{"id":2443,"date":"2012-02-05T20:19:30","date_gmt":"2012-02-05T20:19:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/?p=2443"},"modified":"2013-11-02T21:21:34","modified_gmt":"2013-11-02T20:21:34","slug":"watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/","title":{"rendered":"W\u0105tki pacyfistyczne i anarchistyczne w pogl\u0105dach Piotra Chel\u010dickiego"},"content":{"rendered":"

<\/strong>\u00a0<\/p>\n

<\/strong>\u00a0<\/p>\n

WST\u0118P<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Poj\u0119cia anarchizm, anarchia czy pacyfizm s\u0105 w powszechnej \u015bwiadomo\u015bci kojarzone z w. XIX i XX.\u00a0\u017beby wyja\u015bni\u0107 wszelkie w\u0105tpliwo\u015bci, zwi\u0105zane z egzotycznie brzmi\u0105cym tematem artyku\u0142u, kr\u00f3tko scharakteryzuj\u0119 wy\u017cej wymienione poj\u0119cia. Termin anarchia, pochodz\u0105cy od greckiego an archia<\/em>, oznacza stan bezpa\u0144stwowy, w kt\u00f3rym nie obowi\u0105zuj\u0105 \u017cadne prawa. Istnieje te\u017c inna definicja anarchii, wed\u0142ug kt\u00f3rej anarchia jest to dezorganizacja, powsta\u0142a wskutek braku lub bezsilno\u015bci o\u015brodk\u00f3w w\u0142adzy. Wg tej definicji – anarchia jest b\u0142\u0119dnie uto\u017csamiana z chaosem i nieporz\u0105dkiem[1]<\/a>. Moim zdaniem anarchi\u0119 najtrafniej mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako totaln\u0105 wolno\u015b\u0107 jednostki, ograniczon<\/strong>\u0105 jedynie przez wolno\u015b\u0107 innej jednostki<\/strong>.<\/span><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Anarchizm jest to doktryna spo\u0142eczno-polityczna, d\u0105\u017c\u0105ca do realizacji nast\u0119puj\u0105cych postulat\u00f3w: obalenia w\u0142adzy pa\u0144stwowej, zniesienia hierarchii spo\u0142ecznej, sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej. Anarchizm w swym klasycznym kszta\u0142cie zosta\u0142 sformu\u0142owany w XIX w. Do najwybitniejszych przedstawicieli tej doktryny nale\u017c\u0105: Max Stirner (w\u0142a\u015bciwie Jan Kasper Schmidt) b\u0119d\u0105cy tw\u00f3rc\u0105 anarchizmu indywidualistycznego, Piotr J\u00f3zef Proudhon, prezentuj\u0105cy r\u00f3wnie\u017c nurt indywidualistyczny, Jerzy Sorel – b\u0119d\u0105cy teoretykiem anarchosyndykalizmu, Micha\u0142 Aleksandrowicz Bakunin – tw\u00f3rca anarchizmu kolektywnego i ksi\u0105\u017c\u0119 Piotr Aleksiejewicz Kropotkin – tw\u00f3rca anarchokomunizmu[2]<\/a>. Niezwykle wa\u017cn\u0105 postaci\u0105 dla moich dalszych rozwa\u017ca\u0144 jest hrabia Lew To\u0142stoj, uwa\u017cany za teoretyka anarchizmu chrze\u015bcija\u0144skiego, zwanego r\u00f3wnie\u017c anarchopacyfizmem[3]<\/a>. Pacyfizm jest to ruch spo\u0142eczny powsta\u0142y na pocz\u0105tku XIX w. stanowczo pot\u0119piaj\u0105cy wszelkie wojny i u\u017cycie przemocy[4]<\/a>. Pomimo i\u017c anarchizm ukszta\u0142towa\u0142 si\u0119 dopiero w XIX w., to pewne jego symptomy widoczne s\u0105 ju\u017c w staro\u017cytno\u015bci. Mam tu na my\u015bli filozofi\u0119 cynick\u0105. Cech\u0105 charakterystyczn\u0105 cynik\u00f3w by\u0142o ich oderwanie od tradycji, przyzwyczaje\u0144 i konwenans\u00f3w[5]<\/a>. Nale\u017cy te\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na fakt, \u017ce filozofowie cyniccy wywodzili si\u0119 z najubo\u017cszych warstw spo\u0142ecznych. Tw\u00f3rca szko\u0142y cynickiej, Antystenes z Aten, by\u0142 synem niewolnicy, przez co pozbawiony by\u0142 obywatelstwa. Z nizin spo\u0142ecznych pochodzi\u0142 te\u017c Diogenes z Synopy – najwybitniejszy ucze\u0144 Antystenesa. Wed\u0142ug cynik\u00f3w jedynym dobrem i jedynym celem \u017cycia jest cnota. Uwa\u017cali oni, \u017ce cnota jest dobrem \u201eze swej natury\u201d. Wed\u0142ug cynik\u00f3w nic poza cnot\u0105 nie jest potrzebne do szcz\u0119\u015bcia. Takie pojmowanie cnoty \u0142atwo wyt\u0142umaczy\u0107 pozycj\u0105 spo\u0142eczn\u0105. