{"id":15299,"date":"2015-03-18T18:02:16","date_gmt":"2015-03-18T17:02:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.siemysli.info.ke\/?p=15299"},"modified":"2015-03-19T00:36:18","modified_gmt":"2015-03-18T23:36:18","slug":"druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/","title":{"rendered":"Druga Polska jako \u0142\u0105cznik mi\u0119dzy Wschodem a Zachodem"},"content":{"rendered":"

W 1970 Edward Gierek rozpocz\u0105\u0142 projekt, nazywany Drug\u0105 Polsk\u0105. Dzi\u015b uznaje si\u0119, \u017ce by\u0142o to has\u0142o propagandowe. Encyklopedia WIEM (Onet<\/em>) definiuje to nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n

\u201eDruga Polska, has\u0142o propagandowe ekipy E. Gierka po 1970 wzywaj\u0105ce do wyt\u0119\u017conej pracy przy budowie wielkich inwestycji tego okresu, opartych na ogromnych kredytach zagranicznych i zmieniaj\u0105cych zasadniczo oblicze kraju. Has\u0142o mia\u0142o wzbudzi\u0107 zaufanie spo\u0142eczne, g\u0142\u00f3wnie m\u0142odego pokolenia, do w\u0142adzy i poszerzy\u0107 zaanga\u017cowanie w dzia\u0142alno\u015b\u0107 partyjn\u0105. B\u0142\u0119dna polityka gospodarcza tego okresu doprowadzi\u0142a do narastaj\u0105cego od po\u0142owy lat 70. kryzysu.\u201d<\/p>\n

Jest to dla mnie przyk\u0142ad pisania historii przez zwyci\u0119zc\u00f3w. Nie przez historyk\u00f3w.<\/p>\n

Druga Polska nie by\u0142a has\u0142em propagandowym, lecz bardzo odwa\u017cnym i dalekosi\u0119\u017cnym projektem geopolitycznym. Druga Polska by\u0142a projektem transformacji politycznej kraju \u2014 budowy realnej suwerenno\u015bci.<\/strong> To Gierek w 1970 jako pierwszy powiedzia\u0142, \u017ce Polska zamierza by\u0107 \u201edrug\u0105 Japoni\u0105\u201d.<\/p>\n

Oponenci powiedz\u0105, \u017ce to bzdura, poniewa\u017c w 1976 wpisano do konstytucji umacnianie przyja\u017ani z ZSRR, co odczytuje si\u0119 jako pog\u0142\u0119bienie uzale\u017cnienia. Wynika to jedynie z chronicznej choroby polskiej historiografii, kt\u00f3ra przywi\u0105zuje przesadne znaczenie do zewn\u0119trznych form, strzelistych enuncjacji oraz generalnie \u2014 dokumentalistyki. Kosztem gospodarczej osnowy proces\u00f3w politycznych, kt\u00f3re tak naprawd\u0119 decyduj\u0105 o ca\u0142ej sile i s\u0142abo\u015bci.<\/p>\n

Nie mam w\u0105tpliwo\u015bci, i\u017c Druga Polska by\u0142a projektem budowy niezale\u017cno\u015bci kraju, o czym \u015bwiadcz\u0105 \u00f3wczesne projekty gospodarcze. Nie chodzi przy tym o wielk\u0105 rozbudow\u0119 przemys\u0142u. W\u0142asny przemys\u0142 jest oczywi\u015bcie tym, co stanowi o suwerenno\u015bci kraju, lecz prawdziw\u0105 determinant\u0105 suwerenno\u015bci ka\u017cdego kraju – bez wzgl\u0119du na form\u0119 jego rz\u0105d\u00f3w – jest niezale\u017cno\u015b\u0107 energetyczna. Gierek po doj\u015bciu do w\u0142adzy rozpocz\u0105\u0142 realizacj\u0119 w\u0142a\u015bnie tego. Pierwsze decyzje o wielkich inwestycjach dotyczy\u0142y w\u0142a\u015bnie przemys\u0142u naftowego w Polsce.
\n\"\"
\nMo\u017cna naiwnie wierzy\u0107 w suwerenno\u015b\u0107 kraju i wys\u0142awia\u0107 j\u0105 w najstrzelistszych aktach – lecz prawdziwa suwerenno\u015b\u0107 rozpoczyna si\u0119 od braku uzale\u017cnienia ekonomicznego w towarach newralgicznych (\u017cywno\u015b\u0107, energia). Papier (konstytucja) przyjmie wszystko. Je\u015bli Gierek chcia\u0142 si\u0119 uniezale\u017cni\u0107 od rosyjskiej ropy, to znaczy, \u017ce budowa\u0142 fundamenty prawdziwej suwerenno\u015bci.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie nie chodzi\u0142o w tym o transformacj\u0119 w stylu okr\u0105g\u0142osto\u0142owym, kt\u00f3ra oznacza\u0142a radykalne wyrwanie Polski z Bloku Wschodniego i podpi\u0119cie pod Blok Zachodni. Chodzi\u0142o o budow\u0119 kraju transgranicznego, zakotwiczonego w obu blokach, z dost\u0119pem do rynk\u00f3w wschodnich oraz zachodnich \u2014 jednak z realn\u0105 podmiotowo\u015bci\u0105, jaka pozwala\u0142aby na partnerskie relacje tak z jedn\u0105, jak i drug\u0105 stron\u0105.<\/p>\n

Bardzo istotn\u0105 rol\u0119 w tych projektach odgrywa\u0142y relacje z Niemcami, kt\u00f3re pod pewnymi wzgl\u0119dami nabiera\u0142y znamion strategicznych.<\/p>\n

NIEZALE\u017bNO\u015a\u0106 OD ROPOCI\u0104GU PRZYJA\u0179\u0143 1970-1975<\/strong><\/p>\n

W latach 1970-1975 wybudowano w Gda\u0144sku Port P\u00f3\u0142nocny oraz Naftoport. W 1971 zapad\u0142a decyzja o zawarciu d\u0142ugoterminowych kontrakt\u00f3w na zakupy surowej ropy przez Polsk\u0119 w Zatoce Perskiej (Irak) oraz Afryce (Libia). W tym samym roku rozpocz\u0119to budow\u0119 Rafinerii Nafty Gda\u0144sk (dzi\u015b Lotos<\/em>) oraz zlecono budow\u0119 gigantycznych tankowc\u00f3w w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata (Niemcy, Japonia i Francja), kt\u00f3re mia\u0142y wzbogaci\u0107 flot\u0119 Polskiej \u017beglugi Morskiej.<\/em> Zbudowano te\u017c ropoci\u0105g od Gda\u0144ska do rafinerii p\u0142ockiej, daj\u0105c jej szans\u0119 na dywersyfikacj\u0119 wzgl\u0119dem ropy rosyjskiej.<\/p>\n

Trzeba u\u015bwiadomi\u0107 sobie jak rewolucyjne i prze\u0142omowe by\u0142y te inwestycje. Gierek budowa\u0142 niezale\u017cno\u015b\u0107 od ropoci\u0105gu Przyja\u017a\u0144<\/em>. Takie rzeczy s\u0105 cz\u0119sto pod\u0142o\u017cem wojen lub zamach\u00f3w stanu mi\u0119dzy pa\u0144stwem surowcowym a uzale\u017cnionym. Je\u015bli wi\u0119c w kilka miesi\u0119cy po uruchomieniu ca\u0142ego tego kompleksu, do konstytucji PRL wpisano \u201eprzyja\u017a\u0144\u201d z ZSRR (jako przedostatnie pa\u0144stwo z bloku wschodniego, obok Rumunii Ceausescu, nie mieli\u015bmy tego wpisanego) to nie by\u0142o to gestem serwilizmu wobec Wielkiego Brata, lecz pr\u00f3b\u0105 przekonania go, \u017ce Polska nie jest z nim w stanie wojny ekonomicznej. Gierek uniezale\u017cnia\u0142 Polsk\u0119 od naftowej \u201ePrzyja\u017ani\u201d, daj\u0105c ZSRR \u201eprzyja\u017a\u0144\u201d papierow\u0105.<\/p>\n

Przyznawa\u0142 to otwarcie w swoim drugim wywiadzie-rzece z Januszem Rolickim: dawa\u0142em pozory, by m\u00f3c budowa\u0107 fundamenty prawdziwej suwerenno\u015bci. Nikt inny nie zrobi\u0142 tak wiele dla bezpiecze\u0144stwa energetycznego Polski i uniezale\u017cnienia jej od rosyjskich surowc\u00f3w, co Gierek. Ma\u0142o kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniejszy rz\u0105d w og\u00f3le do tego d\u0105\u017cy\u0142: wi\u0119kszo\u015b\u0107 podtrzymywa\u0142a b\u0105d\u017a pog\u0142\u0119bia\u0142a uzale\u017cnienie gospodarcze Polski. Spo\u0142ecze\u0144stwo w swojej masie nie rozumie tego, gdy\u017c uwa\u017ca si\u0119, i\u017c suwerenno\u015b\u0107 zale\u017cy od zapis\u00f3w prawnych i akt\u00f3w strzelistych.<\/p>\n

