<\/p>\n
Reforma ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych z l. 90. XX w. przypomnia\u0142a Polakom o niepewnej pozycji monopolisty \u2013 jakim by\u0142 i jest nadal – ZUS. \u201eFachowcy\u201d Leszka Balcerowicza nie doszacowali przekszta\u0142ce\u0144 i trzeba by\u0142o zaci\u0105gn\u0105\u0107 spore d\u0142ugi. ZUS-owi zabrak\u0142o chwilowo funduszy na realizacj\u0119 statutowych cel\u00f3w – wyp\u0142at rent i emerytur.<\/span><\/p>\n Ok. 9 mln rodak\u00f3w po nachalnej akcji reklamowej wybra\u0142o zamiast ZUS-u Otwarte Fundusze Emerytalne, kt\u00f3rych na rynku mamy ponad 20, w wi\u0119kszo\u015bci w r\u0119kach obcego kapita\u0142u, co przy braku skutecznych zabezpiecze\u0144 prawnych mo\u017ce oznacza\u0107 transfer ogromnych sum poza granice kraju.<\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n ZUS powsta\u0142 w roku 1934. Zlikwidowano go w roku 1955 i ponownie przywr\u00f3cono w 1960 r. Do 1981 roku sk\u0142adka emerytalna wynosz\u0105ca 25% pensji nie wystarcza\u0142a na pokrycie \u015bwiadcze\u0144 i by\u0142a podnoszona do 38% pod koniec lat 80., by w latach 90. si\u0119gn\u0105\u0107 45% wynagrodzenia. W latach 90. ZUS by\u0142 corocznie dofinansowany ze skarbu pa\u0144stwa kwotami, si\u0119gaj\u0105cymi 16 mld nowych z\u0142otych (1995). Zgodnie z analizami, przy utrzymaniu starego systemu, w 2020 roku sk\u0142adka musia\u0142aby wzrosn\u0105\u0107 do 70% wynagrodzenia! Wed\u0142ug prognoz ZUS w latach 2009-2013 na wyp\u0142at\u0119 emerytur mo\u017ce zabrakn\u0105\u0107 od 157 do 265 mld z\u0142otych. Od 2. pa\u017adziernika 2009 r. prezesem firmy jest Zbigniew Derdziuk.<\/span><\/p>\n Ca\u0142y system opiera si\u0119 \u201eumowie pokole\u0144\u201d. Obecnie pracuj\u0105cy (legalnie) wnukowie op\u0142acaj\u0105 ze swych sk\u0142adek emerytury i renty dziadk\u00f3w. Ca\u0142o\u015b\u0107 otrzymywanych przez ZUS sk\u0142adek zu\u017cywana jest natychmiast na koszta w\u0142asne funkcjonowania firmy (najbardziej krytykowane s\u0105 – wznoszenie nowych siedzib i spos\u00f3b wdra\u017cania Kompleksowego Systemu Informatycznego) oraz wyp\u0142aty nale\u017cnych \u015bwiadcze\u0144. Kilka lat temu okaza\u0142o si\u0119, i\u017c ZUS nie przela\u0142 na konta emerytalne milion\u00f3w kobiet sk\u0142adek za urlopy macierzy\u0144skie i wychowawcze w latach 1999-2001, przez co mog\u0105 otrzyma\u0107 one ni\u017csze emerytury. Rada Nadzorcza t\u0142umaczy to b\u0142\u0119dem systemu komputerowego.<\/span><\/p>\n Istniej\u0105 tylko dwie drogi post\u0119powania z ubezpieczeniowym molochem. Mo\u017cna go zlikwidowa\u0107, nie patrz\u0105c na fakt powi\u0119kszenia rzeszy bezrobotnych przez tysi\u0105ce pracownik\u00f3w ZUS-u, powo\u0142uj\u0105c (lub wybieraj\u0105c w drodze przetargu) w jego miejsce prywatne firmy o podobnym profilu. Ka\u017cdy Polak mia\u0142by w\u00f3wczas w\u0142asne konto emerytalne lub rentowe i na nie wp\u0142aca\u0142 sk\u0142adki. W tym momencie wiek odchodzenia z pracy nie stanowi\u0142by specjalnej r\u00f3\u017cnicy, nie musia\u0142a by go te\u017c wcale regulowa\u0107 ustawa sejmowa. Na emerytur\u0119 przechodzi\u0142by ten, kto czu\u0142by si\u0119 zabezpieczony finansowo w stopniu wystarczaj\u0105cym do godziwego \u017cycia. Jeden wcze\u015bniej, drugi p\u00f3\u017aniej, zale\u017cnie od stanu konta.<\/span><\/p>\n Otwarte Fundusze Emerytalne mog\u0142yby pozosta\u0107 w obecnej formie – albo te\u017c ulec przekszta\u0142ceniu. Kwesti\u0105 otwart\u0105 pozostaje problem gwarancji wobec obywateli – prywatne firmy zbyt cz\u0119sto upadaj\u0105. W sytuacji, gdy ubezpieczyciel splajtuje i w dodatku reprezentuje kapita\u0142 obcy \u2013 prawne mo\u017cliwo\u015bci odzyskania z\u0142ot\u00f3wek nie s\u0105 du\u017ce. Tylko gwarancje pa\u0144stwa – polskiego lub reprezentowanego przez firm\u0119 – daj\u0105 pracownikom pewno\u015b\u0107 spokojnej staro\u015bci.