\u00a0<\/p>\n
1. Partie po roku 1989<\/strong><\/span><\/p>\n a)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>KLD<\/strong><\/span><\/p>\n W\u0142a\u015bciwie ju\u017c w latach 80. XX w. mo\u017cna dostrzec ukszta\u0142towanie si\u0119 pogl\u0105d\u00f3w, towarzysz\u0105cych stale do dnia dzisiejszego tym wszystkim politykom, kt\u00f3rzy wywodz\u0105 si\u0119 ze \u015brodowiska gda\u0144skiego.<\/span><\/p>\n KLD nie usi\u0142owa\u0142a nawi\u0105za\u0107 do tradycji \u017cadnej z istniej\u0105cych wcze\u015bniej polskich partii politycznych, \u015bwiadoma swej roli, jako pierwszego, zupe\u0142nie liberalnego ugrupowania w Polsce. Jej dzia\u0142acze uwa\u017cali KLD za parti\u0119 \u201epragmatycznego liberalizmu\u201d, podobn\u0105 do centroprawicowych ugrupowa\u0144 zachodu Europy. Libera\u0142owie gda\u0144scy mieli koncentrowa\u0107 si\u0119 na kampanii wyborczej, przy jednoczesnym braku wkraczania w sfery, dotycz\u0105ce poszczeg\u00f3lnych obywateli.<\/span><\/p>\n I Zjazd KLD w czerwcu roku 1990 uzna\u0142 wolno\u015b\u0107, w\u0142asno\u015b\u0107 prywatn\u0105 i tolerancj\u0119 za dobra nadrz\u0119dne i fundamenty \u0142adu spo\u0142ecznego. Bior\u0105c te\u017c pod uwag\u0119 istotne w naszej historii warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skie, KLD chcia\u0142 od polityk\u00f3w gwarancji wolno\u015bci sumienia i oddzielenia Ko\u015bcio\u0142a od pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n \u201eSw\u00f3j ideowy rodow\u00f3d program KLD wywodzi ze wsp\u00f3\u0142czesnych nurt\u00f3w polskiego liberalizmu, m.in. dorobku intelektualnego Przegl\u0105du Politycznego<\/em> (w kt\u00f3rego tworzeniu wybitn\u0105 rol\u0119 odegrali J. Lewandowski, pisuj\u0105cy tak\u017ce jako J\u0119drzej Barnecki, Jan Szomburg i D. Tusk), Officyny Libera\u0142\u00f3w<\/em>, Sta\u0144czyka<\/em> i Arki<\/em>, dokument\u00f3w programowych Akcji Gospodarczej oraz I i II Gda\u0144skiego Kongresu Libera\u0142\u00f3w, wreszcie \u2013 do\u015bwiadcze\u0144 towarzystw gospodarczych.\u201d[1]<\/a><\/span><\/p>\n Najistotniejsza z niezmiennych tez gda\u0144szczan i p\u00f3\u017aniejszego KLD powiada, i\u017c jedynie wolno\u015b\u0107, wywalczona w sferze gospodarczej jest w stanie zapewni\u0107 obywatelom autentyczne swobody w dziedzinie polityki. Wedle Programu Cetniewskiego \u201enajpewniejsz\u0105 z gwarancji jest w\u0142asno\u015b\u0107 prywatna\u201d.[2]<\/a><\/span><\/p>\n Tak wielk\u0105 przewag\u0119 ekonomii nad pozosta\u0142ymi dziedzinami \u017cycia spo\u0142ecznego poddawano krytyce, jako zaprzeczenie idei liberalnych: \u201eWybitnie szkodliwy jest priorytet udzielony gospodarce ze szkod\u0105 dla innych dziedzin egzystencji: trwa\u0142ych struktur spo\u0142ecznych, kultury i ca\u0142ego systemu warto\u015bci. Musi on poci\u0105ga\u0107 za sob\u0105 kryzys moralny i strukturalny spo\u0142ecze\u0144stwa. W ten spos\u00f3b zniszczone zostaje \u015brodowisko, umo\u017cliwiaj\u0105ce funkcjonowanie rynku i dochodzi do g\u0142\u0119bokiego kryzysu spo\u0142ecze\u0144stwa, obejmuj\u0105cego zar\u00f3wno gospodark\u0119, jak i pa\u0144stwo.\u201d[3]<\/a> Trudno si\u0119 z powy\u017csz\u0105 argumentacj\u0105 nie zgodzi\u0107, albowiem \u0142ad spo\u0142eczny oparty by\u0107 musi nade wszystko na\u00a0 s y s t e m i e\u00a0 warto\u015bci, nie za\u015b na j e d n e j\u00a0 z nich, wybranej apriorycznie ku wygodzie ideolog\u00f3w ugrupowania, chc\u0105cych, jak w matematyce sprowadzi\u0107 wszystko do jednej sta\u0142ej, maj\u0105cej by\u0107 bazow\u0105 dla wszystkich pozosta\u0142ych.<\/span><\/p>\n W sferze warto\u015bci trudno jest wskaza\u0107 t\u0119 podstawow\u0105, kt\u00f3ra mia\u0142aby by\u0107 wa\u017cniejsz\u0105 od innych. Oparcie si\u0119 na jakiejkolwiek i w jakikolwiek spos\u00f3b wybranej \u2013 nie daje ani gwarancji s\u0142uszno\u015bci samego wyboru, ani te\u017c pewno\u015bci, i\u017c jest ona wystarczaj\u0105co \u201epojemna\u201d, by zawrze\u0107 w sobie cho\u0107by zal\u0105\u017cki innych.<\/span><\/p>\n KLD doprowadzi\u0142o do sytuacji, gdy wyb\u00f3r jednej idei dyskredytowa\u0142 pozosta\u0142e na tyle, by nie liczy\u0107 si\u0119 z kosztami spo\u0142ecznymi jej priorytetowej roli. Jak stwierdza D. Karnowska: \u201eMy\u015bl polityczna [KLD] charakteryzowa\u0142a si\u0119 wr\u0119cz dogmatycznym traktowaniem g\u0142\u00f3wnych idei jako bezalternatywnych. Co wi\u0119cej, u podstaw my\u015bli politycznej tego ugrupowania nie znajdowa\u0142y si\u0119 krytyczne przewarto\u015bciowania do\u015bwiadcze\u0144 libera\u0142\u00f3w Zachodu, pozwalaj\u0105ce na krytyczn\u0105 refleksj\u0119 nad w\u0142asn\u0105 tradycj\u0105.\u201d[4]<\/a><\/span><\/p>\n Cecha bezpo\u015bredniego zapo\u017cyczania idei Zachodu, przy ca\u0142kowitym pomijaniu polskiej specyfiki i rodzimej historii, dotyczy jednak nie tylko partii liberalnych, powsta\u0142ych po 1989 r. Mo\u017cna wr\u0119cz przyzna\u0107, i\u017c podobnie bezkrytyczne przeszczepianie kojarzonych li tylko z demokracj\u0105 idei cechuje ca\u0142\u0105 scen\u0119 polityczn\u0105 RP, tak z prawej, jak z lewej jej strony.<\/span><\/p>\n Zdecydowanie rozs\u0105dniej post\u0119powali libera\u0142owie polscy pod zaborami, staraj\u0105c si\u0119 przenosi\u0107 my\u015bl zachodni\u0105 tak, by nie sta\u0142a w sprzeczno\u015bci z realiami czasu i miejsca.