{"id":8192,"date":"2012-12-06T23:50:14","date_gmt":"2012-12-06T23:50:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/?p=8192"},"modified":"2013-11-02T21:17:02","modified_gmt":"2013-11-02T20:17:02","slug":"moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/","title":{"rendered":"Mo\u0142dawia (4): Powr\u00f3t z autonomicznej Gagauzji"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/strong><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Gagauzja – to najbiedniejszy region i tak przecie\u017c niezbyt bogatej Mo\u0142dawii. Kraj jest troch\u0119 wspierany finansowo przez Turcj\u0119, od czasu od czasu pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c tutaj wys\u0142annicy Rosji, prowadz\u0105cej w regionie swoj\u0105 geopolityczn\u0105 \u201eWielk\u0105 Gr\u0119\u201d. Generalnie jednak \u015bwiat o Gagauzji zapomnia\u0142.<\/strong><\/span><\/p>\n

A na pocz\u0105tku lat 90. ubieg\u0142ego wieku niewiele brakowa\u0142o, by ta – dzisiaj autonomiczna – republika nie sta\u0142a si\u0119 niepodleg\u0142ym pa\u0144stwem.<\/strong><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Ludowa dyplomacja<\/strong><\/span><\/p>\n

\u201eTo by\u0142y niespokojne czasy. Nie widzieli\u015bmy m\u0119\u017cczyzn miesi\u0105cami. Nasi m\u0119\u017cczy\u017ani \u0142\u0105czyli si\u0119 w grupy. Kto mia\u0142, to bra\u0142 bro\u0144 i patrolowali tutaj wszystko dooko\u0142a\u201d\u2013 opowiedzia\u0142a nam Irina, kustoszka z muzeum gagauskiego we wsi Besalma, kt\u00f3ra le\u017cy o kilka kilometr\u00f3w od stolicy autonomii – miasta Comrat.<\/p>\n

<\/p>\n

Gagauzi – to prawos\u0142awny nar\u00f3d pochodzenia tureckiego. \u201eByli po prostu jedn\u0105 z podobnych do siebie mniejszo\u015bci we Wschodniej Europie, kt\u00f3re \u017cy\u0142y po obu stronach granicy, oddzielaj\u0105cej \u015bwiat chrze\u015bcija\u0144ski od muzu\u0142ma\u0144skiego\u201d \u2013 napisa\u0142 o nich s\u0142ynny brytyjski historyk Norman Davis.<\/p>\n

W czasach radzieckich podobnie, jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u201epodejrzanych\u201d mniejszo\u015bci narodowych, Gagauzi byli represjonowani. Pod koniec lat 80. ubieg\u0142ego wieku razem z mo\u0142dawskim odrodzeniem narodowym rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 odrodzenie gagauskie, kt\u00f3re by\u0142o dzie\u0142em m\u0142odej miejscowej inteligencji. Jej przedstawiciele w lutym 1988 r. powo\u0142ali w Comracie organizacj\u0119 spo\u0142eczn\u0105 pod nazw\u0105 Gagauz-halk\u0131<\/em>. Pocz\u0105tkowo ruch by\u0142 wyra\u017anie antykomunistyczny i mia\u0142 po swojej stronie sympatie nawet cz\u0119\u015bci mo\u0142dawskich nacjonalist\u00f3w. Ostatecznie jednak opanowali go byli komuni\u015bci i komsomolcy (symbolicznie zamieniono w\u00f3wczas gagausk\u0105 narodow\u0105 flag\u0119 z wilkiem na niebiesko-bia\u0142o-czerwon\u0105 flag\u0119 z trzema \u017c\u00f3\u0142tymi gwiazdami, przypominaj\u0105c\u0105 flagi b. republik ZSRS). W roku 1989 d\u0105\u017c\u0105ce do niepodleg\u0142o\u015bci w\u0142adze mo\u0142dawskie przyj\u0119\u0142y niezwykle restrykcyjn\u0105 Ustaw\u0119 o j\u0119zyku pa\u0144stwowym<\/em>, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do ostrych protest\u00f3w w rosyjskoj\u0119zycznych Naddniestrzu, za\u015b Gagauzi proklamowali 19. sierpnia 1990 roku utworzenie Gagauskiej Autonomicznej Sowieckiej Socjalistycznej Republiki w sk\u0142adzie Mo\u0142dawskiej SSR. W\u0142adze centralne w Kiszyniowie nie uzna\u0142y autonomii, a 22. sierpnia 1990 r. zdelegalizowa\u0142y Gagauz-halk\u0131<\/em>.<\/p>\n

