{"id":1283,"date":"2011-12-27T23:44:45","date_gmt":"2011-12-27T23:44:45","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/?p=1283"},"modified":"2013-11-02T21:22:24","modified_gmt":"2013-11-02T20:22:24","slug":"nie-tylko-tajemnica-westerpllate-nowe-scenariusze-dla-odwaznych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/nie-tylko-tajemnica-westerpllate-nowe-scenariusze-dla-odwaznych\/","title":{"rendered":"Nie tylko Tajemnica Westerpllate. Nowe scenariusze dla odwa\u017cnych"},"content":{"rendered":"

Histeryczne protesty wok\u00f3\u0142 projektu filmu o polskich obro\u0144cach gda\u0144skiego przycz\u00f3\u0142ka z wrze\u015bnia 1939 roku, daj\u0105 sporo do my\u015blenia. Nasuwa si\u0119 refleksja, \u017ce przedstawienie obrazu historycznego, kt\u00f3ry nie jest przepojony patetycznymi dziejami z dziej\u00f3w narodu, nie ma szans zaistnienia. Bardzo to z\u0142e czasy, kiedy sztuka staje si\u0119, jak \u015bpiewa\u0142 kiedy\u015b Kult<\/em> \u2013 s\u0142ug\u0105 polityki. Nie mo\u017ce swobodnie opowiada\u0107 o przesz\u0142o\u015bci. Nie wdaj\u0105c si\u0119 w moraln\u0105 ocen\u0119 obrony Westerplatte, wystarczy spojrze\u0107 na ni\u0105 strategicznie. \u0141atwo zrozumie si\u0119, \u017ce siedem dni walki nie mia\u0142y \u017cadnego znaczenia militarnego. Zdobycie przycz\u00f3\u0142ka mia\u0142o dla dw\u00f3ch walcz\u0105cych stron charakter symboliczny. Zupe\u0142nie inaczej ni\u017c w przypadku Helu, kt\u00f3rego obrona we wrze\u015bniu 1939 roku stworzy\u0142a dla Niemc\u00f3w powa\u017cny problem. Podobnie, bez znaczenia na losy wojny, by\u0142a zamiana przez Niemc\u00f3w – po\u0142o\u017cnego na nizinie – Wroc\u0142awia, w Festung-Breslau. W 1945 roku decyzja taka nie mog\u0142a zatrzyma\u0107 sowieckiej ofensywy. W \u017caden spos\u00f3b nie op\u00f3\u017ani\u0142a marszu Armii Czerwonej na Berlin.<\/span><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Bez analizy dok\u0142adnych \u017ar\u00f3de\u0142, trudno rozstrzygn\u0105\u0107 jak w\u0142a\u015bciwie zachowywali si\u0119 obro\u0144cy Westerplatte. Oceni\u0107 nastroje, towarzysz\u0105ce poszczeg\u00f3lnym \u017co\u0142nierzom. Nigdy nie b\u0119dzie to \u0142atwe, nie m\u00f3wi\u0105c, \u017ce stanie si\u0119 to obiektywnie mo\u017cliwe. Obowi\u0105zkiem historyka jest jednak d\u0105\u017cenie do prawdy. Jego nakazem jest dotarcie do argument\u00f3w \u201eza\u201d i \u201eprzeciw\u201d. Po spe\u0142nieniu tej powinno\u015bci, rzec mo\u017cna tego\u017c kanonu metodologicznego, mo\u017ce on pozwoli\u0107 sobie na wysuwanie wniosk\u00f3w. W\u0142a\u015bnie to r\u00f3\u017cni go od pisarza, tworz\u0105cego powie\u015b\u0107 czy opowiadanie. W pierwszym przypadku decyduj\u0105cym kryterium pozostaje analiza zgromadzonych materia\u0142\u00f3w archiwalnych, prasy czy wreszcie relacje \u015bwiadk\u00f3w wydarze\u0144. To \u017ar\u00f3d\u0142a i warsztat pracy historyka tworz\u0105 obraz. Dzi\u0119ki sumienno\u015bci badawczej i powstrzymywaniu emocji mo\u017ce powsta\u0107 w\u0142a\u015bciwa rozprawa naukowa. Je\u017celi nie spe\u0142nia ona tych wymog\u00f3w, jest tylko beletrystyk\u0105 albo groteskow\u0105 agitacj\u0105, ukazuj\u0105c\u0105 zafa\u0142szowany obraz przesz\u0142o\u015bci. Analogicznie, jest du\u017ca r\u00f3\u017cnica w powstawaniu filmu dokumentalnego i fabularnego. W pierwszym przypadku narracja musi trzyma\u0107 si\u0119 bezwzgl\u0119dnie fakt\u00f3w. W drugim, elementy fikcji s\u0105, jak najbardziej dopuszczalne. Nikt z odbiorc\u00f3w nie mo\u017ce mie\u0107 pretensji, \u017ce bohaterowie historyczni kreowani przez aktor\u00f3w czyni\u0105 lub m\u00f3wi\u0105 co\u015b niezgodnego z rzeczywisto\u015bci\u0105, \u015bci\u015ble zawart\u0105 w \u017ar\u00f3d\u0142ach. Nie mo\u017cna sztuce odbiera\u0107 tw\u00f3rczej wolno\u015bci, tak jak nie mo\u017cna napisa\u0107 rzetelnego opracowania historycznego, \u017congluj\u0105c \u017ar\u00f3d\u0142ami wed\u0142ug w\u0142asnych za\u0142o\u017ce\u0144. Dobieraj\u0105c materia\u0142 badawczy i fakty zgodnie ze swoimi sympatiami lub preferencjami politycznymi. Pisz\u0105c prac\u0119, kt\u00f3ra upi\u0119ksza lub oczernia histori\u0119 dokonuje si\u0119 zbrodni na nauce. Wyselekcjonowana i \u201eodpowiednio dobrana\u201d w materia\u0142 bibliograficzno-\u017ar\u00f3d\u0142owy ksi\u0105\u017cka historyczna co najwy\u017cej potwierdza, \u017ce in\u017cynieria spo\u0142eczna, wcale nie umar\u0142a wraz z realnym komunizmem.<\/span><\/p>\n

Zaszczuty przez prze\u015bcigaj\u0105cych si\u0119 w patriotycznych peanach i \u015bwi\u0119tym oburzeniu dzia\u0142aczy PO lub PiS Pawe\u0142 Chochlew, autor scenariusza \u201eTajemnica Westerplatte\u201d nie jest historykiem. By\u0107 mo\u017ce wi\u0119c nie wie, \u017ce mo\u017ce przebiera\u0107 w licznych tematach tabu z politycznej historii polskiego dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego, czy II wojny \u015bwiatowej.<\/span><\/p>\n

Z okazji zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 setnej rocznicy odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci, mo\u017cna napisa\u0107 niejeden ciekawy scenariusz filmowy o rodzinie Pi\u0142sudskich. Nie b\u0119dzie to obecnie \u0142atwe. Mo\u017cna przyj\u0105\u0107 zak\u0142ad, \u017ce dzie\u0142o stawiaj\u0105ce nie\u0142atwe pytania i odpowiedzi, b\u0119dzie blokowane. Zatrzyma go cenzura, zwana dobrym imieniem ojczyzny. Temat nie nale\u017cy bowiem do \u0142atwych.<\/span><\/p>\n

Kontrowersje pojawi\u0105 si\u0119 ju\u017c na pocz\u0105tku – je\u015bli scenarzysta napisze o wenerycznej chorobie brata Pi\u0142sudskiego, Bronis\u0142awa, albo tragedii jego samob\u00f3jstwa. Kiedy poczyta za\u015b III tom wspomnie\u0144 Ludwika Krzywickiego, to porazi go dziwny stan psychiczny Bronis\u0142awa Pi\u0142sudskiego. Ze wspomnie\u0144 dowie si\u0119, \u017ce jego zachowanie odbiega\u0142o od normy. Brat Pi\u0142sudskiego wpada\u0142 w tajemnicze \u015bpi\u0105czki podczas oficjalnych odczyt\u00f3w politycznych. To bardzo barwna historia, kapitalna do filmowej kreacji. Na tym jednak nie koniec. Bronis\u0142aw nie by\u0142 \u201ewyj\u0105tkiem psychicznym\u201d w rodzinie Pi\u0142sudskich.<\/span><\/p>\n

Niesamowitym studium udr\u0119ki i cierpienia psychicznego jest te\u017c Maria Pi\u0142sudska. Re\u017cyser stanie przed nie lada wyzwaniem. Jak w\u0142a\u015bciwie ukaza\u0107 p\u00f3\u0142 \u017cycia ob\u0142\u0105kanego cz\u0142owieka? Jak w filmie odda\u0107 dramat choroby psychicznej siostry marsza\u0142ka? Czy pokazywa\u0107 m\u0119czarnie tej biednej istoty, czy przemilcze\u0107 bolesny i ma\u0142o znany opinii publicznej fakt? Dzisiaj ma\u0142o kto pami\u0119ta, \u017ce siostra pierwszego marsza\u0142ka, Maria Juchniewiczowa z Pi\u0142sudskich, leczy\u0142a si\u0119 w Szpitalu Psychiatrycznym w podkrakowskim Kobierzynie. Juchniewiczowa zmar\u0142a w 1921 roku i zosta\u0142a pochowana na cmentarzu przy ul. Czerwone Maki. Wiele wskazuje na to, \u017ce przyczyna braku r\u00f3wnowagi psychicznej u rodze\u0144stwa Pi\u0142sudskiego tkwi\u0142a w zbyt bliskich wi\u0119zach krwi, \u0142\u0105cz\u0105cych rodzic\u00f3w przysz\u0142ego komendanta Legion\u00f3w. Ojciec marsza\u0142ka, J\u00f3zef w kwietniu 1863 roku po\u015blubi\u0142 swoj\u0105 kuzynk\u0119 Mari\u0119 Billewicz\u00f3wn\u0119. Ich pokrewie\u0144stwo by\u0142o tak bliskie, \u017ce do \u015blubu konieczny by\u0142 biskupi indult.<\/span><\/p>\n