<\/span><\/p>\n Cytowany ju\u017c R. Skar\u017cy\u0144ski uwa\u017ca np., i\u017c program KLD skierowany by\u0142 wy\u0142\u0105cznie do przedsi\u0119biorc\u00f3w i klasy \u015bredniej i jedynie im przyznawa\u0142 wolno\u015b\u0107 ze wzgl\u0119du na posiadan\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107.[5]<\/a> Tym niemniej nie przeszkadza\u0142o to libera\u0142om z KLD podpisa\u0107 si\u0119 pod tak\u0105 wersj\u0105 przyj\u0119tego Prawa Handlowego, kt\u00f3ra pozbawia\u0142a polski biznes szans na walk\u0119 z przedsi\u0119biorcami zagranicznymi, kt\u00f3rych firmy (g\u0142\u00f3wnie supermarkety) otrzymywa\u0142y daleko id\u0105ce ulgi podatkowe, jakich pozbawiono biznes rodzimy.<\/span><\/p>\n Da si\u0119 tu wysnu\u0107 jeszcze jeden zarzut \u2013 klasyczny liberalizm za jedn\u0105 ze swych podstaw uwa\u017ca\u0142 zasad\u0119 r\u00f3wnego dla wszystkich obywateli startu. Dawanie zdecydowanego pierwsze\u0144stwa sferze ekonomii powodowa\u0142o skierowanie\u00a0 c a \u0142 e j\u00a0 uwagi pa\u0144stwa w stron\u0119 gospodarki, skutkuj\u0105c nier\u00f3wnomiernym podzia\u0142em \u015brodk\u00f3w na poszczeg\u00f3lne sektory \u017cycia spo\u0142ecznego, a co za tym idzie obni\u017caj\u0105c poziom egzystencji sporej cz\u0119\u015bci obywateli RP. Trudno w takich warunkach m\u00f3wi\u0107 o realnej demokracji.<\/span><\/p>\n Reakcj\u0105 KLD na rosn\u0105ce bezrobocie by\u0142 postulat przyspieszenia wzrostu gospodarczego RP. W przegranej kampanii wyborczej z roku 1993 partia proponowa\u0142a np. stworzenie miliona nowych miejsc pracy poprzez sprzedawanie przedsi\u0119biorstw w systemie ratalnym. Deficyt bud\u017cetowy ratowa\u0107 mia\u0142y wed\u0142ug gda\u0144skich libera\u0142\u00f3w g\u0142\u00f3wnie ci\u0119cia w sferze cel\u00f3w spo\u0142ecznych, albowiem \u201enadmierny deficyt bud\u017cetowy stanowi najwi\u0119ksz\u0105 gro\u017ab\u0119 dla stabilno\u015bci i transformacji gospodarki wobec braku mo\u017cliwo\u015bci znacznego zwi\u0119kszenia dochod\u00f3w bud\u017cetu.\u201d[6]<\/a><\/span><\/p>\n Rynek pracy mia\u0142 wg KLD podlega\u0107 wy\u0142\u0105cznie prawom poda\u017cy i popytu. Zapominaj\u0105c o niewydolnym i drogim polskim rynku mieszkaniowym, uwa\u017cali, i\u017c prawa te wp\u0142yn\u0105 na mobilno\u015b\u0107 ludno\u015bci w poszukiwaniu miejsc pracy. Tymczasem mo\u017cliwe jest to jedynie tam, gdzie bez trudno\u015bci mo\u017cna sobie locum<\/em> kupi\u0107 lub wynaj\u0105\u0107. Ceny mieszka\u0144 w RP, od lat wy\u0142\u0105cznie rosn\u0105ce, skutecznie blokuj\u0105 obywatelom mo\u017cliwo\u015b\u0107 swobodnego przemieszczania si\u0119 tam, gdzie znajd\u0105 prac\u0119 w swoim lub zbli\u017conym zawodzie. W dodatku rozrzut cen pomi\u0119dzy du\u017cymi a ma\u0142ymi o\u015brodkami powoduje, i\u017c nap\u0142ywaj\u0105cy do aglomeracji ze wsi i mniejszych miasteczek pracownicy nie maj\u0105 szans na w\u0142asne \u201eM\u201d, cz\u0119stokro\u0107 w og\u00f3le rezygnuj\u0105c ze zmiany miejsca pobytu.<\/span><\/p>\n Pozytywem programowym Kongresu Liberalno-Demokratycznego, rodem z klasycznej idei liberalnej, jest niew\u0105tpliwie dostrze\u017cenie roli o\u015bwiaty i postulowanie pr\u00f3by zr\u00f3wnania szans w sektorze pa\u0144stwowym, spo\u0142ecznym i prywatnym.<\/span><\/p>\n Ciekawym momentem w historii KLD by\u0142o zbli\u017cenie liberalnych lider\u00f3w z Porozumieniem Centrum braci Kaczy\u0144skich. I Zjazd KLD wyra\u017anie opowiedzia\u0142 si\u0119 za szukaniem porozumienia z podobnymi w charakterze ugrupowaniami politycznymi i przyj\u0105\u0142 do wiadomo\u015bci (trudno m\u00f3wi\u0107 o akceptacji, skoro Deklaracj\u0119 Za\u0142o\u017cycielsk\u0105 PC sygnowali ju\u017c wcze\u015bniej liderzy KLD: J. Lewandowski, A. Machalski i A. Arendarski) r\u00f3wnoleg\u0142\u0105 przynale\u017cno\u015b\u0107 swoich cz\u0142onk\u00f3w do Porozumienia Centrum. Co prawda zastrzegli oni sobie wcze\u015bniej zachowanie autonomii w ramach PC, ale innego wyj\u015bcia, by zachowa\u0107 twarz wobec koleg\u00f3w z KLD, praktycznie nie mieli.<\/span><\/p>\n Dopiero w marcu 1991 r., gdy bracia Kaczy\u0144scy zdecydowali si\u0119 na przekszta\u0142cenie PC w jednolity organizm polityczny, libera\u0142owie opu\u015bcili jego szeregi, widz\u0105c, i\u017c ich wp\u0142ywy nie osi\u0105gn\u0119\u0142y tam zadowalaj\u0105cego poziomu.<\/span><\/p>\n Deklaracja Programowa KLD z roku 1991 powtarza wcze\u015bniejsze tezy. Wg niej tylko w\u0142asno\u015b\u0107 prywatna prowadzi ku spo\u0142ecze\u0144stwu obywatelskiemu, b\u0119d\u0105c przes\u0142ank\u0105 jego zaradno\u015bci w sferze ekonomicznej. Rol\u0119 pa\u0144stwa libera\u0142owie widzieli tylko w budowaniu podstaw uczciwej konkurencji, zapewnieniu stabilno\u015bci z\u0142ot\u00f3wki jak te\u017c w pr\u00f3bie u\u0142atwienia nowym firmom prywatnym wej\u015bcia na rynek.\u00a0 Byli zdecydowanie przeciwni rozbudowanym dot\u0105d funkcjom opieku\u0144czym pa\u0144stwa. Uwa\u017cali, i\u017c lepiej przejm\u0105 t\u0119 rol\u0119 programy pomocy socjalnej, ich zdaniem przywracaj\u0105ce ludziom samodzielno\u015b\u0107 ekonomiczn\u0105.<\/span><\/p>\n Spor\u0105 wag\u0119 Donald Tusk i jego koledzy przywi\u0105zywali do ukierunkowania na Europ\u0119. Uwa\u017cali, \u017ce rol\u0105 rz\u0105du jest otwarcie si\u0119 na jej rynki i przystosowanie aparatu biurokratycznego do struktur unijnych.