Na represje m\u0142odych mo\u0142dawskich w\u0142adz Gagauzi odpowiedzieli blokad\u0105 poci\u0105g\u00f3w, strajkami i wielotysi\u0119cznymi wiecami. Na ulice wysz\u0142y bojowe dru\u017cyny. Mo\u0142dawskie w\u0142adze wys\u0142a\u0142y w\u00f3wczas do Comratu kilka tysi\u0119cy nacjonalistycznie nastawionych, ale nieuzbrojonych ochotnik\u00f3w, kt\u00f3rzy mieli zaprowadzi\u0107 porz\u0105dek w zbuntowanej prowincji. Jednak w odr\u00f3\u017cnieniu od Naddniestrza do przelewu krwi nie dosz\u0142o.<\/p>\n

Zdaniem mo\u0142dawskiego dziennikarza Dmitrija Calaca, kt\u00f3ry jest z pochodzenia Gagauzem, konflikty w Naddniestrzu i Gagauzji r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 jednak mi\u0119dzy sob\u0105. \u201ePami\u0119tam tamte wydarzenia. By\u0142em wtedy m\u0142odym ch\u0142opakiem. Na po\u0142udniu to by\u0142a bardziej spontaniczna akcja. Ochotnicy pojechali faktycznie bez broni. Kiedy Gagauzowie blokowali drogi, to mo\u0142dawscy ochotnicy wychodzili z autobusu, rozmawiali z blokuj\u0105cymi. U nas ma\u0142a republika, wielu zna si\u0119 osobi\u015bcie. Kto\u015b razem studiowa\u0142, kto\u015b by\u0142 w Afganistanie. Zaistnia\u0142a tak zwana dyplomacja ludowa, kt\u00f3ra uratowa\u0142a sytuacj\u0119\u201d \u2013 s\u0105dzi Calac. Szacunek do by\u0142ych \u017co\u0142nierzy sowieckich, kt\u00f3rzy s\u0142u\u017cyli w Afganistanie, w ca\u0142ej Mo\u0142dawii jest bardzo du\u017cy. W ka\u017cdym miasteczku stoi pomnik \u201eafga\u0144com\u201d, a obok wykute s\u0105 imiona i nazwiska poleg\u0142ych. Bardzo cz\u0119sto obok tego pomnika stoi pomnik wystawiony tym, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w bratob\u00f3jczej wojnie z Naddniestrzem. \u201eW Naddniestrzu by\u0142a inna sytuacja. Tam wojna zacz\u0119\u0142a si\u0119 p\u00f3\u017aniej, w 1992 r., kiedy ju\u017c nie by\u0142o Zwi\u0105zku Radzieckiego. Nie by\u0142o komu walk powstrzyma\u0107!\u201d \u2013 s\u0105dzi Calac.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

W sierpniu 1991 roku Mo\u0142dawia sta\u0142a si\u0119 niezale\u017cn\u0105 i natychmiast przyst\u0105pi\u0142a do rozprawiania si\u0119 z gagauskimi separatystami. Aresztowano ich lider\u00f3w: Stepana Topala i Michai\u0142a Kendigelyana. Gagauzi z kolei utworzyli namiastk\u0119 swoich si\u0142 zbrojnych, tzw. batalion \u201eBud\u017cak\u201d, z\u0142o\u017cony z 400 ochotnik\u00f3w oraz na licznych wiecach domagali si\u0119 zachowania, jako urz\u0119dowego, j\u0119zyka rosyjskiego, protestowali przeciwko niepodleg\u0142o\u015bci Mo\u0142dawii oraz ostatecznie proklamowali utworzenie niezale\u017cnej Republiki Gagauskiej. W Comracie pojawili si\u0119 natychmiast emisariusze walcz\u0105cego r\u00f3wnie\u017c o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Naddniestrza z obietnicami wsparcia wojskowego i sojuszu. W\u0142adze w Kiszyniowie, po nieudanej pr\u00f3bie zbrojnego podporz\u0105dkowania Naddniestrza w latach 1991 i 1992, postanowi\u0142y nie ryzykowa\u0107 wojny na dwa fronty. Z kolei Gagauzi przekonali si\u0119 ju\u017c wkr\u00f3tce, \u017ce ich pr\u00f3by zdobycia mi\u0119dzynarodowego uznania dla niezale\u017cnej Gagauzji si\u0119 nie powiod\u0142y. Te przes\u0142anki doprowadzi\u0142y do historycznego kompromisu. 23. grudnia 1994 roku parlament Mo\u0142dawii przyj\u0105\u0142 Ustaw\u0119 o specjalnym prawnym statusie Gagauzji<\/em> (Gagauz Yeri<\/em>), nadaj\u0105c\u0105 Gagauzom szerok\u0105 autonomi\u0119.<\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

