{"id":1021,"date":"2011-12-07T23:25:04","date_gmt":"2011-12-07T23:25:04","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/?p=1021"},"modified":"2013-11-02T21:22:42","modified_gmt":"2013-11-02T20:22:42","slug":"wygoda-czy-narzedzie-inwigilacji-pl-id-czyli-biometryczne-dowody-osobiste-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wygoda-czy-narzedzie-inwigilacji-pl-id-czyli-biometryczne-dowody-osobiste-1\/","title":{"rendered":"Wygoda, czy narz\u0119dzie inwigilacji? pl.ID, czyli biometryczne dowody osobiste (1)"},"content":{"rendered":"

Zaledwie dwa lata temu w Polsce sko\u0144czy\u0142a si\u0119 kilkuletnia, niezwykle kosztowna akcja wymiany starych dowod\u00f3w osobistych w formie zielonych, papierowych ksi\u0105\u017ceczek, tymczasem rz\u0105d Donalda Tuska, w zaciszu swego gabinetu, unikaj\u0105c dialogu ze spo\u0142ecze\u0144stwem, przygotowa\u0142 kolejn\u0105, \u201eprawdziw\u0105 rewolucj\u0119\u201d: biometryczne dowody to\u017csamo\u015bci! <\/span><\/strong><\/p>\n

Z obecnymi dokumentami Polacy po\u017cegnaj\u0105 si\u0119 ju\u017c podobno do ko\u0144ca 2011 r. W zamian dostan\u0105 podobny do nich plastik, ale o wiele bardziej zaawansowany technologicznie, z wbudowanym mikroprocesorem – chipem<\/em>, na kt\u00f3ry b\u0119dzie mo\u017cna wgrywa\u0107 elektroniczne informacje oraz pliki ze zdj\u0119ciami. Ten \u201edow\u00f3d od wszystkiego\u201d b\u0119dzie znacznie bardziej funkcjonalny ni\u017c wszystkie inne wydane do tej pory. Wed\u0142ug przedstawicieli rz\u0105du w jednej karcie elektronicznej b\u0119dzie dow\u00f3d osobisty, prawo jazdy, karta pacjenta, karta p\u0142atnicza, klucz do mieszkania, etc. Obiecuje on, \u017ce nowe, elektroniczne \u201edowody przysz\u0142o\u015bci\u201d, kt\u00f3re maj\u0105 \u201ezmieni\u0107 Polsk\u0119\u201d i pom\u00f3c jej w dogonieniu szybko rozwijaj\u0105cego si\u0119 \u015bwiata\u201d, \u201eu\u0142atwi\u0105 kontakt z urz\u0119dnikami, upowszechni\u0105 podpis cyfrowy i zast\u0105pi\u0105 inne dokumenty\u201d. (1) Czy jednak ta \u201etechnologiczna rewolucja\u201d nie naruszy prywatno\u015bci Polak\u00f3w oraz faktycznie u\u0142atwi im \u017cycie? – Przyjrzymy si\u0119 zatem, co si\u0119 za ni\u0105 kryje.<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Wydanie pierwszych, biometrycznych dowod\u00f3w osobistych planowano ju\u017c w czwartym kwartale 2010 r. w ramach projektu Centrum Projekt\u00f3w Informatycznych Ministerstwa Spraw Wewn\u0119trznych i Administracji (MSWiA), kt\u00f3re jest odpowiedzialne za wdro\u017cenie takich program\u00f3w, jak podpis elektroniczny, PESEL2, czy pl.ID. (2) Dopiero w nast\u0119pnej kolejno\u015bci dowody otrzyma\u0107 ma reszta obywateli. Projekt pl.ID sfinansuje Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, natomiast producentem kart do nowych dowod\u00f3w pozostanie Polska Wytw\u00f3rnia Papier\u00f3w Warto\u015bciowych, z kt\u00f3r\u0105 rz\u0105d podpisa\u0142 wieloletni\u0105 umow\u0119. Jak podaje tygodnik Polityka<\/em>, na pierwszy rzut oka niewiele b\u0119d\u0105 si\u0119 one r\u00f3\u017cni\u0107 od dotychczasowych. (3) Pozostanie ten sam format i kolorystyka, by\u0107 mo\u017ce nieco zwi\u0119kszy si\u0119 czcionka, kt\u00f3r\u0105 zapisywane s\u0105 numery PESEL i numer dowodu. Te dokumenty z wbudowanym mikroprocesorem \u2013 bardziej b\u0119d\u0105 przypomina\u0107 nowoczesn\u0105, zbli\u017ceniow\u0105 kart\u0119 p\u0142atnicz\u0105. Chc\u0105c zap\u0142aci\u0107 za niewielkie zakupy, wystarczy tylko przy\u0142o\u017cy\u0107 j\u0105 w okre\u015blonym miejscu. W przypadku dowodu wyb\u00f3r takiej technologii ma ochroni\u0107 go przed nadmiernym zu\u017cywaniem si\u0119, by m\u00f3g\u0142 on s\u0142u\u017cy\u0107 przez 10 lat, a nie tylko przez dwa \u2013 trzy, jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 kart kredytowych, czy debetowych. Przyk\u0142adanie dowodu, zamiast jego ci\u0105g\u0142e wk\u0142adanie do czytnik\u00f3w, zmniejsza bowiem ryzyko uszkodzenia, a co za tym idzie \u2013 obni\u017ca koszty wydawania nowych. Ka\u017cdy dow\u00f3d b\u0119dzie mie\u0107 osobisty numer PIN, co jeszcze bardziej upodobni go do karty p\u0142atniczej, w ten spos\u00f3b chronionej przed nadu\u017cyciami.<\/span><\/p>\n

