{"id":14339,"date":"2014-12-21T22:41:18","date_gmt":"2014-12-21T21:41:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.siemysli.info.ke\/?p=14339"},"modified":"2014-12-21T22:41:18","modified_gmt":"2014-12-21T21:41:18","slug":"stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/","title":{"rendered":"Stan wojenny, czyli krwawa opera mydlana"},"content":{"rendered":"

\"6-26945\"Stan wojenny z 13. grudnia 1981 roku by\u0142 oczywistym, nagim z\u0142em. Dla amator\u00f3w teorii typu \u201eco by by\u0142o, gdyby w piecu ros\u0142y grzyby\u201d – zaryzykowa\u0107 mo\u017cna hipotez\u0119, \u017ce operacja zdeptania narodowej podmiotowo\u015bci i likwidacja jej zwi\u0105zkowego przedstawiciela, by\u0142a by zapewne wydarzeniem znacznie bardziej krwawym i brzemiennym w ludzki dramat, gdyby jej \u201eojcami chrzestnymi\u201d zostali przedstawiciele \u201epartyjnego betonu\u201d – towarzysze: Grabski, Olszowski czy Kocio\u0142ek. Nie by\u0142 te\u017c \u017cadnym \u201emniejszym z\u0142em\u201d, a tylko z\u0142em strategicznie optymalnym, gdy\u017c archiwa pa\u0144stwowe s\u0105siad\u00f3w dementuj\u0105 rzekom\u0105 gro\u017ab\u0119 inwazji sowieckiej. Nie by\u0142 r\u00f3wnie\u017c \u017cadnym zamachem stanu, jak pr\u00f3bowa\u0142o to interpretowa\u0107 nawet \u015brodowisko opozycyjne, gdy\u017c \u017cadna nowa si\u0142a polityczna nie dosz\u0142a do w\u0142adzy, a tylko umocni\u0142a si\u0119 stara.<\/p>\n

Stan wojenny by\u0142 obron\u0105 monopolu politycznego PZPR-u i pragmatycznego interesu sprawuj\u0105cych w\u0142adz\u0119 aparatczyk\u00f3w, kt\u00f3rzy aby mie\u0107 dobre notowania na Kremlu sami posprz\u0105tali \u201eantysocjalistyczny ba\u0142agan\u201d, kt\u00f3ry by\u0142 przecie\u017c dowodem na brak ich \u201eczujno\u015bci ideologicznej\u201d. Genera\u0142owie Jaruzelski i Kiszczak zrobili swoje, jak sprawni, zimni bandyci, ale czeg\u00f3\u017c mo\u017cna wymaga\u0107 od agent\u00f3w NKWD? Polska rewolucja nie by\u0142a rewolucj\u0105 elit partyjnych, jak mia\u0142o to miejsce w Czechos\u0142owacji w 1968 roku, lecz udan\u0105 pr\u00f3b\u0105 zorganizowania si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa poza kontrol\u0105 totalitarnego pa\u0144stwa. Na pe\u0142n\u0105 emancypacj\u0119 by\u0142o jednak za wcze\u015bnie, gdy\u017c obowi\u0105zywa\u0142a jeszcze \u201edoktryna Brie\u017cniewa\u201d, czyli \u201eingerencja w wewn\u0119trzne sprawy cz\u0142onk\u00f3w bloku sowieckiego\u201d. Za\u015b rozpad ZSRR nie \u015bni\u0142 si\u0119 wtedy filozofom, ch\u0142opom, g\u00f3rnikom i nawiedzonym…<\/p>\n

Cho\u0107 kulisy stanu wojennego z grudnia 1981 dla my\u015bl\u0105cego cz\u0142owieka wydaj\u0105 si\u0119 oczywiste, to fakt, \u017ce 58 proc. rodak\u00f3w uwa\u017ca wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie (po 1989 roku sonda\u017c zawsze przekracza 50 proc.) decyzj\u0119 Wojciecha Jaruzelskiego za s\u0142uszn\u0105, jest dowodem na to, \u017ce w dorzeczu Wis\u0142y wierzy si\u0119 dalej w be\u0142kot propagandowy i jest si\u0119 \u015blepym na oczywiste fakty. Jest to widomy owoc zatrucia \u015bwiadomo\u015bci rodak\u00f3w \u201eterapi\u0105\u201d socjotechniczn\u0105 czas\u00f3w PRL. Fizyczny demonta\u017c PRL i jego absurdalnych konsekwencji we wszelkich materialnych sferach \u017cycia nie jest jednak wystarczaj\u0105c\u0105 gwarancj\u0105 na \u201eobalenie komuny\u201d w ludzkich umys\u0142ach. Spustoszenia duchowe i pozbawienie ludzi zdolno\u015bci samodzielnego i krytycznego my\u015blenia, s\u0105 d\u0142ugofalow\u0105 patologi\u0105, wywo\u0142an\u0105 totalitarnym bezprawiem i toksyn\u0105 propagandy komunistycznej.<\/p>\n