Co daje autonomia?<\/span><\/strong><\/p>\n

Wracamy taks\u00f3wk\u0105 z Besalmy do hotelu w Comracie (hotele w Comracie \u2013 to osobna historia; s\u0105 trzy, jeden bardzo drogi dla oficjeli i dwa \u2013 o nazwach Medelian<\/em> i Astoria <\/em>\u2013 bardziej przypominaj\u0105ce schroniska m\u0142odzie\u017cowe, w kt\u00f3rych obs\u0142uga patrzy na turyst\u00f3w z ledwie ukrywan\u0105 nienawi\u015bci\u0105 \u2013 \u201epripiorlis gady\u201d i teraz trzeba pracowa\u0107, sprz\u0105ta\u0107, dy\u017curowa\u0107 na recepcji). Taks\u00f3wkarzy w Comracie jest pe\u0142no, jednak nikt nie bije si\u0119 o klienta. Ceny s\u0105 wyg\u00f3rowane, \u201etargowanie si\u0119\u201d nie ma sensu, na turyst\u00f3w patrz\u0105 jak na intruz\u00f3w poprzez dym papieros\u00f3w i \u0142uskane pestki. Pytamy si\u0119 taks\u00f3wkarza, co da\u0142a zwyk\u0142ym ludziom autonomia? \u201eAutonomia? Nic ona nam nie da\u0142a. Kiedy\u015b jeszcze emeryci od ba\u015fkana dostawali jaki\u015b dodatek socjalny – a teraz i to okrojono. M\u00f3wi\u0105, \u017ce przez kryzys. M\u0142odzi masowo wyje\u017cd\u017caj\u0105. Kto mo\u017ce – do Turcji, wi\u0119kszo\u015b\u0107 za\u015b do Rosji. Tu nie ma \u017cadnych perspektyw\u201d \u2013 macha r\u0119k\u0105 kierowca. Wyp\u0142aty s\u0105 mizerne, emerytury mizerne, jeden plus, \u017ce Gagauzom pomaga Ankara. Sponsoruje uniwersytet, gdzie studiuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c studenci z Turcji, bo koszta s\u0105 o wiele ni\u017csze.<\/p>\n