KRYZYS POLSKO-ROSYJSKI 1974-1976<\/strong><\/p>\n

Dlaczego akurat ropa by\u0142a najbardziej newralgicznym surowcem w relacjach Polska-Rosja? By\u0142a ona w\u00f3wczas sprzedawana Polsce po cenach \u201ebraterskich\u201d, czyli by\u0142a tania, lecz by\u0142a reglamentowana. Kiedy Rosjanie dostrzegli, \u017ce Polska chce wzmocni\u0107 nadzwyczajnie swoj\u0105 gospodark\u0119 w oparciu o pomoc Zachodu, zacz\u0119li d\u0142awi\u0107 ten rozw\u00f3j surowcowo. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 przykr\u0119canie kurka z rop\u0105 oraz zaopatrzenia \u017cywno\u015bciowego. Polska zacz\u0119\u0142a otrzymywa\u0107 mniej ropy ni\u017c kilkakrotnie mniejsze pa\u0144stwa satelickie, ceny sta\u0142y si\u0119 tak\u017ce mniej \u201ebraterskie\u201d.<\/p>\n

Pod koniec 1974 roku ZSRR zapowiedzia\u0142 powa\u017cne korekty cen ropy i gazu, a tak\u017ce ograniczenia dostaw p\u0142od\u00f3w rolnych. W 1975 roku ujawni\u0142y si\u0119 powa\u017cne problemy aprowizacyjne. W sierpniu 1975 ZSSR og\u0142osi\u0142 koniec wsparcia dla dalszej rozbudowy Huty Katowice<\/em>, zmniejszono zam\u00f3wienia w polskich fabrykach i zapowiedziano ograniczenia w dostawach ziarna.<\/p>\n

By\u0142y to elementy wojny ekonomicznej lub bardziej precezyjnie: przesterowanie satelity wewn\u0105trz bloku.<\/p>\n

Poniewa\u017c Gierek nie odpuszcza\u0142, rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 bardziej bezpo\u015brednie ostrze\u017cenia: seria zamach\u00f3w o nieustalonych przyczynach. Do najbardziej spektakularnych nale\u017ca\u0142y podpalenia Domu Towarowego Smyk<\/em> w centrum Warszawy i mostu na Trasie \u0141azienkowskiej. We wrze\u015bniu 1976 mia\u0142a miejsce katastrofa samolotu, kiedy to premier Piotr Jaroszewicz ledwie unikn\u0105\u0142 \u015bmierci. Jaroszewicz uwa\u017ca\u0142, i\u017c by\u0142 to zamach. W wypadkach samochodowych zacz\u0119li gin\u0105\u0107 ludzie strategicznych ga\u0142\u0119zi. 26. lutego 1976 roku pod Kutnem zgin\u0105\u0142 w wypadku samochodowym wicemarsza\u0142ek sejmu PRL, prezes Polskiego Zwi\u0105zku \u017beglarskiego, Andrzej Benesz. W 1978 zgin\u0105\u0142 prof. gen. Stanis\u0142aw Kaliski. Wed\u0142ug niepotwierdzonych informacji, otrzymanych od jednego z oficer\u00f3w WP, gen. Sylwester Kaliski zosta\u0142 zamordowany przez KGB, poniewa\u017c pracuj\u0105c nad ca\u0142kowicie polsk\u0105 bomb\u0105 wodorow\u0105 nie zgodzi\u0142 si\u0119 na podzielenie si\u0119 wiedz\u0105 ze Zwi\u0105zkiem Radzieckim.<\/p>\n

Jak pisze Rafa\u0142 Bauer:<\/p>\n

\u201ePocz\u0105tek czerwca [1976] przyni\u00f3s\u0142 historyczn\u0105 wizyt\u0119 Gierka w RFN, po kt\u00f3rej obie strony oczekiwa\u0142y bardzo wiele. Kanclerz Schmidt obiecywa\u0142 Polsce kredyty, licencje, partnerstwo zak\u0142ad\u00f3w o podobnym profilu (dotycz\u0105ce g\u0142\u00f3wnie \u015al\u0105ska), a tak\u017ce daleko id\u0105ce koncesje polityczne, w\u015br\u00f3d nich poparcie na forum ONZ. W Moskwie zawrza\u0142o. Konflikt Polska-Niemcy by\u0142 systemowo wpisany w zarz\u0105dzanie krajem nadwi\u015bla\u0144skim. (\u2026) 24. czerwca opublikowano podwy\u017cki cen. Ju\u017c nast\u0119pnego dnia rano dosz\u0142o do wydarze\u0144, kt\u00f3re do dzi\u015b znane s\u0105 jako \u201eWypadki Radomskie\u201d. Mniej znany jest fakt, i\u017c robotnicze manifestacje rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 od za\u0142ogi zak\u0142ad\u00f3w \u201e\u0141ucznik\u201d \u2014 jednej z pere\u0142ek \u00f3wczesnego przemys\u0142u zbrojeniowego. Zak\u0142adu, gruntownie spenetrowanego przez SB i nasyconego agentur\u0105 bardziej, ni\u017c jakikolwiek inny. Podobnie by\u0142o w innych miastach, a najwi\u0119ksz\u0105 gorliwo\u015b\u0107 w protestach wykaza\u0142y te zak\u0142ady, w kt\u00f3rych realizowana by\u0142a produkcja specjalna. Ow\u0105 \u201espontaniczn\u0105\u201d akcj\u0119 kto\u015b najprawdopodobniej koordynowa\u0142. (\u2026) I kto wie, co by\u0142oby dalej, gdyby towarzysz Edward nie odkry\u0142 nowego wa\u017cnego akolity. Sta\u0142 si\u0119 nim\u2026 Ko\u015bci\u00f3\u0142. Na polu gry pojawi\u0142 si\u0119 Prymas Wyszy\u0144ski. Zapewni\u0142 rz\u0105dz\u0105c\u0105 ekip\u0119, \u017ce nie dopu\u015bci do rozlewu spontanicznych protest\u00f3w spo\u0142ecznych, a jednocze\u015bnie (jak si\u0119 coraz cz\u0119\u015bciej spekuluje) zaproponowa\u0142 hodowanie koncesjonowanej opozycji, kt\u00f3rej udzieli\u0142 strukturalnego wsparcia.\u201d<\/p>\n

KU NIEZALE\u017bNO\u015aCI ENERGETYCZNEJ<\/strong><\/p>\n

Trzeba u\u015bwiadomi\u0107 sobie, \u017ce Gierkowski projekt budowy niezale\u017cno\u015bci energetycznej by\u0142 zakrojony ca\u0142kowicie rewolucyjnie, cho\u0107 ze wzgl\u0119du na konieczno\u015b\u0107 jego maskowania i ukrywania przed Rosj\u0105, nie wszed\u0142 on do retoryki publicznej. Konieczna by\u0142a gra pozor\u00f3w. Poza dywersyfikacj\u0105, mia\u0142y miejsce spektakularne badania geologiczne oraz rozw\u00f3j krajowej energetyki a tak\u017ce rozbudowa krajowego potencja\u0142u militarnego.<\/p>\n

Je\u015bli idzie o pierwsz\u0105 kwesti\u0119, rozw\u00f3j krajowej bazy surowcowej osi\u0105gano przez ca\u0142\u0105 seri\u0119 bada\u0144 i inwestycji, obejmuj\u0105cych ka\u017cdy z kluczowych surowc\u00f3w energetycznych:<\/p>\n

\u2014 budow\u0119 i modernizacj\u0119 kopalni i implementacj\u0119 najnowocze\u015bniejszej techniki g\u00f3rniczej<\/p>\n

\u2014 budowa pirsu w\u0119glowego w Porcie P\u00f3\u0142nocnym<\/p>\n

\u2014 implementacja technologii transformacji w\u0119gla w gaz (implementowana i u\u017cywana intensywnie) oraz rop\u0119 (technologia implementowana w fazie wst\u0119pnej w kopalni Janina w Brzeszczach)<\/p>\n

\u2014 gazyfikacja Polski (zak\u0142ady produkcyjne oraz gospodarstwa domowe), zwi\u0119kszenie wydobycia z krajowych z\u0142\u00f3\u017c gazu ziemnego o 20% do 6 mln m3 (obecnie zredukowano to do zaledwie 4 mln m3), budowa wielu t\u0142oczni i kopal\u0144 gazu ziemnego, bardzo du\u017co gazu produkowano z w\u0119gla (gaz koksowniczy), modernizowano gazownie miejskie tak, by swoim potencja\u0142em mog\u0142y obejmowa\u0107 tak\u017ce okoliczne wsie.<\/p>\n

