reakcja na hiszpa\u0144sk\u0105 wojn\u0119 domow\u0105 1936-1939. Wielka Brytania skutecznie przeszkadza\u0142a rz\u0105dowi Hiszpanii w importowaniu broni dla swej obrony, a francuski rz\u0105d socjalisty Bluma nie \u015bmia\u0142 nic robi\u0107 bez jej aprobaty. Jednak komitet mocarstw demokratycznych, przed kt\u00f3rym stan\u0119\u0142o wyzwanie niedopuszczenia do interwencji w Hiszpanii, nie zrobi\u0142 niczego, aby uniemo\u017cliwi\u0107 Hitlerowi i Mussoliniemu pomoc dla genera\u0142a Franco. Nast\u0119pnym wydarzeniem by\u0142a pora\u017cka Francji i Wielkiej Brytanii w kwestii zaj\u0119cia zdemilitaryzowanej Nadrenii w 1936 roku (s. 481).<\/span><\/p>\n T\u0119 sam\u0105 pora\u017ck\u0119 w realistycznym os\u0105dzie fakt\u00f3w mo\u017cemy obserwowa\u0107 w jego braku jakikolwiek g\u0142\u0119bszej wiedzy na temat Stan\u00f3w Zjednoczonych oraz niezdolno\u015bci do zdobycia tych informacji. Zadawala\u0142 si\u0119 w tej sprawie powierzchownymi wyobra\u017ceniami, takimi na przyk\u0142ad, \u017ce Amerykanie maj\u0105 zbyt mi\u0119kkie charaktery, by by\u0107 dobrymi \u017co\u0142nierzami, i\u017c Ameryk\u0105 rz\u0105dz\u0105 \u017bydzi, \u017ce rz\u0105d ameryka\u0144ski nie o\u015bmieli si\u0119 przy\u0142\u0105czy\u0107 do wojny, poniewa\u017c kraj ten jest pe\u0142en konflikt\u00f3w wewn\u0119trznych i w ka\u017cdej chwili mo\u017ce w nim wybuchn\u0105\u0107 rewolucja, etc.<\/span><\/p>\n Strategia Hitlera cechowa\u0142a si\u0119 brakiem zdolno\u015bci dokonania kompleksowej oceny rzeczywisto\u015bci i brakiem obiektywizmu. Schramm, w swej udokumentowanej i dog\u0142\u0119bnej analizie (1965) nie pr\u00f3buje minimalizowa\u0107 zalet Hitlera jako stratega i wymienia trzy przyk\u0142ady jego \u015bmia\u0142ych i tw\u00f3rczych plan\u00f3w. Lecz od 1942 roku os\u0105dy Hitlera w kwestiach wojskowych zacz\u0119\u0142y zawodzi\u0107. Post\u0119powa\u0142 tak samo jak w przypadku swych lektur, wybiera\u0142 z raport\u00f3w te dane, kt\u00f3re pasowa\u0142y do jego plan\u00f3w i nie zwraca\u0142 uwagi na inne, kt\u00f3re stawia\u0142y cokolwiek pod znakiem zapytania. Wyobcowanie Hitlera z rzeczywisto\u015bci groteskowo ujawni\u0142o si\u0119 24. kwietnia 1945 roku, kiedy po tym, gdy ju\u017c zaplanowa\u0142 samob\u00f3jstwo, wyda\u0142 rozkaz, \u017ce \u201epodstawowe decyzje musz\u0105 by\u0107 podane do wiadomo\u015bci F\u00fchrera<\/em> na 36 godzin przed ich wprowadzeniem w \u017cycie\u201d.<\/span><\/p>\n Hitler by\u0142 graczem i gra\u0142 o \u017cycie wszystkich Niemc\u00f3w, jak i o w\u0142asne. Kiedy gra dobiega\u0142a ko\u0144ca i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce przegra\u0142, nie zosta\u0142o ju\u017c nawet zbyt du\u017co powod\u00f3w do \u017calu. Otrzyma\u0142 to, co zawsze chcia\u0142: w\u0142adz\u0119 i satysfakcj\u0119 swojej nienawi\u015bci oraz rz\u0105dzy zniszczenia.<\/span><\/p>\n Megaloman i burzyciel nigdy nie przegrywa. Tymi, kt\u00f3rzy przegrali, by\u0142y miliony istnie\u0144 ludzkich: Niemcy, przedstawiciele innych narod\u00f3w oraz mniejszo\u015bci rasowych \u2013 dla wielu z nich \u015bmier\u0107 w bitwie stanowi\u0142a najmniejsze cierpienie. Poniewa\u017c Hitler by\u0142 ca\u0142kowicie pozbawiony wsp\u00f3\u0142czucia dla innych, ich nieszcz\u0119\u015bcie nie przynios\u0142o mu \u017cadnego b\u00f3lu ani wyrzut\u00f3w sumienia.