Mo\u017cna i\u015b\u0107 o zak\u0142ad, \u017ce, niewielki epizod o rodze\u0144stwie Pi\u0142sudskich sprowokuje obro\u0144c\u00f3w dobrego imienia Polski do kontrakcji. Przeniesienie tego faktu do filmu b\u0119dzie odebrane jako niszczenie tradycji II Rzeczpospolitej. To bardzo ryzykowana zabawa w III (IV?) Rzeczpospolitej, kt\u00f3ra w oczach w\u0142adzy jest duchowym spadkobierc\u0105 Polski doby sanacji. Ochotnik podejmuj\u0105cy wyzwanie, zagwarantuje sobie nie\u0142atwe \u017cycie. By\u0107 mo\u017ce nie banicj\u0119 artystyczn\u0105, ale o wsparciu swoich przysz\u0142ych projekt\u00f3w filmowych raczej ju\u017c zapomni. Czujni patrioci nie pozwol\u0105 arty\u015bcie na realizowanie fabularnych fantazji. Wiara od Boga i historii da im si\u0142\u0119 rasowego cenzura.<\/span><\/p>\n

Rodze\u0144stwo to tylko jedna cz\u0119\u015b\u0107 filmowego projektu. Dla atrakcyjnego filmu jest bowiem o wiele ciekawsza atmosfera bujnego \u017cycia towarzyskiego marsza\u0142ka i jego przyjaci\u00f3\u0142 w Druskiennikach. W uroczym i znanym uzdrowisku nad Niemnem, marsza\u0142ek wraz z ma\u0142\u017conk\u0105 i c\u00f3rkami sp\u0119dza\u0142 du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 czasu. Pi\u0142sudski i jego rodzina odpoczywali tutaj w latach 1924\u20131930. \u017bycie towarzyskie t\u0119tni\u0142o, za ko\u0142nierz nie wylewano. Przystojnym politykom II Rzeczpospolitej towarzyszy\u0142y pi\u0119kne kobiety. Mimo pobyt\u00f3w rodzinnych, Pi\u0142sudski do pantoflarzy nie nale\u017ca\u0142. W tym uroczym uzdrowisku pozna\u0142 m\u0142odsz\u0105 o 30 lat lekark\u0119. Dr Eugenia Lewicka (nie myli\u0107 z Lewi\u0144sk\u0105) r\u00f3wnie\u017c by\u0142a zafascynowana marsza\u0142kiem. W 1925 roku marsza\u0142ek wyjecha\u0142 do Druskiennik bez rodziny. Romantyczn\u0105 par\u0119 widywano na wieczornych spacerach nad Niemnem. W grudniu 1930 roku, nie lubi\u0105cy zimnego klimatu Pi\u0142sudski i dr Lewicka wybrali si\u0119 wsp\u00f3lnie na Mader\u0119. Jako przyzwoitka pojecha\u0142 z nimi r\u00f3wnie\u017c p\u0142k dr Wojczy\u0144ski. Nieoczekiwanie Lewicka postanowi\u0142a wr\u00f3ci\u0107 znacznie wcze\u015bniej. Co do wydarze\u0144 tu\u017c po powrocie Lewickiej, to \u017ar\u00f3d\u0142a nie s\u0105 zgodne. Prawdopodobnie w Warszawie Lewick\u0105 odwiedzi\u0142a Aleksandra Pi\u0142sudska. Nie wiadomo jednak, na jakie tematy rozmawia\u0142a druga \u017cona marsza\u0142ka z pani\u0105 doktor. W czerwcu 1931 roku Lewicka zosta\u0142a znaleziona nieprzytomna w warszawskim szpitalu, gdzie pracowa\u0142a. Bardzo szybko stwierdzono zatrucie \u015brodkami chemicznymi nieznanego pochodzenia. Lewick\u0105 pr\u00f3bowano ratowa\u0107, jednak zmar\u0142a dwa dni p\u00f3\u017aniej. Sprawa jej \u015bmierci nigdy nie zosta\u0142a wyja\u015bniona. Msza \u017ca\u0142obna za zmar\u0142\u0105 odby\u0142a si\u0119 dwa dni p\u00f3\u017aniej. Jednym z jej uczestnik\u00f3w by\u0142 przyby\u0142y na ni\u0105 incognito<\/em> Pi\u0142sudski. Marsza\u0142ek zasiad\u0142 w tylnym rz\u0119dzie, a po kr\u00f3tkiej chwili opu\u015bci\u0142 nabo\u017ce\u0144stwo.<\/span><\/p>\n

Wyj\u0105tkowa znajomo\u015b\u0107 z dr Lewick\u0105 to znakomita inspiracja do nakr\u0119cenia filmu o gor\u0105cych, zmys\u0142owych uczuciach II Rzeczypospolitej. W roli Pi\u0142sudskiego, bawi\u0105cego w Druskiennikach, mo\u017ce wcieli\u0107 si\u0119 np., odpowiednio ucharakteryzowany, podstarza\u0142y Pawe\u0142 Del\u0105g. Kiedy nie uda\u0142oby si\u0119 go nak\u0142oni\u0107, w rezerwie jest zawsze Janusz Zakrze\u0144ski, aktor, bior\u0105cy udzia\u0142 w corocznych inscenizacjach 11. Listopada, a tak\u017ce autor ksi\u0105\u017cki Moje<\/em> spotkania z Marsza\u0142kiem<\/em> oraz cz\u0142onek Rady Programowej Zwi\u0105zku Pi\u0142sudczyk\u00f3w. W ko\u0144cu – kto nie pami\u0119ta pana Benedykta Korczy\u0144skiego, nomen omen z filmu Nad Niemnem<\/em>. W roli dr Lewickiej wyst\u0105pi\u0107 mo\u017ce Katarzyna Cichopek. Je\u015bli jednak wybierze kontynuacj\u0119 serialu M \u2013 jak Mi\u0142o\u015b\u0107<\/em> lub kolejne pota\u0144c\u00f3wki, to kandydatk\u0119 wy\u0142oni casting<\/em>. Nab\u00f3r odb\u0119dzie si\u0119 w\u015br\u00f3d najpi\u0119kniejszych absolwentek szk\u00f3\u0142 teatralnych naszego kraju. Je\u015bli i on nie wy\u0142oni rozstrzygni\u0119cia, to pozostanie zawsze wariant awaryjny. Od biedy wi\u0119c w tej roli zagra, farmakologicznie odm\u0142odzona Katarzyna Skrzynecka lub Joanna Brodzik. W nieoczekiwany spos\u00f3b b\u0119dziemy mie\u0107 erotyk o najprawdziwszym pod\u0142o\u017cu patriotycznym. Polskie po\u0142\u0105czenie Przemin\u0119\u0142o z Wiatrem<\/em> z Dziko\u015bci\u0105 Serca<\/em>. Kawa\u0142 historii spo\u0142ecznej zderzy si\u0119, a by\u0107 mo\u017ce i po\u0142\u0105czy z czyst\u0105 rozrywk\u0105. Kino moralnego niepokoju zespoli z zadaniami utrwalania tradycji historycznej, prowadzonymi przy Instytucie Pami\u0119ci Narodowej, w ramach: Klubu Grota. Komercja i pop-kultura zaprzyja\u017ani si\u0119 z walorami edukacyjnymi. Problemem pozostanie re\u017cyser. Najw\u0142a\u015bciwszym by\u0142oby znalezienie kogo\u015b lekko wyuzdanego z pierwiastkiem martyrologicznej melancholii. Takiego po\u0142\u0105czonego Davida Lyncha z Andrzejem Wajd\u0105. Wydaje si\u0119, \u017ce by\u0142oby to odpowiednie zadanie bardziej dla Andrzeja \u017bu\u0142awskiego ni\u017c dla Chochlewa. Trudno, aby m\u0142ody scenarzysta po takim ataku zechcia\u0142 zmierzy\u0107 si\u0119 z Tajemnic\u0105 rodziny Pi\u0142sudskich<\/em>. \u017bu\u0142awski, nie licz\u0105c do\u015bwiadczenia z Szamank\u0105<\/em>, ma mocne korzenie rodzinne w II Rzeczpospolitej. Liczy si\u0119 przesz\u0142o\u015b\u0107 AK jego ojca. To jest w\u0142a\u015bnie jego wielki atut.<\/span><\/p>\n

To pewne, \u017ce dalej s\u0105 tacy, kt\u00f3rzy uparcie twierdz\u0105, i\u017c dr Lewicka i marsza\u0142ek podczas egzotycznego wyjazdu rozmawiali tylko o Wyznaniach<\/em> \u015bw. Augustyna. Podczas tych kilku lat znajomo\u015bci \u0142\u0105czy\u0142a ich jedynie braterska przyja\u017a\u0144. Drogich pi\u0142sudczyk\u00f3w mo\u017cna pocieszy\u0107 faktem, \u017ce wielki adwersarz ideologiczny i polityczny Pi\u0142sudskiego, r\u00f3wnie\u017c nie spa\u0142 z r\u0105czkami na ko\u0142derce. W 1892 roku Roman Dmowski by\u0142 przekonany, \u017ce zaw\u0142adn\u0119\u0142a nim \u201eobstrukcja umys\u0142owa\u201d. W li\u015bcie do \u017beromskiego zwierza\u0142 si\u0119, \u017ce przyczyn\u0105 tego jest jego przymusowa asceza seksualna. Narzeka\u0142, \u017ce nie sta\u0107 go na korzystanie z uciech erotycznych, ze wzgl\u0119du na wyg\u00f3rowane ceny francuskich kobiet. Kiedy wielki przyw\u00f3dca narodowej demokracji powr\u00f3ci\u0142 do kraju, problem przesta\u0142 istnie\u0107.<\/span><\/p>\n