Najbardziej dra\u017cliwe politycznie projekty dotyczy\u0142y ropy naftowej ze wzgl\u0119du do ropoci\u0105g Przyja\u017a\u0144<\/em> a tym samym bezpo\u015brednie zagro\u017cenie dla radzieckich interes\u00f3w ekonomicznych. W latach 70 Polska sprowadza\u0142a z ZSRR 14 mln ton ropy. Projekt budowy Naftoportu oraz zakup flotylli gigantycznych tankowc\u00f3w (zwanych Baltimaxami<\/em>, gdy\u017c by\u0142y to najwi\u0119ksze tankowce, jakie mog\u0142y wp\u0142yn\u0105\u0107 na Ba\u0142tyk w zwi\u0105zku z ograniczeniami Cie\u015bnin Du\u0144skich) zapewni\u0142 w roku 1975 mo\u017cliwo\u015b\u0107 morskiego importu ropy o wolumenie 8 mln ton rocznie. Nie uruchomiono ca\u0142ego potencja\u0142u Naftoportu ze wzgl\u0119du przede wszystkim na do\u015b\u0107 ostre napi\u0119cie w relacjach Warszawa-Moskwa oraz jedynie cz\u0119\u015bciow\u0105 dywersyfikacj\u0119 dostaw.<\/p>\n

Zakup sze\u015bciu wielkich tankowc\u00f3w w r\u00f3\u017cnych stoczniach \u015bwiata by\u0142 jedynie rozpoznaniem technologicznym. W oparciu o r\u00f3\u017cne projekty Polska wypracowa\u0142a w\u0142asn\u0105 technologi\u0119 budowy tego rodzaju statk\u00f3w. W 1974 korespondent W\u0119gier z uznaniem chwali\u0142 Polsk\u0119, \u017ce jako jedno z niewielu pa\u0144stw \u015bwiata jest w stanie samodzielnie produkowa\u0107 tzw. stutysi\u0119czniki, czyli wielkie tankowce.<\/p>\n

Plan Gierka zak\u0142ada\u0142 dalsz\u0105 rozbudow\u0119 polskich tankowc\u00f3w tak, by do roku 1985 Polska by\u0142a w stanie w\u0142asnymi statkami przywozi\u0107 22 mln ton ropy. W trakcie realizacji tego projektu przekonywano Rosjan, \u017ce nie chodzi tutaj o rezygnacj\u0119 z rosyjskiej ropy, lecz o zwyk\u0142y biznes (przewiezienie tony ropy z Zatoki Perskiej do Polski przynosi\u0142o armatorowi w 1974 r. 40 dolar\u00f3w, a dwa lata p\u00f3\u017aniej \u2014 9 dolar\u00f3w). Jak to jednak mo\u017cliwe, \u017ce w apogeum kryzysu naftowego Polska zarabia\u0142a nawet 40 dol na tonie ropy? Ot\u00f3\u017c kontrakt z Irakiem mia\u0142 charakter barteru. Polska p\u0142aci\u0142a za rop\u0119 us\u0142ugami budowlanymi, o czym doskonale pami\u0119taj\u0105 ci, kt\u00f3rzy w\u00f3wczas \u201ebudowali Irak\u201d.<\/p>\n

Jeszcze bardziej brawurowy projekt dotyczy\u0142 poszukiwania z\u0142\u00f3\u017c ropy na terenie Polski. Nie jest tak jak si\u0119 dzi\u015b pisze, \u017ce Polska z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 ma znikome zasoby ropy. To w Polsce powsta\u0142a pierwsza rafineria ropy naftowej na \u015bwiecie. Wprawdzie g\u0142\u00f3wne rozpoznane zasoby ropy utracili\u015bmy w Ja\u0142cie na rzecz Ukrainy, lecz nie oznacza to przecie\u017c, i\u017c nie ma u nas ropy w innych cz\u0119\u015bciach kraju.<\/p>\n

Sposobem odnajdywania ropy w z\u0142o\u017cach do 3 km s\u0105 zdj\u0119cia satelitarne. Polska nie mia\u0142a w\u00f3wczas w\u0142asnych satelit\u00f3w, wi\u0119c zwr\u00f3cono si\u0119 do Amerykan\u00f3w. Ci zaproponowali deal<\/em>\u00a050\/50 czyli lokalizacja z\u0142o\u017ca w zamian za po\u0142ow\u0119 udzia\u0142\u00f3w. Projekt ten nie wypali\u0142, gdy\u017c jak m\u00f3wi\u0142 Gierek, Rosja nie zgodzi\u0142a si\u0119 na wej\u015bcie Amerykan\u00f3w do Polski. W zamian zaproponowano Polsce sp\u00f3\u0142k\u0119 polsko-rosyjsko-niemieck\u0105 i wydobycie ropy z polskiego wybrze\u017ca. Interes by\u0142 dla Polski do\u015b\u0107 s\u0142aby, gdy\u017c oznacza\u0142 jedynie 1\/3 udzia\u0142u we w\u0142asnym z\u0142o\u017cu.<\/p>\n

W 1980 dosz\u0142o do odkrycia ropy w Karlinie, gdzie mia\u0142a miejsce najwi\u0119ksza erupcja ropy w Europie, tyle \u017ce by\u0142o to tu\u017c po obaleniu Gierka. Z\u0142o\u017ce \u201ewygaszono\u201d.<\/p>\n

Dzi\u015b poszukiwanie polskiej ropy czy gazu jest kwesti\u0105 nie tyle techniczn\u0105 czy ekonomiczn\u0105, co g\u0142\u00f3wnie polityczn\u0105. Jeste\u015bmy zbyt s\u0142abym krajem, by m\u00f3c pozwoli\u0107 sobie na inne ni\u017c skromne uzupe\u0142nienie wolumenu importowanego. Analizuj\u0105c te kwestie stale trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce surowce energetyczne to nie jest pierwsza lepsza ga\u0142\u0105\u017a gospodarcza, kt\u00f3ra ma cokolwiek wsp\u00f3lnego z wolnym rynkiem, jak g\u0142osz\u0105 lemingi gospodarcze. Jest to dziedzina, gdzie nag\u0142e zmiany prowadz\u0105 do wojen mi\u0119dzypa\u0144stwowych \u2014 w najlepszym razie ekonomicznych, ale nierzadko i militarnych.<\/p>\n

Z tym te\u017c wi\u0105\u017c\u0119 znaczn\u0105 rozbudow\u0119 polskiego potencja\u0142u militarnego przez Gierka i pr\u00f3b\u0119 do\u0142\u0105czenia do klubu pot\u0119g atomowych. Rozumia\u0142 on bowiem doskonale, \u017ce Polska bez potencja\u0142u militarnego nie ma szans na niezale\u017cno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105.<\/p>\n

W\u0105tek militarny nie jest przedmiotem niniejszego tekstu, wi\u0119c tylko wspomn\u0119, \u017ce rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 budowa \u0142odzi podwodnych oraz kutr\u00f3w torpedowych. Polska jako jedyny kraj \u015bwiata w 1976 zacz\u0119\u0142a produkowa\u0107 samoloty rolnicze z \u2026silnikiem odrzutowym. Dzi\u015b opowiada si\u0119, \u017ce by\u0142 to najgorszy polski samolot. Nap\u0119d odrzutowy nie spisywa\u0142 si\u0119 przy rolniczych opryskach. Wi\u0119c klapa. Polscy in\u017cynierowie chyba niezbyt przejmowali si\u0119 jego rolnicz\u0105 niewydolno\u015bci\u0105, gdy\u017c M-15 dosta\u0142 imi\u0119 Belphegora \u2014 to demon odkry\u0107 i znakomitych pomys\u0142\u00f3w. \u00d3w \u201edemoniczny\u201d plan polega\u0142 pewnie na tym, \u017ce w razie czego taki samolot by\u0142by dobr\u0105 maszyn\u0105 jako bro\u0144 chemiczna. Opowiada si\u0119 dzi\u015b o tym jak to Belphegor zaliczy\u0142 klap\u0119, bo Rosjanie przestali go zamawia\u0107. Tyle \u017ce mia\u0142o to miejsce dopiero po 5 latach, kiedy obalono Gierka, kiedy junta wojskowa og\u0142osi\u0142a stan wojenny i zabra\u0142a si\u0119 do niszczenia dorobku Gierka, kt\u00f3ry budowa\u0142 polsk\u0105 suwerenno\u015b\u0107. W okresie stanu wojennego nie tylko przerwano produkcj\u0119 Belphegor\u00f3w, ale i z\u0142omowano \u0142odzie podwodne oraz wyprzedawano tankowce.<\/p>\n

Do dzi\u015b mieszka\u0144cy z okolic Jeziora \u017barnowiec opowiadaj\u0105, \u017ce \u201echodzi\u0142y s\u0142uchy\u201d, \u017ce obok elektrowni to ma te\u017c przy okazji powsta\u0107 port dla kutr\u00f3w torpedowych i \u0142odzi podwodnych, bo dzi\u0119ki pracy reaktora jezioro nie zamarznie zim\u0105. Jezioro mia\u0142o zosta\u0107 skomunikowane z morzem poszerzonym kana\u0142em o nazwie Pa\u015bnisa. Cywile nie b\u0119d\u0105 mieli tam ju\u017c wst\u0119pu, bo i tak teren by\u0142by zamkni\u0119ty przez elektrowni\u0119 j\u0105drow\u0105.<\/p>\n

