<\/p>\n
W przeciwie\u0144stwie do tego, co my\u015bli wielu, dawanie wiary bajkom i \u015blepe akceptowanie fikcji, niewa\u017cne jak fantastycznej i groteskowej, nie jest wy\u0142\u0105cznym atrybutem g\u0142upc\u00f3w i ignorant\u00f3w. Znany autor Noam Chomsky udowadnia, \u017ce rozumni i wyrobieni intelektuali\u015bci s\u0105 tak\u017ce sk\u0142onni dawa\u0107 wiar\u0119, akceptuj\u0105c ca\u0142kowicie dogmatyczne, fa\u0142szywe i autorytarne postawy czy dzia\u0142ania polityczne. Albo przynajmniej to udawa\u0107.<\/span><\/p>\n Popadni\u0119cie tej rangi intelektualisty w podobn\u0105 sprzeczno\u015b\u0107 nie jest niczym nowym. W Zwi\u0105zku Radzieckim i maoistycznych Chinach mo\u017cna by\u0142o zaobserwowa\u0107 fenomen \u201epasa\u017cer\u00f3w na gap\u0119\u201d\u2026(1). Intelektuali\u015bci ci wierzyli – wielu z nich z dobrymi intencjami – w ustanowienie \u201esocjalizmu\u201d i stworzenie \u201enowego cz\u0142owieka\u201d w tych krajach do momentu, w kt\u00f3rym fakty spowodowa\u0142y, \u017ce zdali sobie spraw\u0119, czym w rzeczywisto\u015bci owe re\u017cimy by\u0142y. Mimo, i\u017c w wielu wypadkach takie pomy\u0142ki nie s\u0105 motywowane potencjalnymi korzy\u015bciami i mog\u0105 wydawa\u0107 si\u0119 szczer\u0105, ludzk\u0105 s\u0142abo\u015bci\u0105, nasuwa si\u0119 pytanie, dlaczego i sk\u0105d bierze si\u0119 taka postawa? Najprostsz\u0105 rzecz\u0105 by\u0142oby stwierdzi\u0107, \u017ce wynika to z wiary, kt\u00f3rej nawet najbardziej racjonalny cz\u0142owiek nie jest w stanie wiecznie unika\u0107, jednak w przypadku Chomsky\u2019ego nie mo\u017cna zapomnie\u0107, i\u017c on sam walczy\u0142 w przesz\u0142o\u015bci z t\u0105 tendencj\u0105.<\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n Zapyta\u0107 zatem trzeba: jak cz\u0142owiek, pozornie zdolny do my\u015blenia i krytycznej analizy wydarze\u0144 na \u015bwiecie, mo\u017ce jecha\u0107 do Wenezueli, aby \u015bpiewa\u0107 pochwa\u0142y dla \u201esocjalizmu XXI wieku\u201d, nie zauwa\u017caj\u0105c militarnej mentalno\u015bci jego tw\u00f3rcy, komendanta Chaveza, ani groteskowego populizmu jego tzw. rewolucji bolivaria\u0144skiej? Jak Chomsky mo\u017ce pope\u0142nia\u0107 ten sam b\u0142\u0105d, co niekt\u00f3rzy s\u0142ynni intelektuali\u015bci z minionego stulecia, wychwalaj\u0105cy Stalina, a p\u00f3\u017aniej Mao i jego Ma\u0142\u0105 Czerwon\u0105<\/em> Ksi\u0105\u017ceczk\u0119<\/em>? Ich zachowanie wynika\u0142o z tego, \u017ce wierzyli, i\u017c budowali w Rosji i Chinach \u201eprawdziwy komunizm\u201d, natomiast on wierzy, \u017ce w Wenezueli tworzy si\u0119 \u201enowy, inny \u015bwiat\u201d. Jak mo\u017ce zapomina\u0107, i\u017c z czasem intelektuali\u015bci owi musieli wyzna\u0107 mea culpa<\/em> za swoj\u0105 ideologiczn\u0105 \u015blepot\u0119, kt\u00f3ra uniemo\u017cliwi\u0142a im rozpoznanie tego, co ukrywa\u0142o si\u0119 za stalinowskim i maoistowskim dyskursem ideologicznym? Ten totalitaryzm, odpowiedzialny za \u015bmier\u0107 milion\u00f3w ludzi, zainspirowa\u0142 Castro do stworzenia pi\u0119\u0107dziesi\u0119cioletniej dyktatury na Kubie, kt\u00f3r\u0105 Chavez pobo\u017cnie na\u015bladuje.