Wracaj\u0105c za\u015b do samego wydarzenia stwierdzi\u0107 trzeba, \u017ce stan wojenny by\u0142 wydarzeniem tragicznym. Sta\u0142 si\u0119 udan\u0105 reanimacj\u0105 trupa pa\u0144stwowego PRL na okres ja\u0142owych i bezsensownych dziesi\u0119ciu lat agonii. By\u0142 tak\u017ce pogrzebaniem ogromnego kapita\u0142u nadziei i entuzjazmu, wyzwolonych w umys\u0142ach Polak\u00f3w. By\u0142 wi\u0119c zbrodni\u0105 przeciw moralnym i intelektualnym aspiracjom ludzi, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 wyj\u015b\u0107 na \u201eprzepustk\u0119\u201d z totalitarnego wi\u0119zienia. Ale by\u0142 te\u017c kub\u0142em zimnej wody na g\u0142owy rozgrzane naiwnym idealizmem i polityczn\u0105 kr\u00f3tkowzroczno\u015bci\u0105. Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 za\u015b nie by\u0142 koszmarem na miar\u0119 podst\u0119pnej, pe\u0142zaj\u0105cej grozy czas\u00f3w stalinowskich, czy krwawych dramat\u00f3w Grudnia \u201870, kt\u00f3rego prawdziwej liczby ofiar do dzi\u015b nie znamy. Represyjno\u015b\u0107, to nie to samo, co zbrodniczo\u015b\u0107. By\u0142 zatem ostatnim, groteskowym i fanfaro\u0144skim, onucowo-koksownikowo-czo\u0142gowym podrygiem komunistycznego Molocha na ziemi polskiej. Dzi\u015b, tematem do ja\u0142owych i \u017ca\u0142osnych docieka\u0144 prawdy, niewygodnej dla wielu, oczywistej dla my\u015bl\u0105cych…<\/p>\n

Stanowi\u0142 zatem \u201ekrwaw\u0105 oper\u0105 mydlan\u0105\u201d, w kt\u00f3rej obok ludzkiego cierpienia i wielu akt\u00f3w spo\u0142ecznego heroizmu, prawo\u015bci i godno\u015bci, odbywa\u0142 si\u0119 spektakl \u017ca\u0142osnego b\u0142aze\u0144stwa od telewizyjnych spiker\u00f3w w mundurach, komisarzy wojskowych w fabrykach, publiczne peany pochwalne miernot artystycznych tej miary, co pisarze – \u017bukrowski i Przymanowski, czy aktorzy – K\u0142osi\u0144ski i Siemion, po kontrole robotniczo-ch\u0142opskie, \u015bcigaj\u0105ce krwio\u017cerczych spekulant\u00f3w po bazarach. Chyl\u0105c g\u0142ow\u0119 przed ofiarami tej krwawej farsy, spogl\u0105da\u0107 nale\u017cy z politowaniem i pogard\u0105 na politycznych re\u017cyser\u00f3w i propagandowych aktor\u00f3w, co w swych paranoicznych projekcjach bronili zagro\u017conej \u201eniepodleg\u0142o\u015bci ojczyzny\u201d i towarzyszy przed wcieleniem w \u017cycie \u201elist proskrypcyjnych\u201d sporz\u0105dzonych przez \u201esiepaczy\u201d z \u201eSolidarno\u015bci\u201d. Przedstawiono nam tak\u017ce hiobow\u0105 wizj\u0119 dzieci, nie prze\u017cywaj\u0105cych zimy z powody zniszczenia gospodarki przez strajkowych dywersant\u00f3w, by wkr\u00f3tce potem og\u0142osi\u0107 ustami Jerzego Urbana teori\u0119 o \u201esamo\u017cywno\u015bci rz\u0105du\u201d. By\u0142 tedy stan wojenny paranoicznym sabatem ludzi nikczemnych, lekcewa\u017c\u0105cych opini\u0119 publiczn\u0105 i prawo. Ci sami ludzie m\u00f3wi\u0105 teraz o wy\u017cszej konieczno\u015bci. Chyba w\u0142asnego leczenia psychiatrycznego\u2026<\/p>\n

