<\/p>\n
Trudne rozmowy dobieg\u0142y ko\u0144ca 5. kwietnia 1989 r. (do odwo\u0142ania pracowa\u0107 mia\u0142a wsp\u00f3lna komisja porozumiewawcza). Trzy g\u0142\u00f3wne zespo\u0142y:<\/p>\n
podj\u0119\u0142y stosowne ustalenia. Najistotniejsze z nich to:<\/p>\n
<\/p>\n
\u00b7\u00a0 utworzenie Senatu<\/a> z liczb\u0105 100 senator\u00f3w; wybory wi\u0119kszo\u015bciowe (po 2 senator\u00f3w z ka\u017cdego wojew\u00f3dztwa, a w woj. warszawskim i katowickim po 3);<\/p>\n \u00b7\u00a0 parytetowe wybory do Sejmu<\/a> \u2013 65% miejsc (299 mandat\u00f3w) mia\u0142o by\u0107 zagwarantowane dla PZPR<\/a>, ZSL<\/a> i SD<\/a> (60%) oraz dla organizacji katolik\u00f3w \u2013 PAX<\/a>, UChS<\/a> i PZKS<\/a> (5%); o pozosta\u0142e 35% miejsc (161 mandat\u00f3w) mieli walczy\u0107 w wolnych wyborach kandydaci bezpartyjni;<\/p>\n \u00b7 utworzenie urz\u0119du Prezydenta PRL<\/a> wybieranego przez Zgromadzenie Narodowe<\/a> na 6-letni\u0105 kadencj\u0119;<\/p>\n \u00b7\u00a0 zmiana Prawa o stowarzyszeniach<\/em>, kt\u00f3ra umo\u017cliwi\u0142aby rejestracj\u0119 Solidarno\u015bci;<\/p>\n \u00b7\u00a0 dost\u0119p opozycji do medi\u00f3w (np. raz w tygodniu p\u00f3\u0142godzinna audycja w TVP, reaktywowanie Tygodnika Solidarno\u015b\u0107<\/a><\/em>);<\/p>\n \u00b7\u00a0 przyj\u0119cie Stanowiska w sprawie polityki spo\u0142ecznej i gospodarczej oraz reform systemowych<\/em>, jednak bez wi\u0119kszych konkret\u00f3w w sprawie reform gospodarczych.<\/p>\n Og\u00f3\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwa zdawa\u0142 si\u0119 by\u0107 zadowolony. Ludzie \u017cyli zbli\u017caj\u0105cymi si\u0119, a wyznaczonymi na pocz\u0105tek czerwca, wyborami do Zgromadzenia Narodowego. Najistotniejszym pytaniem, jakie jeszcze podczas obrad postawi\u0142 publicysta Polityki<\/em>, sta\u0142o si\u0119: Czy teraz Polska b\u0119dzie inna?<\/strong> (\u201ePrzy \u201eokr\u0105g\u0142ym stole\u201d dokonuje si\u0119 podsumowa\u0144. Wida\u0107 ju\u017c do\u015b\u0107 wyra\u017anie obszary porozumienia i rozbie\u017cno\u015bci. Rozpocz\u0119cie tych obrad by\u0142o niew\u0105tpliwie momentem prze\u0142omowym. Czy ich zako\u0144czenie te\u017c b\u0119dzie mia\u0142o taki charakter? Czy w ich wyniku Polska stanie si\u0119 inna?<\/p>\n Rozpocz\u0119cie obrad przy \u201eokr\u0105g\u0142ym stole\u201d by\u0142o aktem wielkiej obywatelskiej odpowiedzialno\u015bci. Przej\u015bcie do nowej formacji spo\u0142ecznej \u2013 bo taka jest istota tocz\u0105cych si\u0119 w Polsce proces\u00f3w \u2013 nie mo\u017ce odbywa\u0107 si\u0119 \u0142agodnie i bezkonfliktowo. Fakt, \u017ce akcja toczy si\u0119 jednak g\u0142\u00f3wnie przy stole obrad a nie na ulicach, wymownie \u015bwiadczy o dojrza\u0142o\u015bci polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa do demokracji.\u201d<\/strong>)[1]<\/a><\/p>\n Na to pytanie odpowiedzie\u0107 mog\u0142y dopiero przysz\u0142e wydarzenia, cho\u0107 nie brakowa\u0142o g\u0142os\u00f3w krytycznych nie tylko wobec ustale\u0144, ale samego faktu\u00a0 negocjacji. Janusz\u00a0 P. Waluszko z Ruchu Spo\u0142ecze\u0144stwa Alternatywnego napisa\u0142 po latach, \u017ce uk\u0142ad okr\u0105g\u0142o-sto\u0142owy to nie sukces zorganizowanego spo\u0142ecze\u0144stwa, lecz jego koniec: skre\u015blenie ze statutu neo-\u201esolidarno\u015bci\u201d strajku solidarno\u015bciowego i zast\u0105pienie Samorz\u0105dnej Rzeczypospolitej<\/em> prywatyzacj\u0105, uw\u0142aszczeniem obu nomenklatur, ale i przer\u00f3\u017cnych mafii. To os\u0142abienie spo\u0142ecze\u0144stwa i wzmocnienie ka\u017cdej w\u0142adzy w nowej erze globalnego panowania.