Nie wiadomo ile w tych opowie\u015bciach jest prawdy, lecz elektrownia j\u0105drowa w \u017barnowcu to sztandarowy projekt ekipy stanu wojennego. Ekipa Gierka opiera\u0142a si\u0119 przed budow\u0105 elektrowni atomowej. Pretekstem by\u0142o to, \u017ce czekano na bardziej zaawansowane reaktory, obawiaj\u0105c sie wad konstrukcyjnych \u00f3wczesnych projekt\u00f3w. Prawda by\u0142a jak s\u0105dz\u0119 inna: Polska nie chcia\u0142a dalszego uzale\u017cnienia energetycznego od Rosji, gdy\u017c budowa elektrowni j\u0105drowej w oparciu o radzieck\u0105 technologi\u0119 \u2014 ze wzgl\u0119du na skal\u0119 takiej inwestycji, jest form\u0105 uzale\u017cnienia, co pokaza\u0142a historia budowy Huty Katowice. Polska jednocze\u015bnie pracowa\u0142a w tajemnicy nad w\u0142asn\u0105 technologi\u0105 nuklearn\u0105 bardziej zaawansowan\u0105. Gdy jednak w roku 1978 samob\u00f3jca dopad\u0142 tw\u00f3rc\u0119 polskiego programu j\u0105drowego, ekipa Gierka musia\u0142a ju\u017c rozumie\u0107 powag\u0119 sytuacji.<\/p>\n

CZARNE Z\u0141OTO<\/strong><\/p>\n

Skala propagandowego zak\u0142amania dekady Gierka jest olbrzymia, dlatego, \u017ce obie zwyci\u0119skie strony mia\u0142y w tym interes. Zar\u00f3wno ekipa wojskowa, kt\u00f3ra zacz\u0119\u0142a likwidowa\u0107 Gierkowskie przyczu\u0142ki suwerenno\u015bci, jak i ekipa solidarno\u015bciowa, kt\u00f3ra w olbrzymiej wi\u0119kszo\u015bci nie ma dzi\u015b odwagi przyzna\u0107, \u017ce d\u0105\u017c\u0105c do obalenia Gierka storpedowali budow\u0119 polskiej niezale\u017cno\u015bci energetycznej od Rosji, pogrzebali polski przemys\u0142, co w efekcie da\u0142o pog\u0142\u0119bienie uzale\u017cnienia Polski od zagranicznych o\u015brodk\u00f3w oraz pogorszenie sytuacji polskich robotnik\u00f3w, w imieniu kt\u00f3rych wyst\u0105pili.<\/p>\n

Okr\u0105g\u0142y St\u00f3\u0142 nie by\u0142 \u017cadnym \u201ewyzwoleniem Polski z komuny\u201d, lecz kompromisowym podzia\u0142em strefy wp\u0142yw\u00f3w w Polsce mi\u0119dzy Wschodem a Zachodem. Gierek d\u0105\u017cy\u0142 do uniezale\u017cnienia si\u0119 od rosyjskiej ropy. Po obaleniu Gierka uzale\u017cnienie energetyczne od Rosji si\u0119 pog\u0142\u0119bi\u0142o \u2014 doszed\u0142 Gazoci\u0105g Jamalski, a kilka lat temu \u201euda\u0142o si\u0119\u201d dokona\u0107 rzeczy teoretycznie niewyobra\u017calnej: importujemy z Rosji nawet w\u0119giel. By\u0142 to wyczyn a rebours<\/em> r\u00f3wnie wielki, jak to czego dokona\u0142 Gierek, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 do tego, \u017ce USA, najwi\u0119kszy w\u0119glowo kraj \u015bwiata, chroni\u0105cy sw\u00f3j rynek w\u0119gla, zacz\u0105\u0142 importowa\u0107 w\u0119giel z Polski. Oto reakcja The New York Timesa na to zjawisko:<\/p>\n

\u201ePolski statek wioz\u0105cy w\u0119giel przybi\u0142 do nabrze\u017cy Fall River w Massachusetts, zapisuj\u0105c nowy rozdzia\u0142 w historii handlu. Po raz pierwszy Stany Zjednoczone, kt\u00f3re posiadaj\u0105 najwi\u0119ksze zasoby w\u0119gla kamiennego na \u015bwiecie sprowadzi\u0142y to paliwo zza morza. W\u0119giel, kt\u00f3ry trafi do elektrowni w Somerset, zosta\u0142 za\u0142adowany na statek w Gdyni. To zapowied\u017a importu z tego komunistycznego kraju, kt\u00f3ry do 1976 roku zamierza przysy\u0142a\u0107 do ameryka\u0144skich port\u00f3w pi\u0119\u0107 mln ton w\u0119gla rocznie. Stanis\u0142aw Zaj\u0105c, attachee<\/em>\u00a0ekonomiczny polskiej ambasady powiedzia\u0142, \u017ce drugi transport z 20 tys. ton jest ju\u017c w drodze, a trzeci z 35 tys. ton przyp\u0142ynie do USA w po\u0142owie stycznia 1974 roku. Polska mo\u017ce eksportowa\u0107 w\u0119giel do Stan\u00f3w, poniewa\u017c skutecznie rywalizuje z ameryka\u0144skimi producentami cen\u0105 i jako\u015bci\u0105. Polski w\u0119giel jeszcze dwa miesi\u0105ce temu kosztowa\u0142 15 dolar\u00f3w za ton\u0119, teraz z powodu kryzysu naftowego ceny wzros\u0142y do 20 dolar\u00f3w za ton\u0119\u201d.<\/p>\n

Warto pami\u0119ta\u0107 o tym, gdy b\u0119dziemy czyta\u0107 zachodnie narracje propagandowe, kt\u00f3re g\u0142osz\u0105, \u017ce kryzys energetyczny doprowadzi\u0142 do upadku Polski Gierka. Tym si\u0119 zreszt\u0105 r\u00f3\u017cni\u0105 obie te antygierkowskie narracje. \u0141\u0105czy je teza, \u017ce to Gierek wywr\u00f3ci\u0142 gospodark\u0119, dzieli rozk\u0142ad akcent\u00f3w sprawczych. Towarzysze wschodni ca\u0142\u0105 win\u0119 k\u0142adli na Zach\u00f3d, czyli na kredyty i lipne inwestycje na zachodnich licencjach. Z kolei zachodni pismacy wol\u0105 doszukiwa\u0107 si\u0119 \u017ar\u00f3de\u0142 upadku ca\u0142kowicie po wschodniej stronie, dlatego g\u0142osz\u0105, \u017ce praprzyczyn\u0105 by\u0142 kryzys energetyczny.<\/p>\n

Kryzys energetyczny z 1973 to pierwsza wielka wojna ekonomiczna za pomoc\u0105 ropy. Pa\u0144stwa arabskie z kartelu OPEC wykorzystuj\u0105c wojn\u0119 egipsko-izraelsk\u0105 og\u0142osi\u0142y embargo na rop\u0119 dla tych, co popieraj\u0105 Izrael. Ceny poszybowa\u0142y o kilkaset procent i Zach\u00f3d znalaz\u0142 si\u0119 na kolanach. By\u0142 to pot\u0119\u017cny pokaz tego, \u017ce nikt kto jest uzale\u017cniony od surowc\u00f3w energetycznych nie ma suwerennego pa\u0144stwa. Na Zachodzie zacz\u0119\u0142a w\u00f3wczas szale\u0107 inflacja i rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wielka deindustrializacja. Reakcja na kryzys by\u0142a r\u00f3\u017cna w Europie i USA. S\u0142aba po II wojnie Europa nie mog\u0142a wywrze\u0107 decyduj\u0105cego nacisku na kartel i popieraj\u0105cy go ZSRR. Zrozumiano w\u00f3wczas, \u017ce nie maj\u0105c w\u0142asnych surowc\u00f3w trzeba traktowa\u0107 uniezale\u017cnienie energetyczne w kategoriach najwy\u017cszej racji stanu a nie rynku. St\u0105d wielki p\u0119d Europy do zielonej energii. By ow\u0105 wiar\u0119 zaszczepi\u0107 w lud wymy\u015blono ekologiczn\u0105 mitologi\u0119 o ratowaniu planety, cho\u0107 w istocie chodzi tutaj o ratowanie suwerenno\u015bci kraj\u00f3w bez surowc\u00f3w. USA uzna\u0142o, \u017ce jako imperium mo\u017ce stosowa\u0107 instrumenty militarne. Zagro\u017cono OPEC wojn\u0105 o rop\u0119, w reakcji na co embargo zosta\u0142o zdj\u0119te, lecz zabetonowano ceny. Sko\u0144czy\u0142a si\u0119 ropa naftowa ta\u0144sza ni\u017c woda mineralna. Tzw. kryzysy energetyczne nale\u017cy postrzega\u0107 tak\u017ce jako odzyskanie suwerenno\u015bci gospodarczej przez pa\u0144stwa Zatoki Perskiej, kt\u00f3re poprzez nacjonalizacj\u0119 przej\u0119\u0142y swoje z\u0142o\u017ca od koncern\u00f3w ameryka\u0144skich i angielskich.
\n\"\"
\nPolska odczu\u0142a kryzys energetyczny dlatego, \u017ce d\u0105\u017cy\u0142a do uniezale\u017cnienia od rosyjskiej ropy, kupuj\u0105c j\u0105 cz\u0119\u015bciowo na zewn\u0119trznych rynkach (m.in. od BP). Ale nie oznacza\u0142o to recesji czy bankructwa. Rynkowe reakcje na kryzys naftowy nie by\u0142y dla Polski zbyt dotkliwe, a za problemy odpowiada\u0142y g\u0142\u00f3wnie elementy r\u0119cznego sterowania zachodnimi gospodarkami: obostrzenia importowe w targanych recesj\u0105 krajach, co os\u0142abi\u0142o mo\u017cliwo\u015bci eksportowe Polski, manipulowanie stopami \u2014 od po\u0142owy lat 70., kiedy zaostrzy\u0142y si\u0119 relacje gospodarcze mi\u0119dzy Polsk\u0105 a ZSRR Zach\u00f3d by\u0142 mniej skory do traktowania Polski jako wiarygodnego p\u0142atnika, brano kredyty komercyjne, oparte na stopie LIBOR \u2014 a dzi\u015b wiemy ju\u017c, \u017ce by\u0142 to analogiczny kartel do manipulowania mi\u0119dzynarodowymi rynkami, do tego jaki Arabowie tworzyli w ramach OPEC. LIBOR by\u0142 zmow\u0105 zachodnich bank\u00f3w, kt\u00f3re w pewnym momencie napi\u0119cia mi\u0119dzy Wschodem a Zachodem zacz\u0119\u0142y gra\u0107 na wykolejenie PRLowskiej gospodarki.<\/p>\n