Warto jednak m\u00f3wi\u0107 powa\u017cnie o odpowiedzialno\u015bci prawnej tych towarzyszy, kt\u00f3rych decyzje polityczne by\u0142y przest\u0119pstwami nie tylko przeciw polskiej racji stanu, ale te\u017c kodeksowi karnemu, prawu obowi\u0105zuj\u0105cemu w nie-suwerennym PRL-u. Za\u015b uznanie PZPR za organizacj\u0119 przest\u0119pcz\u0105 na szczeblu aparatu centralnego uwa\u017cam za oczywisto\u015b\u0107, tak z historycznego, jak i prawnego punktu widzenia. Natomiast tworzenie psychozy totalnego odwetu – nawet na szeregowych cz\u0142onkach partii – uzna\u0107 nale\u017cy za patologiczny idiotyzm, zaciemniaj\u0105cy realne granice odpowiedzialno\u015bci i tworz\u0105cy znakomity pretekst dla wszelkich demagogicznych tropicieli \u201epolowa\u0144 na czarownice\u201d i obro\u0144c\u00f3w \u201ehumanistycznych warto\u015bci\u201d, kt\u00f3rzy g\u0142osy fanatycznych mato\u0142k\u00f3w traktuj\u0105 jako dow\u00f3d na polsk\u0105 nietolerancj\u0119, \u017ce wspomn\u0119 o niejakim Adamie M., wielkim apologecie moralno\u015bci bandyt\u00f3w w mundurach: Jaruzela<\/em> i Kiszsraka<\/em>. I cho\u0107 prawo powinno by\u0107 jedno dla wszystkich, to uk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 przy Okr\u0105g\u0142ym Stole komunistyczni prominenci tam w\u0142a\u015bnie wynegocjowali sobie gwarancj\u0119 omini\u0119cia owej regu\u0142y. Zatem jedna pewno\u015b\u0107: ojcowie naszej III RP, to nie naiwne, poprawne politycznie \u201esolidaruchy\u201d, ale w\u0142a\u015bnie \u201esiepacze stanu wojennego\u201d, o losie! Niestety, owocuje to poczuciem spo\u0142ecznej niesprawiedliwo\u015bci i upadkiem wiary w podstawowe warto\u015bci i normy \u017cycia w dorzeczu Wis\u0142y. Nieuporz\u0105dkowana przesz\u0142o\u015b\u0107 i znieprawiona tera\u017aniejszo\u015b\u0107 nie przynios\u0105 szybkich owoc\u00f3w w postaci renesansu zdrowego pa\u0144stwa oraz kulturalnej i duchowej odbudowy spo\u0142ecze\u0144stwa, odnowy my\u015blenia i czynu obywatelskiego. A to wielka, niepowetowana strata dziejowej szansy Polak\u00f3w…<\/p>\n

M\u00f3j stan wojenny, prze\u017cyty w Gda\u0144sku, by\u0142 \u201esnem dziwnym, niepoj\u0119tym\u201d permanentnie goszcz\u0105cym na jawie. Od samego pocz\u0105tku urzek\u0142 mnie ten apokaliptyczno-groteskowy nastr\u00f3j potyczki garstki sprawiedliwych z pancernym Molochem. Dla jasno\u015bci dodam, \u017ce w owej wizji by\u0142o miejsce na realn\u0105 ocen\u0119 ludzkiego cierpienia i bezkarno\u015bci bezprawia komunistycznego. Ale pomny, i\u017c naszych ojc\u00f3w i dziad\u00f3w wywo\u017cono na Ko\u0142ym\u0119 i do Workuty, mordowano w katowniach ubeckich i strzelano do nich na ulicach, jak do przest\u0119pc\u00f3w, w Poznaniu w 1956 roku i na Wybrze\u017cu w grudniu roku 1970, otaczaj\u0105c\u0105 mnie groz\u0119 postrzega\u0142em jako teatr absurdu, kt\u00f3rego re\u017cyserem jest jaki\u015b demiurg pod\u0142ej kategorii. Notorycznie uczestniczy\u0142em wi\u0119c we wszystkich ulicznych \u201ezadymach\u201d, kt\u00f3re prywatnie nazywa\u0142em \u201ejase\u0142kami\u201d. Skutecznie odreagowywa\u0142em swe poczucie niemocy i upokorzenia, kiedy mog\u0142em wykrzycze\u0107 pe\u0142nym g\u0142osem sw\u00f3j gniew i cisn\u0105\u0107 kamieniem w \u201ez\u0142ego cyborga\u201d w plastikowej przy\u0142bicy. Ten symboliczny rytua\u0142 walki z w\u0142asnym strachem i fantomami totalitarnego pa\u0144stwa, pozwala\u0142 mi na zachowanie r\u00f3wnowagi psychicznej i poczucia duchowej wolno\u015bci w obliczu aran\u017cowanej, cho\u0107 militarnie, to teatralnie, atmosfery l\u0119ku i zaszczucia. Stara\u0142em si\u0119 te\u017c nie hodowa\u0107 w sobie uczucia nienawi\u015bci i agresji, kt\u00f3re podst\u0119pnie dewastuj\u0105 umys\u0142. Udawa\u0142em si\u0119 wi\u0119c na uliczne \u201epsychodramy\u201d z dba\u0142o\u015bci przede wszystkim o sw\u0105 higien\u0119 psychiczn\u0105, lecz tak\u017ce z nadziej\u0105, \u017ce \u201ekropla dr\u0105\u017cy kamie\u0144\u201d. Ten kabaretowo-ironiczny model psychoterapii propagowa\u0142em te\u017c w\u015br\u00f3d znajomych. By\u0142em – i jestem dotychczas – wyznawc\u0105 teorii, i\u017c przeciwnik satyrycznie przemieniany w groteskow\u0105 kuk\u0142\u0119, jest mniej przera\u017caj\u0105cy i obezw\u0142adniaj\u0105cy, do pokonania, na pewno w skali mentalnej, od zjawiska, kt\u00f3re si\u0119 bezkrytycznie demonizuje\u2026<\/p>\n

