<\/p>\n
Organy wykonawcze (prezydent i rz\u0105d)<\/strong><\/p>\n Zgodnie z nowel\u0105 do Konstytucji PRL z 7. kwietnia 1989 r. w Polsce wprowadzono instytucj\u0119 Prezydenta i nie uleg\u0142o to \u017cadnym zmianom. Tote\u017c projekt Unii Wolno\u015bci po\u015bwi\u0119ci\u0142 mu sporo miejsca, jako osobie, dziel\u0105cej w\u0142adz\u0119 wykonawcz\u0105 z Rad\u0105 Ministr\u00f3w.<\/p>\n Prezydent, widziany poprzez pryzmat projektu Unii Wolno\u015bci jest rodzajem zwornika instytucji Pa\u0144stwa. Nie tylko czuwa nad przestrzeganiem przepis\u00f3w Konstytucji RP, ale te\u017c ma za zadanie strzec bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa i jego niezale\u017cno\u015bci. Uszczeg\u00f3\u0142owienie tych poj\u0119\u0107 w tek\u015bcie ustawy zasadniczej mija\u0142oby si\u0119 z celem.<\/p>\n <\/p>\n Zgodnie z projektem UD\/UW Prezydentem RP zosta\u0107 mo\u017ce ka\u017cdy obywatel Polski, jaki uko\u0144czy\u0142 35 lat. Nie czyni si\u0119 tu zastrze\u017cenia, i\u017c (jak w USA) musi on by\u0107 urodzony na terenie naszego kraju, tote\u017c teoretycznie mo\u017ce nim zosta\u0107 ka\u017cda osoba spoza RP, spe\u0142niaj\u0105ca warunek wiekowy i posiadaj\u0105ca polskie obywatelstwo.<\/p>\n Kadencj\u0119 prezydenta projekt okre\u015bla na 5 lat, o rok d\u0142u\u017cej, ni\u017c obu izb parlamentu. Elekcja mo\u017ce by\u0107 dwustopniowa \u2013 je\u015bli w I turze nikt z kandydat\u00f3w nie zbierze wymaganej liczby g\u0142os\u00f3w, w 2 tygodnie p\u00f3\u017aniej nast\u0119puje decyduj\u0105ca tura wybor\u00f3w. Spotykaj\u0105 si\u0119 podczas niej dwaj kandydaci, kt\u00f3rzy w I turze zdobyli najwi\u0119ksz\u0105 arytmetycznie ilo\u015b\u0107 g\u0142os\u00f3w wyborc\u00f3w. Wygrywa ten, kogo poprze wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 g\u0142osuj\u0105cych.<\/p>\n Taki zreszt\u0105 realny przebieg mia\u0142y polskie zmagania prezydenckie od czasu wyboru Lecha Wa\u0142\u0119sy.<\/p>\n Projekt unit\u00f3w przewidywa\u0142 obejmowanie urz\u0119du przez prezydenta w obecno\u015bci ca\u0142ego Zgromadzenia Narodowego, czyli Sejmu i Senatu RP poprzez z\u0142o\u017cenie przysi\u0119gi. Ze wzgl\u0119du na pluralizm \u015bwiatopogl\u0105dowy demokracji przewidywano, i\u017c wierz\u0105cy prezydent mo\u017ce doda\u0107 do przysi\u0119gi odwo\u0142anie do Boga.<\/p>\n Art. 88. projektu powiada, i\u017c nie wolno \u0142\u0105czy\u0107 prezydentury z jak\u0105kolwiek inn\u0105 funkcj\u0105 publiczn\u0105. Rzeczywi\u015bcie, prezydent ma by\u0107 \u2013 i tak musi by\u0107 odbierany \u2013 jako zwierzchnik wszystkich obywateli polskich. Tote\u017c uto\u017csamianie go, cho\u0107by symboliczne z jakimikolwiek innymi obowi\u0105zkami, maj\u0105cymi a priori<\/em> w\u0119\u017cszy zakres, dzia\u0142a\u0142oby na szkod\u0119 i prezydenta i pa\u0144stwa, kt\u00f3rego g\u0142ow\u0119 stanowi, acz opiera\u0107 si\u0119 mo\u017ce wy\u0142\u0105cznie na ustawie zasadniczej.