Ten, kto b\u0119dzie chcia\u0142 zobaczy\u0107 w Comracie kilkusetletni\u0105 histori\u0119 narodu gagauskiego, raczej \u017cadnych jej \u015blad\u00f3w nie znajdzie. Comrat – to 30-tysi\u0119czne \u201esowieckie\u201d centrum rejonowe, kt\u00f3re niewiele si\u0119 od czas\u00f3w ZSRR zmieni\u0142o. Miasto przecina ulica Lenina, przy kt\u00f3rej stoj\u0105 pomniki Lenina i te, wystawione \u017co\u0142nierzom-\u201eafga\u0144com\u201d oraz wi\u0119kszo\u015b\u0107 autonomicznych i federalnych urz\u0119d\u00f3w. Jest kilka tanich knajp, do kt\u00f3rych miejscowi zachodz\u0105 albo przy okazji du\u017cego \u015bwi\u0119ta, albo \u017ceby goln\u0105\u0107 setk\u0119. Gdy poprosili\u015bmy w kawiarni Jewgienija<\/em> o lokalne wino, kelnerka bardzo d\u0142ugo szuka\u0142a i ostatecznie znalaz\u0142a butelk\u0119 czerwonego wytrawnego Caberneta<\/em> z roku 1994 (sic<\/em>!) za 40 lei… Z knajp warta jest polecenia najwy\u017cej \u201enajszykowniejsza\u201d restauracja w Comracie \u2013 Atlantyda<\/em>. Kiczowate wn\u0119trze, ale niez\u0142a kuchnia i wy\u015bmienita obs\u0142uga.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Nawet w centrum Comratu pe\u0142no zabitych deskami dom\u00f3w, rozpadaj\u0105cych si\u0119 chodnik\u00f3w, dziurawych nawierzchni. Wystarczy wyj\u015b\u0107 poza centrum, by zobaczy\u0107 kiepskie, gruntowe drogi i sypi\u0105ce si\u0119 traktory. W uniwersytecie i szkole podobno brakuje toalet i m\u0142odzie\u017c musi si\u0119 za\u0142atwia\u0107 w krzakach. 200 euro uwa\u017ca si\u0119 za bardzo dobr\u0105 pensj\u0119, a ceny nie s\u0105 wcale takie niskie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 nawet wy\u017csza ni\u017c u nas (wyj\u0105tkiem jak zawsze jest lokalne, bardzo dobre wino). W centrum znajduje si\u0119 sympatyczna \u017c\u00f3\u0142to-bia\u0142a katedra i aleja os\u00f3b zas\u0142u\u017conych wobec Gagauzji, na kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 rewolucjoni\u015bci, duchowni, przodownicy pracy socjalistycznej, Puszkin oraz prezydent Azerbejd\u017canu – Hajdar Alijew.<\/p>\n

\u201eKto to jest?\u201d \u2013 pyta si\u0119 nas po rosyjsku miejscowa staruszka. Odczytujemy dla niej jakie\u015b gagauskie nazwisko, zapisane \u0142aci\u0144sk\u0105 czcionk\u0105. \u201eKto to jest? Dlaczego nie napisali po rosyjsku?\u201d \u2013 dziwi si\u0119 staruszka i idzie dalej. Natychmiast pojawia si\u0119 nast\u0119pna starsza Gagauzka, kt\u00f3ra t\u0142umaczy nam, i\u017c ci wszyscy \u201ebohaterzy\u201d, kt\u00f3rych pomniki zdobi\u0105 Alej\u0119 S\u0142aw, to w rzeczy samej komuni\u015bci, skurczybyki i dziwki\u2026 \u201eJa dobrze ich znam. Mieszkam tu od wielu lat\u201d – m\u00f3wi w doskona\u0142ym rosyjskim bezz\u0119ba baba Luba.<\/p>\n

Gaugazi mimo posiadania w\u0142asnego j\u0119zyka, najcz\u0119\u015bciej na co dzie\u0144 rozmawiaj\u0105 po rosyjsku. Po rosyjsku odbywaj\u0105 si\u0119 lekcje w szko\u0142ach. Irina, kustoszka z muzeum, pyta si\u0119, jak wygl\u0105da sytuacja z Polakami na Litwie. M\u00f3wimy, \u017ce mamy mo\u017cliwo\u015b\u0107 uczenia si\u0119 po polsku od przedszkola do uniwersytetu. \u201ePocz\u0105tkowo pr\u00f3bowali\u015bmy tworzy\u0107 szko\u0142y z gagauskim j\u0119zykiem wyk\u0142adowym, ale rodzice odmawiali posy\u0142ania do nich dzieci. Uwa\u017caj\u0105, \u017ce po takiej szkole dzieci b\u0119d\u0105 mia\u0142y przechlapane w \u017cyciu. Znaj\u0105c rosyjski, b\u0119d\u0105 za\u015b mog\u0142y pojecha\u0107 na zarobki do Rosji lub jakiego\u015b innego kraju WNP. Tak wi\u0119c my, Gagauzowie, wygrali\u015bmy autonomi\u0119, ale przegrywamy walk\u0119 o j\u0119zyk, a wy przegrali\u015bcie autonomi\u0119, ale paradoksalnie macie polskie szkolnictwo od szko\u0142y pocz\u0105tkowej po uniwersytet\u201d \u2013 zauwa\u017cy\u0142a z pewna nutka zazdro\u015bci Irina.<\/p>\n

