{"id":1921,"date":"2012-01-23T21:08:56","date_gmt":"2012-01-23T21:08:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/?p=1921"},"modified":"2013-11-02T21:21:50","modified_gmt":"2013-11-02T20:21:50","slug":"pisarze-przemilczani-z-powodu-katynia-jozef-mackiewicz-i-ferdynand-goetel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/pisarze-przemilczani-z-powodu-katynia-jozef-mackiewicz-i-ferdynand-goetel\/","title":{"rendered":"Pisarze przemilczani z powodu Katynia: J\u00f3zef Mackiewicz i Ferdynand Goetel"},"content":{"rendered":"

\u00a0<\/span><\/p>\n

W\u015br\u00f3d tych pisarzy, kt\u00f3rzy mnie ukszta\u0142towali, a kt\u00f3rych wymieniam na ok\u0142adce drugiej swojej ksi\u0105\u017cki, brak np. Ferdynanda Goetla. Dlaczego? Cho\u0107, co prawda, czyta\u0142em o nim par\u0119 artyku\u0142\u00f3w, mi\u0119dzy innymi Jacka Trznadla: \u201eFerdynand Goetel \u2013 pisarz zakazany przez komunist\u00f3w\u201d (\u201eGazeta Polska\u201d z 9. stycznia 1995 r.) i Krzysztofa Karwata: \u201eSprawa Ferdynanda Goetla\u201d z nadtytu\u0142em: \u201eZ powodu Katynia pisarza oskar\u017cono o kolaboracj\u0119 z Niemcami\u201d (\u201eDziennik Zachodni\u201d nr 83, z 7. kwietnia 2000 r.), lecz jak dot\u0105d nie uda\u0142o mi si\u0119 zdoby\u0107, ani te\u017c przeczyta\u0107, \u017cadnego jego dzie\u0142a. A szkoda, bo z tego, czego ja si\u0119 o nim dowiedzia\u0142em, warto by co najmniej jego \u201eLata wojny\u201d (wzgl\u0119dnie \u201eCzasy wojny\u201d) z 1955 r., przeczyta\u0107.<\/span><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

G\u0142\u00f3wnym \u201egrzechem\u201d Goetla, dzi\u0119ki kt\u00f3remu znalaz\u0142 si\u0119 na komunistycznym indeksie pisarzy zakazanych by\u0142 ten, \u017ce pojecha\u0142 na niemieckie zaproszenie, wiosn\u0105 1943 roku do Katynia, aby by\u0107 \u015bwiadkiem pierwszej ekshumacji zw\u0142ok polskich oficer\u00f3w, zamordowanych przez Sowiet\u00f3w. Podobnie, jak to uczyni\u0142 m\u00f3j ulubiony pisarz, J\u00f3zef Mackiewicz. Obaj podj\u0119li takie decyzje za zgod\u0105 dow\u00f3dztwa Armii Krajowej (AK), kt\u00f3remu po powrocie z miejsca ka\u017ani, z\u0142o\u017cyli odpowiednie sprawozdania.<\/span><\/p>\n

Jest zrozumia\u0142ym samo przez si\u0119, \u017ce po tak zwanym \u201ewyzwoleniu\u201d w 1945 roku obaj nie mieli w kraju czego szuka\u0107, tote\u017c \u017cyli na emigracji. Goetel zmar\u0142 w roku 1960, czyli w 70. roku swego \u017cycia, a J\u00f3zef Mackiewicz w roku 1985, w Monachium. Tragizm \u017cycia emigracyjnego Goetla pog\u0142\u0119bia\u0142 fakt, i\u017c musia\u0142 Polsk\u0119 opu\u015bci\u0107 sam. Jego \u017cona, wraz z dwojgiem ma\u0142ych dzieci, pozosta\u0142a w kraju. W ci\u0105gu ostatnich 15 lat nigdy ich ju\u017c nie ujrza\u0142.<\/span><\/p>\n

J\u00f3zef Mackiewicz by\u0142 w lepszej sytuacji, bo uda\u0142o mu si\u0119 w 1944 roku umkn\u0105\u0107 przed \u201ewyzwolicielsk\u0105\u201d Armi\u0105 Czerwon\u0105 wraz z \u017con\u0105, Barbar\u0105 Toporsk\u0105. A \u017ce \u017cy\u0142 biednie, podobnie jak i Goetel, to ju\u017c sprawa druga.<\/span><\/p>\n

O Ferdynandzie Goetlu nie mog\u0119 wiele napisa\u0107, bo nadmieni\u0142em ju\u017c, i\u017c nie mia\u0142em dot\u0105d okazji jakiejkolwiek z jego ksi\u0105\u017cek przeczyta\u0107. Wymieniam go tu po to, by zainteresowa\u0107 nim m\u0142odsze generacje, kt\u00f3re jeszcze w og\u00f3le o nim nie s\u0142ysza\u0142y.<\/span><\/p>\n

