<\/p>\n
\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n Traktat O trojim lidu<\/em> powsta\u0142 oko\u0142o 1425 roku. Ze wzgl\u0119du nie tylko na warto\u015b\u0107 merytoryczn\u0105, ale tak\u017ce na jego walory stylistyczno-formalne utw\u00f3r ten jest uwa\u017cany za najwi\u0119ksze dokonanie Chel\u010dickiego w pierwszym okresie jego tw\u00f3rczo\u015bci[2]<\/a>. Traktat jest adresowany do nie wymienionego z imienia ksi\u0119dza taboryckiego. Chodzi najprawdopodobniej o Markolda ze Zbraslavic[3]<\/a>. O trojim<\/em> lidu<\/em> stanowi rozw\u00f3j koncepcji i pogl\u0105d\u00f3w, dotycz\u0105cych tripartitio<\/em>, zarysowanych przez Chel\u010dickiego w traktacie O c\u00edrkvi svat\u00e9<\/em>. Autor na wst\u0119pie zaznacza, \u017ce swoj\u0105 uwag\u0119 skoncentruje na problematyce w\u0142adzy \u015bwieckiej. Motywuje to tym, i\u017c problematyka dotycz\u0105ca kleru i ludu jest adresatowi traktatu znana, w zwi\u0105zku z czym nie ma potrzeby, by si\u0119 nad tym rozwodzi\u0142[4]<\/a>. Na pocz\u0105tku swych rozwa\u017ca\u0144 Chel\u010dicki wymienia g\u0142\u00f3wne znamiona w\u0142adzy. Wed\u0142ug czeskiego my\u015bliciela g\u0142\u00f3wnym atrybutem w\u0142adzy \u015bwieckiej jest si\u0142a, a co za tym idzie przemoc[5]<\/a>. I w\u0142a\u015bnie fakt, \u017ce w celu utrzymania porz\u0105dku spo\u0142ecznego w\u0142adza \u015bwiecka pos\u0142uguje si\u0119 przemoc\u0105, jest dla Chel\u010dickego argumentem przeciwko istniej\u0105cemu ustrojowi spo\u0142ecznemu. <\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n Charakterystyczne dla Czecha jest w\u0142a\u015bnie to, i\u017c sprzeciw przeciwko w\u0142adzy \u015bwieckiej wynika z kategorycznego odrzucenia i pot\u0119pienia przemocy. Porz\u0105dkowi ziemskiemu, na kt\u00f3rego stra\u017cy stoi w\u0142adza \u015bwiecka maj\u0105ca do dyspozycji aparat represji, bez jakiego nie by\u0142aby w stanie utrzyma\u0107 w ryzach spo\u0142ecze\u0144stwa – Chel\u010dicki przeciwstawia porz\u0105dek Chrystusowy, oparty na mi\u0142o\u015bci i cnocie[6]<\/a>. Czech negatywnie ocenia Ko\u015bci\u00f3\u0142. Uwa\u017ca on, \u017ce kryzys Ko\u015bcio\u0142a zapocz\u0105tkowa\u0142o przyj\u0119cie przez papie\u017ca Sylwestra I donacji Konstantyna. Wydarzenie to wed\u0142ug Chel\u010dickiego spowodowa\u0142o, i\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 sta\u0142 si\u0119 pot\u0119g\u0105 \u015bwieck\u0105, troszcz\u0105c\u0105 si\u0119 o ziemskie panowanie. Oddali\u0142o go to znacznie od jego pierwotnego powo\u0142ania, kt\u00f3rym by\u0142o wprowadzanie porz\u0105dku chrystusowego na ziemi. Piotr ocenia r\u00f3wnie\u017c negatywnie fakt nawr\u00f3cenia Konstantyna. Twierdzi on, \u017ce chrzest cesarza rzymskiego spowodowa\u0142 ska\u017cenie chrze\u015bcija\u0144stwa przez poga\u0144stwo[7]<\/a>. Podobnie jak w traktacie O c\u00edrkvi svat\u00e9<\/em> negatywnie ocenia Chel\u010dicki ksi\u0119\u017cy. Uwa\u017ca, i\u017c zaprzedali si\u0119 oni bogactwu. Ksi\u0119\u017ca b\u0142ogos\u0142awi\u0105 najbogatszych, poniewa\u017c dzi\u0119ki