<\/span><\/p>\n O ile pozosta\u0142e ugrupowania centroprawicy bazowa\u0142y w swych za\u0142o\u017ceniach na warto\u015bciach (g\u0142\u00f3wnie chrze\u015bcija\u0144skich) i nawi\u0105zywa\u0142y do historii Polski lub reprezentowanej ideologii, to Deklaracja Programowa KLD sprawia przy nich wra\u017cenie dokumentu grupy pragmatyk\u00f3w. Czy oceniali oni sytuacj\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i gospodarcz\u0105 Polski w\u0142a\u015bciwie \u2013 to rzecz zupe\u0142nie inna. Najprawdopodobniej pe\u0142ni byli wci\u0105\u017c wiary w has\u0142a rynkowe i powodzenie reformy Leszka Balcerowicza, kt\u00f3ra mia\u0142 uczyni\u0107 z RP kraj ludzi zamo\u017cnych i szcz\u0119\u015bliwych.<\/span><\/p>\n Je\u015bli chodzi o stosunek do \u015bwiata pracy, libera\u0142owie gda\u0144scy podtrzymywali stanowisko, i\u017c\u00a0 kompetencje zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych powinny ogranicza\u0107 si\u0119 w kapitalizmie do ochrony interes\u00f3w pracowniczych w odniesieniu do warunk\u00f3w pracy, zasad wynagradzania i spraw socjalnych. Ich zdaniem, zwi\u0105zki zawodowe nie maj\u0105 jednak prawa, by wspiera\u0107 (logistycznie i finansowo) polityczne ambicje swoich przyw\u00f3dc\u00f3w.[7]<\/a><\/span><\/p>\n Jest to wprawdzie praktykowane na ca\u0142ym \u015bwiecie (cho\u0107by w Wielkiej Brytanii czy Francji, by nie si\u0119ga\u0107 za ocean), ale faktycznie w RP nie da\u0142o najlepszych rezultat\u00f3w w czasach koalicji AWS-UW, kiedy wsparcie udzielone Marianowi Krzaklewskiemu pozwoli\u0142o ledwie na zaj\u0119cie przez niego III miejsca w wyborach prezydenckich i spowodowa\u0142o dalsz\u0105 dyskredytacj\u0119 NSZZ Solidarno\u015b\u0107<\/em> w oczach elektoratu.<\/span><\/p>\n KLD tradycyjnie stara\u0142o si\u0119 za to podtrzymywa\u0107 towarzystwa gospodarcze i stowarzyszenia pracodawc\u00f3w.<\/span><\/p>\n Gda\u0144scy politycy postulowali te\u017c sta\u0142e obni\u017canie wszelkich podatk\u00f3w dochodowych i prawnych, byli r\u00f3wnie\u017c za wprowadzeniem podatku VAT. W ramach rozwoju biznesu \u017c\u0105dali ni\u017cszej stopy podatkowej dla ma\u0142ych i \u015brednich rodzimych przedsi\u0119biorstw oraz uproszczenie samej konstrukcji podatku.<\/span><\/p>\n Nadmienia\u0142am ju\u017c, i\u017c gda\u0144scy libera\u0142owie, maj\u0105c by\u0107 mo\u017ce za przyk\u0142ad pobliskie Kaszuby, starali si\u0119 o przywr\u00f3cenie Polski silnych region\u00f3w w miejsce wytyczanych arbitralnie wojew\u00f3dztw. O to samo, cho\u0107 pod presj\u0105 przeciwnej im opinii reszty kraju, staraj\u0105 si\u0119 regionali\u015bci \u015bl\u0105scy. \u201eW polskiej sytuacji regionalizacja dokona si\u0119 przy zachowaniu integralno\u015bci pa\u0144stwa, zastrze\u017conej konstytucyjnie i zabezpieczonej w praktyce ustrojowej. Regionalizacja jest jednym z filar\u00f3w demokratycznego kapitalizmu.\u201d[8]<\/a><\/span><\/p>\n D. Karnowska zarzuca KLD elityzm polityczny[9]<\/a>, gdy\u017c przegrana wyborcza z roku 1993 ujawni\u0142a wielki rozd\u017awi\u0119k pomi\u0119dzy my\u015bleniem liberalnych polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy byli zdania, i\u017c spo\u0142ecze\u0144stwu wystarczy zaszczepi\u0107 same idee: wolno\u015bci, w\u0142asno\u015bci prywatnej czy demokracji, za\u015b reszta potoczy si\u0119 \u201esama\u201d i powiedzie Polsk\u0119 do wiod\u0105cej pozycji gospodarczej w Europie[10]<\/a> – a my\u015bleniem obywateli, jacy zamiast idei oczekiwali polepszenia swej sytuacji materialnej.<\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n b)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>Unia Demokratyczna<\/strong><\/span><\/p>\n \u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n Unia Demokratyczna do dzi\u015b dnia kojarzy si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z reformami, wdra\u017canymi przez Leszka Balcerowicza i znacznymi koncesjami na rzecz Ko\u015bcio\u0142a katolickiego. Okres jej aktywno\u015bci przypad\u0142 na czasy pierwocin polskiego kapitalizmu, gdy wszystko, co dzia\u0142o si\u0119 w Polsce, stanowi\u0142o nieustaj\u0105cy poligon do\u015bwiadczalny, tak dla polityk\u00f3w, jak rz\u0105dzonego przez nich spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/span><\/p>\n W przeciwie\u0144stwie do wielu innych do\u015bwiadcze\u0144 (zw\u0142aszcza z wieku XIX), w RP zarysowa\u0142o si\u0119 szybko porozumienie pomi\u0119dzy hierarchami Ko\u015bcio\u0142a a dzia\u0142aczami liberalnymi. \u201eLibera\u0142owie postrzegali Ko\u015bci\u00f3\u0142 wr\u0119cz jako si\u0142\u0119, mog\u0105c\u0105 wesprze\u0107 reformowanie gospodarcze kraju. Dlatego te\u017c sk\u0142onni byli nie podejmowa\u0107 dyskusji na temat dra\u017cliwych kwestii, zwi\u0105zanych z neutralno\u015bci\u0105 \u015bwiatopogl\u0105dow\u0105 pa\u0144stwa, aborcj\u0105, obecno\u015bci\u0105 religii w szko\u0142ach. (Kompromis Mazowieckiego w sprawie preambu\u0142y konstytucyjnej czy proj. konkordatu Suchockiej). Pozwala to na stwierdzenie, \u017ce polscy libera\u0142owie, szanuj\u0105c tradycyjnie funkcjonuj\u0105ce w \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej warto\u015bci, nie wykazywali postaw antyklerykalnych.