Ich wprowadzenie ma zwi\u0105zek z ko\u0144cem 10-letniej wa\u017cno\u015bci pierwszych dokument\u00f3w to\u017csamo\u015bci, kt\u00f3re rozpocz\u0119to wydawa\u0107 w 2001 r. Te obecne, plastikowe, mia\u0142y by\u0107 wydawane tylko do ko\u0144ca 2010 r. Z rzekomych \u201ezalet\u201d nowych dokument\u00f3w jako pierwsi skorzystaj\u0105 ci, kt\u00f3rzy osi\u0105gn\u0105 wtedy pe\u0142noletnio\u015b\u0107 oraz osoby z przeterminowanymi, starszymi dokumentami. Koszty projektu pl.ID oszacowano na 370 mln z\u0142 brutto. Wed\u0142ug Unii Europejskiej jest on tak wa\u017cny, \u017ce zdecydowa\u0142a si\u0119 ona go pokry\u0107 w 85 proc. (4) \u015arodki pochodz\u0105ce z bud\u017cetu pa\u0144stwa maj\u0105 stanowi\u0107 15 proc., MSWiA obiecuje, i\u017a wymiana dokument\u00f3w nie b\u0119dzie wymaga\u0142a od obywateli \u017cadnych, dodatkowych op\u0142at (dotychczas 30 z\u0142), gdy\u017c za wszystko zap\u0142aci pa\u0144stwo. Z tego wi\u0119c wynika, \u017ce obywatele sami sfinansuj\u0105 funkcjonowanie nowego aparatu inwigilacji.<\/span><\/p>\n

Rz\u0105d liczy, \u017ce dzi\u0119ki nowym dowodom od 2011 r. uda si\u0119 rozpocz\u0105\u0107 projekt Polski Cyfrowej. (5) Wed\u0142ug jego koncepcji za kilka lat urz\u0119dnicy zrezygnuj\u0105 z papierowych kartotek na rzecz internetowych baz danych, a petenci b\u0119d\u0105 za\u0142atwia\u0107 sprawy przez Internet drog\u0105 e-mailow\u0105. Zdaniem rz\u0105du sprawny e-urz\u0105d<\/em> to mniej biurokracji, a zatem \u2013 niekwestionowana korzy\u015b\u0107 dla rozwoju polskiej gospodarki. Wprowadzenie nowego, biometrycznego dokumentu to\u017csamo\u015bci ma przede wszystkim u\u0142atwi\u0107 jego w\u0142a\u015bcicielowi kontakty z administracj\u0105. Jeden dokument ma nie tylko wystarczy\u0107 do jego identyfikacji, ale r\u00f3wnie\u017c \u201eumo\u017cliwia\u0107 mu dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 i g\u0142osowanie\u201d. Nie wymieniaj\u0105c jakichkolwiek wad tego rozwi\u0105zania, na swej stronie internetowej MSWiA podaje d\u0142ug\u0105 list\u0119 korzy\u015bci, kt\u00f3re mia\u0142oby przynie\u015b\u0107 projekt pl.ID. W jego za\u0142o\u017ceniu celem strategicznym jest \u201ewdro\u017cenie elektronicznego dowodu to\u017csamo\u015bci z funkcj\u0105 uwierzytelnienia w systemach IT jednostek sektora publicznego, zgodnego z unijnymi koncepcjami narodowego dokumentu identyfikacyjnego (eID)\u201d. (6) Ten nowy dokument, kt\u00f3ry ma s\u0142u\u017cy\u0107 do \u201eidentyfikacji, weryfikacji i uwierzytelnienia to\u017csamo\u015bci obywatela\u201d, swe zastosowanie znajdzie g\u0142\u00f3wnie w systemach informatycznych jednostek sektora publicznego (tj. administracja publiczna, ochrona zdrowia itp.).<\/span><\/p>\n