<\/p>\n Bardzo wywa\u017cony, acz krytyczny w tonie, jest g\u0142os dr Ryszarda Tomczyka, wybitnego malarza-surrealisty, jednocze\u015bnie krytyka literackiego i cenionego na Wybrze\u017cu publicysty polityczno-spo\u0142ecznego: \u201eSedno porozumienia z liderami Solidarno\u015bci<\/em> w lutym i marcu 1989 roku tkwi\u0142o (\u2026) w narzuceniu tym ostatnim przekonania, \u017ce bez wzajemnego u\u0142o\u017cenia si\u0119 co do podzia\u0142u w\u0142adzy politycznej i gwarancji wsp\u00f3\u0142udzia\u0142u – nie ma drogi do rozwi\u0105zania napi\u0119\u0107 spo\u0142ecznych.\u00a0 Ostateczny kszta\u0142t w\u0142adzy mia\u0142y okre\u015bli\u0107 wybory w czerwcu tego\u017c roku. Ale cen\u0105 ust\u0119pstw na rzecz lider\u00f3w Solidarno\u015bci<\/em> by\u0142o zapewnienie z ich strony, \u017ce nie dotkn\u0105 zgromadzonych przez parti\u0119 d\u00f3br materialnych i finansowych, \u017ce uszanuj\u0105 prawo PRL-u, powstrzymuj\u0105c si\u0119 od rozrachunk\u00f3w i \u017ce zapewni\u0105 elicie peerelowskiej udzia\u0142 we w\u0142adzy. Jak si\u0119 wkr\u00f3tce okaza\u0142o, by\u0142 to interes \u015bwietny, oparty na trafnej ocenie kontrahent\u00f3w, kt\u00f3rzy w ko\u0144cu zrobili wszystko, by dotrzyma\u0107 umowy.\u201d[2]<\/a><\/p>\n Pojednanie narodowe sta\u0142o si\u0119 has\u0142em obowi\u0105zuj\u0105cym, cho\u0107 nikt narodu o zdanie nie zapyta\u0142. Nie przeprowadzono w tak wa\u017ckiej sprawie referendum, co najprawdopodobniej uczyni\u0107 nale\u017ca\u0142o. Przysz\u0142y rz\u0105d zafundowa\u0142 za to \u201egrub\u0105 kresk\u0119\u201d w rozliczeniach z komunistami. Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 podzia\u0142 Polak\u00f3w nie tylko na zadowolonych lub niezadowolonych na tle ekonomicznym, ale te\u017c ze wzgl\u0119du na realizacj\u0119 postanowie\u0144 \u201eokr\u0105g\u0142ego sto\u0142u\u201d. Inna sprawa, \u017ce Polak\u00f3w \u0142atwiej podzieli\u0107, ni\u017c zjednoczy\u0107. Uda\u0142o si\u0119 to jedynie Solidarno\u015bci<\/em>, jako ruchowi spo\u0142ecznemu,<\/strong> nie zwi\u0105zkowi zawodowemu, latem 1980 roku.<\/p>\n \u201eZabrak\u0142o, ku rozpaczy ideolog\u00f3w kolejnych etap\u00f3w \u201ereformy\u201d gen. Jaruzelskiego, prawdy jednej dla wszystkich<\/strong>.<\/p>\n PZPR jeszcze o ni\u0105 walczy\u0142a (ekipie MNWH<\/em> \u2013 Morawski\/Nowicki\/Waglewski\/Ho\u0142dys<\/em> [najbardziej \u201epolitycznemu\u201d zespo\u0142owi rockowemu<\/em> ko\u0144ca lat 80.] – pozwolono bodaj na\u2026 3 publiczne koncerty) \u2013 ale te\u017c ju\u017c po cichu negocjowa\u0142a ze \u015bciganymi oficjalnie leaderami<\/em> podziemnej S<\/em>. Z chwil\u0105 zako\u0144czenia obrad \u201eokr\u0105g\u0142ego sto\u0142u\u201d rozbicie \u015brodowisk czynnych intelektualnie, w tym III obiegu, sta\u0142o si\u0119 raptem wybawieniem dla obu<\/strong> \u201ewysokich, umawiaj\u0105cych si\u0119 stron\u201d.<\/p>\n G\u0142osy niewielkich, nie wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aj\u0105cych lub nie znaj\u0105cych si\u0119 wr\u0119cz grupek, nie mog\u0142y podwa\u017cy\u0107 kreowanego na si\u0142\u0119 image\u2019u<\/em> \u201epojednania\u201d. Ludzie Mazowieckiego, obnosz\u0105cy wysoko sztandar S<\/em>, kt\u00f3ry przesta\u0142 dla nich znaczy\u0107 cokolwiek, mogli bredzi\u0107 o \u201egrubych kreskach\u201d i skutecznie powstrzymywa\u0107 lustracj\u0119, post-KOR-owcy monopolizowali mass-media<\/em> – a byli towarzysze stali si\u0119 uw\u0142aszczonymi w\u0142a\u015bcicielami narodu.\u201d[3]<\/a><\/p>\n Proponowany przez negocjacje \u201eokr\u0105g\u0142ego sto\u0142u\u201d uk\u0142ad musia\u0142 jednak by\u0107 zatwierdzony przez swoiste votum<\/em> zaufania spo\u0142ecznego, czyli czerwcowe wybory. (cdn.)<\/strong><\/p>\n \u00a0<\/p>\n Kamil Soroka<\/span><\/strong><\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n
\n