\u201d[11]<\/a><\/span><\/p>\n Libera\u0142om potrzebny by\u0142 w\u0142a\u015bciwie ka\u017cdy sojusznik, byle naprawd\u0119 ch\u0119tny do wsp\u00f3\u0142pracy. Sukcesy Ko\u015bcio\u0142a by\u0142y mo\u017cliwe wy\u0142\u0105cznie dzi\u0119ki postawie Unii Demokratycznej – KLD i lewica mieli do praktyki UD zdecydowane w\u0105tpliwo\u015bci. Stan rzeczy poddawano krytyce od samego pocz\u0105tku. Niekiedy by\u0142a to krytyka ostra: \u201e[hierarchowie ko\u015bcielni] za po\u015brednictwem podporz\u0105dkowanych im partii politycznych doprowadzili do z\u0142amania liberalnej idei pa\u0144stwa neutralnego poprzez niekonstytucyjne wymuszenie wprowadzenia lekcji religii w szko\u0142ach pa\u0144stwowych i wywieranie moralnej presji, zmuszaj\u0105cej w\u0142adze szkolne do wieszania krzy\u017cy w salach szkolnych; przedstawiciele Ko\u015bcio\u0142a kwestionuj\u0105 prawo odmiennych wyzna\u0144 do r\u00f3wnej swobody praktykowania swych obrz\u0119d\u00f3w, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 deprecjonuj\u0105c\u0105 kategori\u0105 <sekt> i podwa\u017caj\u0105c tym samym wolno\u015b\u0107 sumienia i swobod\u0119 wyznawania religii.\u201d[12]<\/a><\/span><\/p>\n Z drugiej strony trudno nie zauwa\u017cy\u0107 dobrych stron porozumienia liberalno-katolickiego. \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 m\u00f3wi po prostu do w\u0142adzy: skoro tyle ludziom zabieracie przez podatki, oddajcie cz\u0119\u015b\u0107 w formie \u015bwiadcze\u0144 spo\u0142ecznych! Dodajmy, \u017ce chodzi tu o funkcje dawniej spe\u0142niane przez sam Ko\u015bci\u00f3\u0142. Czyli, \u017ce m\u00f3wi on w\u0142adzom: skoro nas odsuwacie od szko\u0142y i dobroczynno\u015bci (cz\u0119sto zabieraj\u0105c maj\u0105tek), to przynajmniej przejmijcie te obowi\u0105zki.\u201d[13]<\/a><\/span><\/p>\n Rzecz tylko w tym, i\u017c zaj\u0119ci w\u0142asnymi sprawami politycy i biskupi zdawali si\u0119 zapomina\u0107, i\u017c s\u0142u\u017cy\u0107 maj\u0105 obywatelom. Pa\u0144stwo wprowadza\u0142o pospiesznie i bez \u017cadnych os\u0142on spo\u0142ecznych nowy-stary ustr\u00f3j, napi\u0119cia powodowane zubo\u017ceniem wielu rodzin i rosn\u0105cym bezrobociem wy\u0142\u0105cznie ros\u0142y, a niewydolna biurokracja rz\u0105dowa zawodzi\u0142a. Tymczasem, miast dawa\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwu konieczne wsparcie moralne \u2013 jak to by\u0142o przed rokiem 1989 \u2013 Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki zdoby\u0142 si\u0119 jedynie na krytyk\u0119 tego, pod czym sam si\u0119 podpisa\u0142: zast\u0105pienia gospodarki spo\u0142ecznej gospodark\u0105 indywidualn\u0105. Episkopatu nie sta\u0107 by\u0142o na wywieranie silnego (a takim wszak dysponowa\u0142) wp\u0142ywu na kolejne liberalne rz\u0105dy, by przynajmniej cz\u0119\u015bciowo zrezygnowa\u0142y z prymatu gospodarki nad innymi dziedzinami \u017cycia. Prze\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 to na spadek popularno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a, jako instytucji, kt\u00f3ra nie nad\u0105\u017ca za narastaj\u0105cymi bol\u0105czkami spo\u0142ecznymi.<\/span><\/p>\n Pomimo dobrych stosunk\u00f3w z Watykanem, politycy UD reprezentowali zdecydowanie nurt socjalliberalny. Tote\u017c nic dziwnego w fakcie, i\u017c jednym z niew\u0105tpliwych osi\u0105gni\u0119\u0107 tego ugrupowania by\u0142 plan poprawy stanu bezpiecze\u0144stwa Polak\u00f3w, zagro\u017conego \u2013 jak zazwyczaj w chwilach prze\u0142om\u00f3w historycznych \u2013 wobec roszad personalnych w policji i s\u0105downictwie. Unia Demokratyczna jako pierwsza zrozumia\u0142a, i\u017c poprawa bezpiecze\u0144stwa to nie tylko lepsza praca policji, ale te\u017c sprawny system podatkowy, kt\u00f3ry nie pozwalaj\u0105c na machinacje finansowe dostarczy r\u00f3wnie\u017c \u015brodk\u00f3w, koniecznych do walki z innego rodzaju przest\u0119pczo\u015bci\u0105.[14]<\/a><\/span><\/p>\n Ciekawa jest w przypadku UD ocena sytuacji bezpiecze\u0144stwa obywateli w kontek\u015bcie PRL: \u201ePod\u015bwiadomie t\u0119sknimy do wzgl\u0119dnej stabilizacji pa\u0144stwa komunistycznego. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce by\u0142o to pa\u0144stwo policyjne. Wzgl\u0119dne bezpiecze\u0144stwo zapewnia\u0142 ca\u0142y aparat represji.\u201d[15]<\/a><\/span><\/p>\n Praktycznie te\u017c to w\u0142a\u015bnie Unii Demokratycznej zawdzi\u0119czamy powstanie Stra\u017cy Miejskiej. Od pocz\u0105tku bowiem swego istnienia partia domaga\u0142a si\u0119, by pr\u00f3cz Policji Pa\u0144stwowej wzm\u00f3c opiek\u0119 nad spo\u0142ecze\u0144stwem poprzez powo\u0142ywanie policji lokalnych, o ile zainteresowane tym b\u0119d\u0105 poszczeg\u00f3lne samorz\u0105dy i wygospodaruj\u0105 na \u00f3w cel odpowiednie \u015brodki. Istniej\u0105c\u0105 policj\u0119 UD chcia\u0142a wzmocni\u0107 poprzez nowe zasady doboru kadr pracowniczych, podwy\u017ck\u0119 wynagrodze\u0144 i przekazanie nowoczesnego sprz\u0119tu \u2013 od radiowoz\u00f3w po sprz\u0119t komputerowy. Wiadomo, i\u017c zorganizowana przest\u0119pczo\u015b\u0107 korzysta od lat ze znakomitych aut i sporego zaplecza techniczno-logistycznego, kt\u00f3rego wyra\u017anie brakowa\u0142o polskim str\u00f3\u017com prawa.<\/span><\/p>\n Tadeusz Mazowiecki, jako wytrawny polityk, zdawa\u0142 te\u017c sobie spraw\u0119, \u017ce sukcesy policji b\u0119d\u0105 tym wi\u0119ksze, im bardziej wzro\u015bnie zaufanie pomi\u0119dzy obywatelami RP a przedstawicielami policji. Okres w\u0142adzy komunistycznej zachwia\u0142 bowiem nie tylko rang\u0105 zawodu policjanta, ale te\u017c utrwali\u0142 nieufno\u015b\u0107 wobec samej instytucji, podlegaj\u0105cej od roku 1944 kontroli politycznej i takim\u017c naciskom podczas prowadzenia wielu dochodze\u0144.