Mimo, \u017ce bia\u0142o-czerwoni patrioci nie chc\u0105 tego pami\u0119ta\u0107, to indyferencja religijna marsza\u0142ka w II Rzeczpospolitej by\u0142a powszechnie znana. Aprobowa\u0142y to elity, a tak\u017ce spora cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa. W maju 1899 roku przysz\u0142y marsza\u0142ek polski wyrzek\u0142 si\u0119 zwi\u0105zk\u00f3w z ko\u015bcio\u0142em rzymsko-katolickim i zosta\u0142 cz\u0142onkiem ko\u015bcio\u0142a ewangelicko-augsburskiego. W dwa miesi\u0105ce po tym fakcie poj\u0105\u0142 za \u017con\u0119 Mari\u0119 Juszkiewicz z domu Koplewsk\u0105. Oboj\u0119tny na sprawy religii (cho\u0107 \u017cywi\u0142 sentyment do matki Boskiej Ostrobramskiej) Pi\u0142sudski, ponad 20 lat potem, powr\u00f3ci\u0142 jednak na \u0142ono ko\u015bcio\u0142a rzymsko-katolickiego. Zrobi\u0142 to ze wzgl\u0119du na czekaj\u0105cy go \u015blub z Aleksandr\u0105 Szczerbi\u0144sk\u0105. Druga \u017cona Pi\u0142sudskiego by\u0142a katoliczk\u0105. Instrumentalne traktowanie religii by\u0142o g\u0142\u00f3wnym argumentem dla przeciwnik\u00f3w Pi\u0142sudskiego, aby nie pochowa\u0107 go na terenie wawelskiej krypty. Na usprawiedliwienie pi\u0142sudczyk\u00f3w nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce wcze\u015bniej pochowano w tym miejscu znacznie wi\u0119kszych wrog\u00f3w ko\u015bcio\u0142a. Godzi si\u0119 przypomnie\u0107 tutaj wieszcza z dalekiej Litwy i gorliwego jakobina, kt\u00f3ry ko\u015bcio\u0142a rzymsko-katolickiego wr\u0119cz nienawidzi\u0142, a kt\u00f3rego pomnik wita w serdeczny spos\u00f3b ci\u0105gn\u0105ce na wawelskie wzg\u00f3rze wycieczki.<\/span><\/p>\n

Kolejnym projektem filmowym, zwi\u0105zanym z Pi\u0142sudskim, mo\u017ce by\u0107 pomys\u0142 przedstawienia marsza\u0142ka na tle jego zwi\u0105zk\u00f3w z wojskiem polskim. Dla zwolennik\u00f3w marsza\u0142ka temat jest bezdyskusyjny. Scenariusz powinien by\u0107 jeden, prosty i mocny niczym wi\u0119zienne kraty w bereskiej celi. Wedle nich Pi\u0142sudski by\u0142 militarnym geniuszem, czego dowiod\u0142a przede wszystkim wojna polsko-bolszewicka w 1920 roku. W tym miejscu nale\u017cy zada\u0107 retoryczne pytanie, co wydarzy\u0142oby si\u0119, je\u015bli konnica Budionnego odpowiednio wcze\u015bnie przemie\u015bci\u0142aby si\u0119 w rejon Bitwy Warszawskiej? Dzia\u0142a\u0144 takich domaga\u0142 si\u0119 od bolszewickiego sztabu Tuchaczewski. Zablokowa\u0142 je Stalin, a Tuchaczewski powiadomi\u0142 o tym Lenina. Stalin zapami\u0119ta\u0142 dobrze \u00f3w fakt i przypomnia\u0142 sobie raz jeszcze 1920 rok, podczas czystek lat 30. Tuchaczewski po\u017cegna\u0142 si\u0119 ze \u015bwiatem doczesnym. Jak uj\u0105\u0107 to w uczciwym scenariuszu? Wspomina\u0107, pisa\u0107, pomin\u0105\u0107? Narazi\u0107 na szwank dum\u0119 narodow\u0105? Tym bardziej, \u017ce nad zas\u0142ugami o zwyci\u0119stwo w 1920 roku spierano si\u0119 niemal zaraz po bitwie. Narodowi Demokraci przypisali wojskowy triumf genera\u0142owi Maxime Weygandowi. Wedle nich – zwyci\u0119stwo by\u0142o te\u017c zas\u0142ug\u0105 ca\u0142ego narodu, Armii Ochotniczej i Wojska Polskiego, kierowanego przez znakomitych dow\u00f3dc\u00f3w: J\u00f3zefa Hallera i W\u0142adys\u0142awa Sikorskiego. Wedle jeszcze innych, prawdziwym m\u00f3zgiem \u201eoperacji warszawskiej\u201d by\u0142 szef Sztabu Generalnego WP \u2013 gen. Tadeusz Rozwadowski. Zas\u0142ugi tego ostatniego podkre\u015bla\u0142 \u00f3wczesny premier Wincenty Witos. Powstanie polskiego mega hitu kinowego 1920<\/em>, mia\u0142oby szans\u0119 przy\u0107mi\u0107 rosyjski 1612<\/em>. Problemem pozosta\u0142aby obsada funkcji re\u017cysera i odpowiedni dob\u00f3r aktor\u00f3w. Jednak Polak potrafi. Co, co niedawno powsta\u0142o \u2013 jest kolorowym obrazkiem. Temat czeka na potraktowanie serio.<\/span><\/p>\n

Zwyci\u0119stwa niekoniecznie przyczyniaj\u0105 si\u0119 do dalszej m\u0105dro\u015bci. Sukces mo\u017ce przy\u0107mi\u0107 rozum. Je\u015bli upojenie nim trwa zbyt d\u0142ugo, ko\u0144czy si\u0119 to fatalnie. Wiele wskazuje, \u017ce tak by\u0142o z rokiem 1920. Z wojny tej nie wyci\u0105gni\u0119to w\u0142a\u015bciwych wniosk\u00f3w. Uznano, \u017ce na tle si\u0142 sowieckich polska armia prezentuje si\u0119 znakomicie. Mimo, \u017ce stworzono Plan Wsch\u00f3d (notabene obowi\u0105zywa\u0142 przez ca\u0142\u0105 II Rzeczpospolit\u0105) nie postawiono na solidn\u0105 modernizacj\u0119 si\u0142 zbrojnych. Trzeba te\u017c podkre\u015bli\u0107, \u017ce znacznie mniej uwa\u017cnie obserwowano to, co dzieje si\u0119 na zachodzie ni\u017c na wschodzie (m.in. \u015bwiadczy\u0142a o tym zawansowana rozbudowa od 1929 roku sieci umocnie\u0144, na odcinku Baranowicze i Polesie). Du\u017c\u0105 rol\u0119 w tym odegra\u0142 Pi\u0142sudski, kt\u00f3ry wychowany w tradycji walki PPS\u2013OB z caratem, zagro\u017cenia spodziewa\u0142 si\u0119 przede wszystkim ze wschodu.<\/span><\/p>\n

Niestety, marsza\u0142kowi brakowa\u0142o szerszego spojrzenia na wojskowe przemiany w \u015bwiecie. Bardzo cz\u0119sto o rozwoju i zmianach w wojsku polskim II Rzeczpospolitej decydowa\u0142y osobiste urazy. Doskonale pokazuje to stosunek Pi\u0142sudskiego do lotnictwa wojskowego. Po I wojnie \u015bwiatowej si\u0142y te w licznych krajach europejskich doczeka\u0142y si\u0119 du\u017cego uznania. Nast\u0105pi\u0142 gwa\u0142towny rozw\u00f3j lotnictwa wojskowego. Polska po 1918 roku te\u017c zmierza\u0142a w dobrym kierunku. Szczeg\u00f3lny wk\u0142ad w jego pozytywn\u0105 metamorfoz\u0119 wni\u00f3s\u0142 gen. bryg. pil. W\u0142odzimierz Zag\u00f3rski-Ostoja. M.in. sfinalizowa\u0142 zakup sprz\u0119tu lotniczego na du\u017c\u0105 skal\u0119. Polskie lotnictwo wojskowe mia\u0142o szans\u0119 sta\u0107 si\u0119 jednym z najsilniejszych w Europie. Po przewrocie majowym 1926 roku zamiary te nie powiod\u0142y si\u0119. W zahamowaniu jego rozwoju czo\u0142ow\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 marsza\u0142ek Pi\u0142sudski.<\/span><\/p>\n

W trakcie zamachu majowego znaczna cz\u0119\u015b\u0107 lotnictwa wojskowego stan\u0119\u0142a aktywnie po stronie obalanego rz\u0105du. W maju 1926 roku, w dzia\u0142aniach bojowych w Warszawie i okolicach wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 oko\u0142o 30 lotnik\u00f3w, z krakowskiego, warszawskiego i toru\u0144skiego pu\u0142ku lotniczego. Lotnicy wierni stronie rz\u0105dowej przeprowadzili 17 atak\u00f3w bombowych lub szturmowych. Dokonali te\u017c wiele lot\u00f3w rozpoznawczych. Zamachowcy nie dysponowali ani jedn\u0105 za\u0142og\u0105 lotnicz\u0105. Zdecydowan\u0105 lojalno\u015b\u0107 wobec rz\u0105du zachowa\u0142 gen. Zag\u00f3rski-Ostoja.<\/span><\/p>\n