Sw\u00f3j spektakl \u201eulicznych jase\u0142ek\u201d rozpocz\u0105\u0142em 16. grudnia 1981 roku, kiedy to po okresie bierno\u015bci ZOMO spacyfikowa\u0142o Stoczni\u0119 i rozp\u0119dza\u0142o t\u0142umy, kt\u00f3re – jak co dzie\u0144 – gromadzi\u0142y si\u0119 w jej okolicy. Wojowa\u0142em \u201ekamieniarsko\u201d wraz z Bratem J\u0119drkiem, a\u017c do ok. godziny 19:30, kiedy to, po rozp\u0119dzeniu garstki ostatnich \u201esprawiedliwych\u201d salwami \u201e\u015blepak\u00f3w\u201d z czo\u0142gu, wyewakuowali\u015bmy si\u0119 na Kartusk\u0105 autobusem PKS, kt\u00f3ry po drodze by\u0142 rewidowany, lecz jako\u015b nas nie wy\u0142uskali. Stamt\u0105d autobusem 115 dotarli\u015bmy do Wrzeszcza. Nast\u0119pnego dnia by\u0142o ju\u017c du\u017co gorzej i cho\u0107 by\u0142em \u015bwiadkiem pochwycenia przez t\u0142um, przewr\u00f3cenia i spalenia ZOMO-wskiej \u201esuki\u201d, to ow\u0105 \u201eprzewag\u0119\u201d okupi\u0142em pochwyceniem (w towarzystwie Brata J\u0119drka i przyjaciela Darka) przez pijanych ZOMO-wc\u00f3w, ju\u017c po demonstracji. Za hard\u0105 postaw\u0119 i humor zosta\u0142em spa\u0142owany do nieprzytomno\u015bci i wr\u00f3ci\u0142em, z tak\u017ce pobitym Bratem, do domu. Mego przyjaciela byd\u0142o ZOMO-wskie odprowadzi\u0142o pod pistoletem do \u201ebudy\u201d i wywioz\u0142o do aresztu. Mia\u0142em te\u017c \u201ewielkie chwile zwyci\u0119stwa\u201d, kiedy to podczas najwi\u0119kszych \u201ejase\u0142ek ulicznych\u201d we Wrzeszczu w dniu 10. pa\u017adziernika 1982 roku, wyszed\u0142em na ulic\u0119 z puszk\u0105 farby i p\u0119dzlem i przeszed\u0142em Grunwaldzk\u0105 od ulicy Bohater\u00f3w Getta do \u201cDelikates\u00f3w\u201d maluj\u0105c na murach napis \u201eSolidarno\u015b\u0107 nasz\u0105 si\u0142\u0105\u201d i symbol swastyki, zr\u00f3wnanej z sierpem i m\u0142otem. Zosta\u0142o to dostrze\u017cone jako wydarzenie i wedle relacji mego przyjaciela m\u00f3wi\u0142a o tym rozg\u0142o\u015bnia \u201eG\u0142os Ameryki\u201d. Wcze\u015bniej, bo 3. maja tego\u017c roku podczas \u201ejase\u0142ek\u201d narysowa\u0142em wapiennym kamieniem na murze Komendy Dzielnicowej MO na Piwnej ten\u017ce znak, zr\u00f3wnanie totalitarnych symboli, tak\u017ce bezkarnie. I pomimo tego, \u017ce dwukrotnie ci\u0119\u017cko pobity straci\u0142em wzrok w lewym oku, mam sztywny kark i fizycznie uszkodzony kr\u0119gos\u0142up szyjny, nie wspominaj\u0105c o zabe\u0142taniu b\u0142\u0119kitu w g\u0142owie,<\/em> nie czuj\u0119 si\u0119 ofiar\u0105 stanu wojennego, lecz cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry zap\u0142aci\u0142 wysok\u0105 cen\u0119, \u015bwiadomie i dobrowolnie ryzykuj\u0105c, ale broni\u0105c swej racjonalno\u015bci i godno\u015bci w czasach politycznej psychozy.<\/p>\n