[16]<\/a><\/span><\/p>\n W tym samym czasie Leszek Balcerowicz pr\u00f3bowa\u0142 walki o ekonomiczn\u0105 swobod\u0119 kszta\u0142towania kapitalizmu w Polsce. Zasygnalizowa\u0142 j\u0105 jako pierwszy premier Tadeusz Mazowiecki w swoim expos\u00e9<\/em> sejmowym z 12. wrze\u015bnia.\u00a0 Sam tw\u00f3rca reformy wspomina\u0142 po latach: \u201ePami\u0119tam m\u00f3j \u00f3wczesny tok rozumowania. Ot\u00f3\u017c punktem wyj\u015bcia by\u0142a teza, \u017ce ka\u017cda strategia gospodarcza winna odpowiada\u0107 na dwa pytania: jaki ma by\u0107 punkt doj\u015bcia, czyli docelowy model gospodarki oraz \u2013 jak doj\u015b\u0107 do tego modelu, startuj\u0105c w okre\u015blonych warunkach pocz\u0105tkowych (\u2026). Chodzi\u0142o o ustr\u00f3j, kt\u00f3ry ma zasadnicze cechy:<\/span><\/p>\n 1)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 przewa\u017caj\u0105 w nim r\u00f3\u017cnego rodzaju przedsi\u0119biorstwa prywatne;<\/span><\/p>\n 2)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 istnieje konkurencja;<\/span><\/p>\n 3)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 gospodarka jest otwarta na \u015bwiat zewn\u0119trzny;<\/span><\/p>\n 4)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 dysponuje mocnym i wymienialnym pieni\u0105dzem;<\/span><\/p>\n 5)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 pa\u0144stwo nie kr\u0119puje przedsi\u0119biorstw mas\u0105 biurokratycznych regulacji, a zapewnia im stabilne ramy dzia\u0142ania. R\u00f3wnocze\u015bnie pa\u0144stwo jest odporne na naciski r\u00f3\u017cnych grup interes\u00f3w, w\u0142\u0105cznie z naciskami zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych.\u201d[17]<\/a><\/span><\/p>\n Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, i\u017c sztandarowa posta\u0107 rz\u0105d\u00f3w T. Mazowieckiego i J. K. Bieleckiego nie chcia\u0142a i nie chce by\u0107 kojarzona z ideami liberalnymi. Sam siebie Leszek Balcerowicz uwa\u017ca za bezpartyjnego fachowca, kt\u00f3ry wykona\u0142 postawione przed nim przez Rad\u0119 Ministr\u00f3w zadanie.<\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n c)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>Unia Wolno\u015bci<\/strong><\/span><\/p>\n \u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n Z po\u0142\u0105czenia KLD i UD nie powsta\u0142a \u017cadna partia kompromisu politycznego. Byli cz\u0142onkowie KLD reprezentowali nurt centroprawicowy i konserwatywny, za\u015b cz\u0119\u015b\u0107 dzia\u0142aczy dawnej UD trwa\u0142o przy programie socjalliberalnym i centrolewicowym. Praktycznie gda\u0144scy libera\u0142owie utracili wi\u0119kszo\u015b\u0107 dotychczasowych wp\u0142yw\u00f3w i stali si\u0119 zdecydowanie s\u0142abszym ogniwem Unii Wolno\u015bci. Do fuzji nie dosz\u0142o na skutek blisko\u015bci ideologicznej, tylko nienajlepszych wynik\u00f3w, uzyskanych przez oba ugrupowania w wyborach parlamentarnych roku 1993. W przypadku KLD eliminuj\u0105cych j\u0105 w \u0142aw sejmowych.<\/span><\/p>\n Jak przysta\u0142o na zwolennik\u00f3w silnej fiskalnie r\u0119ki Leszka Balcerowicza, Unia Wolno\u015bci nakre\u015bli\u0142a sw\u00f3j program gospodarczy zgodnie z podstawowymi za\u0142o\u017ceniami ekonomii liberalnej. Has\u0142ami wywo\u0142awczymi by\u0142y wi\u0119c: wolna konkurencja, rynek, swoboda gospodarowania, w\u0142asno\u015b\u0107 prywatna, ograniczenie do niezb\u0119dnego minimum interwencjonizmu pa\u0144stwowego, rezygnacja z modelu socjalistycznego pa\u0144stwa opieku\u0144czego czy zmniejszenie redystrybucji dochodu narodowego<\/strong>.<\/span><\/p>\n Strategia spo\u0142eczno-gospodarcza ugrupowania zak\u0142ada\u0142a, i\u017c UW d\u0105\u017cy\u0107 b\u0119dzie do poprawienia statusu materialnego polskich rodzin. Ma to sprawi\u0107 zr\u00f3wnowa\u017cony rozw\u00f3j polskiej gospodarki, oparty na nap\u0142ywie w\u0142asnego i obcego kapita\u0142u prywatnego. Jednym z pozytyw\u00f3w takiego stanu rzeczy mia\u0142a by\u0107 minimalizacja bezrobocia.<\/span><\/p>\n Wed\u0142ug Unii Wolno\u015bci nie nast\u0105pi to bez odpowiedniego nastawienia aparatu pa\u0144stwa, kt\u00f3re winno stworzy\u0107 (a nast\u0119pnie demokratycznie egzekwowa\u0107) pozbawione b\u0142\u0119d\u00f3w formalnych, jednolite przepisy prawne, dba\u0107 o wolno\u015b\u0107 w dziedzinie gospodarki, chroni\u0105c j\u0105 przed zbytnim zmonopolizowaniem i nie poddawa\u0107 si\u0119 wp\u0142ywom r\u00f3\u017cnego rodzaju lobbing\u00f3w: politycznych, regionalnych, bran\u017cowych.<\/span><\/p>\n UW zdawa\u0142o sobie wyra\u017anie spraw\u0119, i\u017c praktyka administrowania krajem daleka jest od idea\u0142u, st\u0105d nacisk na uczciwo\u015b\u0107 urz\u0119dnik\u00f3w pa\u0144stwowych i samorz\u0105dowych (to prawdopodobnie kontynuacja sygnalizowanych wcze\u015bniej zamierze\u0144 Unii Demokratycznej), kt\u00f3rzy w realnym dzia\u0142aniu odbiegali od idea\u0142u dobrych gospodarzy, wi\u0105\u017c\u0105c si\u0119 ze sferami korupcjogennymi.<\/span><\/p>\n Opr\u00f3cz has\u0142a powszechnej prywatyzacji (g\u0142oszonego, a nie realizowanego od wybor\u00f3w roku 1989), kt\u00f3ra mia\u0142aby o\u017cywi\u0107 rynek kapita\u0142owy, ciekawym pomys\u0142em UW by\u0142o zainteresowanie si\u0119 losami pracownik\u00f3w sfery bud\u017cetowej, faktycznie niedostrze\u017conych wcze\u015bniej w procesie prywatyzacyjnym.