O J\u00f3zefie Mackiewiczu napisa\u0142em ju\u017c 11 stron w pierwszej ksi\u0105\u017cce: \u201eZ rodzinnych stron i emigracji\u201d (str. 82 do 93), niemniej i w tej mu par\u0119 stron po\u015bwi\u0119c\u0119, bo na ile wiem, nadal si\u0119 go w kraju przemilcza. Nie licz\u0105c takich wyj\u0105tk\u00f3w, jak dr Agnieszka Przychodzka, kt\u00f3ra wiele lat temu napisa\u0142a o nim prac\u0119 magistersk\u0105, a p\u00f3\u017aniej, w Kwartalniku Elbl\u0105skim \u201eTygiEL\u201d (nr 1-2, 2003) interesuj\u0105cy esej: \u201eSam na sam z faktami \u2013 J\u00f3zefa Mackiewicza poszukiwanie prawdy historycznej\u201d, kt\u00f3rym mi mimowolnie podpowiedzia\u0142a tytu\u0142 drugiej ksi\u0105\u017cki. Sadz\u0119, i\u017c mi ten \u201eplagiat\u201d wybaczy\u0142a?<\/span><\/p>\n

Poza krajem, ukaza\u0142 si\u0119 na 100-lecie jego urodzin, w nowojorskim \u201eNowym Dzienniku\u201d z 20. kwietnia 2002 r. ciekawy artyku\u0142 W\u0142odzimierza Boleckiego: \u201ePisarz niewygodny\u201d. Dla kogo by\u0142 on\u00a0 \u201eniewygodny\u201d, to wiemy. Przy okazji serdecznie dzi\u0119kuj\u0119 memu przyjacielowi \u2013 od czasu internowania w 1982 r. we wsp\u00f3lnej celi w obozie w Uhercach (Bieszczady) \u2013 Andrzejowi Grzybowskiemu, mieszkaj\u0105cemu w Middletown\/Connecticut, w USA, za nades\u0142anie mi go.<\/span><\/p>\n

Bazuj\u0105c g\u0142\u00f3wnie na tych artyku\u0142ach i cytuj\u0105c obszerne jego fragmenty, przybli\u017cam czytelnikom jego posta\u0107. J\u00f3zef Mackiewicz by\u0142o bowiem pisarzem niepospolitym, st\u0105d a\u017c tak boli, \u017ce w Polsce wci\u0105\u017c pomijanym. Ju\u017c bardziej znany jest jego starszy brat \u2013 Stanis\u0142aw (Cat) Mackiewicz, r\u00f3wnie\u017c dziennikarz i pisarz, poza tym redaktor przedwojennego wile\u0144skiego \u201eS\u0142owa\u201d, a po wojnie, w latach 1954-55 premier rz\u0105du RP na emigracji, Od J\u00f3zefa by\u0142 o 6 lat starszy, bo urodzi\u0142 si\u0119 w 1896 roku, za\u015b J\u00f3zef Mackiewicz 1. kwietnia 1902 roku. J\u00f3zef, maj\u0105c lat 18, w 1920 r. wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 (jako ochotnik) w wojnie polsko-bolszewickiej. Po tej wojnie pracowa\u0142 jako dziennikarz w redagowanym przez brata \u201eS\u0142owie\u201d i wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z innymi gazetami. Ambicje literackie mia\u0142 od wczesnej m\u0142odo\u015bci. Wyb\u00f3r reporta\u017cy, publikowanych w \u201eS\u0142owie\u201d, pt.: \u201eBunt rojst\u00f3w\u201d (1938 r.) przyni\u00f3s\u0142 mu nagrod\u0119 \u201eWiadomo\u015bci Literackich\u201d. Po wojnie opublikowa\u0142 siedem powie\u015bci, trzy ksi\u0105\u017cki publicystyczne, tom nowel, kilka broszur, a po jego \u015bmierci ukaza\u0142y si\u0119 jeszcze dwa tomy wspomnie\u0144. Wydawnictwo \u201eKontra\u201d z Londynu rozpocz\u0119\u0142o od niedawna wydawanie zbioru jego \u201eDzie\u0142\u201d. Mnie, jak dot\u0105d, uda\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107 i przeczyta\u0107 nast\u0119puj\u0105ce jego pozycje:<\/span><\/p>\n

–\u00a0 \u201eZbrodnia katy\u0144ska w \u015bwietle dokument\u00f3w\u201d, z przedmow\u0105 gen. W. Andersa (Londyn 1948);<\/span><\/p>\n

–\u00a0 \u201eLewa wolna\u201d \u2013 powie\u015b\u0107 o wojnie polsko-bolszewickiej;<\/span><\/p>\n