Gagauz Yeri (\u201eMiejsce Gagauz\u00f3w\u201d) liczy obecnie oko\u0142o 1800 km. kw i ok. 170 tys. mieszka\u0144c\u00f3w (140 tys. to Gagauzi). Na czele Autonomii stoi prezydent (Ba\u015fkan), b\u0119d\u0105cy jednocze\u015bnie pos\u0142em w parlamencie Mo\u0142dawii. Gagauzja posiada tak\u017ce sw\u00f3j lokalny parlament Halk Toplu\u015fu, kt\u00f3ry ma prawo stanowienia prawa w zakresie spraw lokalnych i zawierania um\u00f3w mi\u0119dzynarodowych (m.in. Gagauzja uzna\u0142a niezale\u017cno\u015b\u0107 Abchazji i Po\u0142udniowej Osetii). Odpowiednikiem rz\u0105du w autonomii jest Komitet Wykonawczy. J\u0119zykami urz\u0119dowymi na obszarze Gagauzji s\u0105 gagauski, mo\u0142dawski (rumu\u0144ski) i rosyjski. Jednak w j\u0119zyku gagauskim nie sporz\u0105dza si\u0119 \u017cadnych dokument\u00f3w urz\u0119dowych, ca\u0142a dokumentacja jest prowadzona po rosyjsku lub (rzadziej) mo\u0142dawsku. Gagauzja posiada tak\u017ce w\u0142asny hymn, herb oraz flag\u0119 (ta ostatnia powiewa – obok flagi mo\u0142dawskiej – na ka\u017cdym budynku lokalnej administracji).<\/p>\n

Gagauzi formalnie nie s\u0105 rosyjskoj\u0119zycznymi, ale s\u0105 nimi de facto<\/em>. W Comracie wszystkie napisy (w tym nazwy ulic) s\u0105 tylko i wy\u0142\u0105cznie po rosyjsku (z wyj\u0105tkiem oficjalnych tabliczek przy urz\u0119dach autonomii, kt\u00f3re s\u0105 zawsze po mo\u0142dawsku, rosyjsku i gagausku). J\u0119zyka mo\u0142dawskiego Gagauzowie nie znaj\u0105 albo znaj\u0105 go s\u0142abo. Mi\u0119dzy sob\u0105 mieszka\u0144cy r\u00f3wnie\u017c rozmawiaj\u0105 zazwyczaj po rosyjsku, j\u0119zyk gagauski zachowa\u0142 si\u0119 jeszcze na wsi. Wraz ze \u015bmierci\u0105 redaktora naczelnego i wydawcy Fedora Zaneta upad\u0142a ostatnio jedyna gazeta w j\u0119zyku gagauskim Ana S\u00f6z\u00fc<\/em>. Gagauski jeszcze mo\u017cna czasami us\u0142ysze\u0107 w lokalnym autonomicznym radiu i telewizji, kt\u00f3re maj\u0105 obowi\u0105zek nadawa\u0107 swoje programy w trzech oficjalnych j\u0119zykach Gagauz Yeri, ale jednak nie ciesz\u0105 si\u0119 u miejscowej ludno\u015bci wi\u0119ksz\u0105 popularno\u015bci\u0105. Wsz\u0119dzie natomiast graj\u0105 popularne rosyjskie rozg\u0142o\u015bnie – Russkoje Radio<\/em>, Radio Retro<\/em> itp., a w kabl\u00f3wce – dziesi\u0105tki rosyjskich telewizji.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Rosyjskoj\u0119zyczny problem<\/span><\/strong><\/p>\n

\u201eProblem z Rosjanami? Czego\u015b takiego nie ma!\u201d – kr\u0119ci g\u0142ow\u0105 rodowity Mo\u0142dawianin Wasilij z p\u00f3\u0142nocy kraju. \u201eJakie problemy? Jestem internacjonalist\u0105\u201d \u2013 dodaje z dum\u0105 w g\u0142osie Wasilij. Problem jednak jest, wystarczy porozmawia\u0107 z lud\u017ami.<\/p>\n