<\/span><\/p>\n Co zaskakuje w przypadku Chomsky\u2019ego w ostatnich latach, to nie tylko historyczna amnezja, lecz fakt, \u017ce jest podatny na pochwa\u0142y, jakie w teatralnym stylu wyg\u0142asza komendant Chavez: \u201eGor\u0105co Ciebie witam (…) – najwy\u017cszy czas, aby\u015b nas odwiedzi\u0142, by Wenezuelczycy mogli Ci\u0119 bezpo\u015brednio zobaczy\u0107 i us\u0142ysze\u0107\u201d, dzi\u0119kuj\u0105c w ten spos\u00f3b za \u201emi\u0142e i szlachetne s\u0142owa\u201d. Do tego dochodzi bufonada Chomsky\u2019ego, kt\u00f3ry stwierdzi\u0142, i\u017c \u201eporuszy\u0142o go spotkanie ludzi, kt\u00f3rzy zainspirowali t\u0119 sytuacj\u0119\u201d.<\/span><\/p>\n Tym, co najbardziej zaskakuje w konwersji na mesjanistyczn\u0105 wiar\u0119, podobn\u0105 do innych nawr\u00f3ce\u0144 na katolicyzm (Baudelaire, Peguy, Claudel, itd.), jest fakt, \u017ce cud wydarza si\u0119 po upadku \u201eprawdziwego socjalizmu\u201d, inspirowanego Zwi\u0105zkiem Radzieckim i ustanowienie w Chinach kapitalizmu przez t\u0119 sam\u0105 parti\u0119 komunistyczn\u0105, kt\u00f3r\u0105 Mao pozostawi\u0142 u w\u0142adzy. W odr\u00f3\u017cnieniu od m\u0142odych intelektualist\u00f3w-\u201eidealist\u00f3w\u201d, jacy wychwalali Stalina i Mao, zanim nadesz\u0142y te wa\u017cne momenty historyczne, Chomsky mo\u017ce obserwowa\u0107 je w trakcie swojego \u017cycia i to powoduje, i\u017c trudniej zrozumie\u0107 to, \u017ce o nich zapomnia\u0142. Przede wszystkim pora\u017cki mesjanistycznych rewolucji potwierdzaj\u0105 bez cienia w\u0105tpliwo\u015bci jego wszystkie przewidywania.<\/span><\/p>\n To prawda – od jakiego\u015b czasu jeste\u015bmy \u015bwiadkami instrumentalizacji Chomsky\u2019ego na r\u00f3\u017cne sposoby. Dzieje si\u0119 to pomimo faktu, i\u017c jego postawa etyczna, ideologiczne odniesienia i dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczna zaprzeczaj\u0105 temu, w co wierzy i broni wielu zainspirowanych jego my\u015bl\u0105. \u0141atwo to zauwa\u017cy\u0107, czytaj\u0105c ksi\u0105\u017cki, jakich jest autorem. Jakkolwiek dzisiejszy Chomsky to nie ten sam, kt\u00f3ry napisa\u0142: \u201e\u017byjemy w czasach korporatyzacji w\u0142adzy, jej konsolidacji i centralizacji. Post\u0119powi marksi\u015bci-lenini\u015bci zak\u0142adaj\u0105, \u017ce to dobre. Trzy istotne zjawiska wywodz\u0105 si\u0119 z tego samego \u017ar\u00f3d\u0142a: faszyzm, bolszewizm i tyrania korporacyjna. Wszystkie one maj\u0105 mniej wi\u0119cej te same heglowskie korzenie.