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na fakt, \u017ce baza spo\u0142eczna cynik\u00f3w by\u0142a bardzo zbli\u017cona do bazy spo\u0142ecznej anarchist\u00f3w. W wi\u0119kszo\u015bci wywodzili si\u0119 oni r\u00f3wnie\u017c z nizin spo\u0142ecznych. Do wyj\u0105tk\u00f3w nale\u017c\u0105 tu m. in. Bakunin i Kropotkin. Nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na to, i\u017c pewne symptomy anarchizmu s\u0105 dostrzegalne tak\u017ce w \u015aredniowieczu. Radykalne ugrupowania husyckie rekrutowa\u0142y si\u0119 zasadniczo spo\u015br\u00f3d biedoty. Popatrzmy na struktur\u0119 spo\u0142eczn\u0105 Taboru. Ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 Taboryt\u00f3w nale\u017ca\u0142a do warstw najubo\u017cszych. R\u00f3wnie\u017c spora cz\u0119\u015b\u0107 kadry dow\u00f3dczej Taboru wywodzi\u0142a si\u0119 z warstw stosunkowo ubogich. Najlepszym przyk\u0142adem jest tutaj Jan \u017di\u017eka z Trocnova. Pochodzi\u0142 on z najni\u017cszej warstwy rycerskiej i praktycznie nie posiada\u0142 \u017cadnego maj\u0105tku[6]<\/a>. Podsumowuj\u0105c to kr\u00f3tkie wprowadzenie nale\u017cy podkre\u015bli\u0107 fakt, \u017ce wsp\u00f3ln\u0105 cech\u0105 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 wymienione powy\u017cej grupy jest ich zaplecze spo\u0142eczne. G\u0142\u0119bsza analiza wskazuje, i\u017c podobie\u0144stw jest wi\u0119cej. Tabor w swoich pocz\u0105tkach odrzuca\u0142 w\u0142adz\u0119 i hierarchi\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i znosi\u0142 w\u0142asno\u015b\u0107 prywatn\u0105. Mo\u017cna wi\u0119c bez przesady stwierdzi\u0107, \u017ce pierwotny Tabor mia\u0142 charakter anarchizuj\u0105cy. I w\u0142a\u015bnie z Taborem na pocz\u0105tku jego istnienia sympatyzowa\u0142 Piotr Chel\u010dick\u00fd[7]<\/a>.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Literatura dotycz\u0105ca Chel\u010dickiego jest bardzo obfita. Ze wzgl\u0119du na zakres tematyczny, musia\u0142em dokona\u0107 daleko posuni\u0119tej selekcji. Teksty \u017ar\u00f3d\u0142owe, z kt\u00f3rych korzysta\u0142em, pochodz\u0105 ze zbioru pism Piotra Chel\u010dickiego, wydanych przez E. Petr\u016f[8]<\/a>. Je\u015bli chodzi o literatur\u0119 przedmiotu, to w pierwszej kolejno\u015bci wymieni\u0119 tekst traktuj\u0105cy o postaci Chel\u010dickiego autorstwa Rudolfa Urbanka[9]<\/a>. Pod k\u0105tem tematu artku\u0142u du\u017ce znaczenie maj\u0105 prace Wojciecha Iwa\u0144czaka[10]<\/a>. Spo\u015br\u00f3d najnowszych opracowa\u0144 na uwag\u0119 zas\u0142uguje najnowsza biografia Chel\u010dickiego, pi\u00f3ra Jaroslava Boubina[11]<\/a>. Ze wzgl\u0119du na specyfik\u0119 tematu musia\u0142em skorzysta\u0107 z literatury, dotycz\u0105cej ideologii anarchistycznej. Je\u015bli chodzi o dziewi\u0119tnastowiecznych anarchist\u00f3w, to odwo\u0142uj\u0119 si\u0119 tutaj do pogl\u0105d\u00f3w Piotra Kropotkina[12]<\/a>. Spo\u015br\u00f3d opracowa\u0144 dotycz\u0105cych anarchizmu, pos\u0142u\u017cy\u0142em si\u0119 prac\u0105 Rados\u0142awa Anton\u00f3wa[13]<\/a>.<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