Pierwsz\u0105 decyzj\u0105 zwyci\u0119zc\u00f3w by\u0142o przeprowadzenie czystek. Szczeg\u00f3lnie dotkliwie dotkn\u0119\u0142y one niewdzi\u0119czne lotnictwo. Po maju 1926 roku nast\u0105pi\u0142a wyra\u017ana fluktuacja w wojskowych kadrach lotniczych. Zacz\u0119to forowa\u0107 ludzi bliskich marsza\u0142kowi, cz\u0119sto bez nale\u017cytych kompetencji. Konsekwencje przewrotu okaza\u0142y si\u0119 jednak najtragiczniejsze dla gen. Zag\u00f3rskiego-Ostoji. Na pocz\u0105tku odsuni\u0119to go od wojskowego lotnictwa, a nast\u0119pnie skrytob\u00f3jczo zamordowano. Pi\u0142sudski skupi\u0142 w swoich r\u0119kach niebotyczn\u0105 w\u0142adz\u0119 wojskow\u0105. Marsza\u0142ek zosta\u0142 Ministrem Spraw Wojskowych, a tak\u017ce stan\u0105\u0142 na czele utworzonego G\u0142\u00f3wnego Inspektora Si\u0142 Zbrojnych. Z Wytycznych GISZ dla organizacji i u\u017cycia lotnictwa <\/em>z 13. pa\u017adziernika 1926 roku, t. 9, znajduj\u0105cym si\u0119 w zbiorach Centralnego Archiwum Wojskowego w Warszawie, mo\u017cemy dowiedzie\u0107 si\u0119, co marsza\u0142ek Pi\u0142sudski w punkcie dziesi\u0105tym stwierdzi\u0142 na temat lotnictwa: Lotnictwo w czasie wojny musi przede wszystkim pracowa\u0107 dla zapewnienia wywiadu i \u0142\u0105czno\u015bci<\/em>. \u201eGeniusz militarny\u201d marsza\u0142ka sprawi\u0142, \u017ce jedna z najnowocze\u015bniejszych formacji woskowych, mog\u0105ca przyczyni\u0107 si\u0119 do decyduj\u0105cych los\u00f3w nowoczesnej wojny, zosta\u0142a potraktowana jak zb\u0119dny balast. Jego rola zosta\u0142a sprowadzona do powinno\u015bci s\u0142u\u017cebnych wobec innych rodzaj\u00f3w wojsk. Na opami\u0119tanie we wrze\u015bniu 1939 roku by\u0142o ju\u017c za p\u00f3\u017ano.<\/span><\/p>\n

Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 taka opowie\u015b\u0107 filmowa o wybitnych zas\u0142ugach wojskowych Pi\u0142sudskiego nie ujrza\u0142aby dziennego \u015bwiat\u0142a. Podobnie scenariusz filmu z gatunku since-fiction<\/em>, traktuj\u0105cy o historii alternatywnej. W takim filmie marsza\u0142ek \u017cyje jeszcze kilka lat d\u0142u\u017cej, a J\u00f3zef Beck umiera wcze\u015bniej. Polska nastawia si\u0119 za\u015b ugodowo wobec \u017c\u0105da\u0144 niemieckich. We wrze\u015bniu 1939 roku Niemcy rozpoczynaj\u0105 za\u015b budow\u0119 autostrady, wiod\u0105cej z Elbl\u0105ga do Koszalina. Dzi\u0119ki eksterytorialno\u015bci solidnie wykonanej drogi Polska zyskuje gospodarczo. Gdynia rozwija si\u0119 jeszcze bardziej, a w 1941 roku powstaje tutaj Pomorski Okr\u0119g Przemys\u0142owy. W latach 1942\u20131946 polsko-niemiecka sp\u00f3\u0142ka handlowa \u201eHitlerbud\u201d GMBH realizuje jeszcze dwa odcinki g\u0142\u00f3wnych autostrad. Dzi\u0119ki tak rozwini\u0119tej sieci dr\u00f3g i stadion\u00f3w, do 2000 roku w Polsce odbywaj\u0105 si\u0119 trzy pi\u0142karskie fina\u0142y Euro i jeden mundial. W polskiej pi\u0142ce jest porz\u0105dek, bo od 1988 roku prezesem polskiego PZPN jest Franz Beckenbauer. Jest to tym bardziej mo\u017cliwe, \u017ce od 1943 roku Polska zawiera uni\u0119 z III Rzesz\u0105. Do wybuchu II wojny \u015bwiatowej nie dochodzi.<\/span><\/p>\n

Dla odwa\u017cnych i pe\u0142nych nonkonformizmu autor\u00f3w, przejawiaj\u0105cego si\u0119 w pisaniu niepokornych scenariuszy filmowych, ziemi\u0105 obiecan\u0105 dla pracy tw\u00f3rczej jest obraz spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego pod okupacj\u0105. Obraz ten jednak mo\u017ce mie\u0107 niepe\u0142ne oparcie w \u017ar\u00f3d\u0142ach historycznych. Problem ten dotyczy dw\u00f3ch w\u0105tk\u00f3w, zwi\u0105zanych z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 Armii Krajowej. W pierwszym przypadku brakuje solidnej publikacji, ukazuj\u0105cej rzeczywisty odbi\u00f3r dzia\u0142a\u0144 si\u0142 zbrojnych Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego w\u015br\u00f3d cywilnej ludno\u015bci. Schemat by\u0142 wi\u0119c zawsze podobny. \u201eLe\u015bni\u201d przeprowadzili akcj\u0119 bojow\u0105, stoczyli bitw\u0119 z si\u0142ami okupacyjnymi i bezpiecznie odskoczyli do lasu. Ludno\u015b\u0107 cywilna niestety nie mog\u0142a pozwoli\u0107 sobie na taki komfort. Pozostawa\u0142a bezbronna na starych \u015bmieciach. Na zbieranie licznych relacji od \u015bwiadk\u00f3w wydarze\u0144 jest ju\u017c za p\u00f3\u017ano. Nieub\u0142agany up\u0142yw czasu robi swoje, ale indagowanie starszych ludzi, (kt\u00f3rzy niekoniecznie w czasie II wojny \u015bwiatowej walczyli zbrojnie z okupantem) o bitw\u0119 partyzanck\u0105 np. w rejonie ich rodzinnej miejscowo\u015bci, wywo\u0142uje cz\u0119sto milczenie. Na twarzach pojawia si\u0119 zaduma i smutek. Okazuje si\u0119, \u017ce po takich dzia\u0142aniach zbrojnych represje niemieckie by\u0142y na Bogu ducha winnych mieszka\u0144c\u00f3w jeszcze wi\u0119ksze ni\u017c wcze\u015bniej. Wiem, o czym pisz\u0119, bo wypytywa\u0142em o tak trudne sprawy w rejonie Krakowa, Nowego S\u0105cza, Jas\u0142a czy Tarnowa. Czyni\u0142em to z racji moich zainteresowa\u0144 zawodowych.<\/span><\/p>\n

Oddzia\u0142 Wydzielony Kawalerii Wojska Polskiego pod dow\u00f3dztwem mjr Henryka Dobrza\u0144skiego \u201eHubala\u201d to legenda polskich dziej\u00f3w II wojny \u015bwiatowej. Na lekcjach szkolnej historii przedstawia si\u0119 go jako bohatera narodowego. Jego posta\u0107 s\u0142u\u017cy za przyk\u0142ad tego, kt\u00f3ry jako pierwszy po wrze\u015bniowej kl\u0119sce m\u0119\u017cnie kontynuowa\u0142 op\u00f3r na kielecczy\u017anie. \u201eHubal\u201d doczeka\u0142 si\u0119 tak\u017ce adaptacji filmowej. Komunista-narodowiec, znakomity aktor Ryszard Filipski, (zwi\u0105zany z \u201eGrunwaldem\u201d) stworzy\u0142 niezapomnian\u0105 rol\u0119 filmow\u0105 majora, urodzonego w Ja\u015ble. \u201eHubal\u201d, jako oficer, co nie ucieka\u0142 wraz z innymi do granicy rumu\u0144skiej, znakomicie pasowa\u0142 w\u0142adzy Polski Ludowej. By\u0142 przyk\u0142adem antysanacyjnego bohatera, kt\u00f3ry wbrew rozkazom i naciskom \u201ez g\u00f3ry\u201d prowadzi\u0142 samotn\u0105 walk\u0119 zbrojn\u0105. Obecnie Dobrza\u0144ski to r\u00f3wnie\u017c niekwestionowany, romantyczny bohater. W patriotycznej edukacji pa\u0144stwa ma ukazywa\u0107 najwy\u017csze warto\u015bci po\u015bwi\u0119cenia dla ojczyzny. Z polityk\u0105 patriotyczn\u0105 pa\u0144stwa si\u0119 nie polemizuje. Nie m\u00f3wi si\u0119 wi\u0119c g\u0142o\u015bno, \u017ce walka \u201eOddzia\u0142u Wydzielonego Kawalerii Wojska Polskiego\u201d wywo\u0142ywa\u0142a sprzeciw najwy\u017cszego szczebla w\u0142adz Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego. Dowodem takiego stanowiska sta\u0142y si\u0119: Uchwa\u0142a Komitetu Ministr\u00f3w dla Spraw Kraju z dnia 15. listopada 1939 r<\/em>, a tak\u017ce Instrukcja dla Obywatela Rakonia z dnia 4. grudnia 1939 r.<\/em> W duchu nie podejmowania walki zbrojnej z okupantem wypowiada\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w tym czasie publicystyka pism podziemnych. Artyku\u0142y takie znajdujemy m.in. w organie Komendy G\u0142\u00f3wnej Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej \u2013 Biuletynie Informacyjnym<\/em>. Argument zawsze by\u0142 jeden. Uwa\u017cano, \u017ce walka zbrojna nara\u017ca ludno\u015b\u0107 Ziemi Kieleckiej na bezsensowne represje. Ciekawe jest, czy w nowym filmie fabularnym o \u201eHubalu\u201d mog\u0142oby by\u0107 to ukazane? Czy nie odezwa\u0142yby si\u0119 g\u0142osy, \u017ce takie w\u0105tki s\u0105 niepotrzebne i mog\u0105 os\u0142abi\u0107 wielkiego ducha narodu?<\/span><\/p>\n