\u201eNie jestem \u017cadnym Mo\u0142dawianinem! Moja mama jest st\u0105d, a ojciec z Odessy. Jestem rosyjskoj\u0119zyczny\u201d \u2013 oburza si\u0119 taks\u00f3wkarz Stas z Kiszyniowa, gdy nierozwa\u017cnie nazwali\u015bmy go Mo\u0142dawianinem. Stas nie lubi prawie nikogo, ponad wszystko za\u015b nie lubi Mo\u0142dawii i Mo\u0142dawian. Pogardliwie nazywa tych ostatnich \u201ehodowcami byd\u0142a\u201d. Z nostalgi\u0105 wspomina sowieckie czasy, kiedy prym w Kiszyniowie wiedli rosyjskoj\u0119zyczni migranci z ca\u0142ego Sojuza. \u201eTo by\u0142o nasze miasto. Ci za\u015b hodowcy byd\u0142a to stali tylko na dworcu i na oleju samochodowym sma\u017cyli swoje czebureki. A my do nich podchodzili\u015bmy i m\u00f3wili\u015bmy: Kup ceg\u0142\u0119\u201d \u2013 wspomina z u\u015bmiechem Stas. Stas nie lubi te\u017c Rumun\u00f3w. \u201eMo\u0142dawianie s\u0105 pracowici i otwarci. A tamci s\u0105 sk\u0105pi\u201d\u2013 \u017cali si\u0119 Stas. O dziwo Stas nie lubi r\u00f3wnie\u017c Naddniestrza. \u201eTo komuna, sowok\u201d \u2013 kr\u0119ci nosem. Wybiera si\u0119 tam tylko na zakupy. Jedyna rzecz\u0105, kt\u00f3r\u0105 lubi, opr\u00f3cz swojej rodziny – chocia\u017c z synem, kt\u00f3ry zamierza si\u0119 o\u017ceni\u0107 z miejscow\u0105 Polk\u0105, nie rozmawia – to Krym. Je\u017adzi tam ka\u017cdego roku i mo\u017ce o nim opowiada\u0107 bez ko\u0144ca. To jednak ju\u017c inna historia\u2026<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Mimo, \u017ce Mo\u0142dawianie nie chc\u0105 tego przyzna\u0107 – rosyjskoj\u0119zyczni s\u0105 problemem, kt\u00f3rego nie uda\u0142o si\u0119 Mo\u0142dawii rozwi\u0105za\u0107. Podobna sytuacja jest w Estonii i na \u0141otwie i w wielu innych republikach postsowieckich. Rosyjskoj\u0119zyczni – to nie koniecznie Rosjanie. S\u0105 to raczej potomkowie lub ludzie, kt\u00f3rzy przybyli za Sowiet\u00f3w do tej republiki. Z jednej strony kochaj\u0105 ten kraj czy raczej s\u0105 do niego przyzwyczajeni i nie chc\u0105 wyje\u017cd\u017ca\u0107, z drugiej strony denerwuje ich etnocentryczne podej\u015bcie w\u0142adz niepodleg\u0142ego ju\u017c pa\u0144stwa do kwestii narodowo\u015bci, j\u0119zyka, kultury. T\u0119skni\u0105 za Sojuzem i to pcha ich w obj\u0119cia Rosji, chocia\u017c tak naprawd\u0119 z tym krajem nic ich ju\u017c nie \u0142\u0105czy.<\/p>\n

W Mo\u0142dawii dzia\u0142aj\u0105 liczne rosyjskie szko\u0142y, licea oraz grupy rosyjskie w uczelniach, ostatnio pojawi\u0142 si\u0119 tak\u017ce prywatny rosyjskoj\u0119zyczny uniwersytet. Jednak rosyjskoj\u0119zyczni coraz cz\u0119\u015bciej oddaj\u0105 swoje dzieci do szk\u00f3\u0142 mo\u0142dawskich. \u201eJestem Ukrai\u0144cem, moja \u017cona r\u00f3wnie\u017c Ukrainka, ale c\u00f3rk\u0119 oddali\u015bmy do szko\u0142y z mo\u0142dawskim j\u0119zykiem nauczania. Ona zna ukrai\u0144ski, ale w paszporcie zapisa\u0142a si\u0119 jako Mo\u0142dawianka. M\u00f3wi: Co mi z tej ukrai\u0144sko\u015bci? Mieszkam w Mo\u0142dowie, mam mo\u0142dawskie obywatelstwo, wi\u0119c jestem Mo\u0142dawiank\u0105\u201d \u2014 narzeka\u0142 w rozmowie z nami Siergej, inny taks\u00f3wkarz z Kiszyniowa.<\/p>\n