nim \u017cyj\u0105 dostatnio[8]<\/a>. Czech ma powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, czy zwierzchnictwo w\u0142adzy \u015bwieckiej nad Ko\u015bcio\u0142em jest zgodne z wol\u0105 bo\u017c\u0105[9]<\/a>. <\/span><\/p>\n Kontynuuj\u0105c ten w\u0105tek Chel\u010dicki przewiduje, jaka na jego wyw\u00f3d b\u0119dzie odpowied\u017a adresata traktatu. Piotr przypuszcza, \u017ce w celu usprawiedliwienia podleg\u0142o\u015bci chrze\u015bcijan w\u0142adzy \u015bwieckiej, odwo\u0142a si\u0119 on do autorytetu \u015bw. Paw\u0142a, kt\u00f3ry rzekomo mia\u0142 uznawa\u0107 zasad\u0119 podleg\u0142o\u015bci chrze\u015bcijan w\u0142adzy \u015bwieckiej, pochodz\u0105cej od Boga[10]<\/a>. Chel\u010dicki uwa\u017ca, i\u017c odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do s\u0142\u00f3w \u015bw. Paw\u0142a na temat w\u0142adzy \u015bwieckiej trzeba mie\u0107 na wzgl\u0119dzie okoliczno\u015bci, w jakich one pad\u0142y. Czeski my\u015bliciel podkre\u015bla, \u017ce owe s\u0142owa by\u0142y przede wszystkim adresowane do wiernych w Rzymie, b\u0119d\u0105cych poddanymi cesarza. \u015aw. Pawe\u0142 musia\u0142 wi\u0119c dostosowa\u0107 sw\u0105 nauk\u0119 do o odbiorc\u00f3w, by zwi\u0119kszy\u0107 prawdopodobie\u0144stwo jej przyj\u0119cia. Chel\u010dicki wskazuje r\u00f3wnie\u017c na to, i\u017c aposto\u0142 nawo\u0142uje do pos\u0142usze\u0144stwa wobec w\u0142adzy \u015bwieckiej, ale nie w\u0142adzy u\u015bwi\u0119conej przez Boga, lecz pochodzenia poga\u0144skiego[11]<\/a>. Mo\u017cna w tym miejscu przywo\u0142a\u0107 s\u0142owa samego Chrystusa: \u201eOddajcie wi\u0119c cesarzowi co jest cesarza, a Bogu to, co Boskie.\u201d[12]<\/a> Chel\u010dicki podkre\u015bla, \u017ce \u015bw. Pawe\u0142 swym autorytetem nie ustanawia w\u0142adzy \u015bwieckiej, kt\u00f3rej mieli by podlega\u0107 chrze\u015bcijanie, a jedynie namawia do pos\u0142usze\u0144stwa ju\u017c istniej\u0105cym strukturom. Ale nale\u017cy zastrzec, \u017ce odnosi si\u0119 to przede wszystkim do tych chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy wcze\u015bniej z racji swego urodzenia tym strukturom podlegali. Czeski my\u015bliciel wskazuje na to, i\u017c wielki aposto\u0142 namawia do pos\u0142usze\u0144stwa wobec dobrych i sprawiedliwych nakaz\u00f3w i posuni\u0119\u0107 w\u0142adzy[13]<\/a>. Mo\u017cna za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce spos\u00f3b my\u015blenia \u015bw. Paw\u0142a jest bliski samemu Chel\u010dickiemu, kt\u00f3ry by\u0142 daleki od akceptacji w\u0142adzy \u015bwieckiej. Nale\u017cy w tym miejscu po\u015bwi\u0119ci\u0107 uwag\u0119 sposobowi my\u015blenia Che\u010dickiego. <\/span><\/p>\n Bez zbytniej przesady mo\u017cna stwierdzi\u0107, i\u017c tok rozumowania czeskiego my\u015bliciela jest niezbyt odleg\u0142y od wsp\u00f3\u0142czesnego my\u015blenia krytycznego. Mo\u017cna to zauwa\u017cy\u0107, gdy zwraca on uwag\u0119 na to, w jakich warunkach historycznych \u015bw. Pawe\u0142 formu\u0142owa\u0142 swe nauki. Troska o nie pope\u0142nianie anachronizm\u00f3w wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie jest czym\u015b zwyczajnym, ale sytuacja wygl\u0105da\u0142a zgo\u0142a odmiennie, gdy Chel\u010dicki pisa\u0142 sw\u00f3j traktat. W dalszym ci\u0105gu swojego tekstu Piotr polemizuje z koncepcj\u0105 tr\u00f3jpodzia\u0142u, zawart\u0105 w Dialogu<\/em> Wiklefa. Anglik dzieli spo\u0142ecze\u0144stwo w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: w\u0142adza \u015bwiecka symbolizuje bosk\u0105 natur\u0119 Chrystusa i ma za zadanie obron\u0119 dw\u00f3ch pozosta\u0142ych stan\u00f3w. Kler wyobra\u017ca cz\u0142owiecze\u0144stwo Chrystusa i ma go na\u015bladowa\u0107 w ub\u00f3stwie, pracy i cierpliwo\u015bci. Lud natomiast symbolizuje cielesno\u015b\u0107 Jezusa[14]<\/a>. Chel\u010dicki ma powa\u017cne zastrze\u017cenia, co do s\u0142uszno\u015bci takiego usprawiedliwienia i wyt\u0142umaczenia tripartitio<\/em>. Dokonuje on wnikliwej analizy koncepcji Wiklefa i wykazuje jej niesp\u00f3jno\u015b\u0107 oraz nielogiczno\u015b\u0107. Czech zwraca uwag\u0119 na to, \u017ce ksi\u0119\u017ca, reprezentuj\u0105cy cz\u0142owiecz\u0105 natur\u0119 Chrystusa, powinni go na\u015bladowa\u0107 w jego cierpliwo\u015bci i pokorze. Podaje tu konkretny przyk\u0142ad. Mo\u017ce zdarzy\u0107 si\u0119 tak, i\u017c ksi\u0105dz g\u0142osz\u0105cy s\u0142owo Bo\u017ce trafi do z\u0142ych ludzi. Je\u017celi ci ludzie b\u0119d\u0105 chcieli pobi\u0107 kap\u0142ana, wyszydzi\u0107 go, lub wyrz\u0105dzi\u0107 mu jak\u0105\u015b inn\u0105 krzywd\u0119, a w\u0142adza \u015bwiecka (symbolizuj\u0105ca Bosk\u0105 Natur\u0119 Zbawiciela) wype\u0142niaj\u0105c sw\u00f3j obowi\u0105zek obrony kleru i ludu im na to nie pozwoli, to \u00f3w kap\u0142an nie wype\u0142ni swojego obowi\u0105zku[15]<\/a>. Pojawia si\u0119 tu wi\u0119c ewidentna kolizja pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnym stanami i ich powo\u0142aniem. <\/span><\/p>\n Kontynuuj\u0105c t\u0119 refleksj\u0119, Chel\u010dicki wskazuje na niekonsekwencj\u0119 ksi\u0119\u017cy. Z jednej strony zach\u0119caj\u0105 oni w\u0142adz\u0119 \u015bwieck\u0105 do obrony kap\u0142an\u00f3w i ludu, a z drugiej nawo\u0142uj\u0105 lud do wyrzecze\u0144 i cierpliwo\u015bci. Piotr chc\u0105c podkre\u015bli\u0107 nonsensowno\u015b\u0107 tak sprzecznej nauki por\u00f3wnuje ksi\u0119\u017cy do kogo\u015b, kto zakazuje piekarzom pieczenia chleba, natomiast ludziom nakazuje je\u015b\u0107 chleb[16]<\/a>. W\u0142adza \u015bwiecka ma zwalcza\u0107 z\u0142o przemoc\u0105, a ksi\u0119\u017ca maj\u0105 grzesznik\u00f3w nawraca\u0107 i przybli\u017ca\u0107 do mi\u0142o\u015bci Bo\u017cej[17]<\/a>. Sprzeczno\u015b\u0107 ta jest nie do przezwyci\u0119\u017cenia. Chel\u010dicki stara si\u0119 wyja\u015bni\u0107 te\u017c nieporozumienie zwi\u0105zane z niew\u0142a\u015bciw\u0105 – jego zadaniem – interpretacj\u0105 przytoczonego ju\u017c wy\u017cej fragmentu Pierwszego listu \u015bw. Paw\u0142a Aposto\u0142a do Koryntian<\/em>[18]<\/a>. Piotr podkre\u015bla, \u017ce aposto\u0142 nie wspomina o urz\u0119dach ziemskich. Jego wypowied\u017a odnosi