<\/span><\/p>\n Wed\u0142ug teoretyk\u00f3w Unii Wolno\u015bci sama zmiana stosunk\u00f3w w\u0142asno\u015bci wp\u0142ynie na to, i\u017c aparat pa\u0144stwa odci\u0105\u017cony zostanie od zb\u0119dnych ju\u017c zada\u0144 planowania centralnego czy opieku\u0144czo\u015bci. Ma te\u017c wyra\u017aniej, ni\u017c dotychczas, rozdzieli\u0107 sfery ekonomii i polityki.<\/span><\/p>\n W przeciwie\u0144stwie do KLD, nowopowsta\u0142a formacja stara\u0142a si\u0119 dotrze\u0107 tak\u017ce do elektoratu polskiej wsi. By to uczyni\u0107, stara\u0142a si\u0119 zaproponowa\u0107 w miar\u0119 sp\u00f3jn\u0105 wizj\u0119 rozwoju rodzimego rolnictwa.<\/span><\/p>\n Po pierwsze wi\u0105za\u0142a progres wsi z post\u0119pem ca\u0142ej gospodarki RP. Po drugie widzia\u0142a konieczno\u015b\u0107 zmiany wielko\u015bci i struktury wiejskich gospodarstw rodzinnych. UW nie dostrzega\u0142a przysz\u0142o\u015bci przed gospodarstwami ma\u0142ymi, typowymi dla wi\u0119kszo\u015bci Polski wschodniej, po\u0142udniowej i \u015brodkowej. Przewidywano powstanie w pierwszej kolejno\u015bci \u015brednich, p\u00f3\u017aniej za\u015b wielkoobszarowych gospodarstw, kt\u00f3rych atrybutem by\u0142aby specjalizacja produkcji. Spor\u0105 szans\u0119 upatrywali libera\u0142owie w produkcji czystej ekologicznie \u017cywno\u015bci, w tym produkt\u00f3w na rynki Europy Zachodniej.<\/span><\/p>\n Chcieli r\u00f3wnie\u017c doprowadzi\u0107 do zmiany struktury zatrudnienia teren\u00f3w wiejskich tak, by opr\u00f3cz dochod\u00f3w, jakie daje produkcja zwierz\u0119ca czy ro\u015blinna, pojawi\u0142y si\u0119 tam tak\u017ce z\u0142ot\u00f3wki, uzyskane z agroturystyki, us\u0142ug lub sieci drobnego przetw\u00f3rstwa p\u0142od\u00f3w rolnych. Tak zreszt\u0105 by\u0142o kiedy\u015b \u2013 wie\u015b s\u0142yn\u0119\u0142a z rzemios\u0142a i niewielkich wytw\u00f3rni, m\u0142yn\u00f3w, gorzelni\u2026<\/span><\/p>\n Po prawie \u2013 wobec zmiany struktury produkcji \u2013 musia\u0142by te\u017c ulec system kontraktacji i zbytu p\u0142od\u00f3w rolnych. Wi\u0105\u017ce si\u0119 to po\u015brednio z powstawaniem gie\u0142d rolnych wok\u00f3\u0142 wi\u0119kszych miast i polepszeniem stanu dr\u00f3g, s\u0142u\u017c\u0105cych do rolniczego transportu. Praktycznie potrzeba te\u017c telefonizacji, sieci sklep\u00f3w etc.<\/span><\/p>\n Zabezpieczy\u0107 tego rodzaju potrzeby wsi mia\u0142yby w wersji UW samorz\u0105dy lokalne. Musia\u0142yby jednak dysponowa\u0107 nie tylko szerokimi kompetencjami, ale r\u00f3wnie\u017c odpowiednim zasobem pieni\u0119dzy. Libera\u0142owie wyra\u017anie liczyli na aktywizacj\u0119 \u015brodowisk wiejskich \u2013 powstanie (podobnie jak na Zachodzie) grup producenckich czy wiejskich kas oszcz\u0119dno\u015bciowo-po\u017cyczkowych.<\/span><\/p>\n Jednocze\u015bnie polityk\u0119 kolejnych rz\u0105d\u00f3w wobec wsi Unia Wolno\u015bci uwa\u017ca\u0142a za zbyt protekcjonistyczn\u0105, op\u00f3\u017aniaj\u0105c\u0105 w rezultacie przemiany \u015brodowisk wiejskich. Priorytetem libera\u0142\u00f3w wobec rolnictwa by\u0142o dostosowanie go wymaga\u0144 Unii Europejskiej \u2013 w gr\u0119 wchodzi\u0142a tak unifikacja przepis\u00f3w prawnych, jak norm, wyznaczaj\u0105cych standardy poszczeg\u00f3lnych produkt\u00f3w.<\/span><\/p>\n Bardziej realistycznie, ni\u017c swego czasu KLD, Unia Wolno\u015bci podesz\u0142a do spraw polityki socjalnej pa\u0144stwa. Nie sztuka bowiem w za\u0142o\u017ceniu, i\u017c pomocy potrzebuj\u0105 okre\u015blone grupy, dla kt\u00f3rych \u201ehurtowo\u201d jest przydzielana pomoc finansowa i rzeczowa, tylko w wyszukiwaniu konkretnych przypadk\u00f3w rodzin, wymagaj\u0105cych wsparcia. Problemem jest tu wiedza urz\u0119dnik\u00f3w samorz\u0105dowych. Teoretycznie, na co liczy\u0142a UW, winni by\u0107 oni zorientowani w potrzebach swego terenu. W praktyce wi\u0119ksze rozeznanie wykazuj\u0105 w tej kwestii organizacje pozarz\u0105dowe. Biurokracja woli czeka\u0107, a\u017c potrzebuj\u0105cy obywatele zg\u0142osz\u0105 si\u0119 do odpowiedniego urz\u0119du – NGO\u2019s-y same ich wyszukuj\u0105.<\/span><\/p>\n Program Unii Wolno\u015bci, opublikowany w roku 1997, gdy przewodnicz\u0105cym partii by\u0142 Leszek Balcerowicz, zajmowa\u0142 si\u0119 m.in. sprawami prywatyzacji. Co prawda propozycja \u00f3wczesnego lidera UW, by zrezygnowa\u0107 z utrzymywania ulg podatkowych i wprowadzi\u0107 podatek typu liniowego, spotka\u0142a si\u0119 w zdominowanym przez lewic\u0119 (premierem by\u0142 w\u00f3wczas W\u0142odzimierz Cimoszewicz – SLD) parlamencie ze zdecydowanym sprzeciwem, ale i tak UW postulowa\u0142a szybkie zako\u0144czenie proces\u00f3w demonopolizacji i prywatyzacji polskiej gospodarki.<\/span><\/p>\n Ulubiony temat prof. Balcerowicza \u2013 inflacja \u2013 tak\u017ce powraca we wzmiankowanym programie. UW chcia\u0142a w\u00f3wczas, by rz\u0105d obni\u017cy\u0142 j\u0105 do poziomu 5%. Uwa\u017ca\u0142a r\u00f3wnie\u017c, i\u017c Polsk\u0119 sta\u0107 na wzrost gospodarczy, si\u0119gaj\u0105cy od 6-7% w skali rocznej. Zauwa\u017caj\u0105c problem bezrobocia, libera\u0142owie postulowali jego zmniejszenie w latach 1997-2000 o rz\u0105d 30%.<\/span><\/p>\n Jako partia, uwa\u017cana za ekip\u0119 intelektualist\u00f3w, Unia Wolno\u015bci optowa\u0142a za sta\u0142\u0105 edukacj\u0105 polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa, jako drog\u0105 do wyr\u00f3wnywania startu \u017cyciowego. \u201eEdukacja jest najlepszym sposobem wyr\u00f3wnywania szans \u017cyciowych w warunkach demokracji i \u0142adu rynkowego.