1.\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>ZARYS BIOGRAFII PIOTRA CHEL\u010cICKIEGO<\/strong><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

Informacje biograficzne, dotycz\u0105ce Chel\u010dickiego, s\u0105 bardzo sk\u0105pe. Du\u017ce w\u0105tpliwo\u015bci budzi ju\u017c data jego urodzin. Rudolf Urbanek wyznacza dat\u0119 urodzin Chel\u010dickiego na rok 1390[14]<\/a>. Niekt\u00f3rzy historycy przesuwaj\u0105 dat\u0119 urodzin Piotra o dziesi\u0119\u0107 lat wcze\u015bniej[15]<\/a>. Do roku 1380 jako najbardziej prawdopodobnej daty narodzin Piotra Chel\u010dickiego przychyla si\u0119 Jaroslav Boubin[16]<\/a>. W pewien spos\u00f3b przypuszczenia Boubina potwierdzaj\u0105 s\u0142owa samego Chel\u010dickiego pochodz\u0105ce z Repliki proti<\/em> Rokycanovi<\/em>: [\u2026]p\u0159ieli\u0161 daleko stoj\u00edm nazad za j\u00edn\u00fdmi, pozd\u0115 po\u010d\u00ednaje<\/em>\u2026[17]<\/a>. Przytoczone s\u0142owa odnosz\u0105 si\u0119 oczywi\u015bcie do pocz\u0105tk\u00f3w tw\u00f3rczo\u015bci literackiej. W \u015bwietle powy\u017cszej wypowiedzi Chel\u010dickiego rok 1390 jako data jego narodzin jest bardzo w\u0105tpliwy. Najstarszy traktat Piotra pochodzi z r. 1421[18]<\/a>. Przyjmuj\u0105c, \u017ce urodzi\u0142 si\u0119 on w 1390 r., to w momencie pisania swojego pierwszego dzie\u0142a mia\u0142by 31 lat. Nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na fakt, i\u017c w podobnym wieku zaczynaj\u0105c sw\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 literack\u0105 byli m. in. Jan Hus i Jakoubek ze St\u0159ibra. W \u015bwietle przytoczonych fakt\u00f3w s\u0142owa Chel\u010dickiego traci\u0142yby sens. Dlatego bardziej prawdopodobn\u0105 dat\u0105 narodzin Czecha wydaje si\u0119 rok 1380. Piotr Chel\u010dicki urodzi\u0142 si\u0119 w po\u0142udniowych Czechach w miejscowo\u015bci Chel\u010dice lub w jej pobli\u017cu. Du\u017cym problem dla historyk\u00f3w by\u0142a kwestia pochodzenia spo\u0142ecznego Chel\u010dickiego. Istnieje p\u00f3\u017ane \u015bwiadectwo, \u017ce by\u0142 on szewcem[19]<\/a>. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie nie jest ono ju\u017c traktowane powa\u017cnie. Niekt\u00f3rzy badacze wysuwali hipotez\u0119, wg kt\u00f3rej Chel\u010dick\u00fd mia\u0142 by\u0107 ksi\u0119dzem lub te\u017c kaznodziej\u0105, zwi\u0105zanym z ruchem Waldens\u00f3w. To ostatnie przypuszczenie wynika ze zbie\u017cno\u015bci niekt\u00f3rych pogl\u0105d\u00f3w Czecha z ich doktryn\u0105. Wymienione wy\u017cej koncepcje nale\u017c\u0105 ju\u017c do historii historiografii. Obecnie rozwa\u017ca si\u0119 zasadniczo dwie mo\u017cliwo\u015bci: pochodzenie z drobnego rycerstwa lub z wolnego ch\u0142opstwa. Za pierwsz\u0105 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 opowiadali si\u0119 m. in.: Franti\u0161ek Michalek Barto\u0161 i Wojciech Iwa\u0144czak[20]<\/a>. Cz\u0119\u015b\u0107 informacji o \u017cyciu Chel\u010dickiego czerpiemy z jego w\u0142asnych dzie\u0142. Po lekturze Repliki<\/em> proti Mikul\u00e1\u0161i Biskupcovi<\/em> nie mo\u017cna wykluczy\u0107, \u017ce Chel\u010dicki zna\u0142 osobi\u015bcie Jana Husa[21]<\/a>. W pocz\u0105tkowej fazie rewolucji husyckiej, w l. 1419-20, Chel\u010dick\u00fd przebywa\u0142 w Pradze. Znajdowa\u0142 si\u0119 wi\u0119c w samym centrum wydarze\u0144. Mia\u0142 w\u00f3wczas okazj\u0119 do poczynienia wnikliwych obserwacji, dotycz\u0105cych rewolucji i kierunku, jaki ona przybiera. Wynik tych spostrze\u017ce\u0144 by\u0142 dla Chel\u010dickiego wysoce niezadowalaj\u0105cy. Rozczarowany kierunkiem rewolucji opu\u015bci\u0142 on Prag\u0119, by ju\u017c nigdy do niej nie powr\u00f3ci\u0107[22]<\/a>.\u00a0<\/span><\/p>\n