Chwalebn\u0105 rzecz\u0105 jest to, \u017ce m\u0142odzi wolontariusze z Muzeum Powstania Warszawskiego potrafi\u0105 je\u017adzi\u0107 po Polsce i uzyskiwa\u0107 \u015bwiadectwa historyczne od uczestnik\u00f3w Powstania Warszawskiego. Wypada \u017ca\u0142owa\u0107, i\u017c z tak\u0105 sam\u0105 wytrwa\u0142o\u015bci\u0105 nie szukaj\u0105 cywilnych mieszka\u0144c\u00f3w Warszawy, kt\u00f3rzy w sierpniu i wrze\u015bniu 1944 roku prze\u017cyli piek\u0142o. By\u0107 mo\u017ce w opowiadaniach tych, kt\u00f3rzy chcieli tylko przetrwa\u0107 wi\u0119cej by\u0142oby trwogi ni\u017c patosu. Strach i ch\u0119\u0107 prze\u017cycia nie sprzedaje si\u0119 dobrze i burzy obraz heroicznej walki.<\/span><\/p>\n

Jak m\u00f3g\u0142by wygl\u0105da\u0107 nowy film o Powstaniu Warszawskim? Wyobra\u017amy sobie, \u017ce powstaje dzie\u0142o bez ingerencji czynnik\u00f3w politycznych. M\u0142ody scenarzysta i re\u017cyser szukaj\u0105 natchnienia za\u015b w \u015bwietnej ksi\u0105\u017cce Janusza Kazimierza Zawodnego: Uczestnicy i \u015bwiadkowie Powstania Warszawskiego \u2013 wywiady<\/em>. Przyjmijmy, \u017ce tw\u00f3rcy filmu s\u0105 niezale\u017cnymi artystami. Nie interesuje ich martyrologiczne uniesienie, pragn\u0105 zrobi\u0107 opowie\u015b\u0107 o szerokim aspekcie psychologicznym. Nie b\u0119dzie to epopeja, ale egzystencjalne studium przypadku. Jest wi\u0119c pi\u0119kna postawa ludno\u015bci w czasie pierwszych dni boju, ale jest r\u00f3wnie\u017c za\u0142amanie w schy\u0142kowej fazie zrywu. Pokazani s\u0105 ludzie, a nie herosi. S\u0105 wspaniali rycerze, zdobywaj\u0105cy \u201ePast\u0119\u201d, ale jest tak\u017ce zdemoralizowany, prowadz\u0105cy swoje prywatne powstanie pluton \u201eGryf\u201d. Na tle kadru z gin\u0105cymi ch\u0142opcami z \u201eParasola\u201d zostaje wmontowana rozmowa Jerzego Brauna, cz\u0142onka Rady Jedno\u015bci Narodowej z Delegatem Rz\u0105du na Kraj Janem Stanis\u0142awem Jankowskim. Braun pyta: Co b\u0119dzie, skoro nasze oddzia\u0142y nie maj\u0105 broni?<\/em> Jankowski na to: To sobie zdob\u0119d\u0105.<\/em> Scenariusz wywo\u0142uje protesty. Dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego stwierdza, \u017ce jest to skandal. Opinia publiczna jest wzburzona pod\u0142\u0105 prowokacj\u0105. \u015awi\u0119tokradztwo zostaje szybko ukarane. Za pieni\u0105dze zebrane po charytatywnym koncercie zespo\u0142u Lao-Che<\/em> rusza \u015bledztwo. Prowadzone na najwy\u017cszym szczeblu szybko wyja\u015bnia, \u017ce bubel historyczny zosta\u0142 wyprodukowany za fundusze Eriki Steinbach i tajne konta KGB w Szwajcarii. Jan Pospieszalski i Bronis\u0142aw Wildstein robi\u0105 wsp\u00f3lny, nadzwyczajny program telewizyjny: Zawsze warto rozmawia\u0107 o agentach<\/em>. Po ataku na Chochlewa nale\u017cy przypuszcza\u0107, \u017ce wcale nie musi to by\u0107 fantastyczna wizja.<\/span><\/p>\n

Co do zbierania relacji \u015bwiadk\u00f3w wydarze\u0144, przypuszcza\u0107 mo\u017cna, \u017ce obecnie panuje w polskiej historii boom<\/em> na tego typu warsztat pracy. Jeszcze kilkana\u015bcie lat temu, oral history<\/em> wywo\u0142ywa\u0142a u\u015bmiechy politowania w\u015br\u00f3d konserwatywnej elity historycznej. W cenie by\u0142a dobra szko\u0142a metodologii niemieckiej, z \u015bci\u015ble dobran\u0105 baz\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142ow\u0105. Zgodnie z niemieckim Ordnung muss sein<\/em> obowi\u0105zywa\u0142a jak najwi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 przypis\u00f3w, co \u015bwiadczy\u0142o o dobrym warsztacie badawczym. Jednak wiatr modernistycznego spojrzenia na przesz\u0142o\u015b\u0107 r\u00f3wnie\u017c za\u015bwista\u0142 do \u015bwiatka skostnia\u0142ych struktur historii. Wicher operowania na \u201e\u017ar\u00f3d\u0142ach \u017cywych\u201d zapocz\u0105tkowany w uniwersytetach kalifornijskich (g\u0142\u00f3wnie Stanford University) trafi\u0142 tak\u017ce nad Wis\u0142\u0119. Zago\u015bci\u0142 w polskiej nauce na dobre. Wykorzystywanie metod badawczych podw\u00f3rka socjologii czy nauk politycznych w historii jest tendencj\u0105 pozytywn\u0105. Nie mo\u017ce si\u0119 jednak zdarza\u0107, \u017ce relacje \u015bwiadk\u00f3w b\u0119d\u0105 nagle cenniejszym \u017ar\u00f3d\u0142em, ni\u017c pozostawione i dost\u0119pne materia\u0142y archiwalne. Do\u015bwiadczenie uczy, i\u017c popadanie ze skrajno\u015bci w skrajno\u015b\u0107 to polska specjalno\u015b\u0107. Nauka nie jest od tego wolna. Na pocieszenie pozostaje fakt, \u017ce szeroko rozumiana humanistyka nie jest w tym wzgl\u0119dzie najbardziej groteskowa. Jak\u017ce cz\u0119sto s\u0142yszymy, i\u017c\u00a0 \u015bwiat si\u0119 kurczy, to znowu, \u017ce si\u0119 rozszerza. Nauki matematyczno-przyrodnicze te\u017c uprawiaj\u0105 swoisty szamanizm. \u015acis\u0142e badania raz dowodz\u0105, \u017ce klimat si\u0119 ociepla, a innym razem – wr\u0119cz przeciwnie, w\u0142a\u015bnie si\u0119 ozi\u0119bia… Nie wspominam ju\u017c o dinozaurach, bo lansowane teorie ich zag\u0142ady mog\u0142yby sta\u0107 si\u0119 podstaw\u0105 repertuaru niejednego profesjonalnego kabaretu.<\/span><\/p>\n

W nieuczciwie prowadzonych badaniach naukowych mo\u017cna prowadzi\u0107 okre\u015blone do\u015bwiadczenia, a pomija\u0107 inne. Np. udowodnienie, \u017ce nie dosz\u0142o do destabilizacji klimatu, a temperatury si\u0119 nie podnosz\u0105, to znakomita wiadomo\u015b\u0107 dla koncern\u00f3w energetycznych. Za takie teorie si\u0119 dobrze p\u0142aci. Podobne zadanie czeka in\u017cynier\u00f3w spo\u0142ecznych nauk humanistycznych. Dobieranie jednych \u017ar\u00f3de\u0142 kosztem drugich to kreowanie tzw. wygodnej historii obozu, sprawuj\u0105cego w\u0142adz\u0119. Jest to bardziej praktyczne (\u0142atwo\u015b\u0107 publikacji, zarobku, szybkiej kariery) i mniej czasoch\u0142onne (\u017cmudne badania w kilku lub kilkunastu archiwach). Przyk\u0142adem takiego archiwum jest pewna instytucja, kt\u00f3ra wywo\u0142uje kontrowersje i emocje. Jest ni\u0105 Instytut Pami\u0119ci Narodowej. W ostatnich latach wyroczni\u0105 badawcz\u0105 sta\u0142y si\u0119 odkrycia zapisk\u00f3w i raport\u00f3w ubeckich w IPN. Z pewno\u015bci\u0105 to cenny materia\u0142 badawczy, ale pisanie tylko na jego podstawie rozpraw historycznych jest du\u017cym sp\u0142yceniem bada\u0144. Nie jest to jednak najwa\u017cniejsze miejsce badawcze dla zajmuj\u0105cych si\u0119 dziejami spo\u0142ecznego oporu w okupowanej Polsce.<\/span><\/p>\n