\u201d[18]<\/a> Jednocze\u015bnie jej liderzy posiadali \u015bwiadomo\u015b\u0107 wzrostu r\u00f3\u017cnic pomi\u0119dzy szkolnictwem polskich miast, nie\u017ale wyposa\u017conym w sprz\u0119t audiowizualny i komputery, a szko\u0142ami wiejskimi, kt\u00f3rym samorz\u0105dy z zasady sk\u0105pi\u0105 grosza.<\/span><\/p>\n Ratunkiem dla takiego stanu spraw mia\u0142a by\u0107 po pierwsze wi\u0119ksza konkurencja na rynku o\u015bwiatowym (rywalizacja pomi\u0119dzy szkolnictwem prywatnym, spo\u0142ecznym i pa\u0144stwowym), po drugie rozbudowanie systemu stypendialnego dla najbiedniejszych lub najbardziej wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 uczni\u00f3w.<\/span><\/p>\n Pomimo ambitnych program\u00f3w Unia Wolno\u015bci przesta\u0142a cieszy\u0107 si\u0119 zainteresowaniem elektoratu, przechodz\u0105c kolejn\u0105 metamorfoz\u0119 po odej\u015bciu grupy liberalnej i powstaniu Platformy Obywatelskiej \u2013 jako Partia Demokratyczna \u2013 demokraci.pl przesta\u0142a by\u0107 przez wyborc\u00f3w odr\u00f3\u017cniana od pozosta\u0142ych ugrupowa\u0144 lewicowych. Sta\u0142a si\u0119 jeszcze jedn\u0105 z polskich partii typowo socjalliberalnych, bez konotacji nie tylko konserwatywnych, ale nawet centrowych.<\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n d)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>Platforma Obywatelska<\/strong><\/span><\/p>\n \u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n 21. grudnia 2001 r. Klub Poselski Platformy Obywatelskiej przyj\u0105\u0142 Deklaracj\u0119 Programow\u0105<\/em>, kt\u00f3ra mia\u0142a wytycza\u0107 kierunek rozwoju partii na nast\u0119pne lata.<\/span><\/p>\n Tw\u00f3rcy Deklaracji\u2026<\/em> okre\u015blili tam pi\u0119\u0107 zasad, kt\u00f3re maj\u0105 przy\u015bwieca\u0107 dzia\u0142alno\u015bci ugrupowania.<\/span><\/p>\n Co najmniej dwie ostatnie z nich (trzy pierwsze s\u0105 wyra\u017anym uk\u0142onem w stron\u0119 Ko\u015bcio\u0142a katolickiego i \u015brodowisk narodowej prawicy) mo\u017cna uwa\u017ca\u0107 za rozwijanie idei liberalnych.<\/span><\/p>\n Zasad\u0119 czwart\u0105 stanowi mianowicie \u201eUwolni\u0107 energi\u0119 Polak\u00f3w\u201d \u2013 co jest otwartym przywo\u0142aniem liberalnej wiary we w\u0142asne zdolno\u015bci cz\u0142owieka, kt\u00f3ry nie ograniczany w mo\u017cliwo\u015bciach inicjatywnych, potrafi najskuteczniej wykorzysta\u0107 zasoby swej energii dla zaspokojenia potrzeb \u2013 w\u0142asnych oraz innych cz\u0142onk\u00f3w spo\u0142ecze\u0144stwa. Zasada zawiera w sobie liberalne rozumienie polityki gospodarczej \u2013 prawa do w\u0142asno\u015bci prywatnej i jej ochrony, umacniania konkurencyjno\u015bci przez pa\u0144stwo i aktywizacji obywateli w sferze gospodarczej. M\u00f3wi si\u0119 tam o walce pa\u0144stwa z przyczynami parali\u017cu przedsi\u0119biorczo\u015bci, zapominaj\u0105c, i\u017c wiele przyczyn owego parali\u017cu \u2013 w tym ba\u0142agan legislacyjny, nietrwa\u0142o\u015b\u0107 przepis\u00f3w prawnych, forowanie firm zagranicznych czy niedbalstwo urz\u0119dnik\u00f3w \u2013 ma za postaw\u0119 rz\u0105dy, w kt\u00f3rych uczestniczyli \u2013 i to czynnie \u2013 wybitni politycy Platformy Obywatelskiej.<\/span><\/p>\n Zasada pi\u0105ta zaleca obywatelom RP \u201eBy\u0107 Polakiem w zjednoczonej Europie\u201d. Jest to wyra\u017ane nawi\u0105zanie do post\u0119puj\u0105cego procesu globalizacji[19]<\/a>, popieranej przez libera\u0142\u00f3w, jako usprawniaj\u0105cej przep\u0142yw kapita\u0142u, technologii, ludzi do nowych miejsc pracy. PO by\u0142a zdania, i\u017c blisko\u015b\u0107 Europy, w czasach socjalizmu jedynie pozorna, stworzy niewyobra\u017calne mo\u017cliwo\u015bci rozwoju pa\u0144stwa polskiego, unowocze\u015bnienia jego przemys\u0142u, wzmocnienia proces\u00f3w demokratycznych \u2013 jakich musimy po latach uczy\u0107 si\u0119 od nowa \u2013 a w rezultacie doprowadzi do znacznego podniesienia si\u0119 poziomu egzystencji wi\u0119kszo\u015bci polskich rodzin. Patrz\u0105c na spraw\u0119 pod innym k\u0105tem \u2013 praktycznie od czasu zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej obywatele Polski odsuni\u0119ci zostali od wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015bci za los swojego kontynentu jako\u00a0 c a \u0142 o \u015b c i. Pozostawiono im ledwie niewielki margines zainteresowania tym, co dzieje si\u0119 w bloku socjalistycznym. Zachodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Europy starano si\u0119 wymaza\u0107 ze \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa i w wielu przypadkach uczyniono to skutecznie.<\/span><\/p>\n Wej\u015bcie RP w struktury Unii Europejskiej powinno przypomnie\u0107 Polakom, i\u017c Europa jest jedno\u015bci\u0105 \u2013 historyczn\u0105 i kulturow\u0105. Dopiero wykszta\u0142cenie tego typu postawy zaowocuje narodzinami ponownej wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015bci nie tylko za siebie, ale te\u017c pozosta\u0142e narody kontynentu, zbli\u017cy je i pozwoli im si\u0119 pozna\u0107 i zrozumie\u0107. Tak Platforma Obywatelska pojmowa\u0142a polsk\u0105 racj\u0119 stanu \u2013 jako wkomponowanie si\u0119 w now\u0105 wizj\u0119 europejskiej wsp\u00f3lnoty.