<\/p>\n
Od wielu lat pocz\u0105tek roku jest kolejnym fina\u0142em Wielkiej Orkiestry \u015awi\u0105tecznej Pomocy. To wa\u017cna akcja, kt\u00f3rej celowo\u015bci nie warto podwa\u017ca\u0107, nie znaczy to jednak, i\u017c nie mo\u017cna zastanowi\u0107 si\u0119 nad \u201eotoczk\u0105\u201d, jej towarzysz\u0105c\u0105. Owa \u201eotoczka\u201d bowiem – zadziwia. W tym roku licytowa\u0107 na rzecz WO\u015aP, mo\u017cna by\u0142o m.in. \u201emo\u017cliwo\u015b\u0107 zostania pilotem F-16\u201d (1), sam Jurek Owsiak rozpocz\u0105\u0142 wielki fina\u0142 akcji, w\u0142a\u015bnie od przelotu my\u015bliwcem do Poznania. W tym dniu pochwa\u0142om dla wojskowych nie by\u0142o zreszt\u0105 ko\u0144ca, za ich wspania\u0142\u0105 postaw\u0119, za ponowne w\u0142\u0105czenie si\u0119 do zbi\u00f3rki oraz aukcji. Dziwne tylko, \u017ce za owymi pochwa\u0142ami, za \u201efajerwerkami\u201d w postaci \u201eprzelotu my\u015bliwcem\u201d, pokazom sprz\u0119tu wojskowego i wszelkim \u201eoch i ech\u201d, nie pod\u0105\u017ca\u0142a cho\u0107by drobna refleksja.<\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n W trakcie tego fina\u0142u jak dot\u0105d, zebrano kwot\u0119 oko\u0142o 36 118 272 z\u0142, rzec mo\u017cna wspaniale, cho\u0107 to nawet nie r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 jednego F-16<\/strong> (2). Czy wobec powy\u017cszego, nie lepiej na przysz\u0142o\u015b\u0107, zamiast wychwala\u0107 wspania\u0142ych pilot\u00f3w, dzielnych \u017co\u0142nierzy o wielkim sercu, nie nam\u00f3wi\u0107 tych dobroczy\u0144c\u00f3w na sprzeda\u017c jednego samolotu? Tak, pomarzy\u0107 mo\u017cna. Zamiast tego jest podziwianie \u201enaszych Jastrz\u0119bi\u201d, podczas kt\u00f3rego nie mo\u017ce, by\u0107 mowy o jakichkolwiek s\u0142owach krytyki wobec wojska. Wydaje si\u0119, i\u017c jednak mog\u0142yby one pa\u015b\u0107 z ust przedstawicieli fundacji, kt\u00f3ra za cel stawia sobie:<\/strong> \u201e(\u2026) dzia\u0142alno\u015b\u0107 w zakresie ochrony zdrowia<\/strong>, polegaj\u0105ca na ratowaniu \u017cycia chorych os\u00f3b, w szczeg\u00f3lno\u015bci dzieci, i dzia\u0142anie na rzecz poprawy stanu ich zdrowia, jak r\u00f3wnie\u017c na dzia\u0142aniu na rzecz promocji zdrowia i profilaktyki zdrowotnej\u201d<\/strong> (3). Czy wobec powy\u017cszego, nie warto by\u0142o zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 wojskowym na ich uporczywy brak zgody na wprowadzenie sta\u0142ego monitoringu ha\u0142asu, generowanego przez F-16? By\u0107 mo\u017ce fundacja, prowadz\u0105ca program powszechnych przesiewowych bada\u0144 s\u0142uchu u noworodk\u00f3w, nie interesuje si\u0119 negatywnym oddzia\u0142ywaniem ha\u0142asu u os\u00f3b doros\u0142ych? Najwyra\u017aniej utrzymanie atmosfery powszechnej szcz\u0119\u015bliwo\u015bci i wielkiego \u015bwi\u0119ta podczas fina\u0142owej zbi\u00f3rki, jest stawiane na pierwszym miejscu. Zapewne to jaka\u015b taktyka, bo ostatecznie brak krytycyzmu zaczyna by\u0107 sta\u0142ym komponentem dzia\u0142a\u0144 WO\u015aP ju\u017c od d\u0142u\u017cszego czasu.