Dzi\u0119ki temu zostanie zapewniony \u201eskuteczny przep\u0142yw informacji pomi\u0119dzy rejestrami oraz systemami informacyjnymi r\u00f3\u017cnych podmiot\u00f3w publicznych\u201d (7), a tak\u017ce \u201eusp\u00f3jnienie danych dotycz\u0105cych obywatela wraz z informacjami o jego dokumentach, kt\u00f3re gromadzone s\u0105 w rejestrach pa\u0144stwowych (m.in. PESEL, NIP, CEPiK, OEWiUDO, CEWiUP)\u201d. (8) Wed\u0142ug MSWiA przyczyni si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do \u201ezwi\u0119kszenia dost\u0119pno\u015bci us\u0142ug elektronicznych i zasob\u00f3w informacyjnych administracji publicznej\u201d. Usprawnienie to b\u0119dzie dotyczy\u0107 m.in. \u201ekwestii uproszczenia procedur administracyjnych dla przedsi\u0119biorc\u00f3w i obywateli poprzez zmniejszenie ilo\u015bci wymaganych dokument\u00f3w w zakresie potwierdzania danych osobowych oraz stanu cywilnego.\u201d Ma to wyeliminowa\u0107 wielo\u015b\u0107 za\u015bwiadcze\u0144, po\u015bwiadcze\u0144, wypis\u00f3w i odpis\u00f3w, gdy\u017c cz\u0119\u015b\u0107 formalno\u015bci urz\u0119dowych b\u0119dzie mo\u017cna za\u0142atwi\u0107 drog\u0105 internetow\u0105 poza godzinami pracy danego urz\u0119du, w czasie dogodnym dla petenta. W opublikowanej na stronie MSWiA notatce informacyjnej na temat wyk\u0142adu wiceministra Piotra Pi\u0119taka po\u015bwi\u0119conego wprowadzeniu w Polsce nowych dokument\u00f3w to\u017csamo\u015bci, wyg\u0142oszonego na Politechnice Warszawskiej 16. stycznia 2008 r., mo\u017cna przeczyta\u0107, \u017ce \u201e(…) biometryczny dow\u00f3d osobisty pozwoli w przysz\u0142o\u015bci na mniejsz\u0105 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 wizyt w urz\u0119dach w zwi\u0105zku z np. rozliczeniem zobowi\u0105za\u0144 podatkowych, mikrop\u0142atno\u015bci bankowych, mo\u017cliwo\u015bci korzystania z ubezpieczenia zdrowotnego w NFZ zar\u00f3wno w kraju jak i za granic\u0105 bez okazywania dodatkowych dokument\u00f3w itp. Jest to ca\u0142a sfera zwana potocznie elektroniczn\u0105 administracj\u0105 (e-government<\/em>). Inne zalety tego rozwi\u0105zania to lepsza ochrona danych osobowych przed przest\u0119pcami chc\u0105cymi np. wy\u0142udzi\u0107 na nasze nazwisko kredyty bankowe. Zak\u0142ada si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce zmiana miejsca zamieszkania (zameldowania) nie b\u0119dzie poci\u0105ga\u0142a za sob\u0105 konieczno\u015bci wymiany dowodu. Bez w\u0105tpienia b\u0119dzie to zupe\u0142nie nowa jako\u015b\u0107 w \u017cyciu spo\u0142ecznym\u201d. (9) Z kolei korzy\u015bci dla administracji pa\u0144stwa, kt\u00f3re wynika\u0142yby z projektu pl.ID, polega\u0142yby na \u201estworzeniu jednego systemu po\u015bwiadczania to\u017csamo\u015bci obywatela, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 wykorzystywany w r\u00f3\u017cnych systemach e-Administracji<\/em>\u201d. To r\u00f3wnie\u017c \u201euzyskanie szybkiego, autoryzowanego dost\u0119pu do danych gromadzonych w tych systemach, np.: numer identyfikacji podatkowej\u201d, a w przypadku dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej prowadzonej przez osob\u0119 fizyczn\u0105 – ewentualnych danych podmiotu gospodarczego, jego orzeczenie o niepe\u0142nosprawno\u015bci, pe\u0142nomocnictwa urz\u0119dowe itp. (10) Przep\u0142yw wszelkich informacji pomi\u0119dzy urz\u0119dami (np. w sprawach meldunkowych lub zwi\u0105zanych z Urz\u0119dem Stanu Cywilnego) ma by\u0107 niemal natychmiastowy i \u201enieodczuwalny\u201d dla obywatela.<\/span><\/p>\n