Mimo tego Gierek ca\u0142y czas by\u0142 wyp\u0142acalny.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142em polskiego przetrwania sta\u0142 si\u0119 w\u0119giel. Warto o tym pami\u0119ta\u0107, \u017ce gdy Polska dosta\u0142a si\u0119 w wir wojny ekonomicznej to w\u0119giel sta\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 polsk\u0105 broni\u0105. Tak, to prawda, \u017ce kryzys naftowy sprawi\u0142, \u017ce rynki zachodnie uleg\u0142y tak du\u017cym przekszta\u0142ceniom, \u017ce plany eksportowe produkcji wybudowanej na zachodnim kapitale w Polsce okaza\u0142y si\u0119 znacznie s\u0142absze. Tyle \u017ce na ratunek przyszed\u0142 polski w\u0119giel, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 obfitym \u017ar\u00f3d\u0142em dewiz. Ogromnie wzros\u0142a produkcja i eksport polskiego w\u0119gla, plasuj\u0105c si\u0119 na poziomie 200 mln ton rocznego wydobycia oraz 30-40 mln ton eksportu. By zrozumie\u0107 jak\u0105 pot\u0119g\u0105 sta\u0142 si\u0119 polski w\u0119giel warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce w 1989, czyli dziewi\u0119\u0107 lat od obalenia Gierka, Polska wci\u0105\u017c lokowa\u0142a si\u0119 jako globalny producent tu\u017c za imperiami:<\/p>\n

1. Chiny<\/p>\n

2. USA<\/p>\n

3. ZSRR<\/p>\n

4. Polska<\/p>\n

P\u00f3\u017aniej by\u0142o ju\u017c tylko gorzej, co jest konsekwencj\u0105 realizacji antyg\u00f3rniczej polityki przez prawie wszystkie ekipy rz\u0105dowe.<\/p>\n

Dlatego podkre\u015blmy, \u017ce dla wsp\u00f3\u0142czesnej Polski w\u0119giel = niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Ten kto uderza w polskie g\u00f3rnictwo uderza w bastion suwerenno\u015bci. W\u0119giel jest obecnie \u017ale zarz\u0105dzany, bo polityka jest antyw\u0119glowa, lecz gdy stracimy polskie g\u00f3rnictwo stracimy jedyn\u0105 realn\u0105 si\u0142\u0119 w razie frontalnej wojny ekonomicznej. By\u0107 mo\u017ce kiedy\u015b to nie w\u0119giel b\u0119dzie g\u0142\u00f3wnym fundamentem suwerenno\u015bci gospodarczej. Np. gdyby\u015bmy uruchomili polskie \u0142upki. Dzi\u015b jednak tak jak w czasach Gierka w\u0119giel to bastion niepodleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Tak to dzia\u0142a na \u015bwiecie, \u017ce jak ro\u015bnie cena ropy to rynki zaczynaj\u0105 si\u0119 rozgl\u0105da\u0107 nad alternatywnymi paliwami, czyli w\u0119glem lub gazem. I vice versa.<\/p>\n

Ci, kt\u00f3rzy nie rozumiej\u0105 natury wojen ekonomicznych, wzywaj\u0105, \u017ceby w\u0119giel traktowa\u0107 wolnorynkowo, jako zwyk\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 gospodarki. Surowce energetyczne nie s\u0105 zwyk\u0142\u0105 sk\u0142adow\u0105 rynk\u00f3w, lecz ich uk\u0142adem nerwowym. Trzeba o nich my\u015ble\u0107 jako o najtwardszej walucie wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata. W\u015br\u00f3d tych walut w\u0119giel jest najbardziej uniwersalny, gdy\u017c przy pomocy technologii mo\u017cna go zamieni\u0107 w gaz lub benzyn\u0119. To prawdziwe czarne z\u0142oto.<\/p>\n

Pierwszy kryzys naftowy (1973-1974) w Polsce nie drowadzi\u0142 nawet do zadyszki, gdy\u017c wyros\u0142o nam prosperity na w\u0119giel, a gigantyczny nap\u0142yw arabskich petrodolar\u00f3w do zachodnich system\u00f3w bankowych sprawi\u0142, \u017ce kredyty sta\u0142y si\u0119 jeszcze ta\u0144sze. Realna stopa kredyt\u00f3w oscylowa\u0142a wok\u00f3\u0142 zera. Bilans handlowy z Zachodem by\u0142 dodatni.<\/p>\n

Pierwsza zadyszka gospodarki Gierka wywo\u0142ana zosta\u0142a przez Rosj\u0119 w latach 1975-1976 \u2014 na kanwie uniezale\u017cnienia si\u0119 od ropoci\u0105gu Przyja\u017a\u0144 oraz zbli\u017cenia z RFN.<\/p>\n

By\u0142a to jedynie zadyszka a nie \u017caden kryzys. Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce przed pierwszymi powa\u017cnymi niepokojami spo\u0142ecznymi rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 starcie ekonomiczne mi\u0119dzy Polsk\u0105 i Rosj\u0105, w kt\u00f3rym Rosja u\u017cy\u0142a trzech rodzaj\u00f3w si\u0142: reglamentacja ropy, podniesienie jej cen oraz ograniczenie dostaw \u017cywno\u015bci. Warto te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce pierwszy kurs olbrzymiego polskiego tankowca \u201eKasprowy Wierch\u201d, czyli statku skonstruowanego do transportu ropy, nie by\u0142 transportem ropy, lecz 80 tys. ton kukurydzy z Nowego Orleanu.<\/p>\n

Gierek szybko pokona\u0142 t\u0119 zadyszk\u0119 a Ko\u015bci\u00f3\u0142 Wyszy\u0144skiego oraz Paw\u0142a VI pom\u00f3g\u0142 spacyfikowa\u0107 wzburzenie spo\u0142eczne.<\/p>\n

1980 CZYLI POCZ\u0104TEK SMUTY<\/strong><\/p>\n

Dlaczego zatem Gierek upad\u0142 w 1980?<\/p>\n

Nie przez bankructwo, jak g\u0142osi zwyci\u0119ska narracja, lecz przez mocniejsz\u0105 zadyszk\u0119 oraz atak zar\u00f3wno ze Wschodu, Zachodu jak i od \u015brodka. W 1979 wybuch\u0142 drugi wielki kryzys naftowy. Tym razem Polska nie robi\u0142a wielkiego interesu w\u0119glowego, gdy\u017c skierowano wi\u0119cej w\u0119gla na rynek krajowy \u2014 do produkcji gazu oraz ropy! Ten fenomenalny dla bezpiecze\u0144stwa energetycznego kierunek gospodarki w\u0119glowej, dokonany z pomoc\u0105 niemieck\u0105 sprawi\u0142, \u017ce Polska mog\u0142a dzi\u0119ki w\u0119glowi uzyska\u0107 w razie kryzysu energetycznego zar\u00f3wno paliwo gazowe jak i rop\u0119.<\/p>\n

Drugim czynnikiem zadyszki by\u0142a tzw. zima stulecia. By\u0142 to kataklizm przyrodniczy, kt\u00f3ry sparali\u017cowa\u0142 ca\u0142\u0105 komunikacj\u0119 w kraju oraz transport w\u0119gla. \u015aniegu by\u0142o w\u00f3wczas tak wiele, \u017ce wszystkie p\u0142ugi kolejowe okaza\u0142y si\u0119 bezradne. Gdy si\u0119 dzi\u015b w internecie ogl\u0105da prezentowane jako ciekawostki zdj\u0119cia jak to polska kolej stosowa\u0142a do od\u015bnie\u017cania hipertechnik\u0119 w postaci silnik\u00f3w odrzutowych, warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce zwi\u0105zane to by\u0142o z t\u0105 katastrof\u0105 naturaln\u0105.<\/p>\n