Musz\u0119 te\u017c wspomnie\u0107 o prawdziwej ofierze stanu wojennego, kt\u00f3r\u0105 pozna\u0142em osobi\u015bcie, le\u017c\u0105c z odklejon\u0105 pa\u0142k\u0105 milicyjn\u0105 siatk\u00f3wk\u0105 oka w 1983 roku w szpitalu. Moim towarzyszem niedoli by\u0142 g\u0142uchoniemy ch\u0142opak, kt\u00f3remu podczas powrotu z pracy do domu ZOMO-wiec odstrzeli\u0142 \u0142uk brwiowy, oko i nos z rakietnicy. Do ko\u0144ca \u017cycia nie zapomn\u0119 tego ludzkiego nieszcz\u0119\u015bcia i tego nieludzkiego zbydl\u0119cenia. Nie zapomn\u0119 te\u017c zastrzelonych g\u00f3rnik\u00f3w z Kopalni \u201eWujek\u201d i Lubina, Bogdana W\u0142osika i ch\u0142opaka z Wroc\u0142awia, przejechanego przez ZOMO-wsk\u0105 \u201ebud\u0119\u201d (cho\u0107 teraz odnalaz\u0142 si\u0119, nie zosta\u0142 zabity, jeno poturbowany, ale wygl\u0105da\u0142o to strasznie!). To by\u0142y obrazy grozy i fakty \u201ewo\u0142aj\u0105ce o pomst\u0119 do nieba\u201d (nie tylko do nieba, ale i do ziemskiej sprawiedliwo\u015bci!). Zdarzenia czekaj\u0105ce wci\u0105\u017c na os\u0105dzenie winnych.<\/p>\n

Lecz w teatrze grozy by\u0142y tak\u017ce wydarzenia komiczne. Z prasy podziemnej dowiedzie\u0107 si\u0119 by\u0142o mo\u017cna, \u017ce milicja aresztowa\u0142a piekarzy, kt\u00f3rzy wypiekali chleb oznaczony kotwic\u0105 \u201ePolski walcz\u0105cej\u201d, \u017ce podczas demonstracji ulicznej w Krakowie pewien m\u0142odzieniec, stoj\u0105cy z flag\u0105 \u201eSolidarno\u015bci\u201d na dachu domu i ostrzeliwany rakietami przez ZOMO, zrewan\u017cowa\u0142 si\u0119 adwersarzom, oddaj\u0105c na nich uryn\u0119. Nagminnie praktykowane by\u0142y te\u017c spacery-bojkoty Dziennika TV<\/em>, z powodu kt\u00f3rych w \u015awidniku przeniesiono godzin\u0119 milicyjn\u0105 na 19:00, a o zmroku w oknach zapala\u0142y si\u0119 \u015bwieczki – symbole \u017ca\u0142oby narodowej i pami\u0119ci o ofiarach stanu wojennego. W bloku na Zaspie s\u0105siedzi um\u00f3wili si\u0119 \u201eczasoprzestrzennie\u201d i \u015bwieczki u\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 w liter\u0119 \u201eV\u201d, czyli symbol zwyci\u0119stwa. W\u015br\u00f3d ludzi kr\u0105\u017cy\u0142y odpisy tekst\u00f3w szopki noworocznej z rol\u0105 Jaruzelskiego jako Heroda, kuplety antykomunistyczne, a na murach pojawia\u0142y si\u0119 has\u0142a: \u201eWrona skona\u201d, \u201eWRON won za Don\u201d, \u201eZima wasza, wiosna nasza\u201d, \u201eJaruzelski, pies moskiewski\u201d czy \u201eJunta, to juje\u201d.<\/p>\n

A oto osobi\u015bcie do\u015bwiadczony epizod, \u015bwiadcz\u0105cy dobitnie, \u017ce ironiczny dystans mo\u017ce obroni\u0107 przed groz\u0105 i zaszczuciem. Z\u0142apany przez ZOMO-wc\u00f3w podczas ulicznej demonstracji w dniu 13. marca 1982 roku, zamkni\u0119ty zosta\u0142em wraz z innymi pochwyconymi we wn\u0119trzu \u201elod\u00f3wy\u201d (samoch\u00f3d \u2013 buda wi\u0119zienna bez okien). W \u015brodku panowa\u0142 t\u0142ok, ciemno\u015b\u0107 i uczucie klaustrofobicznego przera\u017cenia. Kiedy jaka\u015b kobieta dr\u017c\u0105cym g\u0142osem zapyta\u0142a: \u201eDok\u0105d nas wioz\u0105?\u201d, odpowiedzia\u0142em bez namys\u0142u: \u201eDo Katynia\u201d. I w\u0142a\u015bnie ta odpowied\u017a wywo\u0142a\u0142a salw\u0119 odpr\u0119\u017caj\u0105cego \u015bmiechu uwi\u0119zionych i bezradnych ludzi. W rozb\u0142ysku zrozumienia poj\u0119li, jak stokro\u0107 okrutniejsze by\u0142y losy naszych ojc\u00f3w i dziad\u00f3w. I a\u017c do momentu \u201ewy\u0142adowania\u201d do aresztu, we wn\u0119trzu \u201elod\u00f3wy\u201d panowa\u0142a ciep\u0142a i pogodna atmosfera. Strach ma wielkie oczy, wi\u0119c dla zachowania realizmu na\u0142o\u017cy\u0107 wypada czasem \u201er\u00f3\u017cowe okulary\u201d, aby zachowa\u0107 rzeczywisty wymiar zagro\u017cenia i \u015bwiadomo\u015bci poziomu \u201ehistorycznego koszmaru\u201d.<\/p>\n