Jakie informacje znajd\u0105 si\u0119 wi\u0119c zapisane na nowym dowodzie? \u2013 Ma by\u0107 ich mniej, ni\u017c obecnie. Zostan\u0105: imi\u0119, nazwisko, imiona rodzic\u00f3w, numer PESEL, obywatelstwo, p\u0142e\u0107 oraz data i miejsce urodzenia. (11) Natomiast – przynajmniej w teorii – zniknie bardzo uci\u0105\u017cliwy meldunek, to z jego powodu po ka\u017cdej zmianie miejsca zamieszkania trzeba wymienia\u0107 dow\u00f3d. Najwa\u017cniejsz\u0105 nowo\u015bci\u0105 b\u0119dzie wyeliminowanie z dokumentu cech dotycz\u0105cych rysopisu, adresu zameldowania oraz graficznego podpisu. Zdaniem MSWiA, kt\u00f3re przygotowuje dowody osobiste i przekazuje je do lokalnych urz\u0119d\u00f3w gmin, ma to zwi\u0119kszy\u0107 bezpiecze\u0144stwo tak, aby takim dokumentem by\u0142o trudniej pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 np. z\u0142odziejowi, kt\u00f3ry chcia\u0142by na nasze nazwisko wy\u0142udzi\u0107 kredyt albo w inny spos\u00f3b nam zaszkodzi\u0107. (12) Z dowodu znikn\u0105 nasze znaki szczeg\u00f3lne, tj.: wzrost i kolor oczu, kt\u00f3re nie b\u0119d\u0105 ju\u017c potrzebne, bo zidentyfikuje nas komputer. Dane zapisane na ok\u0142adce plastiku, wraz ze zdj\u0119ciem, b\u0119d\u0105 tak\u017ce w formie elektronicznej. Nowo\u015bci\u0105 jest dopuszczenie fotografii z przyciemnianymi okularami (je\u015bli s\u0105 one zdrowotne) i nakryciami g\u0142owy (je\u015bli ich noszenie wynika z obrz\u0105dku religijnego). (13) Podobnie, jak w przypadku kart p\u0142atniczych, w \u015brodku nowego dowodu zatopiony zostanie mikroprocesor. Dzi\u0119ki wyposa\u017ceniu dowod\u00f3w w uk\u0142ady scalone, w kt\u00f3rych zostan\u0105 zapisane dane o obywatelu w formie elektronicznej i biometrycznej, b\u0119dzie mo\u017cna z nimi zintegrowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c podpis elektroniczny, w kontaktach z urz\u0119dami i administracj\u0105 \u2013 r\u00f3wnowa\u017cny z podpisem tradycyjnym, s\u0142u\u017c\u0105cym uwierzytelnieniu danej osoby.<\/span><\/p>\n

Dziennik Metro<\/em> doni\u00f3s\u0142 entuzjastycznie, i\u017c najwi\u0119ksz\u0105 zalet\u0105 nowego dowodu b\u0119dzie to, \u017ce sprawy w urz\u0119dzie za\u0142atwimy przez Internet. (14) O pos\u0142ugiwaniu si\u0119 podpisem elektronicznym, kt\u00f3ry ma to umo\u017cliwi\u0107, s\u0142yszymy ju\u017c od dawna, acz w Polsce nie przyj\u0105\u0142 si\u0119 on zupe\u0142nie. Pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 nim g\u0142\u00f3wnie firmy, a komputery w wi\u0119kszo\u015bci s\u0105 wci\u0105\u017c sprzedawane bez akcesori\u00f3w, umo\u017cliwiaj\u0105cych \u0142atwe u\u017cywanie podpisu cyfrowego. W chip zostan\u0105 bowiem wgrane indywidualne certyfikaty. Maj\u0105 zast\u0105pi\u0107 obecny, bardzo kosztowny podpis telefoniczny, z kt\u00f3rego ma\u0142o kto korzysta. Po to jednak, by za\u0142atwi\u0107 sprawy na ca\u0142ym \u015bwiecie, niezb\u0119dny b\u0119dzie PIN oraz czytnik s\u0142u\u017c\u0105cy do zbli\u017cenia dowodu, lecz pieni\u0105dze na jego zakup (ok. 350 z\u0142) wy\u0142o\u017cy obywatel. Jednocze\u015bnie MSWiA podaje i\u017c: \u201eelektroniczny dow\u00f3d osobisty b\u0119dzie spe\u0142nia\u0142 tak\u017ce funkcj\u0119 \u201eklucza\u201d, umo\u017cliwiaj\u0105cego dost\u0119p do znajduj\u0105cych si\u0119 w rejestrach pa\u0144stwowych danych dotycz\u0105cych obywatela\u201d. (15) Cho\u0107 w przypadku kradzie\u017cy nikt nie b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 z samego dowodu dowiedzie\u0107 si\u0119 o nas zbyt wiele, gdy wprowadzimy go do specjalnego czytnika, np. \u2013 w urz\u0119dzie skarbowym czy w gminie, mikroprocesor umo\u017cliwi dost\u0119p do zgromadzonych w nich baz danych. W\u00f3wczas nast\u0105pi po\u0142\u0105czenie z baz\u0105 ewidencji (podatnik\u00f3w, przedsi\u0119biorc\u00f3w czy kierowc\u00f3w), co pozwoli odczyta\u0107 dotycz\u0105ce nas, zgromadzone w niej informacje. Oznacza to r\u00f3wnie\u017c, \u017ce dost\u0119p do pe\u0142nych, kompletnych danych osobowych b\u0119d\u0105 mia\u0142y instytucje i organy podleg\u0142e MSWiA (a wi\u0119c np. policja, ABW i inne s\u0142u\u017cby specjalne), b\u0105d\u017a dzia\u0142aj\u0105ce bezpo\u015brednio na ich polecenie. (16) Biometryczny dow\u00f3d osobisty ma te\u017c umo\u017cliwi\u0107 bezpo\u015bredni dost\u0119p do bazy danych o stanie zdrowia obywateli (NFZ). B\u0119dzie zawiera\u0142 wi\u0119c grup\u0119 krwi, grup\u0119 inwalidztwa, brak zgody na transplantacj\u0119 itp. Cho\u0107 MSWiA obiecuje, \u017ce w naszym chipie zostanie zapisanych jak najmniej informacji \u2013 ka\u017cdy urz\u0119dnik otrzyma jedynie takie, kt\u00f3re dotycz\u0105 zakresu pracy obywatela i np. urz\u0119dniczka wydaj\u0105ca dow\u00f3d rejestracyjny niczego nie dowie si\u0119 o stanie dochod\u00f3w czy stanie zdrowia petenta \u2013 to nigdy jeszcze nie istnia\u0142a tak obszerna i szczeg\u00f3\u0142owa baza danych osobowych obywateli.<\/span><\/p>\n

