\u00a0<\/p>\n
Organy kontroli i ochrony prawa<\/strong><\/span><\/p>\n Projekt Konstytucji RP, z\u0142o\u017cony przez UD\/UW przewidywa\u0142 te\u017c miejsce dla organ\u00f3w, podlegaj\u0105cych wy\u0142\u0105cznie Sejmowi, a powo\u0142ywanych przez \u00f3w Sejm do kontroli dzia\u0142a\u0144 organ\u00f3w pa\u0144stwa z punktu widzenia ich legalno\u015bci, gospodarno\u015bci, celowo\u015bci i rzetelno\u015bci, stoj\u0105cych na stra\u017cy wolno\u015bci i praw cz\u0142owieka i obywatela oraz wolno\u015bci s\u0142owa, prawa do informacji oraz interesu publicznego w radiofonii i telewizji.<\/span><\/p>\n Unici przewidzieli w swoim projekcie instytucj\u0119 Rzecznika Praw Obywatelskich, istniej\u0105c\u0105 realnie ju\u017c od roku 1987. Zgodnie z projektem: \u201eRzecznik Praw Obywatelskich stoi na stra\u017cy praw i wolno\u015bci obywateli, okre\u015blonych w Konstytucji, ustawach i ratyfikowanych umowach mi\u0119dzynarodowych.\u201d[1]<\/a><\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n Proponowali, by powo\u0142ywa\u0107 go na okres 4 lat, niczym parlament.<\/span><\/p>\n Obecnie:\u00a0 powo\u0142uje go na 5-letni\u0105 kadencj\u0119 Sejm bezwzgl\u0119dn\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w, przy czym wymagania jest zgoda Senatu RP;<\/span><\/p>\n – w swej dzia\u0142alno\u015bci jest niezale\u017cny od innych organ\u00f3w pa\u0144stwowych i odpowiada jedynie przed Sejmem;<\/span><\/p>\n – corocznie informuje Sejm i Senat o swojej dzia\u0142alno\u015bci oraz o stanie przestrzegania wolno\u015bci i prawa cz\u0142owieka i obywatela;<\/span><\/p>\n – dzia\u0142a nie tylko w interesie obywateli polskich, ale tak\u017ce cudzoziemc\u00f3w;<\/span><\/p>\n – przyjmuje skargi na bezprawne i niesprawiedliwe dzia\u0142ania administracji i ustosunkowuje si\u0119 do nich w celu naprawy tych nieprawid\u0142owo\u015bci;<\/span><\/p>\n – podejmuje czynno\u015bci wyja\u015bniaj\u0105ce na wniosek obywateli, ich organizacji, organ\u00f3w samorz\u0105dowych a tak\u017ce z w\u0142asnej inicjatywy;<\/span><\/p>\n – wniosek mo\u017cna z\u0142o\u017cy\u0107 w formie ustnej lub pisemnej i jest on bezp\u0142atny ;<\/span><\/p>\n – musi rozpatrzy\u0107 ka\u017cdy wniosek ale mo\u017ce odm\u00f3wi\u0107 dzia\u0142ania w konkretnej sprawie przy czym musi poinformowa\u0107 skar\u017c\u0105cego o powodach swojej decyzji;<\/span><\/p>\n – podejmuj\u0105c spraw\u0119 mo\u017ce samodzielnie poprowadzi\u0107 post\u0119powanie wyja\u015bniaj\u0105ce lub zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 o zbadanie sprawy do w\u0142a\u015bciwych organ\u00f3w.<\/span><\/p>\n Rzecznikiem Praw Obywatelskich jest po tragicznej \u015bmierci Janusza Kochanowskiego Irena Lipowicz.[2]<\/a><\/span><\/p>\n Z racji suchego zapisy konstytucyjnego o pracy Rzecznika Praw Obywatelskich projekt unit\u00f3w niczego nie m\u00f3wi\u0142, odsy\u0142aj\u0105c do ustawy sejmowej.<\/span><\/p>\n Nieco wi\u0119cej miejsca w swoim projekcie Unia Wolno\u015bci po\u015bwi\u0119ci\u0142a Najwy\u017cszej Izbie Kontroli.<\/span><\/p>\n Jej podstawowym zadaniem ma by\u0107 wed\u0142ug unit\u00f3w kontrola wykonywania bud\u017cetu RP i zgodnym z prawem gospodarowaniem mieniem Skarbu Pa\u0144stwa, jako \u015brodkami publicznymi.