\u201d (Chomsky, Class Warfare<\/em>, s. 23) Nie m\u00f3wi\u0105c o tym, co p\u00f3\u017aniej napisa\u0142 na temat pa\u0144stwa, zrodzonego z bolszewickiego zamachu stanu w pa\u017adzierniku 1917 r., kt\u00f3re by\u0142o wed\u0142ug niego odpowiedzialne za rozpad wy\u0142aniaj\u0105cych si\u0119 struktur socjalistycznych w Rosji: \u201eS\u0105 tymi samymi brutalnymi komunistami, tymi samymi brutalnymi stalinistami sprzed dw\u00f3ch lat, kt\u00f3rzy obecnie kieruj\u0105 bankami\u201d i s\u0105 \u201eentuzjastycznymi zarz\u0105dcami gospodarki rynkowej\u201d. St\u0105d jego pesymizm: \u201eCi, kt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105 zwi\u0105za\u0107 si\u0119 z ludowymi organizacjami i pom\u00f3c ludno\u015bci zorganizowa\u0107 si\u0119, kt\u00f3rzy w ten spos\u00f3b staraj\u0105 si\u0119 wspiera\u0107 ruch ludowy, po prostu nie b\u0119d\u0105 w stanie przetrwa\u0107 w tych okoliczno\u015bciach skoncentrowanej w\u0142adzy\u201d. (Chomsky, Comprende le pouvoir<\/em>, ss. 7 – 11).<\/span><\/p>\n Jak to mo\u017cliwe, \u017ce mo\u017ce on pope\u0142nia\u0107 ten sam b\u0142\u0105d co pro-chi\u0144scy \u201epasa\u017cerowie na gap\u0119\u201d, kt\u00f3rzy znali t\u0119 sam\u0105 \u015blepot\u0119 z poprzedniej generacji – starych stalinist\u00f3w, co zbyt p\u00f3\u017ano zdobyli si\u0119 na autokrytyk\u0119 \u2013 mimo, i\u017c by\u0142 krytycznym \u015bwiadkiem tej \u015blepoty? Co jeszcze bardziej powa\u017cne w przypadku Chomsky\u2019ego, te do\u015bwiadczenia nie nauczy\u0142y go niczego mimo, \u017ce dostrzega\u0142 je i oskar\u017ca\u0142.<\/span><\/p>\n Musimy zastanowi\u0107 si\u0119 nad tajemnic\u0105 dziwnego wsp\u00f3\u0142istnienia wyj\u0105tkowej inteligencji, a zarazem \u0142atwowierno\u015bci w jednej osobie. Szczeg\u00f3lnie, i\u017c by\u0142a ona w swoim czasie jednym z najostrzejszych krytyk\u00f3w \u015blepoty wielu swoich koleg\u00f3w, kt\u00f3rzy wraz z ni\u0105 tworzyli \u015bmietank\u0119 zachodnich intelektualist\u00f3w: Sartre\u2019a i innych filozof\u00f3w, historyk\u00f3w, socjolog\u00f3w, dziennikarzy czy innych postaci \u017cycia akademickiego.<\/span><\/p>\n To doprawdy tajemnica, gdy\u017c bardzo niewielu intelektualist\u00f3w nie musia\u0142o po czasie przyznawa\u0107, i\u017c by\u0142o w b\u0142\u0119dzie i \u017ce Chomsky mia\u0142 racj\u0119, wskazuj\u0105c, w jaki spos\u00f3b \u015blepota doprowadzi\u0142a ich do pope\u0142nienia najpowa\u017cniejszych b\u0142\u0119d\u00f3w w przesz\u0142o\u015bci. Jak sam Chomsky m\u00f3g\u0142 o tym zapomnie\u0107? Prawd\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c, \u017ce \u015blepota starych stalinist\u00f3w – przyznawana i analizowana po tysi\u0105ckro\u0107 w artyku\u0142ach, wywiadach i ksi\u0105\u017ckach – nie pos\u0142u\u017cy\u0142a za nauk\u0119 dla m\u0142odych zachodnich maoist\u00f3w, kt\u00f3rzy 20 lat p\u00f3\u017aniej powt\u00f3rzyli ten sam b\u0142\u0105d, z tak\u0105 sam\u0105 arogancj\u0105, co ich poprzednicy. Podstawow\u0105 rzecz\u0105 by\u0142o \u015blepe przywi\u0105zanie do tego, co przedstawiano jako emancypacyjn\u0105 rewolucj\u0119. U Chomsky\u2019ego obserwujemy odwrotno\u015b\u0107: najpierw powsta\u0142o oskar\u017cenie, obiektywna, racjonalna analiza, rygorystycznie krytyczna, a potem \u015blepota…<\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n Kr\u00f3tkowzroczny antyimperializm<\/strong><\/span><\/p>\n Prawd\u0105 jest, \u017ce wrogi USA antyimperializm Chomsky\u2019ego by\u0142 raczej dyskretny w por\u00f3wnaniu z rosn\u0105cym autorytaryzmem Sandinist\u00f3w w czasie ich rz\u0105d\u00f3w w latach 80. w Nikaragui i kilkudziesi\u0119cioletni\u0105 dyktatur\u0105 Castro. Jest tak mimo faktu, i\u017c po\u015br\u00f3d ofiar tego ostatniego by\u0142o wielu, kt\u00f3rzy mieli wiele wsp\u00f3lnego z bojowymi pro-kuba\u0144skimi antyimperialistami z Ameryki \u0141aci\u0144skiej.<\/span><\/p>\n Czy to mo\u017cliwe, \u017ce ten uparty antyimperializm oraz fakt, i\u017c dla Chomsky\u2019ego najwa\u017cniejsz\u0105 rzecz\u0105 jest oskar\u017canie niesprawiedliwo\u015bci przewa\u017caj\u0105cych w Stanach Zjednoczonych i tworzonych przez ten kraj na skal\u0119 globaln\u0105, doprowadza go do prezentowania w tak myl\u0105cy spos\u00f3b swojego stanowiska na temat tego, co dzieje si\u0119 na ameryka\u0144skim kontynencie? Mimo, \u017ce Chomsky nadal uwa\u017ca si\u0119 za \u201eanarchist\u0119 wolno\u015bciowca\u201d, jasne jest, i\u017c w jego przypadku kwestie ideologiczne musz\u0105 by\u0107 postrzegane w tle oraz nale\u017cy dokona\u0107 gradacji po\u015br\u00f3d niesprawiedliwo\u015bci wed\u0142ug stopnia globalnych zagro\u017ce\u0144, jakie stwarzaj\u0105 cele jego krytyki. Problem w tym, \u017ce taki polityczny relatywizm pozwala wielu marksistowsko-leninistowskim demagogom i politykom, kt\u00f3rych jedynym celem jest zdobycie, wykonywanie i utrzymanie w\u0142adzy, schroni\u0107 si\u0119 w\u015br\u00f3d antyimperialistycznych argument\u00f3w Chomsky\u2019ego, zamiast skupia\u0107 si\u0119 na pomocy w samoorganizacji spo\u0142ecze\u0144stwa. To powa\u017cny problem, poniewa\u017c Chomsky nie robi ani nie m\u00f3wi nic, by ich od tego odci\u0105gn\u0105\u0107. Przeciwnie, utrzymuj\u0105c z tak\u0105 wytrwa\u0142o\u015bci\u0105 to niemoralne uznanie i pozwalaj\u0105c fotografowa\u0107 si\u0119 u boku takich Castro i Chavez\u00f3w, staje si\u0119 wsp\u00f3lnikiem autorytarnych i dyktatorskich zap\u0119d\u00f3w owych wsp\u00f3\u0142czesnych oligarch\u00f3w.<\/span><\/p>\n Niestety, up\u00f3r w utrzymywaniu tej manichejskiej postawy (uznaj\u0105c, \u017ce doj\u015bcie do w\u0142adzy tych demagog\u00f3w jest mniej niebezpieczne od zniszcze\u0144 spowodowanych przez \u015bwiatowy imperializm Jankes\u00f3w) jest nie tylko nieefektywnym sposobem zapobiegania takiemu zniszczeniu (ci demagodzy nie zaprzestaj\u0105 interes\u00f3w z mi\u0119dzynarodowymi korporacjami imperium), lecz tak\u017ce demobilizuje ludzi i utrudnia zadanie tym, kt\u00f3rzy walcz\u0105 przeciwko \u015bwiatowej dominacji Kapita\u0142u i Pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n