W tym roku ponownie w Mo\u0142dawii od\u017cy\u0142y marzenia o zjednoczeniu si\u0119 z Rumuni\u0105. Tzw. unioni\u015bci zorganizowali marsze unionistyczne w najbardziej rosyjskoj\u0119zycznych miastach Mo\u0142dowy – Kiszyniowie, Bielcach oraz Cahulu. Niepokoi to rosyjskoj\u0119zycznych mieszka\u0144c\u00f3w Mo\u0142dawii, kt\u00f3rzy o \u017cadnej unii nie chc\u0105 nawet s\u0142ysze\u0107, chocia\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich posiada rumu\u0144skie paszporty (obok mo\u0142dawskiego, rosyjskiego, a w Gagauzji tak\u017ce tureckiego). \u201eW odpowiedzi w Bielcach zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 separatystyczne tendencje. Pierwsz\u0105 fal\u0119 na wiosn\u0119 w\u0142adzom uda\u0142o si\u0119 wygasi\u0107. W\u0142adze lokalne oznajmi\u0142y, \u017ce maj\u0105 zbyt ma\u0142o praw do rozwi\u0105zywania lokalnych problem\u00f3w, wi\u0119c faktycznie chcia\u0142y og\u0142osi\u0107 autonomi\u0119. W\u0142adze centralne jednak pochwyci\u0142y si\u0119 i po prostu nada\u0142y samorz\u0105dom wi\u0119ksze kompetencje. Jednak po letnich marszach pojawi\u0142y si\u0119 oddolne tendencje autonomiczne. Powstaje jaki\u015b nowy ruch autonomiczny\u201d \u2013 powiedzia\u0142 nam Calac.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Powr\u00f3t do domu<\/strong><\/span><\/p>\n

Po dw\u00f3ch tygodniach sp\u0119dzonych w Mo\u0142dawii siedzimy w autokarze, jad\u0105cym do Warszawy. W\u0142a\u015bciciel mo\u0142dawskiego oddzia\u0142u Eurolinesu<\/em>, z poz\u0142acanym \u0142a\u0144cuchem na szyi, w eleganckiej jesionce grozi naszym kierowcom (okazuje si\u0119 do Warszawy wiezie nas ta sama para kierowc\u00f3w, kt\u00f3ra przywioz\u0142a do Kiszyniowa). \u201eJe\u015bli klient powie zatrzyma\u0107 si\u0119, musisz zatrzyma\u0107. Klient zawsze ma racj\u0119\u201d – m\u00f3wi wskazuj\u0105c na nas. Kierowca pokornie kiwa g\u0142ow\u0105, pr\u00f3buje co\u015b t\u0142umaczy\u0107. \u201eMilcze\u0107! Ja jeszcze z wami porozmawiam\u201d – przerywa mu bezapelacyjnie w\u0142a\u015bciciel.<\/p>\n

Autobus jest wype\u0142niony po brzegi. Po\u0142owa pasa\u017cer\u00f3w jedzie do pracy w Polsce, wioz\u0105c markowe wina i koniaki swoim przysz\u0142ym pracodawcom. W ich oczach wida\u0107 zaniepokojenie, nerwowo szukaj\u0105 na mapach nazw wsi, gdzie maj\u0105 pracowa\u0107. Po polskiej stronie odbieraj\u0105 ich przyszli pracodawcy w wypasionych brykach, bardziej przypominaj\u0105cy w\u0142a\u015bcicieli niewolnik\u00f3w. Druga po\u0142owa jedzie na handel. Kto\u015b sprowadza samochody osobowe, kto\u015b p\u0119dzi TIR-y do Turkmenii przez Turcj\u0119. Przez ca\u0142y czas jest g\u0142o\u015bno jak na bazarze. Ludzie rozmawiaj\u0105 wspominaj\u0105, dziel\u0105 si\u0119 do\u015bwiadczeniem. Autobus nie cichnie przez 16 godzin, a\u017c doje\u017cd\u017camy do granicy unijnej.<\/p>\n