<\/span><\/p>\n P<\/em>rzystanek Woodstock<\/em> to festiwal muzyczny, b\u0119d\u0105cy form\u0105 podzi\u0119kowania fundacji wszystkim wolontariuszom i ludziom, wspieraj\u0105cym jej styczniowe, fina\u0142owe dzia\u0142ania. Pocz\u0105tkowo sam festiwal wydawa\u0142 si\u0119 nawi\u0105zywa\u0107 nie tylko nazw\u0105, ale tak\u017ce has\u0142em mu towarzysz\u0105cym (Mi\u0142o\u015b\u0107, Przyja\u017a\u0144, Muzyka<\/em>) do oryginalnego Festiwalu Woodstock<\/em> z 1969. Historyczny ameryka\u0144ski festiwal by\u0142 niew\u0105tpliwie \u015bwi\u0119tem kontrkultury, impreza Jurka Owsiaka raczej nie aspiruje nawet do takiego miana. Has\u0142o festiwalu szybko uzupe\u0142niono o dodatkowe akcenty – stop przemocy<\/em>, stop narkotykom<\/em>. Je\u015bli nieoficjalnym symbolem ameryka\u0144skiego Woodstocku sta\u0142 si\u0119 li\u015b\u0107 konopi indyjskiej, podobnie jak brak interwencji s\u0142u\u017cb policyjnych, a dok\u0142adniej rezygnacja z antynarkotykowej krucjaty w trakcie koncert\u00f3w – \u201epolski Woodstock\u201d stanowi wr\u0119cz idealne przeciwie\u0144stwo. Patrole policji i celnik\u00f3w z psami od lat witaj\u0105 m\u0142odzie\u017c jad\u0105c\u0105 na festiwal ju\u017c na peronach kolejowych, traktuj\u0105c wszystkich jako potencjalnych przest\u0119pc\u00f3w. Na terenie samego festiwalu r\u00f3wnie\u017c nie brakuje ochroniarzy oraz \u201etajniak\u00f3w\u201d. C\u00f3\u017c wolno\u015b\u0107 wolno\u015bci\u0105, ale wida\u0107 w ograniczonym zakresie. Znamienna jest te\u017c konieczno\u015b\u0107 uzyskiwania akredytacji przez dziennikarzy, mimo, i\u017c jest to impreza masowa, gdzie \u017cadne akredytacje nie powinny by\u0107 wymagane. Dzia\u0142anie to s\u0142u\u017cy g\u0142ownie dbaniu o odpowiednie sformatowanie przekazu dotycz\u0105cego Przystanku<\/em>, impreza bowiem by\u0142a wielokrotnie atakowana, g\u0142ownie przez media katolickie i prawicowe. Id\u0105c wi\u0119c w kierunku polityki \u201erepresyjnej\u201d, a nie\u00a0 w stron\u0119 \u201ewolno\u015bci s\u0142owa\u201d, organizatorzy zadbali o mo\u017cliwo\u015b\u0107 odmawiania akredytacji, jednocze\u015bnie robi\u0105c wiele, by zjedna\u0107 sobie przychylno\u015b\u0107 najwi\u0119kszych medi\u00f3w. Nie by\u0142o to trudne, zw\u0142aszcza od momentu uruchomienia na festiwalu Akademii Sztuk Przepi\u0119knych. To w\u0142a\u015bnie tu w ramach prowadzonych wyk\u0142ad\u00f3w i spotka\u0144, uczestnicy festiwalu, mogli zapozna\u0107 si\u0119 z pogl\u0105dami takich guru \u201ekontrkultury\u201d jak Rzecznik Praw Obywatelskich dr Janusz Kochanowski, ojciec terapii szokowej i prywatyzacji Leszek Balcerowicz, czy znany dziennikarz i piewca neoliberalizmu Tomasz