<\/p>\n Cz\u0119\u015bciowo pe\u0142ni prezydent rol\u0119 reprezentacyjn\u0105. Art. 91., 92., 93 projektu UW wyznaczaj\u0105 mu zadania wobec spraw zagranicznych Polski \u2013 od ratyfikowania um\u00f3w i traktat\u00f3w mi\u0119dzynarodowych po desygnowanie dyplomat\u00f3w RP i przyjmowanie list\u00f3w uwierzytelniaj\u0105cych przedstawicieli korpusu dyplomatycznego pa\u0144stw obcych.<\/p>\n Trzy kolejne artyku\u0142y projektu proponuj\u0105 okre\u015blenie roli Prezydenta RP jako zwierzchnika Si\u0142 Zbrojnych RP. Nie pe\u0142ni rol\u0119 zwierzchnika bezpo\u015bredniego, po\u015brednikami mi\u0119dzy nim a armi\u0105 s\u0105 Minister Obrony Narodowej i Rada Ministr\u00f3w z premierem na czele. W czasie pokoju to prezydent mianuje, na wniosek Ministra Obrony Narodowej, najwa\u017cniejsze osoby w armii. Na okres wojny mia\u0142by powo\u0142ywa\u0107 lub odwo\u0142ywa\u0107 Naczelnego Wodza. Wyra\u017ane to nawi\u0105zanie do tradycji XX-lecia mi\u0119dzywojennego.<\/p>\n Na wniosek Rady Ministr\u00f3w mo\u017ce te\u017c, wed\u0142ug projektu UD\/UW, na okres nie d\u0142u\u017cszy od trzech miesi\u0119cy wprowadzi\u0107 stan wyj\u0105tkowy w razie kl\u0119ski \u017cywio\u0142owej lub zagro\u017cenia bezpiecze\u0144stwa RP. Stan wyj\u0105tkowy dotyczy\u0107 mo\u017ce terytorium ca\u0142ego kraju, jak r\u00f3wnie\u017c jego cz\u0119\u015bci. Prezydent mo\u017ce go przed\u0142u\u017cy\u0107, ale tylko na kolejne trzy miesi\u0105ce i wy\u0142\u0105cznie, maj\u0105c na to zgod\u0119 Zgromadzenia Narodowego.<\/p>\n Projekt przewidywa\u0142 te\u017c (zapewne w gr\u0119 wchodzi\u0142a tu tylko mo\u017cliwo\u015b\u0107 napi\u0119\u0107 spo\u0142ecznych), i\u017c w okresie stanu wyj\u0105tkowego nikomu nie wolno zmieni\u0107 ani ordynacji wyborczej ani Konstytucji RP.<\/p>\n Art. 100. projektu m\u00f3wi o powo\u0142ywaniu przez prezydenta os\u00f3b na okre\u015blone oddzielnie stanowiska pa\u0144stwowe. Daje to mo\u017cliwo\u015b\u0107 obsadzenia ich lud\u017ami, na kt\u00f3rych wsp\u00f3\u0142prac\u0119 prezydent szczeg\u00f3lnie mo\u017ce liczy\u0107.<\/p>\n By w\u0142adza prezydencka nie by\u0142a zupe\u0142n\u0105, wydawane przez niego akty prawne mia\u0142yby by\u0107 kontrasygnowane przez aktualnego premiera, pr\u00f3cz akt\u00f3w przypisanych niejako do prezydenckiego urz\u0119du, jak np. zarz\u0105dzania wybor\u00f3w do Senatu i Sejmu czy zwo\u0142ywania ich sesji.<\/p>\n Pomoc\u0105 ma s\u0142u\u017cy\u0107 prezydentowi jego organ wykonawczy, czyli Kancelaria Prezydenta. Niekiedy prezydent mo\u017ce skorzysta\u0107 z pomocy Rady Gabinetowej, jak\u0105 tworzy rz\u0105d pod przewodnictwem Prezydenta RP.<\/p>\n Na wypadek nag\u0142ej (przed up\u0142ywem kadencji) zmiany na stanowisku Prezydenta RP, unici przewidzieli art. 105. Okre\u015bla on, w jakich warunkach mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 opr\u00f3\u017cnienie instytucji prezydenckiej. Zgodnie z nim dzieje si\u0119 tak na skutek \u015bmierci lub zrzeczenia si\u0119 funkcji przez prezydenta. Dwie inne mo\u017cliwo\u015bci to z\u0142o\u017cenie z urz\u0119du poprzez orzeczenie Trybuna\u0142u Stanu i stwierdzenie (ze wzgl\u0119du na z\u0142y stan zdrowia) sta\u0142ej niezdolno\u015bci do sprawowania urz\u0119du. W tym jednak przypadku wedle unit\u00f3w decyzje winno podj\u0105\u0107 Zgromadzenie Narodowe wi\u0119kszo\u015bci\u0105 2\/3 g\u0142os\u00f3w, w obecno\u015bci ponad po\u0142owy reprezentant\u00f3w.