Najwi\u0119ksze kontrowersje budzi traktowanie nowego dowodu tak\u017ce jako elektronicznej karty ubezpieczenia zdrowotnego, a po\u0142\u0105czenie z ni\u0105 dowodu osobistego niesie wiele w\u0105tpliwo\u015bci co do bezpiecze\u0144stwa danych na temat stanu zdrowia obywateli. Nad wprowadzeniem w\u0142asnego dokumentu, kt\u00f3rym mo\u017cna by\u0142oby si\u0119 pos\u0142u\u017cy\u0107 w kontaktach ze s\u0142u\u017cb\u0105 zdrowia, NFZ pracowa\u0142 przez ostatnie lata. Pilota\u017cowo takie karty by\u0142y wydawane w wojew\u00f3dztwie \u015bl\u0105skim. (17) Teraz jednak NFZ podporz\u0105dkowa\u0142 si\u0119 decyzji rz\u0105du i nowy dow\u00f3d b\u0119dzie r\u00f3wnocze\u015bnie dokumentem medycznym. Niekt\u00f3rzy komentatorzy widz\u0105 zalet\u0119 takiego rozwi\u0105zania, argumentuj\u0105c, \u017ce zaoszcz\u0119dzone zostan\u0105 pieni\u0105dze na wydanie dw\u00f3ch kart. Jak jednak zauwa\u017cy\u0142 w swym artykule \u201ePo co nam dowody osobiste?\u201d Cezary Kowanda, publicysta Polityki<\/em>, r\u00f3wnocze\u015bnie oznacza to, \u017ce dokumentem, u\u0142atwiaj\u0105cym kontakty ze s\u0142u\u017cb\u0105 zdrowia, Polacy zaczn\u0105 dysponowa\u0107 znacznie p\u00f3\u017aniej. \u201eWymiana dowod\u00f3w osobistych na nowe z mikroprocesorem ma si\u0119 bowiem odbywa\u0107 sukcesywnie, w miar\u0119 wygasania wa\u017cno\u015bci dotychczas u\u017cywanych kart \u2013 zauwa\u017ca Kowanda. A to potrwa do\u015b\u0107 d\u0142ugo, bo ostatnich dowod\u00f3w w obecnej technologii, wydanych pod koniec tego roku, b\u0119dzie mo\u017cna u\u017cywa\u0107 a\u017c do pocz\u0105tku 2021 r.\u201d. (18) Zatem – nowym dokumentem usprawniaj\u0105cym kontakty ze s\u0142u\u017cb\u0105 zdrowia \u2013 przyjedzie si\u0119 \u201ecieszy\u0107\u201d niepr\u0119dko, o ile w og\u00f3le. Spo\u0142ecze\u0144stwo polskie czeka te\u017c debata dotycz\u0105ca tego, kt\u00f3re informacje, potencjalnie ratuj\u0105ce \u017cycie (takie, jak grupa krwi czy numer kontaktowy ICE do bliskiej osoby), warto zapisa\u0107 w nowym dowodzie, a kt\u00f3re musz\u0105 pozosta\u0107 tylko w bazie NFZ, bo gdyby trafi\u0142y w r\u0119ce os\u00f3b niepowo\u0142anych, mog\u0142o by\u0107 to niebezpieczne.<\/span><\/p>\n