Lis. To oczywi\u015bcie nie wszyscy znamienici go\u015bcie Akademii, jednak jasno daje si\u0119 wyczu\u0107, \u017ce obecno\u015b\u0107 cho\u0107by tych wymienionych go\u015bci powinien wzbudzi\u0107 w uczestnikach jak i organizatorach pewien dysonans poznawczy. Jak bowiem konserwatywny RPO pan Kochanowski, s\u0142awny z takich cytat\u00f3w jak: \u201eIstnieje zwi\u0105zek mi\u0119dzy homoseksualizmem a pedofili\u0105 – pedofile to w wielkiej cz\u0119\u015bci w\u0142a\u015bnie homoseksuali\u015bci.\u201d (4) czy \u201eNie lubi\u0119 feministek, bo one nie lubi\u0105 kobiet. Feministki to kobiety niespe\u0142nione w normalnych rolach.\u201d (5); pasuje do m\u0142odzie\u017cowego festiwalu s\u0142awi\u0105cego mi\u0142o\u015b\u0107 i tolerancj\u0119? Co, odpowiedzialny za polsk\u0105 prywatyzacj\u0119 w ramach swoistej terapii szokowej (6), Leszek Balcerowicz ma do powiedzenia m\u0142odym osobom, uciekaj\u0105cym przed wizj\u0105 bezrobocia w kraju, czy mog\u0105cym uczestniczy\u0107 w imprezie takiej jak Przystanek Woodstock<\/em>, g\u0142ownie dlatego, \u017ce wst\u0119p na ni\u0105 jest bezp\u0142atny? Podobnie dziwi\u0107 mo\u017ce obecno\u015b\u0107 Tomasz Lisa, kt\u00f3ry s\u0142ynie przecie\u017c nie tylko z uwielbienia dla neoliberalizmu, ale te\u017c wojennej krucjaty USA, wida\u0107 symbol pacyfki<\/em>, wpisany w nazw\u0119 festiwalu, to tylko kolejny znak firmowy. Za t\u0105 ostatni\u0105 tez\u0105, przemawia tak\u017ce obecno\u015b\u0107 wojska na festiwalu. \u017bo\u0142nierze nie tylko prezentuj\u0105 \u201epacyfistom\u201d nowoczesny sprz\u0119t wojskowy, czy cz\u0119stuj\u0105 tradycyjn\u0105 groch\u00f3wk\u0105, w zwi\u0105zku z uzawodowieniem armii, trwa te\u017c intensywna agitacja ewentualnych rekrut\u00f3w. Jak s\u0142usznie zauwa\u017cy\u0142 pewien lewicowy publicysta:<\/span><\/p>\n \u201e<\/strong>W przysz\u0142ym roku proponuj\u0119, aby pan Owsiak w ramach ci\u0119cia koszt\u00f3w (w ko\u0144cu to jeden ze skutk\u00f3w prywatyzacji, a i mo\u017ce dodatkowo pom\u00f3c w dobie kryzysu) bardziej skondensowa\u0142 imprez\u0119. Krisznowcy powinni rozdawa\u0107 jedzenie z wojskowych transporter\u00f3w opancerzonych, a Wa\u0142\u0119sa przemawia\u0107 w tym samym czasie, stoj\u0105c w wie\u017cyczce. T\u0142o muzyczne stanowiliby satani\u015bci, \u015bpiewaj\u0105cy metalowe teksty o Bogu na Przystanku Jezus<\/em>. Marek Borowski (czy jak si\u0119 nazywa obecny przewodnicz\u0105cy SdPL) i jego m\u0142odzie\u017c zachwalaliby koszulki z Che Guevar\u0105, a ksi\u0119\u017ca spowiadaj\u0105cy na Przystanku Jezus<\/em> cz\u0119stowali jointami<\/em> i piwem.