<\/span><\/p>\n Analizuj\u0105c osobowo\u015b\u0107 Hitlera odkryli\u015bmy wiele powa\u017cnych cech patologicznych: hipotetyczn\u0105 obecno\u015b\u0107 p\u00f3\u0142 autystycznej domieszki w dzieci\u0144stwie, skrajny narcyzm i brak kontaktu z innymi, zaburzenia w postrzeganiu rzeczywisto\u015bci, nekrofili\u0119.<\/span><\/p>\n Mo\u017cna zak\u0142ada\u0107 obecno\u015b\u0107 psychotycznych, a wr\u0119cz schizofrenicznych rys\u00f3w w jego osobowo\u015bci. Mimo moment\u00f3w szale\u0144stwa, dysponowa\u0142 jednak zdrowiem psychicznym na tyle, by celowo i skutecznie realizowa\u0107 swe cele. Nawet w ostatnich dniach, kiedy fizycznie i psychicznie by\u0142 cz\u0142owiekiem z\u0142amanym – wci\u0105\u017c potrafi\u0142 si\u0119 kontrolowa\u0107.<\/span><\/p>\n Fromm podkre\u015bla, \u017ce jednym z cel\u00f3w jego publikacji jest wskazanie, \u017ce wielu ludzi nie potrafi rozpozna\u0107 potencjalnych Hitler\u00f3w, nim nie uka\u017c\u0105 swego prawdziwego oblicza. B\u0142\u0105d spoczywa w wierze, i\u017c ca\u0142kowicie destrukcyjny i z\u0142y cz\u0142owiek musi by\u0107 diab\u0142em i wygl\u0105da\u0107 co najmniej jak jego kuzyn, \u017ce musi by\u0107 pozbawiony wszelkich cech pozytywnych, nosi\u0107 na czole pi\u0119tno Kaina, tak – aby ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 rozpozna\u0107 destrukcyjno\u015b\u0107 z daleka.<\/span><\/p>\n A przecie\u017c, jak ju\u017c wcze\u015bniej wykaza\u0142, znacznie cz\u0119\u015bciej osoba g\u0142\u0119boko destrukcyjna b\u0119dzie okazywa\u0107 nam rodzaj uprzejmo\u015bci, grzeczno\u015bci, mi\u0142o\u015bci, b\u0119dzie kocha\u0107 rodzin\u0119, dzieci, zwierz\u0119ta, m\u00f3wi\u0107 o swych idea\u0142ach i dobrych zamiarach. W sumie trudno znale\u017a\u0107 cz\u0142owieka, ca\u0142kowicie wypranego z uprzejmo\u015bci i dobrych ch\u0119ci. Gdyby taki kto\u015b si\u0119 znalaz\u0142, z pewno\u015bci\u0105 \u017cy\u0142by na kraw\u0119dzi szale\u0144stwa. Naiwne za\u0142o\u017cenie, \u017ce z\u0142y cz\u0142owiek daje si\u0119 \u0142atwo rozpozna\u0107, tworzy wielkie zagro\u017cenie dla kolejnych pokole\u0144. Nikt nam przecie\u017c nie obieca\u0142, \u017ce poczet totalitarnych zbrodniarzy na Hitlerze musi si\u0119 zako\u0144czy\u0107. Stalin i Mao odeszli po nim. Czy wzrastaj\u0105 kolejni?<\/span><\/p>\n Patrzcie doko\u0142a, zdaje si\u0119 m\u00f3wi\u0107 Fromm, nowy Hitler mo\u017ce ju\u017c by\u0107 w\u015br\u00f3d nas.<\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n Agnieszka Brytan<\/span><\/strong><\/p>\n \u00a0\u00a0<\/p>\n Fromm E., Anatomia ludzkiej destrukcyjno\u015bci<\/em>, Dom Wydawniczy \u201eRebis\u201d, Pozna\u0144 2005<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Podczas edukacji nie by\u0142 w stanie przy\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119 do lektur. Z drugiej strony, gdy przyjrzymy si\u0119 w\u0142a\u015bciwie Table Talks,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-5809","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\n