Katastrofalna zima przysz\u0142a jednocze\u015bnie z drugim kryzysem naftowym. Kumulacja tych dw\u00f3ch czynnik\u00f3w wystarczy\u0142a do kolejnej zadyszki systemu, kt\u00f3r\u0105 \u017cywio\u0142owo wykorzystano na Wschodzie jak i Zachodzie. Kiedy Jan Pawe\u0142 II podgrza\u0142 temperatur\u0119 spo\u0142eczn\u0105, Prymas Wyszy\u0144ski zn\u00f3w pr\u00f3bowa\u0142 j\u0105 studzi\u0107. Towarzysze radzieccy wezwali jednocze\u015bnie do reakcji si\u0142owej i pacyfikacji niepokoj\u00f3w spo\u0142ecznych. Wynika\u0142o to najpewniej jedynie z tego, \u017ce by\u0142by to krach wiarygodno\u015bci Gierka, kt\u00f3ry obieca\u0142, \u017ce nigdy nie b\u0119dzie strzela\u0142 do robotnik\u00f3w. Gdyby poszed\u0142 na ten kompromis zyska\u0142by czas niezb\u0119dny do pokonania zadyszki systemu, zrujnowa\u0142by jednak sw\u00f3j kapita\u0142 spo\u0142eczny. Dlatego wola\u0142 ust\u0105pi\u0107, by\u0107 mo\u017ce \u0142udz\u0105c si\u0119, \u017ce dzi\u0119ki temu b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 za jaki\u015b czas wr\u00f3ci\u0107 niczym dawniej Gomu\u0142ka. Nie dosz\u0142o do tego, gdy\u017c junta wojskowa wywr\u00f3ci\u0142a pa\u0144stwo do g\u00f3ry nogami, cofaj\u0105c Polsk\u0119 do epoki Gomu\u0142kowskiej i wieszaj\u0105c na Gierku wszystkie psy, jakie si\u0119 da\u0142o.<\/p>\n

Nie tylko fizycznie niszczono gierkowskie projekty, ale i pog\u0142\u0119biano uzale\u017cnienie od Rosji \u2014 inauguruj\u0105c na ca\u0142\u0105 dekad\u0119 bezsensown\u0105 ekonomicznie budow\u0119 elektrowni j\u0105drowej na radzieckiej technologii. Je\u015bli kto\u015b twierdzi, \u017ce Polska by\u0142a po upadku Gierka bankrutem, niechaj zastanowi si\u0119, czy bankrut rozpoczyna wielk\u0105 inwestycj\u0119 j\u0105drow\u0105, kt\u00f3ra obliczona jest na ponad dekad\u0119. A decyzja o budowie elektrowni atomowej by\u0142a jedn\u0105 z pierwszych po wprowadzeniu stanu wojennego. Polska nie by\u0142a w\u00f3wczas bankrutem, dopiero ekipa wojskowych u w\u0142adzy wykolei\u0142a polsk\u0105 gospodark\u0119.<\/p>\n

To oni \u2014 stanem wojennym oraz celowymi decyzjami \u2014 zablokowali relacje gospodarcze z Zachodem, co zniszczy\u0142o polski eksport, ograniczy\u0142o dop\u0142yw dewiz a tym samym zacisn\u0119\u0142o p\u0119tl\u0119 niewyp\u0142acalno\u015bci kredytowej.<\/p>\n

Skala zad\u0142u\u017cenia Gierka na Zachodzie wynosi\u0142a 8,4 mld dol w 1975, za\u015b w 1980 roku 24 mld dol. W dekadzie Gierka stale zwi\u0119kszano eksport towar\u00f3w na Zach\u00f3d, osi\u0105gaj\u0105c w 1980 \u2014 8,5 mld dol. Tym samym zagraniczny d\u0142ug doszed\u0142 do kwoty trzyletnich wp\u0142yw\u00f3w eksportowych. W okresie II RP dok\u0142adnie taka relacja d\u0142ugu zagranicznego do eksportu utrzymywa\u0142a si\u0119 przez d\u0142ugi okres, przed wojn\u0105 dochodz\u0105c nawet do czterokrotno\u015bci d\u0142ugu wobec rocznego eksportu \u2014 a jednak nikt nie g\u0142osi dzi\u015b, \u017ce II RP by\u0142a bankrutem. Nawet parali\u017c strajkowy, kt\u00f3ry by\u0142 du\u017cym ciosem dla gospodarki, kt\u00f3ra musia\u0142a si\u0119 zmaga\u0107 ze \u015bwiatowym kryzysem energetycznym, nie doprowadzi\u0142by do bankructwa. Dopiero wojna ze spo\u0142ecze\u0144stwem oraz dorobkiem Gierka, kt\u00f3r\u0105 rozpocz\u0119to na pocz\u0105tku lat 80. \u2014 zadecydowa\u0142y o tym, \u017ce Polska zbankrutowa\u0142a.<\/p>\n

Ekipa Jaruzelskiego przesta\u0142a rozwija\u0107 potencja\u0142 gospodarczy kraju oraz skal\u0119 eksportu. Budowa\u0142a wielk\u0105 atom\u00f3wk\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a zb\u0119dna w \u00f3wczesnym bilansie energetycznym (mia\u0142a natomiast sens jako element walki z g\u00f3rnictwem). Najpr\u0119\u017cniej natomiast rozwijano zad\u0142u\u017cenie kraju, kt\u00f3re w ci\u0105gu dziewi\u0119ciu lat wzros\u0142o z 26 mld dol do 41 mld dol.<\/p>\n

Ekipa wojskowa odpowiada za doprowadzenie kraju do bankructwa oraz za mistyfikacj\u0119 polegaj\u0105c\u0105 na obci\u0105\u017ceniu za to polityki Gierka. Jaskrawym przyk\u0142adem tej mistyfikacji s\u0105 np. opowie\u015bci antygierkowskich propagandyst\u00f3w o tym, \u017ce to za Gierka pojawi\u0142o si\u0119 reglamentowanie \u017cywno\u015bci na kartki. Tymczasem kartki na \u017cywno\u015b\u0107 to dzie\u0142o stanu wojennego. U Gierka kartki pojawi\u0142y si\u0119 na kr\u00f3tko, lecz nie by\u0142y reglamentacj\u0105 \u017cywno\u015bci, lecz dotyczy\u0142y reglamentacji preferencyjnych cen na cukier. Cukier mo\u017cna by\u0142o jednak kupi\u0107 bez ogranicze\u0144 bez kartek, tylko po wy\u017cszych cenach.<\/p>\n

Dobr\u0105 z kolei ilustracj\u0105 na to, \u017ce kryzys 1980 by\u0142 jedynie zadyszk\u0105 jest fakt, \u017ce Polska lepiej poradzi\u0142a sobie z drugim kryzysem naftowym ni\u017c USA. Pomimo kryzysu naftowego Polsce uda\u0142o si\u0119 unikn\u0105\u0107 reglamentowania paliw, tymczasem po tego typu rozwi\u0105zania musia\u0142a si\u0119gn\u0105\u0107 lokalna administracja w USA.<\/p>\n

Nie jest dla mnie do ko\u0144ca jasne, czy stan wojenny i rz\u0105dy lat 80 by\u0142y wyrazem polityki radzieckiej. S\u0105 przes\u0142anki do tego, by widzie\u0107 to jako projekt pe\u0142zaj\u0105cego podzia\u0142u Polski na strefy wp\u0142ywu Zachodu oraz Wschodu. Wobec Zachodu ekipa Jaruzelskiego nie tyle zerwa\u0142a relacje gospodarcze, co je g\u0142\u0119boko przemodelowa\u0142a. Gierek utrzymywa\u0142 mocne relacje z RFN, Japoni\u0105, Francj\u0105. Ekipa Jaruzelskiego przerwa\u0142a relacje z Japoni\u0105 czy Niemcami, lecz zawi\u0105za\u0142a z Angli\u0105. Nie tyle jednak o same kraje chodzi, co o konkretne si\u0142y polityczne. Gierek budowa\u0142 strategiczne relacje z pa\u0144stwami Zachodu, kt\u00f3re prowadzi\u0142y polityk\u0119 socjaldemokratyczn\u0105 oraz narodow\u0105. Jaruzelski celowa\u0142 w neokonserwatyst\u00f3w oraz mi\u0119dzynarodow\u0105 finansjer\u0119.<\/p>\n