\u201d (7)<\/span><\/p>\n W<\/strong>arto zwr\u00f3ci\u0107 w tym miejscu uwag\u0119 na swoist\u0105 przemian\u0119 samego Jurka Owsiaka. W 2004 r. Owsiak protestowa\u0142, razem z antyglobalistami, anarchistami, lewicowcami i ekologami, przeciw Europejskiemu Forum Gospodarczemu. Dzi\u015b za to sam uczestniczy w takich spotkaniach neolibera\u0142\u00f3w, jak Forum Ekonomiczne w Krynicy. Mimo, i\u017c do niedawna by\u0142 zagorza\u0142ym krytykiem, teraz coraz przychylniej wypowiada si\u0119 o prywatyzacji szpitali (8). Oczywi\u015bcie przy du\u017cej dozie sympatii dla organizatora WO\u015aP, mo\u017cna uzna\u0107, \u017ce takie zbli\u017cenie do pogl\u0105d\u00f3w establishmentu<\/em>, jest tylko swoistym wybiegiem. Kto wie, je\u015bli pan Owsiak widzi, i\u017c jeden telefon Baracka Obamy do Donalda Tuska, gwarantuje, \u017ce ten drugi wysy\u0142a do Afganistanu dodatkowych 600 polskich \u017co\u0142nierzy (9), liczy na podobnie szybkie dzia\u0142anie premiera w sprawach s\u0142u\u017cby zdrowia? Czy je\u015bli dowiadujemy o instalacji, mimo kryzysu, najnowocze\u015bniejszej w Europie tarczy przeciw wrogim okr\u0119tom – program wart 420 mln z\u0142 (10) – a, w tym samym czasie s\u0142yszy si\u0119 o kolejnym zamieszaniu, zwi\u0105zanym z Narodowym Funduszem Zdrowia i rzekomym utrudnianiu dost\u0119pu do niekt\u00f3rych bada\u0144 i zabieg\u00f3w, w\u00f3wczas mo\u017cemy pomarzy\u0107, by takie kwoty przeznaczane by\u0142y na spo\u0142eczny cel<\/strong>. I mo\u017ce to jest r\u00f3wnie\u017c marzenie Jurka Owsiaka?<\/span><\/p>\n Wypada jednak rozwa\u017cy\u0107 tak\u017ce inn\u0105 hipotez\u0119; wydaje si\u0119 ona zreszt\u0105 lepiej wyja\u015bnia\u0107 funkcjonowanie wi\u0119kszo\u015bci organizacji pozarz\u0105dowych (NGO<\/em>, non-governmental organization<\/em>). Wystarczy sobie bowiem zda\u0107 spraw\u0119 z mechanizm\u00f3w, kt\u00f3re pozbawiaj\u0105 tzw. trzeci sektor niezale\u017cno\u015bci. Istotna b\u0119dzie tu cho\u0107by sprawa pozyskiwania \u015brodk\u00f3w finansowych. Konkurencja w obszarze ich pozyskiwania jest ogromna, a sama mo\u017cliwo\u015b\u0107 otrzymania grant\u00f3w jest obwarowana wieloma obostrzeniami. Po co wi\u0119c NGO<\/em> maj\u0105 utrudnia\u0107 sobie funkcjonowanie, wzbudzaj\u0105c kontrowersje u ewentualnych darczy\u0144c\u00f3w, czy ryzykuj\u0105c, \u017ce nie spe\u0142ni\u0105 wymaga\u0144 zawartych w danym programie przyznaj\u0105cym dotacje? Zwyci\u0119\u017ca konformizm. Identyczna zasada przek\u0142ada si\u0119 na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 i pozyskiwanie \u015brodk\u00f3w z bud\u017cetu pa\u0144stwa czy wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z lokalnym samorz\u0105dem. Im wi\u0119ksza akceptacja systemu, tym \u0142atwiej pozyska\u0107 od niego wsparcie – logiczne. Dodatkowo, je\u015bli NGO<\/em> stara si\u0119 pozyskiwa\u0107 \u015brodki na swoje dzia\u0142ania, musi mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 przekazywania informacji o swoich celach i dzia\u0142aniach. Pojawia si\u0119 wi\u0119c konieczno\u015b\u0107 dobrej wsp\u00f3\u0142pracy z mediami. Nie