Dok\u0105d jedziecie?\u201d – pyta si\u0119 polska celniczka grupy wysportowanych m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn w dresach. \u201eJeste\u015bmy sportowcami. Jedziemy na zawody do Niemiec. Trener przyb\u0119dzie p\u00f3\u017aniej\u201d – bez wahania recytuje m\u0142ody cz\u0142owiek w koszulce \u201eRassija\u201d. Po chwili wahania celniczka oddaje paszporty. Ruszamy. Nareszcie jeste\u015bmy w Polsce i mamy \u201etylko\u201d 3 godziny sp\u00f3\u017anienia.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Antoni & Aleksander Radczenko<\/strong><\/span><\/p>\n

Fot.: Ewelina Mokrzecka<\/strong><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0\u00a0<\/p>\n

Za: <\/strong>http:\/\/pl.delfi.lt\/kultura\/kultura\/moldawia-powrot-z-autonomicznej-gagauzji.d?id=60120533<\/a><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Gagauzja – to najbiedniejszy region i tak przecie\u017c niezbyt bogatej Mo\u0142dawii. Kraj jest troch\u0119<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-8192","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\nMo\u0142dawia (4): Powr\u00f3t z autonomicznej Gagauzji - SI\u0118 MY\u015aLI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"de_DE\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Mo\u0142dawia (4): Powr\u00f3t z autonomicznej Gagauzji - SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Gagauzja – to najbiedniejszy region i tak przecie\u017c niezbyt bogatej Mo\u0142dawii. Kraj jest troch\u0119\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2012-12-06T23:50:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2013-11-02T20:17:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/SAM_1554-300x142.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Verfasst von\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Gesch\u00e4tzte Lesezeit\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13\u00a0Minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\"},\"headline\":\"Mo\u0142dawia (4): Powr\u00f3t z autonomicznej Gagauzji\",\"datePublished\":\"2012-12-06T23:50:14+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T20:17:02+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/\"},\"wordCount\":2674,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/SAM_1554-300x142.jpg\",\"articleSection\":[\"Inne\"],\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/\",\"name\":\"Mo\u0142dawia (4): Powr\u00f3t z autonomicznej Gagauzji - SI\u0118 MY\u015aLI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/SAM_1554-300x142.jpg\",\"datePublished\":\"2012-12-06T23:50:14+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T20:17:02+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/\"]]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/SAM_1554-300x142.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/SAM_1554-300x142.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Mo\u0142dawia (4): Powr\u00f3t z autonomicznej Gagauzji\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"de\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"width\":270,\"height\":204,\"caption\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Mo\u0142dawia (4): Powr\u00f3t z autonomicznej Gagauzji - SI\u0118 MY\u015aLI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/","og_locale":"de_DE","og_type":"article","og_title":"Mo\u0142dawia (4): Powr\u00f3t z autonomicznej Gagauzji - SI\u0118 MY\u015aLI","og_description":"\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Gagauzja – to najbiedniejszy region i tak przecie\u017c niezbyt bogatej Mo\u0142dawii. Kraj jest troch\u0119","og_url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/","og_site_name":"SI\u0118 MY\u015aLI","article_published_time":"2012-12-06T23:50:14+00:00","article_modified_time":"2013-11-02T20:17:02+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/SAM_1554-300x142.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_misc":{"Verfasst von":"admin","Gesch\u00e4tzte Lesezeit":"13\u00a0Minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74"},"headline":"Mo\u0142dawia (4): Powr\u00f3t z autonomicznej Gagauzji","datePublished":"2012-12-06T23:50:14+00:00","dateModified":"2013-11-02T20:17:02+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/"},"wordCount":2674,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/SAM_1554-300x142.jpg","articleSection":["Inne"],"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/","name":"Mo\u0142dawia (4): Powr\u00f3t z autonomicznej Gagauzji - SI\u0118 MY\u015aLI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/SAM_1554-300x142.jpg","datePublished":"2012-12-06T23:50:14+00:00","dateModified":"2013-11-02T20:17:02+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/#breadcrumb"},"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":[["https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/"]]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/SAM_1554-300x142.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/12\/SAM_1554-300x142.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/moldawia-4-powrot-z-autonomicznej-gagauzji\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Mo\u0142dawia (4): Powr\u00f3t z autonomicznej Gagauzji"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"de"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","width":270,"height":204,"caption":"SI\u0118 MY\u015aLI"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8192","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8192"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8192\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8192"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8192"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8192"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}