si\u0119 do problematyki duchowej. Uwa\u017ca on, i\u017c nie ma \u017cadnego powodu, by w s\u0142owach \u015bw. Paw\u0142a dopatrywa\u0107 si\u0119 usprawiedliwienia tr\u00f3jpodzia\u0142u. Nale\u017cy w tym miejscu odnie\u015b\u0107 si\u0119 to do koncepcji \u201eKo\u015bcio\u0142a \u015awi\u0119tego\u201d. Husyci przez to poj\u0119cie rozumieli grono ludzi wybranych do zbawienia. W takim te\u017c kszta\u0142cie akceptuje to sformu\u0142owanie Chel\u010dicki. Konsekwencj\u0105 takiej definicji \u201eKo\u015bcio\u0142a \u015awi\u0119tego\u201d by\u0142o prze\u015bwiadczenie, \u017ce nikt nie mo\u017ce by\u0107 pewien niczyjej predestynacji, i\u017c istniej\u0105ca na ziemi wsp\u00f3lnota nie ma nic wsp\u00f3lnego z \u201eKo\u015bcio\u0142em \u015awi\u0119tym\u201d[19]<\/a>. <\/span><\/p>\n Wojciech Iwa\u0144czak wskazuje na to, \u017ce ta interpretacja by\u0142a poddawana wielu modyfikacjom. Zosta\u0142a mi\u0119dzy innymi podj\u0119ta pr\u00f3ba upraktycznienia koncepcji \u201eKo\u015bcio\u0142a \u015awi\u0119tego\u201d. Uwa\u017cano wi\u0119c, i\u017c o predestynacji decyduje cnota, a porz\u0105dek spo\u0142eczny mo\u017cna uznawa\u0107 za to\u017csamy z \u201eKo\u015bcio\u0142em \u015awi\u0119tym\u201d[20]<\/a>. Takie uj\u0119cie problemu jest dla Chel\u010dickiego nie do przyj\u0119cia. Uwa\u017ca on, \u017ce uto\u017csamianie \u201eKo\u015bcio\u0142a \u015awi\u0119tego\u201d b\u0119d\u0105cego wsp\u00f3lnot\u0105 wybranych, ciesz\u0105cych si\u0119 mi\u0142o\u015bci\u0105 Ducha \u015awi\u0119tego, z tr\u00f3jpodzia\u0142em spo\u0142ecznym – b\u0119d\u0105cym tworem ludzkim, w kt\u00f3rym rz\u0105dzi przemoc\u0105 w\u0142adza \u015bwiecka – jest zupe\u0142nie nieuzasadnione[21]<\/a>. Czeski my\u015bliciel podkre\u015bla, \u017ce poga\u0144ska struktura, jak\u0105 jest tripartitio<\/em> nie mo\u017ce by\u0107 uto\u017csamiana z \u201eKo\u015bcio\u0142em \u015awi\u0119tym\u201d. Chel\u010dicki wyra\u017anie wskazuje na to, i\u017c s\u0142owa \u015bw. Paw\u0142a odnosz\u0105 si\u0119 do cia\u0142a Chrystusa i \u017ce wi\u0105zanie ich z organizacj\u0105 spo\u0142eczn\u0105, jak\u0105 jest tripartitio <\/em>staje si\u0119 nieuprawnione[22]<\/a>.<\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n ZAKO\u0143CZENIE<\/strong><\/span><\/p>\n \u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n Niew\u0105tpliwie pogl\u0105dy Piotra Chel\u010dickiego wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 na tle epoki, w kt\u00f3rej powsta\u0142y. Nale\u017cy jednak zdecydowanie podkre\u015bli\u0107, w celu unikni\u0119cia niebezpiecze\u0144stwa anachronizmu, \u017ce Chel\u010dicki by\u0142 my\u015blicielem na wskro\u015b religijnym, przesi\u0105kni\u0119tym g\u0142\u0119bok\u0105 i gorliw\u0105 wiar\u0105. I to w\u0142a\u015bnie wiara stanowi genez\u0119 jego \u015bmia\u0142ych i powszechnie nie zrozumianych przez wsp\u00f3\u0142czesnych pogl\u0105d\u00f3w. Punktem wyj\u015bcia dla Piotra by\u0142 jego kategoryczny sprzeciw wobec wszelkiej przemocy. Zrozumia\u0142e jest, i\u017c sprzeciw ten musia\u0142 