ma chyba potrzeby wyja\u015bnia\u0107, i\u017c ci, kt\u00f3rzy kontestuj\u0105 rozwi\u0105zania systemowe, w kt\u00f3re IV w\u0142adza medi\u00f3w tak doskonale si\u0119 wpisuje, na \u201edobr\u0105 pras\u0119\u201d liczy\u0107 nie mog\u0105. \u015arodki, o jakie staraj\u0105 si\u0119 NGO\u2019sy<\/em>, s\u0105 warte popadania w taki konformizm. Dzi\u015b nawet firmy \u201eoszcz\u0119dzaj\u0105ce\u201d na podwy\u017ckach dla pracownik\u00f3w, czy nagminnie \u0142ami\u0105ce ich prawa, s\u0105 gotowe wspiera\u0107 akcje charytatywne i wszelakie dzia\u0142ania \u201epro-spo\u0142eczne\u201d, kt\u00f3re mog\u0105 zapewni\u0107 im dobr\u0105 public relations<\/em> (11). Dodatkowo same zaanga\u017cowanie w dzia\u0142alno\u015b\u0107 organizacji pozarz\u0105dowych podlega swoistej degradacji, degradacji, jaka dobrze wpisuje si\u0119 w za\u0142o\u017cenia kapitalizmu. Wolontariusze to najcz\u0119\u015bciej \u201etania si\u0142a robocza\u201d, pracuj\u0105 za darmo na tych cz\u0142onk\u00f3w organizacji, kt\u00f3rych pozycja jest lepsza, pozwala na samodzielne realizacje projekt\u00f3w, gwarantuj\u0105cych wyp\u0142at\u0119 \u201epensji\u201d dla danego koordynatora projektu. Maluczcy musz\u0105 si\u0119 stara\u0107 i czeka\u0107 na swoj\u0105 kolej, wspinaj\u0105c si\u0119 po hierarchicznej drabinie. Liczy si\u0119 bowiem kariera i zysk, st\u0105d wolontariat w fundacji czy stowarzyszeniu, stanowi nierzadko uzupe\u0142nienie do CV, maj\u0105ce za\u015bwiadcza\u0107 o zaanga\u017cowaniu przysz\u0142ego pracownika i tym samym zwi\u0119ksza\u0107 jego \u201eatrakcyjno\u015b\u0107 na rynku\u201d. Dodatkowo utworzenie stowarzyszenia czy fundacji, bywa traktowane jak spos\u00f3b na \u201ew\u0142asny biznes\u201d. Jak grzyby po deszczu powstaj\u0105 wi\u0119c podmioty, stanowi\u0105ce rodzaj \u201efirm\u201d, opartych na samozatrudnieniu, specjalizuj\u0105ce si\u0119 w prowadzeniu wszelakich \u201eszkole\u0144\u201d i pozyskiwaniu dotacji (12). Poczucie misji, oddanie sprawie, jest w takim modelu dzia\u0142ania zupe\u0142nie niewskazane.<\/span><\/p>\n Przedstawiciele NGO\u2019s-\u00f3w<\/em> zdaj\u0105 si\u0119 sta\u0107 w rozkroku. Jedn\u0105 nog\u0105 w strefie deklarowanej niezale\u017cno\u015bci, drug\u0105 w samym centrum systemu. Potrafi\u0105 by\u0107 jednocze\u015bnie \u201elekiem\u201d na niewydolno\u015bci aparatu pa\u0144stwowego, jak i no\u015bnikiem \u201echoroby\u201d w postaci ideologii oraz id\u0105cymi za ni\u0105 dzia\u0142aniami, maj\u0105cymi podwa\u017ca\u0107 zasadno\u015b\u0107 pewnych zada\u0144 pa\u0144stwa. Z jednej strony wyr\u0119czanie pomocy spo\u0142ecznej pa\u0144stwa, cho\u0107by w postaci organizacji \u015bwietlic \u015brodowiskowych dla dzieci z ubogich i niewydolnych wychowawczo \u015brodowisk. Z drugiej podwa\u017canie konieczno\u015bci wyp\u0142acania np. zasi\u0142k\u00f3w dla bezrobotnych, a w zamian promowanie ca\u0142ego cyklu szkole\u0144 bezrobotnych, nie daj\u0105cych najcz\u0119\u015bciej \u017cadnej gwarancji przysz\u0142ego zatrudnienia. Takie przyk\u0142ady mo\u017cna mno\u017cy\u0107. Wida\u0107 stanie w rozkroku jest dla niekt\u00f3rych wygodne.