<\/span><\/p>\n NIK podlega Sejmowi i jemu przedstawia opini\u0119 o wykonaniu bud\u017cetu przez Rad\u0119 Ministr\u00f3w. Prezesa tej instytucji powo\u0142uje Sejm RP, uzyskawszy potem zgod\u0119 Senatu. Kolegium Najwy\u017cszej Izby Kontroli z\u0142o\u017cone jest z jej prezesa oraz wiceprezes\u00f3w i siedmiu cz\u0142onk\u00f3w, powo\u0142ywanych przez Prezydium Sejmu. UW nie okre\u015bli\u0142a d\u0142ugo\u015bci kadencji kolegium.<\/span><\/p>\n Podobnie, jak w przypadku s\u0119dzi\u00f3w, przeciw cz\u0142onkom kolegium NIK nie wolno wszczyna\u0107 post\u0119powa\u0144: karno-s\u0105dowego ani te\u017c karno-administracyjnego. Zgod\u0119 na to mo\u017ce wyrazi\u0107 Sejm RP. Musi ona zreszt\u0105 by\u0107 uchwalona wi\u0119kszo\u015bci\u0105 2\/3 g\u0142os\u00f3w w obecno\u015bci ponad po\u0142owy pos\u0142\u00f3w.<\/span><\/p>\n Tyle zapis konstytucyjnego projektu UD\/UW.<\/span><\/p>\n W polskiej praktyce NIK \u2013<\/span><\/p>\n –\u00a0 podejmuje kontrol\u0119 na zlecenie Sejmu lub jego organ\u00f3w, na wiosek Prezydenta RP, prezesa Rady Ministr\u00f3w i z w\u0142asnej inicjatywy;<\/span><\/p>\n – kontroluje dzia\u0142alno\u015b\u0107 mi\u0119dzy innymi organami administracji rz\u0105dowej i Narodowego Banku Polskiego, stosuj\u0105c kryteria legalno\u015bci, gospodarno\u015bci, rzetelno\u015bci i celowo\u015bci;<\/span><\/p>\n – mo\u017ce przeprowadzi\u0107 kontrol\u0119 dzia\u0142alno\u015bci organ\u00f3w samorz\u0105du terytorialnego i jednostek komunalnych;<\/span><\/p>\n – informacje o wynikach kontroli i wnioski przedstawia Sejmowi;<\/span><\/p>\n – w protoko\u0142ach wykazuje si\u0119 nieprawid\u0142owo\u015bci, ich skutki oraz odpowiedzialne za nie osoby;<\/span><\/p>\n – prezesa NIK powo\u0142uje na 6-letni\u0105 kadencj\u0119 i odwo\u0142uje Sejm bezwzgl\u0119dn\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w na wniosek Marsza\u0142ka Sejmu lub grupy co najmniej 35 pos\u0142\u00f3w, za zgod\u0105 Senatu RP.<\/span><\/p>\n Na stra\u017cy wolno\u015bci s\u0142owa sta\u0107 ma Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji. Projekt unit\u00f3w po\u015bwi\u0119ca jej jedenasty rozdzia\u0142 swego projektu Konstytucji RP.<\/span><\/p>\n Zgodnie z nim KRRiT ma by\u0107 organem w\u0142adzy wykonawczej w dziedzinie medi\u00f3w radiowych i telewizyjnych. Powinna dba\u0107 o dost\u0119p obywateli do rzetelnej informacji, a tym samym broni\u0107 interesu publicznego. KRRiT dzia\u0142a za pomoc\u0105 rozporz\u0105dze\u0144, mo\u017ce podejmowa\u0107 uchwa\u0142y.<\/span><\/p>\n Cz\u0142onkowie KRRiT wed\u0142ug projektu maj\u0105 by\u0107 powo\u0142ywani przez Prezydenta RP, Sejm i Senat, przy czym spo\u015br\u00f3d cz\u0142onk\u00f3w Rady jej przewodnicz\u0105cego powo\u0142uje prezydent. Brak w projekcie okre\u015blenia, po ilu cz\u0142onk\u00f3w KRRiT mo\u017ce powo\u0142ywa\u0107 ka\u017cdy organ, UW nie okre\u015bli\u0142a te\u017c czasu kadencji Rady.