Nowy dow\u00f3d biometryczny ma jednak zast\u0105pi\u0107 nie tylko odr\u0119bn\u0105 kart\u0119 ubezpieczenia zdrowotnego, gdy\u017c jego mikroprocesor b\u0119dzie na tyle du\u017cy, \u017ce umo\u017cliwi to zapisywanie na nim innych informacji. By\u0107 mo\u017ce, w przysz\u0142o\u015bci b\u0119dzie mo\u017cna go u\u017cywa\u0107 tak\u017ce jako legitymacji studenckiej, a nawet kodowa\u0107 na nim bilety komunikacji miejskiej. Przywo\u0142uj\u0105c korzy\u015bci wynikaj\u0105ce z wprowadzenia w Polsce pl.ID MSWiA wymienia te\u017c m.in.: \u201euzyskanie mo\u017cliwo\u015bci wykorzystania no\u015bnika, jakim jest mikroprocesor w dowodzie do umieszczenia w przysz\u0142o\u015bci dodatkowych danych, np. biometrycznych, w przypadku zmiany standardu wymaga\u0144 unijnych w tym zakresie\u201d. (19) Je\u015bli zajdzie taka potrzeba, w co ministerstwo nie w\u0105tpi, planowane jest wprowadzenie do dowodu wi\u0119kszej ilo\u015bci cech biometrycznych obywatela. Poniewa\u017c zapisanie wielu z nich w nowym dowodzie wzbudzi\u0142oby protesty, rz\u0105d zdecydowa\u0142, \u017ce na razie nowe dokumenty to\u017csamo\u015bci w mikroprocesorze b\u0119d\u0105 mia\u0142y zakodowane jedynie zdj\u0119cie twarzy w wersji cyfrowej \u2013 takie samo, kt\u00f3re widnieje na dowodzie. W pami\u0119ci dowodu nie znajd\u0105 si\u0119 zatem odciski palc\u00f3w ani obraz naszej t\u0119cz\u00f3wki, czyli znacznie bardziej dok\u0142adne cechy biometryczne. (20) Istnieje jednak m.in. techniczna mo\u017cliwo\u015b\u0107 zapisywania na mikroprocesorze uk\u0142adu naczy\u0144 krwiono\u015bnych palca, czy d\u0142oni, co jest nowoczesn\u0105 metod\u0105 identyfikacji, u\u017cywan\u0105 w niekt\u00f3rych firmach. Remigiusz Kaszubski ze Zwi\u0105zku Bank\u00f3w Polskich, maj\u0105cy do\u015bwiadczenie z kartami p\u0142atniczymi, twierdzi, \u017ce \u201egdyby takie dane znalaz\u0142y si\u0119 na dowodzie, m\u00f3g\u0142by s\u0142u\u017cy\u0107 pracownikom, umo\u017cliwiaj\u0105c im dost\u0119p do odpowiednich pomieszcze\u0144 czy budynk\u00f3w\u201d. (21) Zdaniem zwolennik\u00f3w zapisywania w dowodzie danych biometrycznych mog\u0105 by\u0107 one przydatne na przyk\u0142ad dla os\u00f3b cz\u0119sto podr\u00f3\u017cuj\u0105cych samolotem, by usprawni\u0107 procedury kontrolne. Rz\u0105d \u0142udzi nas te\u017c tym, i\u017c by\u0107 mo\u017ce w przysz\u0142o\u015bci sami b\u0119dziemy mogli zdecydowa\u0107, czy do w\u0142asnego dowodu chcemy doda\u0107 informacje biometryczne. Warto zastanowi\u0107 si\u0119, czy b\u0119dziemy mieli taki wyb\u00f3r, skoro dokumenty to\u017csamo\u015bci jako form\u0119 kontroli pa\u0144stwo wprowadza obligatoryjnie. (dok. nast\u0105pi<\/em>)<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

Agnieszka Maria Wasieczko<\/span><\/h1>\n

 <\/p>\n

Przypisy:<\/strong><\/p>\n

\u00a01. Mariusz Ja\u0142oszewski, Nowe dowody b\u0119d\u0105 bez melunku<\/em>, \u201eMetro\u201d, wtorek, 15.12.09, s. 4. Wydanie on-line:<\/em> Nowe dowody osobiste zmieni\u0105 Polsk\u0119. Tusk szykuje rewolucj\u0119<\/em>, PAP, JG\/15.12.09, http:\/\/wiadomosci.onet.pl\/2095676,11,nowe_dowody_osobiste_zmienia_polske_tusk_szykuje_rewolucje,item.html<\/a>;<\/p>\n

2. Zob. http:\/\/www2.mswia.gov.pl\/portal\/pl\/2\/4382\/ (MSWiA); pl.ID – polska ID karta<\/em>, MSWiA, http:\/\/www.mswia.gov.pl<\/a>; Nowe zasady uniewa\u017cniania dowod\u00f3w osobistych<\/em>, MSWiA, tam\u017ce; pl.ID Elektroniczny<\/em> dow\u00f3d osobisty<\/em>, MSWiA, tam\u017ce; Biometryczne dowody osobiste od 2010<\/em>, \u201eeGospodarka.pl\u201d, 7-09-2008; PL.ID, czyli biometryczne dowody osobiste,<\/em> 16.12.09, http:\/\/asylon.wordpress.com\/<\/a>;<\/p>\n