–\u00a0 \u201eDroga do nik\u0105d\u201d \u2013 powie\u015b\u0107 o \u017cyciu na Wile\u0144szczy\u017anie od roku 1940 do 21. czerwca 1941, czyli w okresie, gdy Litwa, a z ni\u0105 i Wile\u0144szczyzna by\u0142y republik\u0105 radzieck\u0105;<\/span><\/p>\n

–\u00a0 \u201eNie trzeba m\u00f3wi\u0107 g\u0142o\u015bno\u201d \u2013 powie\u015b\u0107, kt\u00f3ra jest niejako dalszym ci\u0105giem \u201eDrogi do nik\u0105d\u201d. Panorama wojenna, zaczynaj\u0105ca si\u0119 22. czerwca 1941 na Wile\u0144szczy\u017anie i Bia\u0142orusi, ko\u0144cz\u0105ca si\u0119 za\u015b w Niemczech, w Oflagu (ob\u00f3z dla je\u0144c\u00f3w wojennych, nosz\u0105cych stopnie oficerskie).<\/span><\/p>\n

–\u00a0 \u201eZwyci\u0119stwo prowokacji\u201d \u2013 o przyczynach rozprzestrzeniania si\u0119 komunizmu na \u015bwiecie;<\/span><\/p>\n

–\u00a0 \u201eW cieniu krzy\u017ca\u201d \u2013 analiza polityki papie\u017ca Jana XXIII wobec komunizmu;<\/span><\/p>\n

i<\/span><\/p>\n

–\u00a0 \u201eKontr\u0119\u201d \u2013 powie\u015b\u0107 g\u0142\u00f3wnie o Kozakach, walcz\u0105cych w czasie wojny sowiecko-niemieckiej po stronie Hitlera, a po wojnie wydanych przez zachodnich aliant\u00f3w w r\u0119ce Stalina \u2013 na pewn\u0105 \u015bmier\u0107.<\/span><\/p>\n

Nie zd\u0105\u017cy\u0142em dot\u0105d przeczyta\u0107:<\/span><\/p>\n

–\u00a0 \u201eSprawy pu\u0142kownika Miasojedowa\u201d;<\/span><\/p>\n

–\u00a0 \u201eKarierowicza\u201d;<\/span><\/p>\n

–\u00a0 \u201eWatykanu w cieniu czerwonej gwiazdy\u201d oraz<\/span><\/p>\n

–\u00a0 \u201eFakt\u00f3w, przyrody i ludzi\u201d.<\/span><\/p>\n

Wr\u00f3c\u0119 teraz do artyku\u0142u W\u0142odzimierza Boleckiego: \u201ePisarz niewygodny\u201d, aby da\u0107 czytelnikom pr\u00f3bki z tre\u015bci dzie\u0142 J. Mackiewicza, pokaza\u0107, czym one tchn\u0105, przedstawi\u0107 jego \u201ebarometr \u017cyciowy\u201d.<\/span><\/p>\n

Autor tego artyku\u0142u pisze, i\u017c \u201eSta\u0142ym tematem tw\u00f3rczo\u015bci J\u00f3zefa Mackiewicza jest wsp\u00f3\u0142\u017cycie ludzi r\u00f3\u017cnych narod\u00f3w, religii i j\u0119zyk\u00f3w. Temat ten zwi\u0105zany by\u0142 z osobistym do\u015bwiadczeniem pisarza, kt\u00f3ry wychowa\u0142 si\u0119 i sp\u0119dzi\u0142 po\u0142ow\u0119 swego \u017cycia w wielonarodowym, wieloj\u0119zycznym i wielokulturowym obszarze Wile\u0144szczyzny. Pierwszych obserwacji dostarczy\u0142o mu jego w\u0142asne dzieci\u0144stwo. W rodzinie Mackiewicz\u00f3w wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142y zwi\u0105zki polsko-litewskie (z Matulajtisami).<\/span><\/p>\n

Tu a\u017c si\u0119 prosi o nawi\u0105zanie do naszej wieloj\u0119zycznej i wielowyznaniowej sytuacji g\u00f3rno\u015bl\u0105skiej. W mym dzieci\u0144stwie i m\u0142odo\u015bci obraca\u0142em si\u0119 w\u015br\u00f3d trzech j\u0119zyk\u00f3w. Tzw. gwar\u0105 \u015bl\u0105sk\u0105 m\u00f3wili ze mn\u0105 dziadkowie, rodzice i wi\u0119kszo\u015b\u0107 krewnych, lecz \u201eTante Frieda\u201d, czyli ciocia Elfryda Bytomska i jej rodzice (Brollowie) oraz rodze\u0144stwo \u2013 m\u00f3wili do mnie po niemiecku. Natomiast w przedszkolu i szkole m\u00f3wiono z nami \u201eczysto po polsku\u201d. Do tego dochodzi\u0142a, jakby na okras\u0119, ko\u015bcielna \u0142acina, z kt\u00f3rej tak\u017ce sobie par\u0119 zda\u0144 przyswoi\u0142em. W\u00f3wczas ksi\u0119\u017ca odprawiali jeszcze nabo\u017ce\u0144stwa po \u0142acinie.<\/span><\/p>\n