<\/span><\/p>\n Obecnie Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji:<\/span><\/p>\n – sk\u0142ada si\u0119 z 9 cz\u0142onk\u00f3w, powo\u0142ywanych przez Sejm (4 cz\u0142onk\u00f3w), Senat (2) oraz Prezydenta RP (3), kadencja cz\u0142onk\u00f3w wynosi 6 lat, ale jej sk\u0142ad jest odnawiany co 2 lata;<\/span><\/p>\n – okre\u015bla warunki prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci przez nadawc\u00f3w (np. okre\u015blanie limit\u00f3w czasowych dla emisji reklam);<\/span><\/p>\n – ochrania podstawowe, spo\u0142ecznie akceptowane warto\u015bci, przede wszystkim warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skie (KRRiT kontroluje programy emitowane przez nadawc\u00f3w);<\/span><\/p>\n – udziela koncesji na rozpowszechnianie program\u00f3w radiowych i telewizyjnych oraz ustala wysoko\u015b\u0107 op\u0142aty abonamentowej.<\/span><\/p>\n Projekt Konstytucji RP, autorstwa Unii Wolno\u015bci nie zwraca uwagi na istniej\u0105cy ju\u017c organ kontrolny, jakim jest Pa\u0144stwowa Inspekcja Pracy oraz nie wnioskuje o powo\u0142anie (p\u00f3\u017aniejsze o kilka lat) innego organu, jakim dzi\u015b sta\u0142 si\u0119 Rzecznik Praw Dziecka.<\/span><\/p>\n Gwoli \u015bcis\u0142o\u015bci wi\u0119c, Pa\u0144stwowa Inspekcja Pracy jest podleg\u0142ym Sejmowi organem nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczeg\u00f3lno\u015bci przepis\u00f3w oraz zasad bezpiecze\u0144stwa i higieny pracy. Zakres jej dzia\u0142ania i uprawnie\u0144 okre\u015bla ustawa z dnia 6. marca 1981 r. o Pa\u0144stwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz.1362 z p\u00f3\u017an. zm.). Nadz\u00f3r nad PIP – w zakresie okre\u015blonym w ustawie – sprawuje Rada Ochrony Pracy, powo\u0142ana przez Marsza\u0142ka Sejmu RP. PIP kieruje, powo\u0142any przez Marsza\u0142ka Sejmu, G\u0142\u00f3wny Inspektor Pracy przy pomocy zast\u0119pc\u00f3w. Inspekcj\u0119 tworzy G\u0142\u00f3wny Inspektorat Pracy, 16 Okr\u0119gowych Inspektorat\u00f3w Pracy oraz dzia\u0142aj\u0105cy w ramach terytorialnej w\u0142a\u015bciwo\u015bci – inspektorzy pracy. Ka\u017cdy z okr\u0119gowych inspektorat\u00f3w obejmuje zakresem swojej w\u0142a\u015bciwo\u015bci terytorialnej obszar jednego wojew\u00f3dztwa.<\/span><\/p>\n Rzecznik Praw Dziecka stoi na stra\u017cy praw dziecka okre\u015blonych w Konstytucji – art.72: ust.1: Rzeczypospolita Polska zapewnia ochron\u0119 praw dziecka: prawa do \u017cycia i ochrony zdrowia, prawa do wychowania w rodzinie, prawa do nauki, ochrania dzieci przed przemoc\u0105, okrucie\u0144stwem, wyzyskiem, demoralizacj\u0105 oraz innym z\u0142ym traktowaniem. Ka\u017cdy ma prawo \u017c\u0105da\u0107 od organ\u00f3w w\u0142adzy publicznej ochrony dziecka. Ustawa z dnia 6. stycznia 2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka okre\u015bla kompetencje i spos\u00f3b powo\u0142ywania Rzecznika przez Sejm. Rzecznik wykonuje powierzone mu zadania za pomoc\u0105 Biura Rzecznika Praw Dziecka, kt\u00f3re dzia\u0142a na podstawie nadanego mu statutu.<\/span><\/p>\n Kadencja Rzecznika trwa 5 lat, licz\u0105c od dnia z\u0142o\u017cenia \u015blubowania przed Sejmem a wygasa w razie jego \u015bmierci lub odwo\u0142ania w wypadkach przewidzianych w ustawie. Ta sama osoba nie mo\u017ce by\u0107 Rzecznikiem d\u0142u\u017cej ni\u017c przez dwie kolejne kadencje. Rzecznik powo\u0142ywany jest uchwa\u0142\u0105 Sejmu, zatwierdzan\u0105 uchwa\u0142\u0105 Senatu.[3]<\/a>\u00a0 (cdn.)<\/strong><\/span><\/p>\n <\/p>\n Klara Woli\u0144ska<\/strong><\/span><\/p>\n