3. Cezary Kowanda, Po co nam nowe dowody osobiste<\/em>, \u201ePOLITYKA\u201d, 28.04.10, wydanie on-line<\/em>, www.polityka.pl;<\/p>\n

4. <\/strong>Cezary Kowanda, Po co nam nowe dowody osobiste<\/em>, tam\u017ce; PL.ID, czyli biometryczne dowody osobiste<\/em>, tam\u017ce;<\/strong><\/p>\n

5. <\/strong>Mariusz Ja\u0142oszewski, Nowe dowody b\u0119d\u0105 bez melunku<\/em>, \u201eMetro\u201d, wtorek, 15.12.09, s. 4;<\/strong><\/p>\n

6.<\/strong>PL.ID, czyli biometryczne dowody osobiste<\/em>, tam\u017ce;<\/strong><\/p>\n

7. pl.ID – polska ID karta<\/em>, MSWiA, tam\u017ce; PL.ID, czyli biometryczne dowody osobiste<\/em>, tam\u017ce;<\/p>\n

8. pl.ID – polska ID karta<\/em>, MSWiA, tam\u017ce;<\/p>\n

9. Wyk\u0142ad wiceministra Piotra Pi\u0119taka pt. Dlaczego Polska wprowadza elektroniczny dow\u00f3d osobisty w 2008 r<\/em>., MSWiA, http:\/\/www2.mswia.gov.pl\/portal\/pl\/2\/4382\/<\/a>; Elektroniczne czy biometryczne dowody osobiste?,<\/em> cz. 2007-01-18, VaGla, http:\/\/prawo.vagla.pl<\/a>;<\/p>\n

10. <\/strong>Mariusz Ja\u0142oszewski, Nowe dowody b\u0119d\u0105 bez melunku<\/em>, tam\u017ce; Nowe dowody osobiste zmieni\u0105 Polsk\u0119. Tusk szykuje rewolucj\u0119<\/em>, tam\u017ce;<\/strong><\/p>\n

11. Mariusz Ja\u0142oszewski, Nowe dowody b\u0119d\u0105 bez melunku<\/em>, tam\u017ce; Nowe dowody osobiste zmieni\u0105 Polsk\u0119. Tusk szykuje rewolucj\u0119,<\/em> tam\u017ce;<\/strong><\/p>\n

12. <\/strong>Cezary Kowanda, Po co nam nowe dowody osobiste<\/em>, tam\u017ce; PL.ID, czyli biometryczne dowody osobiste<\/em>, tam\u017ce;<\/strong><\/p>\n

13. <\/strong>Mariusz Ja\u0142oszewski, Nowe dowody b\u0119d\u0105 bez melunku<\/em>, tam\u017ce; Nowe dowody osobiste zmieni\u0105 Polsk\u0119. Tusk szykuje<\/em> rewolucj\u0119<\/em>, tam\u017ce;<\/p>\n

14. tam\u017ce;<\/p>\n

15. pl.ID – polska ID karta<\/em>, MSWiA, tam\u017ce; http:\/\/www2.mswia.gov.pl\/portal\/pl\/2\/4382\/ (MSWiA);<\/p>\n

16. PL.ID, czyli biometryczne dowody osobiste<\/em>, tam\u017ce;<\/p>\n

17. Cezary Kowanda, Po co nam nowe dowody osobiste<\/em>, tam\u017ce;<\/p>\n

18. tam\u017ce;<\/p>\n

19. pl.ID – polska ID karta<\/em>, MSWiA, tam\u017ce; PL.ID, czyli biometryczne dowody osobiste<\/em>, tam\u017ce;<\/p>\n