Nie budzi\u0142 te\u017c w naszej rodzinie oburzenia i nie wywo\u0142ywa\u0142 pot\u0119pienia fakt, \u017ce kto\u015b z bliskich nam os\u00f3b przechodzi\u0142 na wyznanie wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka, to znaczy np. z katolicyzmu na protestantyzm. Co wi\u0119cej, nie wykluczono z rodziny nawet tej cioci, co wysz\u0142a za \u017byda. Jego sympatyczny potomek do dzi\u015b \u017cyje w Wiedniu i krewni bardzo go lubi\u0105. Ja te\u017c! To si\u0119 nazywa tolerancja! Takim by\u0142 r\u00f3wenie\u017c J\u00f3zef Mackiewicz \u2013 na wskro\u015b tolerancyjny.<\/span><\/p>\n

(…) \u201eSwoj\u0105 niech\u0119\u0107 do wszelkich form nacjonalizmu t\u0142umaczy\u0142 nie tylko wielonarodow\u0105 specyfik\u0105 Wilna, lecz tak\u017ce studiami przyrodniczymi (…) podkre\u015bla\u0142 wielokrotnie \u2013 natura, w przeciwie\u0144stwie do ludzi, nie zna ani rasizmu, ani nacjonalizmu.\u201d<\/span><\/p>\n

\u201eJeszcze przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej Mackiewicz krytykowa\u0142 polityk\u0119 administracji polskiej wobec mniejszo\u015bci narodowych na wschodnich Kresach II Rzeczypospolitej. Jego pogl\u0105dy uznano za sprzeczne z interesami pa\u0144stwa i narodu. Tymczasem Mackiewicz nie by\u0142 ani krytykiem polsko\u015bci, ani przeciwnikiem rz\u0105du II Rzeczypospolitej, lecz przypomina\u0142, \u017ce na Kresach Wschodnich \u017cyje wiele narod\u00f3w, kt\u00f3re powinny mie\u0107 r\u00f3wne prawa w demokratycznym pa\u0144stwie polskim. Najwy\u017cszym dobrem publicznym by\u0142 wg niego presti\u017c Rzeczypospolitej, jako pa\u0144stwa tolerancyjnego, demokratycznego i sprawiedliwego dla wszystkich obywateli.<\/span><\/p>\n

Po zaj\u0119ciu Wilna przez wojska hitlerowskie (w czerwcu 1941 r.) Mackiewicz w wile\u0144skim \u201eGo\u0144cu Codziennym\u201d, gazecie wydawanej przez Niemc\u00f3w, opublikowa\u0142 kilka artyku\u0142\u00f3w (w okresie lipiec-pa\u017adziernik 1941 r.). Podobno za to w\u0142a\u015bnie Wojskowy S\u0105d Specjalny AK uzna\u0142 go za \u201ezdrajc\u0119\u201d i w 1943 r. skaza\u0142 na kar\u0119 \u015bmierci. Wyrok jednak zosta\u0142 formalnie odwo\u0142any, ale okoliczno\u015bci jego wydania, jak i niewykonania s\u0105 nadal niejasne. Wiele poszlak wskazuje, \u017ce wyrok skierowano do wykonania, gdy Mackiewicz zgodzi\u0142 si\u0119 pojecha\u0107 do Katynia, by uczestniczy\u0107 w odkrywaniu grob\u00f3w polskich \u017co\u0142nierzy (…)\u201d.<\/span><\/p>\n

\u201ePo wycofaniu si\u0119 Armii Czerwonej z Wilna w 1941 r., J\u00f3zef Mackiewicz opublikowa\u0142 w \u201eGo\u0144cu Codziennym\u201d 4 artyku\u0142y, w tym dwa fragmenty przysz\u0142ej powie\u015bci, przedstawiaj\u0105ce realia sowieckiej okupacji Litwy (1939-41). (…) Przez kilka miesi\u0119cy 1941 r., podobnie jak i wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludno\u015bci na tzw. Kresach Wschodnich, uwa\u017ca\u0142 wojska niemieckie za wyzwoliciela spod okupacji sowieckiej (…). Wkr\u00f3tce jednak wroga polityka hitlerowc\u00f3w wobec ludno\u015bci polskiej tamtego regionu, a zw\u0142aszcza w stosunku do \u017byd\u00f3w, ca\u0142kowicie zmieni\u0142a jego stosunek do Niemc\u00f3w (…).\u201d<\/span><\/p>\n