Nie zapomn\u0119 te\u017c dalszych zdarze\u0144 komicznych. Kiedy ju\u017c przewieziono nas do aresztu w Tczewie, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest pomi\u0119dzy nami niem\u0142ody m\u0119\u017cczyzna w bamboszach, kt\u00f3ry z psem wyszed\u0142 kupi\u0107 gazet\u0119 do kiosku i stworzy\u0142 tym stan zagro\u017cenia dla \u201esocjalistycznej ojczyzny\u201d. Aresztowany pies sp\u0119dzi\u0142 samotnie w celi 24 godziny, wyj\u0105c i szczekaj\u0105c z powodu niepoj\u0119tej opresji. Kolejnym \u201erodzynkiem\u201d w gronie gro\u017anych wrog\u00f3w \u201e\u0142adu spo\u0142ecznego\u201d by\u0142 \u0142agodny szaleniec, kt\u00f3ry przedstawia\u0142 si\u0119 zatrzymanym \u201eelementom antysocjalistycznym\u201d, czyli zatrzymanym demonstrantom, jako \u201eEdzio-pedzio\u201d i \u017c\u0105da\u0142 od \u201eklawiszy\u201d, aby za rzekomo zabrane do depozytu dolary nabyli dla niego pieczon\u0105 kaczk\u0119 w hotelu \u201eHeveliusz\u201d. Opowiada\u0142 te\u017c niestworzone historie j\u0119zykiem chimerycznym, acz ze znamionami swady literackiej, o swoim barwnym \u017cyciu prywatnym i l\u017cy\u0142 na pot\u0119g\u0119 system komunistyczny i jego \u201epacho\u0142k\u00f3w\u201d, dostarczaj\u0105c kabaretowej rozrywki siedz\u0105cym razem z nim w celi.<\/p>\n

Natomiast w dniu 3. maja 1982 roku, podczas ulicznej \u201ezadymy\u201d na ulicy Rajskiej, dla cel\u00f3w kabaretowo-zachowawczych (ubecja fotografowa\u0142a demonstrant\u00f3w, a potem identyfikowa\u0142a i tak w dniu 31. sierpnia 1982 roku zosta\u0142 aresztowany muzyk kapeli Bez Jacka,<\/em> Zbyszek Stefa\u0144ski i osadzony na par\u0119 miesi\u0119cy na oddziale zamkni\u0119tym w Kotsborowie) przebrany w mask\u0119 krasnala wraz z podobnie zamaskowanym koleg\u0105, zawiesi\u0142em na ulicznej latarni flag\u0119 z napisem \u201ePolska \u017cyje, komuna gnije\u201d. Wydarzenie owo zosta\u0142o skwitowane gromkimi brawami t\u0142umu, a uwiecznione na historycznej fotografii autorstwa Janusza Rydzewskiego i znajduje si\u0119 w albumie Gda\u0144sk – Duch Miejsca.<\/em><\/p>\n