poci\u0105ga\u0107 za sob\u0105 niech\u0119\u0107, czy nawet wrogo\u015b\u0107 wobec w\u0142adzy \u015bwieckiej. <\/span><\/p>\n Chel\u010dicki w swych pismach ch\u0119tnie odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 do pocz\u0105tk\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwa. Cz\u0119sto przytacza\u0142 np. s\u0142owa aposto\u0142\u00f3w, pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c sformu\u0142owaniem \u201eporz\u0105dek Chrystusowy\u201d, kt\u00f3ry mo\u017cna interpretowa\u0107 jako pierwotny Ko\u015bci\u00f3\u0142 (nie jest to jedyna wyk\u0142adnia tego sformu\u0142owania). Nale\u017cy w tym miejscu przytoczy\u0107 s\u0142owa jednego z najbardziej znanych teoretyk\u00f3w anarchizmu Piotra Kropotkina: [\u2026]W chrze\u015bcija\u0144stwie, wyl\u0119g\u0142em w Judei za Augusta Cezara i bunt<\/em> podnosz\u0105cem przeciwko prawu rzymskiemu, rz\u0105dowi rzymskiemu i obyczajowi rzymskiemu (a raczej przeciwko nieobyczajno\u015bci rzymskiej), tkwi w wielkiej mierze pierwiastek anarchistyczny. Lecz stopniowo przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w ruch natury czysto-ko\u015bcielnej, kt\u00f3ry wzorowa\u0142 si\u0119 na religii \u017cydowskiej i Rzymie cesarskim, wyrzek\u0142 si\u0119 swej tre\u015bci anarchistycznej, przyswoi\u0142 sobie rzymskie formy rz\u0105du i z biegiem czasu<\/em> sta\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 podpor\u0105 pa\u0144stwa, niewoli i ucisku<\/em>[23]<\/a>.<\/em> Fragment ten zaskakuje zgodno\u015bci\u0105 z pogl\u0105dami Chel\u010dickiego. Mo\u017cna by tu chocia\u017cby wspomnie\u0107 ten fragment O trojom lidu<\/em>, w kt\u00f3rym autor wspomina o donacji Konstantyna i wp\u0142ywie poga\u0144stwa na chrze\u015bcija\u0144stwo. <\/span><\/p>\n Nale\u017cy te\u017c wspomnie\u0107 o stosunku do czeskiego my\u015bliciela wybitnego rosyjskiego pisarza Lwa To\u0142stoja. Pisarz \u0142\u0105cz\u0105cy w swych koncepcjach stirnerowski indywidualizm, anarchistyczne pogl\u0105dy Kroptkina z g\u0142\u0119bok\u0105 wiar\u0105 – by\u0142 gor\u0105cym wielbicielem Chel\u010dickiego[24]<\/a>. Uwa\u017ca\u0142 on, \u017ce Czech zajmuje w chrze\u015bcija\u0144stwie tak\u0105 sam\u0105 pozycj\u0119, jak chrze\u015bcija\u0144stwo w ca\u0142ej wsp\u00f3lnocie humanistycznej[25]<\/a>. Nale\u017cy zaznaczy\u0107, i\u017c na stosunku To\u0142stoja do Chel\u010dickiego zawa\u017cy\u0142o podobne podej\u015bcie obu do chrze\u015bcija\u0144stwa i wiary. Piotr Chel\u010dicki by\u0142 niew\u0105tpliwie jedn\u0105 z najciekawszych, najoryginalniejszych, a tak\u017ce stosunkowo ma\u0142o znanych i najbardziej niezrozumianych postaci ruchu husyckiego.<\/span><\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0Jakoubek<\/strong><\/span><\/p>\n Literatura wybrana:<\/strong><\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142a drukowane:<\/strong><\/p>\n 1.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nowy Testament, <\/em>Warszawa 1996;<\/p>\n 2.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Petr Chel\u010dick\u00fd, Drobn\u00e9 spisy, <\/em>ed. E. Petr\u016f, Praha 1966.