\u201e\u0179r\u00f3d\u0142em antykomunizmu Mackiewicza by\u0142 jego stosunek do rewolucji bolszewickiej w 1917 roku, jego wiedza o eksterminacji ca\u0142ych grup spo\u0142ecznych i narod\u00f3w w Rosji sowieckiej. Mackiewicz by\u0142 libera\u0142em \u2013 jego ide\u0105 by\u0142o has\u0142o: Leben und leben lassen<\/em> \u201e\u017byj i daj \u017cy\u0107 innym\u201d)\u00a0 – tote\u017c uwa\u017ca\u0142, \u017ce komunizm i wolno\u015b\u0107 ca\u0142kowicie si\u0119 wykluczaj\u0105. (…). Jego wrogi stosunek do rewolucji bolszewickiej ma takie same \u017ar\u00f3d\u0142a, jak postawa Iwana Bunina i Nadie\u017cdy oraz Osipa Mandelsztam\u00f3w czy liberalnej inteligencji rosyjskiej, po 1918 r. skazanej przez bolszewik\u00f3w na zag\u0142ad\u0119.\u201d<\/span><\/p>\n

\u201ePisarz uwa\u017ca\u0142, \u017ce po roku 1945 \u2013 ujawnieniu ludob\u00f3jstwa pope\u0142nionego przez hitlerowc\u00f3w nie towarzyszy\u0142o ujawnianie zbrodni, pope\u0142nianych przez bolszewik\u00f3w, a wiedza o nazistowskich obozach koncentracyjnych nie by\u0142a konfrontowana z wiedz\u0105 o \u2013 istniej\u0105cych wszak i po 1945 r.! \u2013 sowieckich \u0142agrach. Dok\u0142adnie tak\u0105 sam\u0105 my\u015bl wyrazi\u0142 p\u00f3\u017aniej Aleksander So\u0142\u017cenicyn w \u201eArchipelagu Gu\u0142ag\u201d. (…).<\/span><\/p>\n

Dzi\u015b sprawy, o kt\u00f3rych pisa\u0142 Mackiewicz i kt\u00f3re jeszcze niedawno budzi\u0142y tak wiele nami\u0119tno\u015bci, sta\u0142y si\u0119, na szcz\u0119\u015bcie, przesz\u0142o\u015bci\u0105. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Mackiewicza pozosta\u0142a natomiast \u015bwiadectwem tragicznych wydarze\u0144 historycznych i dramatycznych wybor\u00f3w, przed kt\u00f3rymi stan\u0119\u0142y w XX wieku narody Europy \u015arodkowo-Wschodniej. (…)\u201d.<\/span><\/p>\n

\u201eMackiewicz nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 pogodzi\u0107 ani z nacjonalizmem polskim, ani litewskim. Mimo swych sympatii do Litwy nie chcia\u0142 pogodzi\u0107 si\u0119 z Litwinami, kt\u00f3rzy za polityczny idea\u0142 Litwy uwa\u017cali pa\u0144stwo jednonarodowe, jednowyznaniowe i jednoj\u0119zyczne. Dla Mackiewicza wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 Litwy polega\u0142a na jej wieloj\u0119zyczno\u015bci, wieloreligijno\u015bci i wielonarodowej strukturze spo\u0142ecznej. By\u0142 patriot\u0105 tego kraju, a jego formu\u0142a patriotyzmu \u2013 jak wiele innych idei \u2013 brzmi zaskakuj\u0105co nowocze\u015bnie: \u201eM\u00f3wi\u0142 mi jeden m\u0105dry cz\u0142owiek (…), \u017ce s\u0105 trzy rodzaje patriotyzmu. Patriotyzm narodowy, patriotyzm doktryny i patriotyzm pejza\u017cu.<\/span><\/p>\n

Narodowy zajmuje si\u0119 tylko lud\u017ami, zamieszkuj\u0105cymi dany pejza\u017c. Doktrynalny \u2013 ani lud\u017ami, ani pejza\u017cem, tylko zaszczepieniem doktryny. Dopiero patriotyzm pejza\u017cu (…) obejmuje ca\u0142o\u015b\u0107, bo i powietrze, i lasy, i pola, i b\u0142ota, i cz\u0142owieka, jako cz\u0119\u015b\u0107 sk\u0142adow\u0105 pejza\u017cu. Narodowi patrioci na przyk\u0142ad, dla nich najwi\u0119ksze szcz\u0119\u015bcie ludzko\u015bci, \u017ceby jak najwi\u0119cej ludzi m\u00f3wi\u0142o koniecznie tym samym j\u0119zykiem, ale, Bo\u017ce bro\u0144, nie innym. Albo: gdzie na rynku sta\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142, postawi\u0119 cerkiew. Albo: gdzie sta\u0142a cerkiew, postawi\u0119 przekoniecznie ko\u015bci\u00f3\u0142. (A dla mnie) \u2013 m\u00f3wi\u0142 \u2013 czy w\u0142oski barok, czy bizantyjska kopu\u0142a, i minaret, i synagoga tak samo nale\u017c\u0105 do pejza\u017cu jak jezioro, czy rzeka, czy rynek, przy kt\u00f3rym stoj\u0105. (…).\u201d<\/span><\/p>\n