<\/p>\n Zgromadzenie Narodowe mo\u017ce postawi\u0107 Prezydenta RP przed Trybuna\u0142em Stanu, je\u015bli stwierdzone zostanie naruszenie przeze\u0144 albo Konstytucji RP \u2013 albo ustawy. Je\u015bli Zgromadzenie Narodowe zdecyduje si\u0119 postawi\u0107 Prezydenta RP w stan oskar\u017cenia \u2013 zawieszone by\u0142oby sprawowanie przez niego urz\u0119du.<\/p>\n Wykonywanie ustaw dzieli prezydent z Rad\u0105 Ministr\u00f3w, czyli rz\u0105dem. Rada prowadzi polityk\u0119 wewn\u0119trzn\u0105 i zewn\u0119trzn\u0105 Rzeczypospolitej oraz kieruje administracj\u0105 pa\u0144stwow\u0105. Zgodnie wi\u0119c z art. 107. projektu UD\/UW skupia w swych r\u0119kach rzeczywist\u0105 w\u0142adz\u0119 wykonawcz\u0105, gdy\u017c dysponuje kompetencjami szerszymi, ni\u017ali prezydenckie.<\/p>\n Za kierowanie prac\u0105 administracji pa\u0144stwowej rz\u0105d odpowiada przed Sejmem. Ma te\u017c chroni\u0107 interesy Skarbu Pa\u0144stwa i sprawowa\u0107 nadz\u00f3r nad samorz\u0105dami oraz zapewnia\u0107 wewn\u0119trzny i zewn\u0119trzny \u0142ad pa\u0144stwa. W ramach polityki zagranicznej nale\u017cy do Rady Ministr\u00f3w kierowanie ca\u0142o\u015bci\u0105 polityki zewn\u0119trznej RP a tak\u017ce odpowiada za zawieranie um\u00f3w z rz\u0105dami innych pa\u0144stw i mi\u0119dzynarodowymi organizacjami.<\/p>\n Opr\u00f3cz przewodniczenia Radzie Ministr\u00f3w premier jest zwierzchnikiem wszystkich pracownik\u00f3w administracji pa\u0144stwowej. Tak Rada Ministr\u00f3w jako ca\u0142o\u015b\u0107, jak premier i poszczeg\u00f3lni ministrowie wydaj\u0105 przepisy jedynie w formie rozporz\u0105dze\u0144 wykonawczych do odpowiednich ustaw.<\/p>\n Projekt unit\u00f3w zastrzega\u0142, i\u017c cz\u0142onkowie Rady Ministr\u00f3w nie mog\u0105 zajmowa\u0107 innych stanowisk pa\u0144stwowych. Wyj\u0105tek uczyniono dla profesor\u00f3w wy\u017cszych uczelni. Nie mogliby te\u017c prowadzi\u0107 dzia\u0142alno\u015bci, stale przynosz\u0105cej zysk. Nie jest tajemnic\u0105, i\u017c polscy ministrowie s\u0105 cz\u0142onkami wielu rad nadzorczych jednocze\u015bnie, co przynosi im dochody znacznie przewy\u017cszaj\u0105ce zarobki ministerialne.<\/p>\n Tryb powo\u0142ywania Rady Ministr\u00f3w okre\u015blaj\u0105 art. 116. do 119. projektu UW. Wedle nich premiera (a z kolei na jego ju\u017c wniosek sam\u0105 Rad\u0119 Ministr\u00f3w) powo\u0142ywa\u0107 ma prezydent. Dzieje si\u0119 to w ci\u0105gu 14 dni od z\u0142o\u017cenia przez Prezesa Rady Ministr\u00f3w dymisji, albo te\u017c tych samych 14 dni od rozpocz\u0119cia pierwszego posiedzenia Sejmu. Kolejne dwa tygodnie po powo\u0142aniu rz\u0105du ma premier na przedstawienie Sejmowi programu dzia\u0142ania Rady Ministr\u00f3w i wniosku o udzielenie wotum zaufania. Unici proponowali, by sejm udziela\u0142 wotum zaufania bezwzgl\u0119dn\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w w obecno\u015bci co najmniej 50% liczby pos\u0142\u00f3w.