20. Cezary Kowanda, Po co nam nowe dowody osobiste<\/em>, tam\u017ce;<\/p>\n

21. tam\u017ce.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zaledwie dwa lata temu w Polsce sko\u0144czy\u0142a si\u0119 kilkuletnia, niezwykle kosztowna akcja wymiany starych dowod\u00f3w osobistych w formie zielonych, papierowych<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-1021","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\nWygoda, czy narz\u0119dzie inwigilacji? pl.ID, czyli biometryczne dowody osobiste (1) - SI\u0118 MY\u015aLI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wygoda-czy-narzedzie-inwigilacji-pl-id-czyli-biometryczne-dowody-osobiste-1\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Wygoda, czy narz\u0119dzie inwigilacji? pl.ID, czyli biometryczne dowody osobiste (1) - SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Zaledwie dwa lata temu w Polsce sko\u0144czy\u0142a si\u0119 kilkuletnia, niezwykle kosztowna akcja wymiany starych dowod\u00f3w osobistych w formie zielonych, papierowych\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wygoda-czy-narzedzie-inwigilacji-pl-id-czyli-biometryczne-dowody-osobiste-1\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-12-07T23:25:04+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2013-11-02T20:22:42+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wygoda-czy-narzedzie-inwigilacji-pl-id-czyli-biometryczne-dowody-osobiste-1\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wygoda-czy-narzedzie-inwigilacji-pl-id-czyli-biometryczne-dowody-osobiste-1\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\"},\"headline\":\"Wygoda, czy narz\u0119dzie inwigilacji? pl.ID, czyli biometryczne dowody osobiste (1)\",\"datePublished\":\"2011-12-07T23:25:04+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T20:22:42+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wygoda-czy-narzedzie-inwigilacji-pl-id-czyli-biometryczne-dowody-osobiste-1\/\"},\"wordCount\":2860,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Inne\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wygoda-czy-narzedzie-inwigilacji-pl-id-czyli-biometryczne-dowody-osobiste-1\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wygoda-czy-narzedzie-inwigilacji-pl-id-czyli-biometryczne-dowody-osobiste-1\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wygoda-czy-narzedzie-inwigilacji-pl-id-czyli-biometryczne-dowody-osobiste-1\/\",\"name\":\"Wygoda, czy narz\u0119dzie inwigilacji? pl.ID, czyli biometryczne dowody osobiste (1) - SI\u0118 MY\u015aLI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website\"},\"datePublished\":\"2011-12-07T23:25:04+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T20:22:42+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wygoda-czy-narzedzie-inwigilacji-pl-id-czyli-biometryczne-dowody-osobiste-1\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wygoda-czy-narzedzie-inwigilacji-pl-id-czyli-biometryczne-dowody-osobiste-1\/\"]]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wygoda-czy-narzedzie-inwigilacji-pl-id-czyli-biometryczne-dowody-osobiste-1\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Wygoda, czy narz\u0119dzie inwigilacji? pl.ID, czyli biometryczne dowody osobiste (1)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"width\":270,\"height\":204,\"caption\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wygoda, czy narz\u0119dzie inwigilacji? pl.ID, czyli biometryczne dowody osobiste (1) - SI\u0118 MY\u015aLI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wygoda-czy-narzedzie-inwigilacji-pl-id-czyli-biometryczne-dowody-osobiste-1\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Wygoda, czy narz\u0119dzie inwigilacji? pl.ID, czyli biometryczne dowody osobiste (1) - SI\u0118 MY\u015aLI","og_description":"Zaledwie dwa lata temu w Polsce sko\u0144czy\u0142a si\u0119 kilkuletnia, niezwykle kosztowna akcja wymiany starych dowod\u00f3w osobistych w formie zielonych, papierowych","og_url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wygoda-czy-narzedzie-inwigilacji-pl-id-czyli-biometryczne-dowody-osobiste-1\/","og_site_name":"SI\u0118 MY\u015aLI","article_published_time":"2011-12-07T23:25:04+00:00","article_modified_time":"2013-11-02T20:22:42+00:00","author":"admin","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"14 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wygoda-czy-narzedzie-inwigilacji-pl-id-czyli-biometryczne-dowody-osobiste-1\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wygoda-czy-narzedzie-inwigilacji-pl-id-czyli-biometryczne-dowody-osobiste-1\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74"},"headline":"Wygoda, czy narz\u0119dzie inwigilacji? pl.ID, czyli biometryczne dowody osobiste (1)","datePublished":"2011-12-07T23:25:04+00:00","dateModified":"2013-11-02T20:22:42+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wygoda-czy-narzedzie-inwigilacji-pl-id-czyli-biometryczne-dowody-osobiste-1\/"},"wordCount":2860,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization"},"articleSection":["Inne"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wygoda-czy-narzedzie-inwigilacji-pl-id-czyli-biometryczne-dowody-osobiste-1\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wygoda-czy-narzedzie-inwigilacji-pl-id-czyli-biometryczne-dowody-osobiste-1\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wygoda-czy-narzedzie-inwigilacji-pl-id-czyli-biometryczne-dowody-osobiste-1\/","name":"Wygoda, czy narz\u0119dzie inwigilacji? pl.ID, czyli biometryczne dowody osobiste (1) - SI\u0118 MY\u015aLI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website"},"datePublished":"2011-12-07T23:25:04+00:00","dateModified":"2013-11-02T20:22:42+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wygoda-czy-narzedzie-inwigilacji-pl-id-czyli-biometryczne-dowody-osobiste-1\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":[["https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wygoda-czy-narzedzie-inwigilacji-pl-id-czyli-biometryczne-dowody-osobiste-1\/"]]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wygoda-czy-narzedzie-inwigilacji-pl-id-czyli-biometryczne-dowody-osobiste-1\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Wygoda, czy narz\u0119dzie inwigilacji? pl.ID, czyli biometryczne dowody osobiste (1)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#website","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#organization","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","width":270,"height":204,"caption":"SI\u0118 MY\u015aLI"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1021","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1021"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1021\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1021"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1021"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1021"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}