\u201eKilka lat po wojnie Mackiewicz jako pierwszy z Polak\u00f3w mia\u0142 odwag\u0119 napisa\u0107: \u201ePodczas okupacji niemieckiej dzia\u0142y si\u0119 straszne rzeczy. Mieli\u015bmy do czynienia z olbrzymi\u0105, zorganizowan\u0105 machin\u0105 terroru i okrucie\u0144stwa, kt\u00f3ra je\u017celi chodzi o \u017byd\u00f3w, nie mia\u0142a precedensu mo\u017ce nawet w historii. (…). Natomiast – co wiemy o odwecie we wschodnich Niemczech? (…). A dzia\u0142y si\u0119 rzeczy dokonane nie przez zorganizowan\u0105, bezduszn\u0105 machin\u0119, a, niestety, r\u0119kami indywidualnego rozbestwienia\u201d. Mia\u0142 te\u017c odwag\u0119 pisa\u0107 \u2013 wielokrotnie \u2013 \u017ce obci\u0105\u017canie zbiorow\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 wszystkich Niemc\u00f3w za hitleryzm jest takim samym absurdem, jak obwinianie wszystkich Rosjan za zbrodnie rewolucji bolszewickiej, systemu komunistycznego czy zbrodnie w Katyniu i w \u0142agrach. Ta odwaga Mackiewicza by\u0142a niepospolita w latach 50., gdy jeszcze nie by\u0142o \u201eListu biskup\u00f3w polskich do biskup\u00f3w niemieckich\u201d (1965), a \u015bwiadomo\u015b\u0107 konieczno\u015bci pojednania Niemc\u00f3w i Polak\u00f3w zale\u017ca\u0142a od wyobra\u017ani i odwagi s\u0105du w najtrudniejszych sprawach publicznych.<\/span><\/p>\n

W konfliktach mi\u0119dzy narodami J\u00f3zef Mackiewicz \u017cadnej stronie nie przyznawa\u0142 apriorycznej racji. (…)\u201d.<\/span><\/p>\n

\u201e(…) Szuka\u0142 prawdy i m\u00f3wi\u0142 j\u0105 w oczy ka\u017cdemu: Niemcom, Polakom, Rosjanom, Litwinom, Ukrai\u0144com, \u017bydom. Kiedy s\u0142ysza\u0142 o \u201e\u017cydokomunie\u201d, przypomina\u0142, \u017ce w grobach katy\u0144skich le\u017cy wielu \u017byd\u00f3w i \u017ce uciekaj\u0105ce ze Lwowa NKWD mordowa\u0142o w wi\u0119zieniu na Zamarstynowie zar\u00f3wno Polak\u00f3w, jak i \u017byd\u00f3w (…)\u201d.<\/span><\/p>\n

\u201e(…) Nacjonalizm \u2013 twierdzi\u0142 Mackiewicz \u2013 dzieli narody, hamuje mo\u017cliwo\u015bci ich porozumienia si\u0119 czy zjednoczenia. Nacjonalizm by\u0142 wed\u0142ug niego g\u0142\u00f3wn\u0105 przeszkod\u0105 w walce z komunizmem.<\/span><\/p>\n

Rosja \u2013 zdaniem Mackiewicza \u2013 na pocz\u0105tku XX w., po 1905 r. stawa\u0142a si\u0119 pa\u0144stwem liberalnym,\u00a0 cho\u0107 nie by\u0142a pa\u0144stwem demokratycznym. Dzieli\u0142a si\u0119 od wewn\u0105trz nie na narody, lecz na warstwy spo\u0142eczne. By\u0142a imperium, jednak imperium nie-totalitarnym. Tymczasem w momencie wybuchu rewolucji bolszewickiej elita polityczna Polski (m.in. Pi\u0142sudski)\u00a0 potraktowa\u0142a bolszewik\u00f3w i \u201ebia\u0142ych\u201d r\u00f3wnorz\u0119dnie \u2013 wykazuj\u0105c albo brak zainteresowania dla zwyci\u0119stwa jednej ze stron (gdy\u017c w obu widziano ten sam wielkorosyjski imperializm), albo de facto<\/em> sprzyjaj\u0105c bolszewikom. (Pi\u0142sudski odm\u00f3wi\u0142 wsparcia dla wojsk kontrrewolucji). Mackiewicz po\u015bwi\u0119ci\u0142 temu zagadnieniu powie\u015b\u0107 \u201eLewa wolna\u201d (1965). (…)\u201d.<\/span><\/p>\n