<\/span><\/p>\n Podczas III Krajowej Konwencji PO w stolicy ugrupowanie Donalda Tuska zaprezentowa\u0142o program liberalnego rozwoju gospodarczego.[20]<\/a> Wed\u0142ug libera\u0142\u00f3w polskie pa\u0144stwo w dalszym ci\u0105gu nie stwarza wystarczaj\u0105cych warunk\u00f3w rozwoju rodzimym przedsi\u0119biorcom. Platforma zaproponowa\u0142a w\u00f3wczas rozpocz\u0119cie programu pod nazw\u0105 Jedno Okienko<\/em>. Chodzi\u0142o o to, by wszelkie formalno\u015bci, zwi\u0105zane z uruchomieniem w\u0142asnej dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej, da\u0142o si\u0119 za\u0142atwi\u0107 \u201eod r\u0119ki\u201d, podczas ledwie jednej wizyty w adekwatnym urz\u0119dzie. Dobrym pomys\u0142em \u201eZasadniczych cel\u00f3w\u2026\u201d by\u0142a propozycja powo\u0142ania stanowiska Rzecznika Przedsi\u0119biorczo\u015bci. Mia\u0142by on chroni\u0107 interesy polskiego biznesu przed \u017ale skonstruowanymi, czy sprzecznymi przepisami. Og\u00f3lnie \u2013 powinien dzia\u0142a\u0107 na rzecz wzmocnienia pozycji przedsi\u0119biorc\u00f3w, staraj\u0105c si\u0119, by znika\u0142y przeszkody, spowalniaj\u0105ce rozw\u00f3j przedsi\u0119biorczo\u015bci prywatnej i utrwalaj\u0105ce wysoki procent bezrobocia w RP. Po przeprowadzeniu szczeg\u00f3\u0142owej analizy faktycznego stanu prawnego \u2013 powinien on przedstawi\u0107 swoj\u0105 opini\u0119 nie tylko Radzie Ministr\u00f3w i pos\u0142om, ale te\u017c \u2013 poprzez media \u2013 szerokiej opinii publicznej.<\/span><\/p>\n By pom\u00f3c w prze\u0142amaniu administracyjnej niemocy, Platforma Obywatelska zaproponowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c zmiany, wp\u0142ywaj\u0105ce na zmniejszenie koszt\u00f3w, ponoszonych przez w\u0142a\u015bcicieli firm. Najwa\u017cniejsza zmian\u0105, jak\u0105 widzieli libera\u0142owie, by\u0142o rozpocz\u0119cie drogi do zmniejszenia sk\u0142adek rentowych pracownik\u00f3w. Chcieli to uzyska\u0107 poprzez dok\u0142adne uszczelnienie obowi\u0105zuj\u0105cego systemu rentowego, jak te\u017c powa\u017cne ograniczenie wydatk\u00f3w pa\u0144stwa. Zmiana nie mia\u0142aby by\u0107 wielka, ale w skali wydatk\u00f3w pracodawc\u00f3w \u2013 znacz\u0105ca. Z obowi\u0105zuj\u0105cych 13% powinna, zdaniem PO, zmale\u0107 do 10%.[21]<\/a><\/span><\/p>\n Poniewa\u017c partia wyra\u017anie sytuuje gospodark\u0119 RP w\u015br\u00f3d innych gospodarek europejskich, stara si\u0119 przeci\u0105gn\u0105\u0107 na polski rynek inwestor\u00f3w zagranicznych. S\u0142u\u017cy\u0107 temu powinno przede wszystkim ujednolicenie i uproszczenie przepis\u00f3w, rezygnacja z ci\u0105g\u0142ych zmian w sposobie i wysoko\u015bci naliczanego podatku, zagwarantowanie przez Rad\u0119 Ministr\u00f3w niepodwa\u017calnej roli, pe\u0142nionej przez Narodowy Bank Polski podczas wytyczania priorytet\u00f3w polityki finansowej pa\u0144stwa jak te\u017c wprowadzenie obowi\u0105zkowych konkurs\u00f3w na stanowiska szef\u00f3w istotnych gospodarczo urz\u0119d\u00f3w. Jak dotychczas s\u0105 one bowiem zasadniczo obsadzane z klucza partyjnego, co w znacznym stopniu grozi brakiem fachowo\u015bci i reprezentowaniem interes\u00f3w politycznych okre\u015blonych grup partyjnych, nie ca\u0142o\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/span><\/p>\n Pok\u0142osiem pr\u00f3b Leszka Balcerowicza z roku 1997 jest propozycja 15% podatku liniowego, co obni\u017cy\u0142oby realnie istniej\u0105ce stawki podatkowe. Podobnie jak tw\u00f3rca naszej reformy gospodarczej, PO uwa\u017ca za uzasadnione zniesienie przez parlamentarzyst\u00f3w ulg podatkowych, jako pozosta\u0142o\u015bci pa\u0144stwa opieku\u0144czego z czas\u00f3w PRL. Jednolity podatek liniowy \u2013 przy jednoczesnej rezygnacji z ulg po pierwsze upro\u015bci system podatkowy do niezb\u0119dnego minimum, po drugie spowoduje, i\u017c obywatele, uzyskuj\u0105cy wy\u017csze dochody nie b\u0119d\u0105 mogli skorzysta\u0107 z systemu ulg, dzi\u0119ki czemu wci\u0105\u017c p\u0142ac\u0105 mniej, ni\u017c nakazuje sprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczna.<\/span><\/p>\n Nie bez znaczenia by\u0142a tu psychologiczna strona propozycji Platformy Obywatelskiej \u2013 podatnik, nieistotne du\u017cy czy ma\u0142y \u2013 powinien bowiem sprawnie porusza\u0107 si\u0119 w uproszczonych przepisach i (co mo\u017ce jeszcze wa\u017cniejsze) wiedzie\u0107, i\u017c pa\u0144stwo nie szykuje dla\u0144 \u017cadnej pu\u0142apki, ukrytej w podatkowych aktach prawnych. Tak jest w Skandynawii \u2013 podatki, co prawda, s\u0105 wysokie, ale nietrudne do wyliczenia i nade wszystko stabilne. \u00d3w stan rzeczy zapewnia Skandynawom komfort poczucia bezpiecze\u0144stwa.<\/span><\/p>\n Wzorem dzia\u0142a\u0144 Unii Wolno\u015bci Platforma Obywatelska podj\u0119\u0142a te\u017c problem edukacji Polak\u00f3w. Faktycznie, bez zmiany poziomu nauczania trudno m\u00f3wi\u0107 o Polsce, jako kraju, mog\u0105cym konkurowa\u0107 z innymi. Brak wiedzy przek\u0142ada si\u0119 na b\u0142\u0119dne decyzje rz\u0105dz\u0105cych wszelkiego szczebla, przestarza\u0142e technologie, brak realnej mo\u017cliwo\u015bci wchodzenia na nowe rynki zbytu naszych wyrob\u00f3w. Ponoszenie kwalifikacji zbyt d\u0142ugo po roku 1989 by\u0142o tylko papierkiem lakmusowym ukrywania bezrobocia a m\u0142odzie\u017cy kolejne studia dawa\u0142y z\u0142udzenie pewno\u015bci znalezienia miejsca pracy po ich uko\u0144czeniu.<\/span><\/p>\n