Jako wydarzenie na kszta\u0142t teatru absurdu warto przedstawi\u0107 epizod z ulicznej zadymy we Wrzeszczu w dniu 10. pa\u017adziernika 1982 roku. Pewien m\u0142odzieniec zatrzyma\u0142 wtedy wojskowy gazik i w pe\u0142nej powagi groteskowej ceremonii wylegitymowa\u0142 oficera LWP, kt\u00f3ry w strachu o w\u0142asn\u0105 sk\u00f3r\u0119, otoczony przez w\u015bciek\u0142y t\u0142um, z dzielnego wojaka przerodzi\u0142 si\u0119 w \u017ca\u0142osnego \u201eciaptaka\u201d. Wypytany \u201eprzepisowo\u201d o imi\u0119 matki i ojca, oraz o przynale\u017cno\u015b\u0107 partyjn\u0105, s\u0142u\u017cb\u0119 w husarii i ci\u0105goty do masturbacji, zosta\u0142 jako cz\u0142owiek wykazuj\u0105cy \u201epokor\u0119 i skruch\u0119\u201d puszczony wolno. Du\u017cy t\u0142um zgromadzonych gapi\u00f3w obserwowa\u0142 wydarzenie i bawi\u0142 si\u0119 setnie z \u201eprzes\u0142uchania bez przemocy\u201d. By\u0142 to zatem, zaistnia\u0142y w niezwyk\u0142ych okoliczno\u015bciach, uliczny performance<\/em>. Tak\u017ce w formie performance <\/em>wyszydza\u0142em telewizyjne przem\u00f3wienia Jaruzelskiego, kiedy to wystawia\u0142em telewizor na balkon ekranem do ulicy, wycisza\u0142em zupe\u0142nie i wsp\u00f3lnie z przyjaci\u00f3\u0142mi przy akompaniamencie akordeonu \u015bpiewali\u015bmy dono\u015bnie \u201eHymn internowanych\u201d, zaczynaj\u0105cy si\u0119 od s\u0142\u00f3w: \u201eNiech si\u0119 junta wystrzela, trafi szlag Jaruzela, or\u0142a WRONa nie mo\u017ce pokona\u0107\u201d. Ta forma publicznego szyderstwa z \u201eg\u0142\u00f3wnego architekta\u201d naszej narodowej biedy zawsze wzbudza\u0142a entuzjazm s\u0105siad\u00f3w, a nigdy, o dziwo, nie spotka\u0142a si\u0119 z zainteresowaniem ze strony milicji. A i z t\u0105 mia\u0142em humorystyczny epizod. Pewnego razu podczas hucznej libacji w mym domu dostrzegli\u015bmy patrol ROMO (takie ZOMO z poboru, a nie w\u0142asnej woli) i zaprosili\u015bmy do kompani trunkowej. Milicjanci du\u017co nam opowiadali o swych perypetiach z regulaminem i dow\u00f3dcami, ale generalnie byli po naszej stronie. Ch\u0119tnie rozebrali si\u0119 z mundur\u00f3w i pozwalali si\u0119 nam przebiera\u0107 i robi\u0107 pami\u0105tkowe zdj\u0119cia. Jednak kiedy bardziej podochocony trunkiem biesiadnik zacz\u0105\u0142 ich dla \u017cartu \u201epa\u0142owa\u0107\u201d, uciekli na balkon i wo\u0142ali o pomoc. Wyt\u0142umaczy\u0142em im, \u017ce pomimo swych gest\u00f3w nie wzbudzaj\u0105 dobrych emocji w\u015br\u00f3d \u201eludu\u201d. Uspokoi\u0142em nadgorliwca, a pouczeni o zbawiennej mocy trunku ROMO-wcy udali si\u0119 na \u201emet\u0119\u201d po dalszy zapas materia\u0142\u00f3w biesiadnych. Niestety, pomni na z\u0142e do\u015bwiadczenia, ju\u017c nie wr\u00f3cili. Nie bez podstaw wi\u0119c powsta\u0142o popularne powiedzenie, \u017ce \u201ePolska jest najweselszym barakiem w sowieckim obozie\u201d. Lecz do osobistej satysfakcji obecno\u015bci na scenie \u201ekrwawej opery mydlanej\u201d czego\u015b mi zabrak\u0142o. Nie uda\u0142o mi si\u0119 mianowicie wyda\u0107 w podziemiu swego tomiku poetyckiego \u201eKrwawa piaskownica\u201d, bo materia\u0142y na tomik, ze wst\u0119pem Zbigniewa \u017bakiewicza, zawieruszy\u0142y si\u0119 podczas konspiracyjnych cyrkulacji, a mnie nie by\u0142o w PRL od lata 1987 do stycznia 1990 roku, nie mog\u0142em wi\u0119c dostarczy\u0107 repliki. Czy wiersze s\u0105 jeszcze aktualne, albo ponadczasowe i warto je wyda\u0107, czas poka\u017ce\u2026<\/p>\n

Dzi\u015b wydarzenia z czas\u00f3w stanu wojennego traktuj\u0119 jako \u201earcheologi\u0119 historyczn\u0105\u201d i obrazy z \u201einnego \u015bwiata\u201d, lecz ich wymowa i warto\u015b\u0107 maj\u0105 wymiar ponadczasowy, bo historia (zw\u0142aszcza \u017cywa) jest przecie\u017c magistra vitae<\/em>. Z tego te\u017c powodu opowiadam o wydarzeniach z innej epoki swoim dzieciom, aby by\u0142y \u015bwiadome, i\u017c normalno\u015b\u0107 \u017cycia ludzkiego nie zawsze jest prost\u0105 oczywisto\u015bci\u0105. Jako przes\u0142anie ko\u0144cowe zacytuj\u0119 wi\u0119c, ku refleksji i nadziei wszystkim cierpie\u0144 doznaj\u0105cym, s\u0142owa filozofa, \u017ce \u201eto, co nie zabija, wzmacnia\u201d. Oby zawsze i wszystkich ludzi prawych w obliczu nikczemno\u015bci g\u0142upc\u00f3w i despot\u00f3w!<\/p>\n

\n

Antoni Koz\u0142owski<\/strong><\/p>\n

Gda\u0144sk, grudzie\u0144 1997 roku<\/p>\n

\n

Fot.:\u00a0 S. Borek (Szczecin), za: http:\/\/www.13grudnia81.pl\/<\/p>\n

(Skr\u00f3cony redakcyjnie tekst, zilustrowany prywatnymi zdj\u0119ciami dokumentalnymi autora, zamieszczony by\u0142 w Gazecie Morskiej<\/em> w dniu 17. grudnia 1997 roku).<\/p>\n