<\/span><\/p>\n Drugi wariant zak\u0142ada\u0142by prawdziw\u0105 reform\u0119 systemu ubezpiecze\u0144, nie t\u0119, z jak\u0105 mieli\u015bmy do czynienia z ko\u0144cem lat 90. Nie da si\u0119 ona przeprowadzi\u0107 bez nara\u017cenia reformator\u00f3w na gniew sporej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa, wymaga\u0142a by ona bowiem wykluczenia z systemu ZUS-owskiego tych wszystkich, kt\u00f3rych odpowiednie ustawy uprawniaj\u0105 do przechodzenia na emerytury w wieku lat 45.<\/span><\/p>\n Przy \u015bredniej \u017cycia w Polsce 79,2 roku (kobiety) i 70,6 roku (m\u0119\u017cczy\u017ani) \u2013 nikt z nich nie jest w stanie wypracowa\u0107 do\u017cywotnich \u015bwiadcze\u0144. Czyni\u0105 to inni, pozostaj\u0105cy w stosunku pracy do 65. czy 60. roku \u017cycia. Pr\u00f3cz zbierania na swoj\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 finansuj\u0105 oni spokojne \u201ez\u0142ote lata\u201d wojsku, g\u00f3rnikom czy policji. Do sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej taki system ma si\u0119 nijak, nie zmieniono go jednak po roku 1989 tylko dlatego, i\u017c wcze\u015bniejsze emerytury obejmuj\u0105 resorty istotne dla funkcjonowania pa\u0144stwa. Poza tym (w przeciwie\u0144stwie do innych grup zawodowych) ci emeryci potrafi\u0105 si\u0119 organizowa\u0107 i mog\u0105 stwarza\u0107 realne zagro\u017cenie dla ekipy rz\u0105dowej, kt\u00f3ra odwa\u017cy\u0142aby si\u0119 na radykaln\u0105 zmian\u0119 systemu ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych.<\/span><\/p>\n Trzeba by w\u00f3wczas skierowa\u0107 \u201ewczesnych emeryt\u00f3w\u201d od razu przy zawieraniu pierwszej umowy o prac\u0119 do Otwartych Funduszy Emerytalnych lub prywatnych ubezpieczycieli, do ko\u0144ca stosunku pracy pozbawiaj\u0105c ich mo\u017cliwo\u015bci pobierania sk\u0142adek przez ZUS. ZUS musia\u0142by te\u017c zmieni\u0107 podej\u015bcie do tych rodak\u00f3w, kt\u00f3rzy pracuj\u0105 za granic\u0105 (nieoficjalne szacunki dwukrotnie przewy\u017cszaj\u0105 dane GUS-u, m\u00f3wi\u0105c o 4 \u2013 4,5 miliona polskich emigrant\u00f3w). Tym z nich, kt\u00f3rzy pracuj\u0105 \u201ena czarno\u201d (a jest to gros <\/em>wyje\u017cd\u017caj\u0105cych), nale\u017cy zezwoli\u0107 na dobrowolne sk\u0142adki, w wysoko\u015bci zale\u017cnej nie od widzimisi\u0119 ZUS-u, tylko realnych mo\u017cliwo\u015bci emigracyjnych kieszeni. Tyle, ile w\u0142o\u017c\u0105, tyle b\u0119d\u0105 mogli potem otrzyma\u0107 – jedni mniej, drudzy wi\u0119cej.<\/span><\/p>\n Nie trzeba by\u0107 utytu\u0142owanym ekonomist\u0105, by wyliczy\u0107, i\u017c pa\u0144stwowy ubezpieczyciel stanie si\u0119 w\u00f3wczas firm\u0105 samowystarczaln\u0105 i przy za\u0142o\u017ceniu sprawnego przep\u0142ywu informacji (odpowiedni system komputerowy), uproszczenia procedur, redukcji etat\u00f3w biurowych i zmianie stosunku do petent\u00f3w, kt\u00f3rzy nadal bywaj\u0105 niechcianymi go\u015b\u0107mi – nie b\u0119dzie obci\u0105\u017ca\u0142 bud\u017cetu pa\u0144stwa, czyli nas wszystkich. Tymczasem bowiem opr\u00f3cz sk\u0142adek finansujemy wci\u0105\u017c wszelkiego rodzaju kredyty i dotacje, konieczne, by firma w obecnej postaci mog\u0142a przetrwa\u0107.<\/span><\/p>\n O tym wszystkim doskonale wiedz\u0105 kolejni ministrowie finans\u00f3w. Brak tylko woli dzia\u0142ania. Podobno zreszt\u0105 jednym z warunk\u00f3w przyj\u0119cia Polski do UE by\u0142a likwidacja ZUS-u w przeci\u0105gu 15-20 lat i zast\u0105pienie go firmami prywatnymi. B\u0119d\u0105cymi z zasady w\u0142asno\u015bci\u0105 obywateli kraj\u00f3w \u201estarej\u201d Unii. Je\u015bli rzeczywi\u015bcie takie dictum <\/em>rz\u0105dowi Leszka Millera postawiono, to los molocha jest ju\u017c przes\u0105dzony. Czy do ko\u0144ca w polskim interesie – a, to ju\u017c ca\u0142kiem inna historia. Z pewno\u015bci\u0105 jednak tak\u0105 wersj\u0119 likwidacji ZUS-u b\u0119d\u0105 lansowa\u0107 mass-media<\/em>.<\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n Jerzy K. St\u0119pniewski<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Reforma ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych z l. 90. XX w. przypomnia\u0142a Polakom o niepewnej pozycji monopolisty \u2013 jakim by\u0142 i jest<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-3190","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\n