<\/span><\/p>\n Tak du\u017ca i powszechnie szanowana fundacja jak WO\u015aP, podlega wyra\u017anie podobnym zale\u017cno\u015bciom; ze wzgl\u0119du na skal\u0119 dzia\u0142ania s\u0105 one w jej przypadku chyba jeszcze bardziej widoczne. Czy namawiam w tym miejscu do bojkotu trzeciego sektora i jego dzia\u0142a\u0144? Nie jest to moim priorytetem, bardziej zale\u017cy mi na tym, by dalej samodzielnie analizowa\u0107 jego ograniczenia, tak by m\u00f3c wyci\u0105ga\u0107 z nich wnioski. Wydaje si\u0119 bowiem, \u017ce najwi\u0119kszym problemem staje si\u0119 uznanie, i\u017c r\u00f3wnie\u017c w obszarach, kt\u00f3re swoim zasi\u0119giem dzia\u0142ania obejmuj\u0105 NOG\u2019sy<\/em>, obowi\u0105zuje tak propagowany przez neolibera\u0142\u00f3w slogan – There is no alternative<\/em>.<\/strong><\/strong><\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n \u0141ukasz Weber<\/span><\/strong><\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Przypisy:<\/strong><\/p>\n (1) http:\/\/aukcje.wosp.org.pl\/show_item.php?item=300622<\/a> [12.01.10];<\/p>\n (2) Cena jednego samolotu bez uzbrojenia to ok. 42 mln dolar\u00f3w;<\/p>\n (3) http:\/\/www.wosp.org.pl\/fundacja;<\/p>\n (4)\u00a0 \u201eFakt\u201d, 28. maja 2005, s. 2 (debata o pedofilii);<\/p>\n (5) 24.09.2009, \u201eKropka nad i\u201d w TVN<\/a>24;<\/p>\n (6) O \u201eprywatyzacji\u201d i transformacji, zapewnionej m.in. przez Balcerowicza – zob.: J.Tittenbrum, Z deszczu pod rynn\u0119. Meandry polskiej prywatyzacji<\/em>, t.1-4, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Pozna\u0144 2008 r.; T. Kowalik, www.PolskaTransformacja.pl<\/em><\/strong>, Wydawnictwo <\/strong>MUZA, Warszawa 2009 r.;<\/p>\n (7) Piotr Ciszewski, Pomieszanie z por\u0105baniem<\/em>, http:\/\/www.lewica.pl\/blog\/ciszewski\/19834\/<\/a> [12.01.10];<\/p>\n (8) XVII Fina\u0142 WO\u015aP – wywiad z Jerzym Owsiakiem http:\/\/www.niepelnosprawni.pl\/ledge\/x\/34553<\/a> ; http:\/\/www.dziennik.pl\/multimedia\/article318421\/Pytajnik_DZIENNIKA_Jurek_Owsiak_o_prywatyzacji_szpitali.html<\/a> [12.01.10];<\/p>\n (9) http:\/\/www.rp.pl\/artykul\/68342,401434_Premier__Dodatkowi_zolnierze_skroca_afganska_misje.html<\/a> [12.01.10];<\/p>\n (10)\u00a0 Tarcza b\u0119dzie broni\u0107 polskiego wybrze\u017ca<\/em>, http:\/\/www.rp.pl\/artykul\/84379,414654_Tarcza_bedzie_bronic_polskiego_wybrzeza.html<\/a> [12.01.10];<\/p>\n (11)\u00a0 Bezinteresowny sponsoring\u2026?<\/em> http:\/\/www.faczestochowa.bzzz.net\/index.php?option=com_content&view=article&id=68:bezinteresowny-sponsoring&catid=45:archwium&Itemid=1<\/a> [12.01.10];<\/p>\n