<\/p>\n Je\u015bli rz\u0105d nie zostanie powo\u0142any w powy\u017cszym trybie lub nie otrzyma wotum zaufania, Sejm jest zobowi\u0105zany do wyboru w ci\u0105gu kolejnych 21 dni Prezesa Rady Ministr\u00f3w (przy zachowaniu wi\u0119kszo\u015bci bezwzgl\u0119dnej w g\u0142osowaniu) i na jego wniosek Prezydent RP powo\u0142uje rz\u0105d. Ta wersja rozwoju wydarze\u0144 nie zmusza ju\u017c do g\u0142osowania nad wotum zaufania dla Rady Ministr\u00f3w.<\/p>\n Prezydent ma prawo do rozwi\u0105zania Sejmu, je\u015bli w ci\u0105gu trzech miesi\u0119cy od dymisji rz\u0105du lub zebrania si\u0119 nowego Sejmu wci\u0105\u017c nie istnieje obdarzona zaufaniem pos\u0142\u00f3w Rada Ministr\u00f3w.<\/p>\n Dymisja rz\u0105du nast\u0119puje w\u00f3wczas, gdy Rada Ministr\u00f3w albo premier rezygnuj\u0105 z pe\u0142nienia funkcji lub zebra\u0142 si\u0119 nowy Sejm RP. Inne mo\u017cliwo\u015bci to brak wotum sejmowego zaufania lub uchwalenie przez Sejm wotum nieufno\u015bci dla rz\u0105du.<\/p>\n Do czasu ukonstytuowania si\u0119 nowej Rady Ministr\u00f3w, Prezydent RP przyjmuje dymisj\u0119 starego rz\u0105du, ale powierza mu na czas przej\u015bciowy dalsze sprawowanie w\u0142adzy.<\/p>\n W razie konieczno\u015bci zmian na stanowisku ministerialnym \u2013 na wniosek premiera odwo\u0142uje i powo\u0142uje ministr\u00f3w prezydent.<\/p>\n W przeciwie\u0144stwie do apolitycznego Prezydenta RP zale\u017cno\u015b\u0107 rz\u0105du od uk\u0142adu si\u0142 w Sejmie jest oczywista. Oddaje jednak realia polityki \u2013 partie staraj\u0105 si\u0119 wprowadzi\u0107 do Sejmu jak najwi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 swoich przedstawicieli. Premier powo\u0142ywany jest zazwyczaj przez prezydenta spo\u015br\u00f3d dzia\u0142aczy tej partii, jaka wygra\u0142a wybory. Od dalszego uk\u0142adu si\u0142 (koalicji, rozk\u0142adu mandat\u00f3w pomi\u0119dzy partie) zale\u017cy uzyskanie wotum zaufania lub wniesienie i przeg\u0142osowanie wotum nieufno\u015bci dla konkretnej ekipy rz\u0105dowej.<\/p>\n Od Rady Ministr\u00f3w autorzy projektu wyra\u017anie oczekuj\u0105 stabilno\u015bci i mo\u017cliwo\u015bci skutecznego dzia\u0142ania nawet w trudnych warunkach kszta\u0142towania si\u0119 dopiero zr\u0119b\u00f3w demokracji.<\/p>\n Projekt unit\u00f3w by\u0142 nastawiony raczej na zdobywanie wi\u0119kszo\u015bci parlamentarnej podczas wybor\u00f3w i tym samym uzyskiwanie mo\u017cliwo\u015bci wykreowania rz\u0105du. Pozycja premiera jest w nim bowiem zarysowana konkretniej i jego uprawnienia nie ograniczaj\u0105 si\u0119 do funkcji reprezentacyjnych. Nieostre sformu\u0142owania konstytucji mog\u0105 by\u0107 przyczyn\u0105 spor\u00f3w prawno-kompetencyjnych pomi\u0119dzy prezydentem a osob\u0105, pe\u0142ni\u0105c\u0105 funkcj\u0119 premiera. (cdn.)<\/strong><\/p>\n <\/p>\n Klara Woli\u0144ska<\/span><\/strong><\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Organy wykonawcze (prezydent i rz\u0105d) Zgodnie z nowel\u0105 do Konstytucji PRL z 7. kwietnia 1989 r. w Polsce wprowadzono<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-2097","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\n