\u201e(…). B\u0142\u0119dem zachodnich sowietolog\u00f3w, a tak\u017ce wielu Polak\u00f3w, by\u0142o uto\u017csamienie Rosji i ZSRR, rosyjsko\u015bci i komunizmu, podczas gdy \u2013 zdaniem Mackiewicza \u2013 nale\u017ca\u0142o raczej podkre\u015bla\u0107 r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy narodem rosyjskim, Rosj\u0105 a pa\u0144stwem komunistycznym. (…)\u201d.<\/span><\/p>\n

\u201e(…) My\u015blenie Mackiewicza nie by\u0142o zwi\u0105zane z \u017cadn\u0105 doktryn\u0105. (…)\u201d.<\/span><\/p>\n

\u201e(…) Dlatego jest nieporozumieniem wpisywanie my\u015bli Mackiewicza w terminy wsp\u00f3\u0142czesnego \u017cycia politycznego, a szczeg\u00f3lnym nonsensem jest czynienie z pisarza patrona polskiej prawicy. Ci, kt\u00f3rzy tak robi\u0105, zdaj\u0105 si\u0119 zapomina\u0107, \u017ce Mackiewicz uwa\u017ca\u0142 nacjonalizm endecki za jedno z g\u0142\u00f3wnych nieszcz\u0119\u015b\u0107 historii Polski, a stosunek pisarza do polityki Watykanu czy mniejszo\u015bci narodowych zbli\u017ca\u0142 go zdecydowanie do postawy liberalnej \u2013 w najbardziej potocznym znaczeniu tego s\u0142owa. Dewiz\u0105 pisarza by\u0142a po prosu maksyma: \u201e\u017byj i daj \u017cy\u0107\u201d (innym).<\/span><\/p>\n

My\u015bl Mackiewicza rozwija\u0142a si\u0119 poza uk\u0142adami, poj\u0119ciami czy j\u0119zykami, tworz\u0105cymi histori\u0119 PRL. Pisarz by\u0142 cz\u0142owiekiem z \u201ezewn\u0105trz\u201d i t\u0119 zewn\u0119trzno\u015b\u0107 (terytorialn\u0105, \u015bwiatopogl\u0105dow\u0105, polityczn\u0105) konsekwentnie piel\u0119gnowa\u0142. P\u0142aci\u0142 za to cen\u0119 \u017cycia w n\u0119dzy i r\u00f3wnoczesnych atak\u00f3w zar\u00f3wno ze strony politycznych kr\u0119g\u00f3w emigracji, jak i komunist\u00f3w w Polsce. (…)\u201d.<\/span><\/p>\n

\u201e(…) W najg\u0142\u0119bszym nurcie swej krytyki Mackiewicz by\u0142 krytykiem dominacji polityki w wieku XX. (…)\u201d.<\/span><\/p>\n

\u201e(…) Dzi\u015b w Polsce, gdzie bo\u017ckiem wci\u0105\u017c jest polityka, a jej ba\u0142wanom oddaje si\u0119 ho\u0142dy, pozostaje nadal pisarzem niewygodnym (…)\u201d.<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

Niestety, a wielka szkoda!<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

Cytaty, zamieszczone w drugiej cz\u0119\u015bci tekstu, pochodz\u0105 z artyku\u0142u W\u0142odzimierza Boleckiego<\/strong>: \u201ePisarz niewygodny\u201d z nowojorskiego \u201eNowego Dziennika\u201d (26.IV.2002)<\/em><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