Ze wspomnianej ju\u017c Repliki proti Mikul\u00e1\u0161i Biskupcovi<\/em> czerpiemy r\u00f3wnie\u017c istotne informacje, dotycz\u0105ce znajomo\u015bci z Mikula\u0161em. Chel\u010dicki okre\u015blaj\u0105c swoje relacje z Biskupcem odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 do \u0142\u0105cz\u0105cej ich przyja\u017ani. Podkre\u015bla\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce to Mikula\u0161 zapocz\u0105tkowa\u0142 ich znajomo\u015b\u0107[23]<\/a>. Ta za\u017cy\u0142a wi\u0119\u017a z Mikula\u0161em Biskupcem z Pelh\u0159imova, b\u0119d\u0105cym starszym gminy taboryckiej, zdaje si\u0119 potwierdza\u0107 bliskie kontakty Chel\u010dickiego z Taborem w pocz\u0105tkowej fazie jego istnienia. Na podstawie lektury Repliki\u2026<\/em> Chel\u010diki jawi si\u0119 jako cz\u0142owiek szczery, prostolinijny, o \u017cywej, przenikliwej inteligencji. Niedostatek informacji biograficznych dotyczy nie tylko okoliczno\u015bci narodzin i \u017cycia Piotra. Podobnie sytuacja przedstawia si\u0119 w kontek\u015bcie jego \u015bmierci[24]<\/a>. Jaroslav Boubin umiejscawia dat\u0119 \u015bmierci Chel\u010dickiego pomi\u0119dzy rokiem 1443, a latami pi\u0119\u0107dziesi\u0105tymi XV wieku[25]<\/a>. Pierwsza z wymienionych dat odnosi si\u0119 do sporu pomi\u0119dzy mistrzami praskimi a taborytami, kt\u00f3ry mia\u0142 miejsce w Kutnej Horze. Druga z dat, bardzo niepewna, odnosi si\u0119 do pocz\u0105tk\u00f3w dzia\u0142ania Jednoty bratrsk\u00e9. Wsp\u00f3lnota ta skupiona wok\u00f3\u0142 brata Grzegorza czerpa\u0142a z my\u015bli Chel\u010dickiego. Brak \u015blad\u00f3w kontakt\u00f3w Piotra z Grzegorzem, lub innymi cz\u0142onkami wsp\u00f3lnoty wskazuje na to, \u017ce w memencie powstania Jednoty Chel\u010dicki ju\u017c nie \u017cy\u0142[26]<\/a>. O moim bohaterze nie tylko jemu wsp\u00f3\u0142cze\u015bni niemal nie wspominaj\u0105, tak\u017ce on sam o sobie m\u00f3wi bardzo ma\u0142o. Boubin przekonuj\u0105co sugeruje, i\u017c ta pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107 Chel\u010dickiego mo\u017ce wynika\u0107 z wys\u0142awianego na kartach jego dzie\u0142 idea\u0142u chrze\u015bcija\u0144skiej pokory[27]<\/a>. (cdn.)<\/strong><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Jakoubek<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n

[1]<\/a> Definicje podaj\u0119 za: S\u0142ownik wyraz\u00f3w obcych, <\/em>Warszawa 2002;<\/p>\n<\/div>\n