W badaniach Armii Krajowej czy Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego, rol\u0119 guru pe\u0142ni 6 tom\u00f3w: Armia Krajowa w Dokumentach 1939 -1945<\/em>. Co bardziej ambitni naukowcy wiedz\u0105, \u017ce szansa znalezienia poszukiwanych materia\u0142\u00f3w z II wojny \u015bwiatowej jest tak\u017ce du\u017ca w Wojskowym Biurze Bada\u0144 Historycznych (dawny Wojskowy Instytut Historyczny), Centralnym Archiwum Wojskowym czy Archiwum Akt Nowych w Warszawie. W te miejsca odbywaj\u0105 oni badawcze pielgrzymki. Nieliczni podejmuj\u0105 wypraw\u0119 do Londynu, dokonuj\u0105 kwerendy w Studium Polski Podziemnej, czy uruchamiaj\u0105 procesy badawcze w angielskich archiwach. Nale\u017cy to ceni\u0107. Spojrzenie na histori\u0119 takich os\u00f3b jest inne ni\u017c tworz\u0105cych dyskusyjne klubo-kawiarnie kombatanckie historyk\u00f3w-amator\u00f3w. Niebezpieczne i straszne jest to, je\u015bli badacze profesjonalnego formatu przedstawiaj\u0105 obraz pe\u0142en udoskonale\u0144 i upi\u0119ksze\u0144. Niewygodne \u017ar\u00f3d\u0142a w\u0119druj\u0105 ad acta<\/em>, a panegiryki tworz\u0105 histori\u0119 czyst\u0105 jak \u0142za.<\/span><\/p>\n

Proces idealizowania przesz\u0142o\u015bci Polski, jest reakcj\u0105 na p\u00f3\u0142 wieku jej oczerniania. Oficjalna komunistyczna historiografia nie tylko fa\u0142szowa\u0142a dzieje, ale przedstawia\u0142a i uznawa\u0142a tylko wybranych bohater\u00f3w. W karykaturalnym, zak\u0142amanym \u015bwietle ukazywa\u0142a prawie wszystkie polskie wydarzenia historyczne od 966 do po\u0142owy XX wieku. Odpowiedzi\u0105 na propagand\u0119 komunistyczn\u0105, jest obecnie lansowanie tzw. postaw patriotycznych. Budowie etosu patriotycznego s\u0142u\u017c\u0105 coraz bardziej liczne opracowania historyczne. W przypadku Armii Krajowej czy Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego nast\u0119puje ich apoteoza, a trudne tematy chowane s\u0105 do lamusa. Atakuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c badaczy (nawet tych rzeczywi\u015bcie tendencyjnych), \u017ce s\u0105 wrogami Polski. Niestety dzieje si\u0119 tak, mimo, \u017ce nikt nie jest w stanie zweryfikowa\u0107 ich dokona\u0144 badawczych. Adekwatnym przyk\u0142adem w tym miejscu s\u0105 3 tomy ksi\u0105\u017cki Mariusa Emmerlinga, Luftwaffe nad Polsk\u0105 1939<\/em>. Tezy tego \u015bl\u0105skiego autora, kt\u00f3ry w 1982 roku z Katowic wyemigrowa\u0142 do Niemiec s\u0105 atakowane z ogromn\u0105 pasj\u0105 przez emigracyjnego badacza lotnictwa, Jerzego B. Cynka. Ten ostatni zarzuca mu niekompetencj\u0119, uwa\u017ca, \u017ce Emmerling wybiela zbrodnie niemieckiego Luftwaffe. Cynk uznaje, \u017ce niemiecki autor dobiera selektywnie bibliografi\u0119. Do tego ch\u00f3ru obro\u0144c\u00f3w dobrego imienia Polski do\u0142\u0105czaj\u0105 si\u0119 inni. Szczeg\u00f3lne oburzenie wywo\u0142a\u0142a tutaj zupe\u0142nie inna ocena przez Emmerlinga zaatakowania, we wrze\u015bniu 1939 roku, Tczewa i Wielunia. Nikt jednak z adwersarzy niemieckiego autora nie sprawdza\u0142, tak jak Emmerling, materia\u0142u archiwalnego w Milit\u00e4r-Archiv we Freiburgu. Nikt z nich nie dokonywa\u0142 w tym archiwum nawet wst\u0119pnego rekonesansu badawczego. A priori<\/em> polskim historykom, kt\u00f3rzy pisz\u0105 dla chwa\u0142y ojczyzny, szwabskie archiwalia nie s\u0105 do niczego potrzebne. By\u0107 mo\u017ce psu\u0142yby sielankowy b\u0142ogostan historycznego status quo<\/em> chwalebnych dziej\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Brak wykorzystania w pe\u0142ni wojskowych archiwali\u00f3w z Freiburga, a tak\u017ce z o\u015brodk\u00f3w w Koblencji czy w Poczdamie – zastanawia. Ogromna luka tych bada\u0144 jest widoczna w ksi\u0105\u017ckach przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci autor\u00f3w pisz\u0105cych o aspektach politycznych i militarnych okupacji niemieckiej w Polsce. Doprawdy \u2013 zastanawiaj\u0105cy to fakt. Czy\u017cby ci wszyscy panowie nie w\u0142adali cho\u0107 troszk\u0119 j\u0119zykiem niemieckim? Dlaczego nie pokusili si\u0119 o szerokie badania w og\u00f3lnie dost\u0119pnych niemieckich archiwach? To nie s\u0105 przecie\u017c zamkni\u0119te archiwa na wschodzie.<\/span><\/p>\n

Mimo niedoskona\u0142o\u015bci polskiego dorobku badawczego okresu II wojny \u015bwiatowej, nonkonformistyczny scenarzysta nie mo\u017ce narzeka\u0107 na brak kontrowersyjnych w\u0105tk\u00f3w. Uzmys\u0142owi\u0107 sobie musi, \u017ce s\u0105 nimi nie tylko Westerplatte czy Powstanie Warszawskie. Za jeden z ciekawych temat\u00f3w filmowych, m\u00f3g\u0142by s\u0142u\u017cy\u0107 barwny \u017cyciorys genera\u0142a Brunona Edwarda Olbrychta. Urodzony w Sanoku, przysz\u0142y genera\u0142 by\u0142 uczestnikiem II Brygady Legion\u00f3w, a w 1938 roku, jako dow\u00f3dca 3 Dywizji Piechoty Legion\u00f3w, kierowa\u0142 akcj\u0105 niszczenia cerkwi prawos\u0142awnych w okolicach Che\u0142ma. Po kl\u0119sce wrze\u015bnia 1939 roku znalaz\u0142 si\u0119 w kilku obozach jenieckich, sk\u0105d w 1942 roku zosta\u0142 zwolniony jako inwalida wojenny. Od sierpnia 1944 roku, pod pseudonimem \u201eOlza\u201d, dowodzi\u0142 Grup\u0105 Operacyjn\u0105 AK \u201e\u015al\u0105sk Cieszy\u0144ski\u201d. Zosta\u0142 aresztowany przez Niemc\u00f3w, ale odbity przez oddzia\u0142 dywersyjny AK. Po wojnie genera\u0142 zosta\u0142 przyj\u0119ty do Ludowego Wojska Polskiego, gdzie niemal od pocz\u0105tku gorliwie organizowa\u0142 walk\u0119 z \u017co\u0142nierzami podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego. Jego zapa\u0142 s\u0142u\u017cenia nowej w\u0142adzy przerwa\u0142 wylew krwi do m\u00f3zgu. Nied\u0142ugo potem genera\u0142 zosta\u0142 zwolniony do cywila. Olbrycht zmar\u0142 w marcu 1951 roku.<\/span><\/p>\n

Wyobra\u017amy sobie, \u017ce ostatnie lata przed \u015bmierci\u0105 Olbrychta, w planowanym filmie stanowi\u0107 b\u0119d\u0105 refleksj\u0119 nad minionym czasem. Filozoficzn\u0105 zadum\u0119 nad marno\u015bci\u0105 ziemskiego bytowania. Retrospekcja z kadrami filmowymi dynamicznego \u017cycia genera\u0142a AK, a potem LWP, przeplata\u0107 si\u0119 b\u0119dzie z bezradno\u015bci\u0105 chorego, upad\u0142ego i cierpi\u0105cego cz\u0142owieka. W kluczowej sekwencji, przeszyty dreszczami genera\u0142 b\u0119dzie umiera\u0107 w samotno\u015bci. Na niebie uka\u017ce si\u0119 za\u015b ch\u00f3r polskich, \u015bwi\u0119tych genera\u0142\u00f3w. Ch\u00f3r b\u0119dzie si\u0119 sk\u0142ada\u0107 z Roweckiego, Okulickiego i Fieldorfa. Panteon bohater\u00f3w narodowych b\u0119dzie nuci\u0107 cichutko My pierwsza Brygada<\/em> i Bo\u017ce co\u015b Polsk\u0119<\/em>. W otch\u0142ani piekielnej diabelski za\u015b tercet z\u0142o\u017cony z Nowotki, \u015awierczewskiego i Findera nieudolnie b\u0119dzie pr\u00f3bowa\u0142 \u015bpiewa\u0107 Mi\u0119dzynarod\u00f3wk\u0119<\/em>. Tytu\u0142 filmu brzmie\u0107 b\u0119dzie: Olbrycht \u2013 cz\u0142owiek, kt\u00f3ry zosta\u0142 genera\u0142em<\/em>. W roli genera\u0142a zagra, budz\u0105cy pozytywne emocje, Piotr Adamczyk. Tak zbudowany film nie b\u0119dzie produkcj\u0105 komercyjn\u0105. Stanie si\u0119 przekazem z kluczem, z podw\u00f3jnym dnem. B\u0119dzie filozoficzno \u2013 moralno \u2013 historycznym obrazem, zrozumia\u0142ym tylko dla elit. Film w duchu spu\u015bcizny ideowej Dostojewskiego i rozwa\u017ca\u0144 wielkopostnych, b\u0119dzie w stanie zrealizowa\u0107 jedynie Krzysztof Zanussi.<\/span><\/p>\n