Henryk Sporo\u0144<\/strong><\/span>,<\/strong><\/span><\/p>\n

Schweinfurt<\/strong><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0 W\u015br\u00f3d tych pisarzy, kt\u00f3rzy mnie ukszta\u0142towali, a kt\u00f3rych wymieniam na ok\u0142adce drugiej swojej ksi\u0105\u017cki, brak np. Ferdynanda Goetla. Dlaczego?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-1921","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\nPisarze przemilczani z powodu Katynia: J\u00f3zef Mackiewicz i Ferdynand Goetel - SI\u0118 MY\u015aLI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/pisarze-przemilczani-z-powodu-katynia-jozef-mackiewicz-i-ferdynand-goetel\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Pisarze przemilczani z powodu Katynia: J\u00f3zef Mackiewicz i Ferdynand Goetel - SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00a0 W\u015br\u00f3d tych pisarzy, kt\u00f3rzy mnie ukszta\u0142towali, a kt\u00f3rych wymieniam na ok\u0142adce drugiej swojej ksi\u0105\u017cki, brak np. Ferdynanda Goetla. Dlaczego?\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/pisarze-przemilczani-z-powodu-katynia-jozef-mackiewicz-i-ferdynand-goetel\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2012-01-23T21:08:56+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2013-11-02T20:21:50+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/pisarze-przemilczani-z-powodu-katynia-jozef-mackiewicz-i-ferdynand-goetel\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/pisarze-przemilczani-z-powodu-katynia-jozef-mackiewicz-i-ferdynand-goetel\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\"},\"headline\":\"Pisarze przemilczani z powodu Katynia: J\u00f3zef Mackiewicz i Ferdynand Goetel\",\"datePublished\":\"2012-01-23T21:08:56+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T20:21:50+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/pisarze-przemilczani-z-powodu-katynia-jozef-mackiewicz-i-ferdynand-goetel\/\"},\"wordCount\":2589,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Inne\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/pisarze-przemilczani-z-powodu-katynia-jozef-mackiewicz-i-ferdynand-goetel\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/pisarze-przemilczani-z-powodu-katynia-jozef-mackiewicz-i-ferdynand-goetel\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/pisarze-przemilczani-z-powodu-katynia-jozef-mackiewicz-i-ferdynand-goetel\/\",\"name\":\"Pisarze przemilczani z powodu Katynia: J\u00f3zef Mackiewicz i Ferdynand Goetel - SI\u0118 MY\u015aLI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website\"},\"datePublished\":\"2012-01-23T21:08:56+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T20:21:50+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/pisarze-przemilczani-z-powodu-katynia-jozef-mackiewicz-i-ferdynand-goetel\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/pisarze-przemilczani-z-powodu-katynia-jozef-mackiewicz-i-ferdynand-goetel\/\"]]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/pisarze-przemilczani-z-powodu-katynia-jozef-mackiewicz-i-ferdynand-goetel\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Pisarze przemilczani z powodu Katynia: J\u00f3zef Mackiewicz i Ferdynand Goetel\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"width\":270,\"height\":204,\"caption\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Pisarze przemilczani z powodu Katynia: J\u00f3zef Mackiewicz i Ferdynand Goetel - SI\u0118 MY\u015aLI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/pisarze-przemilczani-z-powodu-katynia-jozef-mackiewicz-i-ferdynand-goetel\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Pisarze przemilczani z powodu Katynia: J\u00f3zef Mackiewicz i Ferdynand Goetel - SI\u0118 MY\u015aLI","og_description":"\u00a0 W\u015br\u00f3d tych pisarzy, kt\u00f3rzy mnie ukszta\u0142towali, a kt\u00f3rych wymieniam na ok\u0142adce drugiej swojej ksi\u0105\u017cki, brak np. Ferdynanda Goetla. Dlaczego?","og_url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/pisarze-przemilczani-z-powodu-katynia-jozef-mackiewicz-i-ferdynand-goetel\/","og_site_name":"SI\u0118 MY\u015aLI","article_published_time":"2012-01-23T21:08:56+00:00","article_modified_time":"2013-11-02T20:21:50+00:00","author":"admin","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"13 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/pisarze-przemilczani-z-powodu-katynia-jozef-mackiewicz-i-ferdynand-goetel\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/pisarze-przemilczani-z-powodu-katynia-jozef-mackiewicz-i-ferdynand-goetel\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74"},"headline":"Pisarze przemilczani z powodu Katynia: J\u00f3zef Mackiewicz i Ferdynand Goetel","datePublished":"2012-01-23T21:08:56+00:00","dateModified":"2013-11-02T20:21:50+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/pisarze-przemilczani-z-powodu-katynia-jozef-mackiewicz-i-ferdynand-goetel\/"},"wordCount":2589,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization"},"articleSection":["Inne"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/pisarze-przemilczani-z-powodu-katynia-jozef-mackiewicz-i-ferdynand-goetel\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/pisarze-przemilczani-z-powodu-katynia-jozef-mackiewicz-i-ferdynand-goetel\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/pisarze-przemilczani-z-powodu-katynia-jozef-mackiewicz-i-ferdynand-goetel\/","name":"Pisarze przemilczani z powodu Katynia: J\u00f3zef Mackiewicz i Ferdynand Goetel - SI\u0118 MY\u015aLI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website"},"datePublished":"2012-01-23T21:08:56+00:00","dateModified":"2013-11-02T20:21:50+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/pisarze-przemilczani-z-powodu-katynia-jozef-mackiewicz-i-ferdynand-goetel\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":[["https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/pisarze-przemilczani-z-powodu-katynia-jozef-mackiewicz-i-ferdynand-goetel\/"]]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/pisarze-przemilczani-z-powodu-katynia-jozef-mackiewicz-i-ferdynand-goetel\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Pisarze przemilczani z powodu Katynia: J\u00f3zef Mackiewicz i Ferdynand Goetel"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","width":270,"height":204,"caption":"SI\u0118 MY\u015aLI"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1921","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1921"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1921\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1921"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1921"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1921"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}