Nie mo\u017cna zbagatelizowa\u0107 jak kluczow\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 w okresie stanu wojennego sojusz gospodarczy Jaruzelskiego z Thatcher. Jaruzelski pom\u00f3g\u0142 Thatcher zlikwidowa\u0107 angielskie g\u00f3rnictwo (import z Polski sprawi\u0142, \u017ce w angielskich zag\u0142\u0119biach w\u0119glowych zniszczono w latach 82-87 165 kopal\u0144 w\u0119gla, a prac\u0119 w g\u00f3rnictwie straci\u0142o \u0107wier\u0107 miliona ludzi). Zaraz po tym PRL przyj\u0119to do Mi\u0119dzynarodowego Funduszu Walutowego i zacz\u0119\u0142a si\u0119 realizacja \u201eplanu naprawczego\u201d kraju, czyli terapii szokowej, kt\u00f3r\u0105 nazwano transformacj\u0105 ustrojow\u0105, a kt\u00f3ra by\u0142a do\u0142o\u017ceniem do uzale\u017cnienia surowcowego od Rosji, uzale\u017cnienia finansowego wobec MFW.<\/p>\n

Gierek w 1990 napisa\u0142, \u017ce Okr\u0105g\u0142y St\u00f3\u0142 to mistyfikacja \u2014 \u015bwiadczy o tym wiele fakt\u00f3w, m.in. to, \u017ce zosta\u0142 przeprowadzony bez realnej presji strajkowej. Ludzie Solidarno\u015bci dziel\u0105 si\u0119 zatem na tych, kt\u00f3rzy ju\u017c zrozumieli, \u017ce inicjatywa ta nie ma nic wsp\u00f3lnego z Solidarno\u015bci\u0105 czy postulatami sierpniowymi, oraz na tych, kt\u00f3rzy jeszcze tego nie zrozumieli. Okr\u0105g\u0142y St\u00f3\u0142 to podzia\u0142 strefy wp\u0142yw\u00f3w pomi\u0119dzy finansowym Zachodem oraz surowcowym Wschodem.<\/p>\n

Gdyby by\u0142o inaczej mieliby\u015bmy polskie banki oraz niezale\u017cno\u015b\u0107 energetyczn\u0105.
\n\"\"
\nNasza sytuacja jest trudna gospodarczo i politycznie, ale dop\u00f3ki nie zniszczono polskiego g\u00f3rnictwa dop\u00f3ty pi\u0142ka jest w grze. Rosja oraz MFW posiadaj\u0105 w Polsce jedynie dominuj\u0105ce wp\u0142ywy gospodarcze, ale nie kontroluj\u0105 ca\u0142ej w\u0142adzy.<\/p>\n

Cho\u0107 wi\u0119c Polska zosta\u0142a ubezw\u0142asnowolniona finansowo, a wszelkie projekty budowy niezale\u017cno\u015bci energetycznej s\u0105 od lat skutecznie blokowane, jednak pocieszaj\u0105ce jest to, \u017ce stale powracaj\u0105 przynajmniej usi\u0142owania realizacji gierkowskiej polityki energetycznej.<\/p>\n

Najbardziej wymownym dla mnie dowodem tego jest informacja prasowa, \u017ce w roku 2001 Stocznia Szczeci\u0144ska usi\u0142owa\u0142a bezskutecznie zakupi\u0107 stoczni\u0119 w Warnie. Dla zwyk\u0142ego czytelnika informacja taka jest zupe\u0142nie niezrozumia\u0142a. Po co szczeci\u0144skiej stoczni bu\u0142garski zak\u0142ad nad Morzem Czarnym, czy\u017cby z sentymentu, \u017ce onegdaj poleg\u0142 tutaj polski kr\u00f3l ci\u0105gn\u0105cy krucjat\u0119? Ot\u00f3\u017c zakup stoczni w Warnie to by\u0142 element Gierkowskiego projektu budowy polskiej pot\u0119gi morskiej oraz ca\u0142kowitej niezale\u017cno\u015bci energetycznej. Z informacji tej wynika\u0142o, i\u017c zakup si\u0119 nie powi\u00f3d\u0142, gdy\u017c brytyjski holding stoczniowy przechyli\u0142 szal\u0119 \u0142ap\u00f3wk\u0105, po czym wygasi\u0142 warne\u0144ski zak\u0142ad. Dobrze jednak wiedzie\u0107, \u017ce dwie dekady po obaleniu Gierka jego projekty wci\u0105\u017c \u017cyj\u0105 gdzie\u015b na peryferiach polskiej gospodarki. A mo\u017ce jedynie na peryferiach be\u0142kotu medialnego?<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesna historia przyspiesza w kierunku, kt\u00f3rego nie jeste\u015bmy w stanie precyzyjnie ogarn\u0105\u0107 i opisa\u0107. Osobi\u015bcie s\u0105dz\u0119, \u017ce dla Polski mo\u017ce to oznacza\u0107 albo utrat\u0119 resztek suwerenno\u015bci albo chwycenie wiatru w \u017cagle i zako\u0144czenie obecnej smuty degeneracji pa\u0144stwa.<\/p>\n

II RP \u2014 DRUGA POLSKA<\/strong><\/p>\n

By lepiej rozumie\u0107 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 histori\u0119 i tera\u017aniejszo\u015b\u0107 Polski trzeba porzuci\u0107 myl\u0105cy podzia\u0142 na PRL oraz III RP. G\u0142\u00f3wn\u0105 cezur\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnej historii nie jest 1989, lecz 1980. Obecnie \u017cyjemy wci\u0105\u017c w cieniu stanu wojennego. Lata 80, 90, a\u017c do dzi\u015b \u0142\u0105czy systematyczna utrata suwerenno\u015bci polskiej gospodarki na rzecz o\u015brodk\u00f3w ekonomicznych ze Wschodu i Zachodu.<\/p>\n

Projekt Drugiej Polski Gierka uwa\u017cam za nawi\u0105zanie do II RP. Prosz\u0119 zastanowi\u0107 si\u0119, co Gierek m\u00f3g\u0142 mie\u0107 na my\u015bli jako \u201epierwsz\u0105 Polsk\u0119\u201d. Druga Polska ma sw\u00f3j sens jedynie jako nawi\u0105zanie do II RP. Ma to g\u0142\u0119boki sens gospodarczy, gdy\u017c w XX wieku by\u0142y jedynie dwa okresy budowy realnej suwerenno\u015bci gospodarczej kraju: II RP oraz Druga Polska. Po 1980 nast\u0119puje nieustanna deindustrializacja kraju oraz rosn\u0105ce uzale\u017cnienie.<\/p>\n

Wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 projektu Drugiej Polski polega\u0142a na tym, \u017ce by\u0142o to d\u0105\u017cenie do budowy pot\u0119gi morskiej, kt\u00f3ra dzi\u0119ki \u017belaznej Kurtynie wyro\u015bnie na mocarstwo, dzi\u0119ki perfekcyjnej transgraniczno\u015bci, czyli szerokiemu dost\u0119powi do rynk\u00f3w zar\u00f3wno Bloku Wschodniego, jak i Zachodniego.<\/p>\n

Trzeba podkre\u015bli\u0107, \u017ce Gierek nie m\u00f3g\u0142 nawet bra\u0107 pod uwag\u0119, by Polska sta\u0142a si\u0119 rozsadnikiem \u017belaznej Kurtyny. Ca\u0142a przewaga Polski opiera\u0142aby si\u0119 na istnieniu \u015bwiata podzielonego na dwa obozy, kt\u00f3rych jedynym zwornikiem gospodarczym staje si\u0119 Polska. Dlatego Gierek nie chcia\u0142 wypa\u015b\u0107 ani ze \u015bwiata wschodniego, jak i zachodniego. M\u00f3g\u0142by przecie\u017c przesta\u0107 sp\u0142aca\u0107 uci\u0105\u017cliwe kredyty i schowa\u0107 si\u0119 pod skrzyd\u0142a Wielkiego Brata. Z drugiej jednak strony nie m\u00f3g\u0142 budowa\u0107 niezale\u017cno\u015bci energetycznej tak, by Rosja uzna\u0142a, \u017ce to tendencja roz\u0142amowa.<\/p>\n

W moim przekonaniu Polska nie mia\u0142a w XX wieku r\u00f3wnie b\u0142yskotliwego projektu geopolitycznego, dlatego, \u017ce by\u0142a to geopolityka, kt\u00f3ra w XVI wieku zbudowa\u0142a najwi\u0119ksz\u0105 pot\u0119g\u0119 Polski. \u00d3wczesny \u015bwiat podzielony by\u0142 na mocno odseparowane \u015bwiaty muzu\u0142ma\u0144ski, katolicki, protestancki \u2014 a Polska za pomoc\u0105 wytrycha tolerancji mia\u0142a dost\u0119p do nich wszystkich.<\/p>\n

Gierek by\u0142 naprawd\u0119 bliski odtworzenia takiej geopolityki. S\u0105dz\u0119, \u017ce jej upadek nie by\u0142 wcale nieunikniony, \u017ce sta\u0142 si\u0119 mo\u017cliwy dzi\u0119ki nieszcz\u0119\u015bliwemu splotowi kilku niefortunnych czynnik\u00f3w i brak\u0142o zaledwie kilka lat na doko\u0144czenie budowy niezale\u017cno\u015bci energetycznej Polski, kt\u00f3ra by\u0142a przepustk\u0105 do mocnego osadzenia na szczycie barykady.<\/p>\n

Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce analiza wszystkich s\u0142abo\u015bci projektu transformacyjnego Drugiej Polski jak i przyczyn upadku musi by\u0107 jeszcze znacznie pog\u0142\u0119biona, zar\u00f3wno w kontek\u015bcie mi\u0119dzynarodowym, jak i wewn\u0119trznym.<\/p>\n

Warto np. zauwa\u017cy\u0107, \u017ce osi\u0105 gospodarcz\u0105 Drugiej Polski by\u0142a transformacja kraju w pot\u0119g\u0119 morsk\u0105 o ambicjach wcale nie regionalnych. Polska \u017begluga Morska<\/em> planowa\u0142a regularne rejsy wielkimi zbiornikowcami przez Ocean Indyjski i Atlantycki, wok\u00f3\u0142 Przyl\u0105dka Dobrej Nadziei, od Zatoki Perskiej a\u017c po USA \u2014 tyle na pocz\u0105tek. Polskie stocznie mia\u0142y si\u0119 mie\u015bci\u0107 nie tylko nad Ba\u0142tykiem, ale i nad Morzem Czarnym. \u0141atwo zauwa\u017cy\u0107, \u017ce projekt ten mocno wkracza\u0142 w angielsk\u0105 parad\u0119. By\u0107 mo\u017ce zatem jest czym\u015b istotniejszym ni\u017c mo\u017cna s\u0105dzi\u0107, \u017ce w okresie stanu wojennego, kiedy Gierek siedzi\u0142 pod kluczem a ca\u0142y \u015bwiat zachodni s\u0142a\u0142 gromy pot\u0119pienia i sankcje gospodarcze, \u017belazna Dama przesadzi\u0142a \u017belazn\u0105 Kurtyn\u0119, by zawrze\u0107 strategiczny uk\u0142ad gospodarczy z Jaruzelskim. By\u0107 mo\u017ce nie jest te\u017c przypadkiem, \u017ce dwadzie\u015bcia lat p\u00f3\u017aniej Anglicy podkupili Polakom stoczni\u0119 pod Warn\u0105 \u2014 jedynie po to, by j\u0105 wygasi\u0107.<\/p>\n

POSTSCRIPTUM<\/strong><\/p>\n

\u201eUmiesz liczy\u0107 \u2014 licz na siebie\u201d \u2014 obecnie takie has\u0142o dominuje w Polsce na poziomie dyskursu publicznego wobec jednostki. Ten sam dyskurs dla polityki zagranicznej natr\u0119tnie promuje ca\u0142kowite przeciwie\u0144stwo owego has\u0142a. Licz na innych \u2014 oni ci pomog\u0105, oni ci\u0119 obroni\u0105, oni ci\u0119 zorganizuj\u0105. Z tego nasza bieda. O tym m\u00f3wi nasza historia. Dlatego wektory powinny by\u0107 skierowane dok\u0142adnie odwrotnie: \u201eUmiesz liczy\u0107 \u2014 licz na siebie\u201d \u2014 do polityki zagranicznej. W polityce spo\u0142ecznej promowanie kooperacji, synergii, zaufania. Z tego rodz\u0105 si\u0119 silne organizmy spo\u0142eczno-polityczne. Polska mo\u017ce nawi\u0105za\u0107 partnerskie relacje z Niemcami i Rosj\u0105 tylko jako pa\u0144stwo silne. Taka nasza geopolityczna karma, \u017ce le\u017cymy w takim miejscu, \u017ce przeszkadzamy i Niemcom i Rosjanom, wi\u0119c gdy jeste\u015bmy s\u0142abi, skazani jeste\u015bmy na upadek. To w\u0142a\u015bnie mia\u0142 na my\u015bli Pi\u0142sudski, gdy m\u00f3wi\u0142, \u017ce Polska skazana jest na wielko\u015b\u0107. Nie chodzi tutaj o imperializm, lecz o warunek istnienia.<\/p>\n

\n

Autorstwo: Mariusz Agnosiewicz
\n\u0179r\u00f3d\u0142o:\u00a0Racjonalista<\/a><\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W 1970 Edward Gierek rozpocz\u0105\u0142 projekt, nazywany Drug\u0105 Polsk\u0105. Dzi\u015b uznaje si\u0119, \u017ce by\u0142o to has\u0142o propagandowe. Encyklopedia WIEM (Onet)<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":15300,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143,81],"tags":[1704],"class_list":["post-15299","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-inne","category-rzeczpospolita","tag-edward-gierek"],"yoast_head":"\nDruga Polska jako \u0142\u0105cznik mi\u0119dzy Wschodem a Zachodem - SI\u0118 MY\u015aLI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Druga Polska jako \u0142\u0105cznik mi\u0119dzy Wschodem a Zachodem - SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"W 1970 Edward Gierek rozpocz\u0105\u0142 projekt, nazywany Drug\u0105 Polsk\u0105. Dzi\u015b uznaje si\u0119, \u017ce by\u0142o to has\u0142o propagandowe. Encyklopedia WIEM (Onet)\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-03-18T17:02:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2015-03-18T23:36:18+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/060.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"510\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"510\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Jaromir\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Jaromir\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"30 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/\"},\"author\":{\"name\":\"Jaromir\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/66d741fa745a44f2fe46d112bc6499f2\"},\"headline\":\"Druga Polska jako \u0142\u0105cznik mi\u0119dzy Wschodem a Zachodem\",\"datePublished\":\"2015-03-18T17:02:16+00:00\",\"dateModified\":\"2015-03-18T23:36:18+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/\"},\"wordCount\":6036,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/060.jpg\",\"keywords\":[\"Edward Gierek\"],\"articleSection\":[\"Inne\",\"Rzeczypospolita\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/\",\"name\":\"Druga Polska jako \u0142\u0105cznik mi\u0119dzy Wschodem a Zachodem - SI\u0118 MY\u015aLI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/060.jpg\",\"datePublished\":\"2015-03-18T17:02:16+00:00\",\"dateModified\":\"2015-03-18T23:36:18+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/\"]]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/060.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/060.jpg\",\"width\":510,\"height\":510},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Druga Polska jako \u0142\u0105cznik mi\u0119dzy Wschodem a Zachodem\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"width\":270,\"height\":204,\"caption\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/66d741fa745a44f2fe46d112bc6499f2\",\"name\":\"Jaromir\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/fe881559e8ac8dda20293e9e8317d4678c6ad8f65f85a9ce5e1a87cee56b6198?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/fe881559e8ac8dda20293e9e8317d4678c6ad8f65f85a9ce5e1a87cee56b6198?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Jaromir\"},\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/author\/jaromir\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Druga Polska jako \u0142\u0105cznik mi\u0119dzy Wschodem a Zachodem - SI\u0118 MY\u015aLI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Druga Polska jako \u0142\u0105cznik mi\u0119dzy Wschodem a Zachodem - SI\u0118 MY\u015aLI","og_description":"W 1970 Edward Gierek rozpocz\u0105\u0142 projekt, nazywany Drug\u0105 Polsk\u0105. Dzi\u015b uznaje si\u0119, \u017ce by\u0142o to has\u0142o propagandowe. Encyklopedia WIEM (Onet)","og_url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/","og_site_name":"SI\u0118 MY\u015aLI","article_published_time":"2015-03-18T17:02:16+00:00","article_modified_time":"2015-03-18T23:36:18+00:00","og_image":[{"width":510,"height":510,"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/060.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Jaromir","twitter_misc":{"Written by":"Jaromir","Est. reading time":"30 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/"},"author":{"name":"Jaromir","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/66d741fa745a44f2fe46d112bc6499f2"},"headline":"Druga Polska jako \u0142\u0105cznik mi\u0119dzy Wschodem a Zachodem","datePublished":"2015-03-18T17:02:16+00:00","dateModified":"2015-03-18T23:36:18+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/"},"wordCount":6036,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/060.jpg","keywords":["Edward Gierek"],"articleSection":["Inne","Rzeczypospolita"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/","name":"Druga Polska jako \u0142\u0105cznik mi\u0119dzy Wschodem a Zachodem - SI\u0118 MY\u015aLI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/060.jpg","datePublished":"2015-03-18T17:02:16+00:00","dateModified":"2015-03-18T23:36:18+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":[["https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/"]]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/#primaryimage","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/060.jpg","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/060.jpg","width":510,"height":510},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/druga-polska-jako-lacznik-miedzy-wschodem-zachodem\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Druga Polska jako \u0142\u0105cznik mi\u0119dzy Wschodem a Zachodem"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","width":270,"height":204,"caption":"SI\u0118 MY\u015aLI"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/66d741fa745a44f2fe46d112bc6499f2","name":"Jaromir","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/fe881559e8ac8dda20293e9e8317d4678c6ad8f65f85a9ce5e1a87cee56b6198?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/fe881559e8ac8dda20293e9e8317d4678c6ad8f65f85a9ce5e1a87cee56b6198?s=96&d=mm&r=g","caption":"Jaromir"},"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/author\/jaromir\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15299","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15299"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15299\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15300"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15299"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15299"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15299"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}