<\/p>\n <\/p>\n Opracowania: <\/strong><\/p>\n 1.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Anton\u00f3w R., Pod czarnym sztandarem. Anarchizm w Polsce po 1980 roku., <\/em>Wroc\u0142aw 2004;<\/p>\n 2.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em>Boubin J., Petr Chel\u010dick\u00fd, <\/em>Praha 2005;<\/em><\/p>\n 3.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em>Iwa\u0144czak W., Ludzie miecza, ludzie modlitwy i ludzie pracy: tr\u00f3jpodzia\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwa w \u015bredniowiecznej my\u015bli czeskiej<\/em>, <\/em>Kielce 1995;<\/em><\/p>\n 4.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em>Iwa\u0144czak W., Mi\u0119dzy pacyfizmem i anarchi\u0105 – nauka o spo\u0142ecze\u0144stwie Piotra Chel\u010dickiego<\/em>, <\/em>\u201eStudia Historyczne\u201d, R. 34, 1991, ss. 3-20;<\/em><\/p>\n 5.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em>Kropotkin P., Nauka wsp\u00f3\u0142czesna i anarchizm<\/em>, Lw\u00f3w 1920;<\/em><\/p>\n 6.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em>\u0160mahel F., Hus\u00edtsk\u00e1 revoluce, <\/em>t. 1-4, Praha 1996;<\/em><\/p>\n 7.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em>Urbanek R. V\u0115k pod\u0115bradsk\u00fd, <\/em>t. 3, <\/em>Praha 1930;<\/em><\/p>\n 8.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em>Tatarkiewicz W., Historia filozofii<\/em>, t.1, <\/em>Warszawa 1970;<\/em><\/p>\n 9.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em>Wernisch M., Husitstv\u00ed. Ran\u0115 reforma\u010dn\u00ed p\u0159\u00edb\u0115h<\/em>., Brno 2003.\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em><\/p>\n \u00a0<\/em><\/p>\n [1]<\/a> Dalej zw. O trojim lidu<\/em>;<\/p>\n<\/div>\n [2]<\/a> W. Iwa\u0144czak, op. cit., <\/em>s. 116; <\/em><\/p>\n<\/div>\n [3]<\/a> ibidem, <\/em>s. 116;<\/p>\n<\/div>\n [4]<\/a> Petr Chel\u010dick\u00fd\u2026, <\/em>s. 105:\u00a0 \u201eTak\u00e9 me nepochybn\u0115, co\u017e se dot\u00fd\u010de kn\u0115\u017estva a obecn\u00e9ho lidu u v\u00ed\u0159e Kristov\u0115, \u017ee o tom muo\u017ee\u0161 dosti\u00a0 rozumu m\u00edti bez m\u00e9ho psan\u00ed.\u201d;<\/p>\n<\/div>\n [5]<\/a> ibidem, <\/em>s. 105: \u201e\u2026v\u0115ci m\u00e1 moc p\u0159i sob\u0115, a \u017ee b\u00e1ze\u0148 od n\u00ed rod\u00ed se, neb skrze moc ukrutenstv\u00ed ukazuje, ukazuje, hruoz\u00ed, laje, b\u00e9\u0159e n\u00e1sil\u00edm, v\u0115z\u00ed, tepe i zab\u00edj\u00ed.\u201d;<\/p>\n<\/div>\n [6]<\/a> ibidem,<\/em> s. 109: \u201eAle ji\u017e o tom \u0159\u00e1du, kter\u00fd jest Kristus uvedl svuoj prav\u00fd podl\u00e9 ctnosti a milosti ducha svat\u00e9ho, piln\u0115j\u0161\u00ed jest v\u0115c mluviti\u201d,\u00a0 s. 110: \u201e(\u0159\u00e1du sv\u0115tsk\u00e9ho skrze moc a Kristova skrze milst)\u201d;<\/p>\n<\/div>\n [7]<\/a> ibidem, <\/em>s. 112: \u201e\u2026kdy\u017e Sylwester p\u0159ijal c\u00e9sa\u0159e \u0159\u00edmsk\u00e9ho u v\u00edru, kter\u00fd\u017eto ostal u v\u00ed\u0159e se v\u0161emi p\u0159\u00ed\u010dinami neb zvl\u00e1\u0161tnostmi, kter\u00e9\u017e v\u0161elik\u00e1 moc pohansk\u00e1 dr\u017e\u00ed.