W zwi\u0105zku z du\u017c\u0105 popularno\u015bci\u0105 kina akcji, mo\u017cliwe jest te\u017c powstanie filmu w nurcie sensacji i wartkiej narracji. Obrazu dla masowego odbiorcy, kt\u00f3ry jednak nie b\u0119dzie konfabulacj\u0105 autorsk\u0105, ale b\u0119dzie mia\u0142 \u017ar\u00f3d\u0142o historyczne w faktach. Mimo zachowania pewnej konwencji nie zaliczy si\u0119 go do klasyki gatunku. Nie zostanie pomy\u015blany jako western, bo nie b\u0119dzie wyra\u017aniej dychotomii. Nie b\u0119dzie w nim z\u0142ych i nie b\u0119dzie dobrych kowboj\u00f3w. Trudno powiedzie\u0107, \u017ce b\u0119dzie to stuprocentowy film batalistyczny, bo sceny star\u0107 zbrojnych zajm\u0105 tylko jego pewn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107. Mo\u017cna si\u0119 w nim b\u0119dzie doszuka\u0107 element\u00f3w filmu kryminalnego i kostiumowego. Dramat upadku moralnego niekt\u00f3rych bohater\u00f3w, osobiste trwogi i wyrzuty sumienia sprawi\u0105, \u017ce nie zmie\u015bci si\u0119 on w prawid\u0142ach komercyjnego obrazu z Hollywood.<\/span><\/p>\n

Idealny scenariusz dla takiego filmu stanowi historia 10. kompani (nosz\u0105cej kryptonim \u201eLimba\u201d) 12. Pu\u0142ku Piechoty AK. Dramatyczna historia tej kompani mo\u017ce by\u0107 przestrog\u0105 dla przyjmowania prostych schemat\u00f3w my\u015blowych w historii. Ostrze\u017ceniem, \u017ce ci byli \u201ebiali\u201d, a tamci \u201eczarni\u201d. Warto zacytowa\u0107, Aleksego Siemionowa, autora: Skandale wok\u00f3\u0142 spraw:<\/em> Zbrodni lanckoro\u0144skiej Oddzia\u0142u AK \u201eLimba\u201d Franciszka Oremusa jun. z Izdebnika, Kalwaria Zebrzydowska 1992<\/em>. Siemionow napisa\u0142: I od tego czasu<\/em> [to jest sierpnia 1944 roku \u2013 uwaga RK] 10. kompania, nazwana \u201eLimb\u0105\u201d przybra\u0142a dwojakie, janusowe oblicze. Jej zasadniczy rdze\u0144 dow\u00f3dczy tworzyli pospolici bandyci <\/em>[…]. Nieco dalej autor po\u015bwi\u0119ci\u0142 dok\u0142adn\u0105 analiz\u0119 grabie\u017cy i mord\u00f3w dokonanym przez oddzia\u0142 \u201eLimby\u201d w okolicach Lanckorony, Su\u0142kowic, My\u015blenic i Kalwarii Zebrzydowskiej. Warto te\u017c przypomnie\u0107, \u017ce na mocy postanowienia Prezydenta Rzeczpospolitej Polski z dnia 25. lipca 2006 roku o nadaniu order\u00f3w za wybitne zas\u0142ugi na rzecz niepodleg\u0142o\u015bci Rzeczypospolitej Polskiej, za prac\u0119 w \u015brodowiskach kombatanckich <\/em>Franciszek Oremus <\/em>zosta\u0142 odznaczony Krzy\u017cem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Wywo\u0142a\u0142o to niesmak kombatant\u00f3w, ale wi\u0119kszych protest\u00f3w nie by\u0142o.<\/span><\/p>\n

Klasyfikuj\u0105cemu si\u0119 do gatunku kina akcji, na stricte<\/em> wojenny, batalistyczny film s\u0105 dzieje Obwodu My\u015blenice AK. B\u0119dzie to film dla prawdziwych m\u0119\u017cczyzn. Jego realizacji podejmie si\u0119 twardziel polskiej re\u017cyserii \u2013 W\u0142adys\u0142aw Pasikowski. Film obfituj\u0105cy w krwawe sceny walki, pacyfikacji i cierpienia ludno\u015bci cywilnej, rozpocznie si\u0119 rozmowami mi\u0119dzy dow\u00f3dc\u0105 miejscowego obwodu AK \u2013 p\u0142k Wiktorem Horody\u0144skim ps. Ko\u015bciesza (w tej roli Pawe\u0142 Ma\u0142aszy\u0144ski), a szefem Referatu IV A w Urz\u0119dzie Komendanta Sipo i SD w Krakowie, SS Untersturmf\u00fchrerem Heinrichem Hamannem (w tej roli Bogus\u0142aw Linda). Linda u\u015bmiechnie si\u0119 w specyficzny spos\u00f3b i zagadnie \u0142aman\u0105 polszczyzn\u0105: \u201eCo ty k……mo\u017cesz wiedzie\u0107 o zabijaniu?\u201d.<\/span><\/p>\n

Pierwsz\u0105 scen\u0119 filmu nosz\u0105cego tytu\u0142: Psy IV \u2013 ostania krew esesman\u00f3w<\/em> lub Demony Wojny wed\u0142ug Hansa Franka <\/em>rozpoczn\u0105 autentyczne wydarzenia, jakie rozegra\u0142y si\u0119 w niedziel\u0119 27. sierpnia 1944 roku w Rynku Dobczyc, ma\u0142ego miasta, le\u017c\u0105cego kilkadziesi\u0105t kilometr\u00f3w na po\u0142udnie od Krakowa. Wtedy to dosz\u0142o do spotkania i rozmowy mi\u0119dzy Horody\u0144skim a Hamannem. Nie przynios\u0142y one jednak \u017cadnego rezultatu, ale do dzisiaj fakt ten budzi kontrowersje. Niekt\u00f3rzy najch\u0119tniej wymazaliby go z pami\u0119ci. Inni usprawiedliwiaj\u0105 postaw\u0119 Ko\u015bcieszy. Przypominaj\u0105, \u017ce od chwili obj\u0119cia komendy obwodu, to jest od maja 1944 roku, jego autorytet wzrasta\u0142. \u017bo\u0142nierze AK rozpocz\u0119li szerokie dzia\u0142ania partyzanckie, podporz\u0105dkowali sobie te\u017c du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 terenu. Powsta\u0142 obszar wolny od niemieckiej administracji, nazwany z czasem Rzeczpospolit\u0105 Raciechowick\u0105. W lipcu tego\u017c roku uda\u0142o si\u0119 tak\u017ce odbi\u0107 adiutanta Horody\u0144skiego, pchor. Andrzeja Wo\u017aniakowskiego ps. Prawdzic.<\/span><\/p>\n

Jednym z powod\u00f3w spotkania Ko\u015bcieszy z SS\u2013Untersturmf\u00fchrerem z Krakowa by\u0142a z pewno\u015bci\u0105 ch\u0119\u0107 zademonstrowania, kto jest panem sytuacji. Ukazania, \u017ce okupowana Polska jest ju\u017c prawie wolna. Niepodleg\u0142o\u015b\u0107 jej jest za\u015b kwesti\u0105 nied\u0142ugiego czasu. Motywem praktycznym by\u0142o za\u015b \u017c\u0105danie ograniczenia dostarczania przez miejscow\u0105 ludno\u015b\u0107 obowi\u0105zkowych kontyngent\u00f3w dla Niemc\u00f3w. W zamian za to, niemieckie si\u0142y wojskowe mia\u0142y by\u0107 na obszarze kontrolowanym przez \u017co\u0142nierzy Obwodu AK My\u015blenice nie atakowane. Wydaje si\u0119, \u017ce Hamann poprzez to spotkanie wybada\u0142 mo\u017cliwo\u015bci zbrojne partyzant\u00f3w. Niemcy 12. wrze\u015bnia 1944 roku rozpocz\u0119li gigantyczn\u0105 operacj\u0119 przeciwko partyzantom. Rzeczpospolita Raciechowicka przesta\u0142a istnie\u0107. Si\u0142y niemieckie z brutalno\u015bci\u0105 spacyfikowa\u0142y r\u00f3wnie\u017c kilka miejscowo\u015bci, le\u017c\u0105cych mi\u0119dzy My\u015blenicami a Dobczycami.<\/span><\/p>\n