\n

[2]<\/a> Anton\u00f3w R., Pod czarnym sztandarem. Anarchizm w Polsce po 1980 roku,. <\/em>Wroc\u0142aw 2004, ss. 17-70;<\/p>\n<\/div>\n

\n

[3]<\/a> tam\u017ce, ss. 60-70;<\/p>\n<\/div>\n

\n

[4]<\/a> Definicj\u0119 podaj\u0119 za: S\u0142ownik wyraz\u00f3w obcych,, <\/em>Warszawa 2002;<\/p>\n<\/div>\n

\n

[5]<\/a> W. Tatarkiewicz,\u00a0 Historia\u00a0 filozofii, <\/em>t.<\/em> 1., <\/em>Warszawa 1970; <\/em><\/p>\n<\/div>\n

\n

[6]<\/a> A. Paner, Jan \u017di\u017eks z Trocnova,, <\/em>Gda\u0144sk 2002, ss. 39-47;<\/p>\n<\/div>\n

\n

[7]<\/a> W. Iwa\u0144czak, Ludzie miecza, modlitwy, pracy,<\/em> Kielce 1995,\u00a0 s. 109;<\/p>\n<\/div>\n

\n

[8]<\/a> Petr Chel\u010dicki<\/em>, Drobn\u00e9 spisy, <\/em>ed. E. Petr\u016f, Praha 1966;<\/p>\n<\/div>\n

\n

[9]<\/a> R. Urbanek, V\u0115k pod\u0115bradsk\u00fd t.3, <\/em>Praha 1930, ss. 882-989;<\/p>\n<\/div>\n

\n

[10]<\/a> W.\u00a0 Iwa\u0144czak, Ludzie miecza, ludzie modlitwy i ludzie pracy, <\/em>Kielce 1995, ss. 109-145. Ten\u017ce, Mi\u0119dzy pacyfizmem i anarchi\u0105-nauka o spo\u0142ecze\u0144stwie Piotra Chel\u010dickiego, <\/em>\u201eStudia Historyczne\u201d R.34, 1991, ss. 3-20;<\/p>\n<\/div>\n

\n

[11]<\/a>J. Boubin, Petr Chel\u010dicki, <\/em>Praha 2005;<\/p>\n<\/div>\n

\n

[12]<\/a> P. Kropotkin, Nauka wsp\u00f3\u0142czesna i anarchizm, <\/em>Lw\u00f3w 1920;<\/p>\n<\/div>\n

\n

[13]<\/a> R. Anton\u00f3w, Pod czarnym sztandarem. Anarchizm w Polsce po 1980 roku., <\/em>Wroc\u0142aw 2004;<\/p>\n<\/div>\n

\n

[14]<\/a> R. Urbanek, V\u0115k pod\u0115bradsk\u00fd t. 3, <\/em>Praha 1930;<\/p>\n<\/div>\n

\n

[15]<\/a> W. Iwa\u0144czak, op. cit., <\/em>s. 108;<\/p>\n<\/div>\n

\n

[16]<\/a> J. Boubin, op. cit., <\/em>s. 15;<\/p>\n<\/div>\n

\n

[17]<\/a> Cytat przytaczam za: J. Boubin, op. cit., <\/em>s. 15;<\/p>\n<\/div>\n

\n

[18]<\/a> J. Boubin, op. cit., <\/em>s. 15;<\/p>\n<\/div>\n

\n

[19]<\/a> W. Iwa\u0144czak, op. cit., <\/em>s. 108;<\/p>\n<\/div>\n

\n

[20]<\/a> ibidem,\u00a0 s. 108;<\/p>\n<\/div>\n

\n

[21]<\/a> Replika proti Mikul\u00e1\u0161i Biskupcovi, <\/em>w: Petr Chel\u010dick\u00fd, Drobn\u00e9 spisy, <\/em>ed. E. Petr\u016f,\u00a0 Praha 1966, s 185;<\/p>\n<\/div>\n

\n

[22]<\/a> Iwa\u0144czak Wojciech, Mi\u0119dzy pacyfizmem i anarchi\u0105- nauka o spo\u0142ecze\u0144stwie Piotra Chel\u010dickiego, <\/em>\u201eStudia Historyczne\u201d\u00a0 R. 34, 1991,\u00a0 s. 5;<\/p>\n<\/div>\n