\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Stan wojenny z 13. grudnia 1981 roku by\u0142 oczywistym, nagim z\u0142em. Dla amator\u00f3w teorii typu \u201eco by by\u0142o, gdyby w<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":14340,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[7,81],"tags":[1503,1509,1502,89,1507,1505,1332,1508,1506,92,1106,759,1504,624],"class_list":["post-14339","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gospodarka","category-rzeczpospolita","tag-gazeta-morska","tag-glos-ameryki","tag-antoni-kozlowski","tag-breaking","tag-demontaz-prl","tag-doktryna-briezniewa","tag-gdansk","tag-gdansk-wrzeszcz","tag-generalowie-jaruzelski-i-kiszczak","tag-headline","tag-okragly-stol","tag-stan-wojenny","tag-zbyszek-stefanski","tag-zsrr"],"yoast_head":"\nStan wojenny, czyli krwawa opera mydlana - SI\u0118 MY\u015aLI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Stan wojenny, czyli krwawa opera mydlana - SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Stan wojenny z 13. grudnia 1981 roku by\u0142 oczywistym, nagim z\u0142em. Dla amator\u00f3w teorii typu \u201eco by by\u0142o, gdyby w\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2014-12-21T21:41:18+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/6-26945.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"497\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"...\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"...\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/\"},\"author\":{\"name\":\"...\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/75326687448d6abf738b156f56385210\"},\"headline\":\"Stan wojenny, czyli krwawa opera mydlana\",\"datePublished\":\"2014-12-21T21:41:18+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/\"},\"wordCount\":2977,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/6-26945.jpg\",\"keywords\":[\"\\\"Gazeta Morska\\\"\",\"\\\"G\u0142os Ameryki\\\"\",\"Antoni Koz\u0142owski\",\"breaking\",\"demonta\u017c PRL\",\"doktryna Brie\u017cniewa\",\"Gda\u0144sk\",\"Gda\u0144sk Wrzeszcz\",\"genera\u0142owie Jaruzelski i Kiszczak\",\"headline\",\"Okr\u0105g\u0142y St\u00f3\u0142\",\"Stan Wojenny\",\"Zbyszek Stefa\u0144ski\",\"ZSRR\"],\"articleSection\":[\"Gospodarka i polityka\",\"Rzeczypospolita\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/\",\"name\":\"Stan wojenny, czyli krwawa opera mydlana - SI\u0118 MY\u015aLI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/6-26945.jpg\",\"datePublished\":\"2014-12-21T21:41:18+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/\"]]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/6-26945.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/6-26945.jpg\",\"width\":800,\"height\":497},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Stan wojenny, czyli krwawa opera mydlana\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"width\":270,\"height\":204,\"caption\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/75326687448d6abf738b156f56385210\",\"name\":\"...\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33a3c2559155e1b4add65cf88cafda785aeb920f44b97c7055b07866ab5b13c2?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33a3c2559155e1b4add65cf88cafda785aeb920f44b97c7055b07866ab5b13c2?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"...\"},\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/author\/lele\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Stan wojenny, czyli krwawa opera mydlana - SI\u0118 MY\u015aLI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Stan wojenny, czyli krwawa opera mydlana - SI\u0118 MY\u015aLI","og_description":"Stan wojenny z 13. grudnia 1981 roku by\u0142 oczywistym, nagim z\u0142em. Dla amator\u00f3w teorii typu \u201eco by by\u0142o, gdyby w","og_url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/","og_site_name":"SI\u0118 MY\u015aLI","article_published_time":"2014-12-21T21:41:18+00:00","og_image":[{"width":800,"height":497,"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/6-26945.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"...","twitter_misc":{"Written by":"...","Est. reading time":"15 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/"},"author":{"name":"...","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/75326687448d6abf738b156f56385210"},"headline":"Stan wojenny, czyli krwawa opera mydlana","datePublished":"2014-12-21T21:41:18+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/"},"wordCount":2977,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/6-26945.jpg","keywords":["\"Gazeta Morska\"","\"G\u0142os Ameryki\"","Antoni Koz\u0142owski","breaking","demonta\u017c PRL","doktryna Brie\u017cniewa","Gda\u0144sk","Gda\u0144sk Wrzeszcz","genera\u0142owie Jaruzelski i Kiszczak","headline","Okr\u0105g\u0142y St\u00f3\u0142","Stan Wojenny","Zbyszek Stefa\u0144ski","ZSRR"],"articleSection":["Gospodarka i polityka","Rzeczypospolita"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/","name":"Stan wojenny, czyli krwawa opera mydlana - SI\u0118 MY\u015aLI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/6-26945.jpg","datePublished":"2014-12-21T21:41:18+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":[["https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/"]]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/#primaryimage","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/6-26945.jpg","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/6-26945.jpg","width":800,"height":497},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/stan-wojenny-czyli-krwawa-opera-mydlana\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Stan wojenny, czyli krwawa opera mydlana"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","width":270,"height":204,"caption":"SI\u0118 MY\u015aLI"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/75326687448d6abf738b156f56385210","name":"...","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33a3c2559155e1b4add65cf88cafda785aeb920f44b97c7055b07866ab5b13c2?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33a3c2559155e1b4add65cf88cafda785aeb920f44b97c7055b07866ab5b13c2?s=96&d=mm&r=g","caption":"..."},"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/author\/lele\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14339","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14339"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14339\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14340"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14339"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14339"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}