Przedstawione tematy historyczne, to tylko pewna cz\u0119\u015b\u0107 szkic\u00f3w, nadaj\u0105cych si\u0119 na filmowe scenariusze. Projekt\u00f3w dla film\u00f3w, kt\u00f3re nie b\u0119d\u0105 mie\u0107 du\u017cych szans na realizacj\u0119. Wyp\u0142ywa to g\u0142\u00f3wnie z faktu powolnego przekszta\u0142cania historii i sztuki w narz\u0119dzie agitacji, kt\u00f3rym wedle uznania tego, kto p\u0142aci z g\u00f3ry (to jest pa\u0144stwowe pieni\u0105dze), ten wymaga pos\u0142usze\u0144stwa. Dobrze jest wi\u0119c mie\u0107 historyk\u00f3w, pisz\u0105cych pod dyktando z jednej z strony, a wiernych filmowc\u00f3w z drugiej strony. Taka maszyna sprawnie pracuje. W nowym modelu filmowo-historycznym nie mieszcz\u0105 si\u0119 wi\u0119c trudne tematy, oparte na solidnym materiale archiwalnym i potwierdzone \u017ar\u00f3d\u0142owo. Co najwy\u017cej in\u017cynierowie spo\u0142eczni maj\u0105 go dobra\u0107 selektywnie, a filmowcy zgrabnie z\u0142o\u017cy\u0107. Odpadaj\u0105 wi\u0119c w\u0105tki budz\u0105ce historyczne spory, stawiaj\u0105ce nie\u0142atwe pytania, wywo\u0142uj\u0105ce kontrowersje. Historia ma by\u0107 pi\u0119kna, wzruszaj\u0105ca, pe\u0142na dumy narodowej, a nie wyrzut\u00f3w sumienia czy dyskusji. W okresie wyznaczania historii roli obs\u0142ugi propagandowej obozu rz\u0105dz\u0105cego, nie jest w cenie r\u00f3wnie\u017c humor. \u015amiertelnie powa\u017cne, patetyczne i szlachetne dzieje Polski nie doczekaj\u0105 si\u0119 wi\u0119c odpowiednika Poci\u0105g\u00f3w pod specjalnym nadzorem.<\/em> Warto wi\u0119c przypomnie\u0107, jakie protesty, jeszcze w czasach ancien r\u00e8gime<\/em> wywo\u0142a\u0142a sztuka Tadeusza R\u00f3\u017cewicza Do piachu<\/em>. Pod wp\u0142ywem anonimowych list\u00f3w i atak\u00f3w w prasie, w 1979 roku R\u00f3\u017cewicz poprosi\u0142 o zdj\u0119cie jej z afisza teatru Na Woli<\/em>. Morze protest\u00f3w wywo\u0142a\u0142a te\u017c realizacja tej samej sztuki w teatrze telewizji, we wrze\u015bniu 1990 roku. TVP zasypano protestami. W najbli\u017cszym czasie nie ma wi\u0119c wi\u0119kszych szans przeniesienia na ekran cho\u0107by \u015bwietnej sztuki Edwarda Redli\u0144skiego Krwotok<\/em>. Bo jak ukaza\u0107 w komedii filmowej, \u017ce w grudniu 1981 roku jednak \u201eweszli\u201d. Taka artystyczna prowokacja nie mie\u015bci si\u0119 w g\u0142owach dzisiejszych si\u0142 politycznych. Sztuka nie mo\u017ce sobie robi\u0107 kpin z wielkich wydarze\u0144 narodowych. Sztuka i historia maj\u0105 sta\u0107 si\u0119 grzecznymi dzie\u0107mi doros\u0142ych polityk\u00f3w. Wedle ich wizji przemodelowana historia ma zasadniczo s\u0142u\u017cy\u0107 obywatelskiemu wychowaniu, a nie naukowym dociekaniom. Bardzo to smutna rzeczywisto\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Trzeba mie\u0107 jednak nadziej\u0119, \u017ce film, teatr, a tak\u017ce ksi\u0105\u017cka nie dadz\u0105 si\u0119 zamkn\u0105\u0107 w intelektualnym wi\u0119zieniu. Wypada ufa\u0107, \u017ce b\u0119d\u0105 scenarzy\u015bci i re\u017cyserzy, szukaj\u0105cy trudnych i bolesnych temat\u00f3w. Nale\u017cy mie\u0107 wiar\u0119, \u017ce historycy b\u0119d\u0105 zawsze szuka\u0107 prawdy i czyni\u0107 niezale\u017cne, wolne od politycznych nacisk\u00f3w badania. Wierzy\u0107 w to, \u017ce nie pomin\u0105 \u017cadnego \u017ar\u00f3d\u0142a, a ich rozprawy b\u0119d\u0105 mie\u0107 charakter naukowy, a nie firmy handlowo-us\u0142ugowej dla bie\u017c\u0105cej w\u0142adzy. Oby tak si\u0119 w najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci sta\u0142o.<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

Remigiusz Kasprzycki <\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Histeryczne protesty wok\u00f3\u0142 projektu filmu o polskich obro\u0144cach gda\u0144skiego przycz\u00f3\u0142ka z wrze\u015bnia 1939 roku, daj\u0105 sporo do my\u015blenia. Nasuwa si\u0119<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-1283","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\nNie tylko Tajemnica Westerpllate. Nowe scenariusze dla odwa\u017cnych - SI\u0118 MY\u015aLI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/nie-tylko-tajemnica-westerpllate-nowe-scenariusze-dla-odwaznych\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Nie tylko Tajemnica Westerpllate. Nowe scenariusze dla odwa\u017cnych - SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Histeryczne protesty wok\u00f3\u0142 projektu filmu o polskich obro\u0144cach gda\u0144skiego przycz\u00f3\u0142ka z wrze\u015bnia 1939 roku, daj\u0105 sporo do my\u015blenia. Nasuwa si\u0119\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/nie-tylko-tajemnica-westerpllate-nowe-scenariusze-dla-odwaznych\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-12-27T23:44:45+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2013-11-02T20:22:24+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"32 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/nie-tylko-tajemnica-westerpllate-nowe-scenariusze-dla-odwaznych\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/nie-tylko-tajemnica-westerpllate-nowe-scenariusze-dla-odwaznych\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\"},\"headline\":\"Nie tylko Tajemnica Westerpllate. Nowe scenariusze dla odwa\u017cnych\",\"datePublished\":\"2011-12-27T23:44:45+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T20:22:24+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/nie-tylko-tajemnica-westerpllate-nowe-scenariusze-dla-odwaznych\/\"},\"wordCount\":6328,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Inne\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/nie-tylko-tajemnica-westerpllate-nowe-scenariusze-dla-odwaznych\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/nie-tylko-tajemnica-westerpllate-nowe-scenariusze-dla-odwaznych\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/nie-tylko-tajemnica-westerpllate-nowe-scenariusze-dla-odwaznych\/\",\"name\":\"Nie tylko Tajemnica Westerpllate. Nowe scenariusze dla odwa\u017cnych - SI\u0118 MY\u015aLI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website\"},\"datePublished\":\"2011-12-27T23:44:45+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T20:22:24+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/nie-tylko-tajemnica-westerpllate-nowe-scenariusze-dla-odwaznych\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/nie-tylko-tajemnica-westerpllate-nowe-scenariusze-dla-odwaznych\/\"]]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/nie-tylko-tajemnica-westerpllate-nowe-scenariusze-dla-odwaznych\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Nie tylko Tajemnica Westerpllate. Nowe scenariusze dla odwa\u017cnych\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"width\":270,\"height\":204,\"caption\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nie tylko Tajemnica Westerpllate. Nowe scenariusze dla odwa\u017cnych - SI\u0118 MY\u015aLI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/nie-tylko-tajemnica-westerpllate-nowe-scenariusze-dla-odwaznych\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Nie tylko Tajemnica Westerpllate. Nowe scenariusze dla odwa\u017cnych - SI\u0118 MY\u015aLI","og_description":"Histeryczne protesty wok\u00f3\u0142 projektu filmu o polskich obro\u0144cach gda\u0144skiego przycz\u00f3\u0142ka z wrze\u015bnia 1939 roku, daj\u0105 sporo do my\u015blenia. Nasuwa si\u0119","og_url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/nie-tylko-tajemnica-westerpllate-nowe-scenariusze-dla-odwaznych\/","og_site_name":"SI\u0118 MY\u015aLI","article_published_time":"2011-12-27T23:44:45+00:00","article_modified_time":"2013-11-02T20:22:24+00:00","author":"admin","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"32 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/nie-tylko-tajemnica-westerpllate-nowe-scenariusze-dla-odwaznych\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/nie-tylko-tajemnica-westerpllate-nowe-scenariusze-dla-odwaznych\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74"},"headline":"Nie tylko Tajemnica Westerpllate. Nowe scenariusze dla odwa\u017cnych","datePublished":"2011-12-27T23:44:45+00:00","dateModified":"2013-11-02T20:22:24+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/nie-tylko-tajemnica-westerpllate-nowe-scenariusze-dla-odwaznych\/"},"wordCount":6328,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization"},"articleSection":["Inne"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/nie-tylko-tajemnica-westerpllate-nowe-scenariusze-dla-odwaznych\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/nie-tylko-tajemnica-westerpllate-nowe-scenariusze-dla-odwaznych\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/nie-tylko-tajemnica-westerpllate-nowe-scenariusze-dla-odwaznych\/","name":"Nie tylko Tajemnica Westerpllate. Nowe scenariusze dla odwa\u017cnych - SI\u0118 MY\u015aLI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website"},"datePublished":"2011-12-27T23:44:45+00:00","dateModified":"2013-11-02T20:22:24+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/nie-tylko-tajemnica-westerpllate-nowe-scenariusze-dla-odwaznych\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":[["https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/nie-tylko-tajemnica-westerpllate-nowe-scenariusze-dla-odwaznych\/"]]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/nie-tylko-tajemnica-westerpllate-nowe-scenariusze-dla-odwaznych\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Nie tylko Tajemnica Westerpllate. Nowe scenariusze dla odwa\u017cnych"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","width":270,"height":204,"caption":"SI\u0118 MY\u015aLI"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1283","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1283"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1283\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1283"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1283"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1283"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}