\n

[23]<\/a> Petr Chel\u010dick\u00fd. Drobn\u00e9 spisy, <\/em>s. 133;<\/p>\n<\/div>\n

\n

[24]<\/a> J. Boubin, op. cit., <\/em>s. 8;<\/p>\n<\/div>\n

\n

[25]<\/a> ibidem, <\/em>s. 16;<\/p>\n<\/div>\n

\n

[26]<\/a> ibidem, <\/em>s. 16;<\/p>\n<\/div>\n

\n

[27]<\/a> ibidem, <\/em>s. 8.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0 \u00a0 WST\u0118P \u00a0 Poj\u0119cia anarchizm, anarchia czy pacyfizm s\u0105 w powszechnej \u015bwiadomo\u015bci kojarzone z w. XIX i XX.\u00a0\u017beby wyja\u015bni\u0107<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-2443","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\nW\u0105tki pacyfistyczne i anarchistyczne w pogl\u0105dach Piotra Chel\u010dickiego - SI\u0118 MY\u015aLI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"W\u0105tki pacyfistyczne i anarchistyczne w pogl\u0105dach Piotra Chel\u010dickiego - SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00a0 \u00a0 WST\u0118P \u00a0 Poj\u0119cia anarchizm, anarchia czy pacyfizm s\u0105 w powszechnej \u015bwiadomo\u015bci kojarzone z w. XIX i XX.\u00a0\u017beby wyja\u015bni\u0107\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2012-02-05T20:19:30+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2013-11-02T20:21:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/401PX-1-200x300.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\"},\"headline\":\"W\u0105tki pacyfistyczne i anarchistyczne w pogl\u0105dach Piotra Chel\u010dickiego\",\"datePublished\":\"2012-02-05T20:19:30+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T20:21:34+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/\"},\"wordCount\":1699,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/401PX-1-200x300.jpg\",\"articleSection\":[\"Inne\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/\",\"name\":\"W\u0105tki pacyfistyczne i anarchistyczne w pogl\u0105dach Piotra Chel\u010dickiego - SI\u0118 MY\u015aLI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/401PX-1-200x300.jpg\",\"datePublished\":\"2012-02-05T20:19:30+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T20:21:34+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/\"]]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/401PX-1-200x300.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/401PX-1-200x300.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"W\u0105tki pacyfistyczne i anarchistyczne w pogl\u0105dach Piotra Chel\u010dickiego\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"width\":270,\"height\":204,\"caption\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"W\u0105tki pacyfistyczne i anarchistyczne w pogl\u0105dach Piotra Chel\u010dickiego - SI\u0118 MY\u015aLI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"W\u0105tki pacyfistyczne i anarchistyczne w pogl\u0105dach Piotra Chel\u010dickiego - SI\u0118 MY\u015aLI","og_description":"\u00a0 \u00a0 WST\u0118P \u00a0 Poj\u0119cia anarchizm, anarchia czy pacyfizm s\u0105 w powszechnej \u015bwiadomo\u015bci kojarzone z w. XIX i XX.\u00a0\u017beby wyja\u015bni\u0107","og_url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/","og_site_name":"SI\u0118 MY\u015aLI","article_published_time":"2012-02-05T20:19:30+00:00","article_modified_time":"2013-11-02T20:21:34+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/401PX-1-200x300.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"8 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74"},"headline":"W\u0105tki pacyfistyczne i anarchistyczne w pogl\u0105dach Piotra Chel\u010dickiego","datePublished":"2012-02-05T20:19:30+00:00","dateModified":"2013-11-02T20:21:34+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/"},"wordCount":1699,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/401PX-1-200x300.jpg","articleSection":["Inne"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/","name":"W\u0105tki pacyfistyczne i anarchistyczne w pogl\u0105dach Piotra Chel\u010dickiego - SI\u0118 MY\u015aLI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/401PX-1-200x300.jpg","datePublished":"2012-02-05T20:19:30+00:00","dateModified":"2013-11-02T20:21:34+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":[["https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/"]]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/401PX-1-200x300.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/401PX-1-200x300.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/watki-pacyfistyczne-i-anarchistyczne-w-pogladach-piotra-chelcickiego\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"W\u0105tki pacyfistyczne i anarchistyczne w pogl\u0105dach Piotra Chel\u010dickiego"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","width":270,"height":204,"caption":"SI\u0118 MY\u015aLI"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2443","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2443"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2443\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2443"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2443"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2443"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}