\u201d;<\/p>\n<\/div>\n [8]<\/a> ibidem, <\/em>s. 113: \u201eLichevn\u00edci a kupci najlep\u0161ie u v\u00ed\u0159e a najv\u00edce kosteluov nad\u00e1vali a orn\u00e1tuov a plat\u016fv kn\u0115\u017e\u00edm nadali, neb lehce vylichvili, \u0161antro\u010dili, a kn\u0115\u017e\u00ed v\u0161ecko zblahoslavili,neb s\u00fa t\u00edm sv\u00e9 b\u0159icho ustavili u velik\u00e9 sytosti.\u201d;<\/p>\n<\/div>\n [9]<\/a> ibidem, <\/em>s. 113: \u201eAle z t\u0115chto \u0159e\u010d\u00ed nap\u0159ed pov\u0115d\u0115n\u00fdch, komuo\u017e jest p\u00edle o to, muo\u017e poznati, \u017ee jest to daleko od sebe rozd\u0115len\u00e1 v\u0115c Kristovi Bohu ustaviti a skrze z\u00e1kon p\u0159ik\u00e1zati, aby nad jeho c\u00edrkv\u00ed kr\u00e1l by\u0142 za p\u00e1na ustaven, aby skrze moc kr\u00e1lovu jeho c\u00edrkev u v\u00ed\u0159e pr\u00e1v\u0115 st\u00e1la.\u201d;<\/p>\n<\/div>\n [10]<\/a> ibidem, <\/em>s. 114: \u201eAle snad mn\u0115 nestrp\u00ed\u0161 v t\u00e9to \u0159e\u010di a d\u00ed\u0161 proti mn\u0115: V\u0161ak svat\u00fd Pavel, apo\u0161tol Krist\u016fv, l\u00e9pe jest by\u0142 sv\u0115dom v\u00edry jeho ne\u017e ty, a on pokazuje k\u0159est\u2019an\u00f3m, aby mocem vy\u0161\u0161\u00edm podd\u00e1ni byli, a d\u00ed pravdu o mocach, \u017ee jinak namoh\u00fa b\u00fdti, jedin\u00e9 od boha.\u201d;<\/p>\n<\/div>\n [11]<\/a> ibidem, <\/em>s. 114;<\/p>\n<\/div>\n [12]<\/a> Mt 22, 21;<\/p>\n<\/div>\n [13]<\/a> Petr Chel\u010dicki,<\/em> s. 115;<\/p>\n<\/div>\n [14]<\/a> ibidem, <\/em>s. 116;<\/p>\n<\/div>\n [15]<\/a> ibidem, <\/em>s. 117: \u201eAle jest-li to s\u00fad prav\u00fd, \u017ee kn\u0115z jest n\u00e1m\u0115stek \u010dlov\u0115\u010denstv\u00ed Kristova a m\u00e1 jeho v pr\u00e1ci a v trp\u0115livosti n\u00e1sledovati, a kdy\u017e on bude k\u00e1zati a zl\u00ed lid\u00e9 bud\u00fa jeho cht\u00edti b\u00edti a j\u00edmati aneb \u0161kodu \u010diniti, a n\u00e1m\u0115stek bo\u017estv\u00ed, jsa hotov s me\u010dem, ned\u00e1jemu nic u\u010diniti, kterak\u017e tedy bude Krista v trp\u0115livosti n\u00e1sledovati, kdy\u017e moc nedopust\u00ed \u017e\u00e1dn\u00e9ho protivenstv\u00ed jemu ud\u0115lati a tudy zbo\u0159\u00ed jemu v\u0161ecko n\u00e1sledov\u00e1n\u00ed Krista, a tak bude n\u00e1m\u0115stek bo\u017estv\u00ed ru\u0161iti \u010dlov\u0115\u010denstv\u00ed Kristovo v jeho skutc\u00edch?\u201d;<\/p>\n<\/div>\n [16]<\/a> ibidem, <\/em>s. 118: \u201eCo\u017e tehdy \u010din\u00ed kn\u0115z, tak u\u010de jedny tomu, aby protivenstv\u00ed ru\u0161ili, aby nesu\u017eovali, a druh\u00e9 u\u010d\u00ed, aby protivenstv\u00ed treli? U\u010din\u00ed jako ten, je\u017eto zapov\u00edd\u00e1 peka\u0159\u00f3m, aby chleba nepekli, a jin\u00fdm pokazuje, aby chl\u00e9b jedli.\u201d;<\/p>\n<\/div>\n [17]<\/a> ibidem, <\/em>s. 118;<\/p>\n<\/div>\n [18]<\/a> 1 Kor 12, 12-14;<\/p>\n<\/div>\n [19]<\/a> W. Iwa\u0144czak, op. cit., <\/em>s. 123;<\/p>\n<\/div>\n [20]<\/a> ibidem, <\/em>s. 123;<\/p>\n<\/div>\n
\n