<\/p>\n
O krok od niewolnictwa znajduj\u0105 si\u0119 biedni i zapl\u0105tani w obecny system ludzie, ale tylko tacy, kt\u00f3rzy nie wierz\u0105 w mo\u017cliwo\u015bci transformacyjne systemu, zdaj\u0105c si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na ju\u017c istniej\u0105ce rozwi\u0105zania, o kt\u00f3rych s\u0105dz\u0105, \u017ce b\u0119d\u0105 one trwa\u0107 wiecznie.<\/span><\/p>\n Nic jednak nie trwa wiecznie. Przypominam sobie czas zrywu \u201eSolidarno\u015bci\u201d i zw\u0105tpienie, jakie zago\u015bci\u0142o w duszach ludzi, gdy wprowadzono stan wojenny. Wiele os\u00f3b my\u015bla\u0142o wtedy, \u017ce komuna nigdy si\u0119 nie sko\u0144czy A przecie\u017c nie min\u0119\u0142a dekada i ju\u017c by\u0142o po niej. Podobnie jest i dzisiaj, gdy dobiega kresu kapitalizm w wydaniu liberalnym, cho\u0107 jeszcze powszechnie si\u0119 s\u0105dzi, \u017ce b\u0119dzie on trwa\u0142 wiecznie.<\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n Kapitalizm w jego wsp\u00f3\u0142czesnym wcieleniu jest jeszcze bardziej niebezpieczny i niesterowalny, ni\u017c komuna, tylko nikt nam tego w latach osiemdziesi\u0105tych nie powiedzia\u0142. Wydawa\u0142o si\u0119 nam, \u017ce za \u017celazn\u0105 kurtyn\u0105 jest demokracja oraz obfito\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n O obfito\u015bci mogli\u015bmy si\u0119 przekona\u0107, widz\u0105c zachodnie produkty, czy obserwuj\u0105c zachodnie miasta i wsie. Bezkrytycznie zachwyca\u0142 nas ten dostatek. Dzisiaj wiemy, jakie s\u0105 spo\u0142eczne i ekologiczne koszty obfito\u015bci i bogactwa Zachodu \u2013 to dewastacja \u015brodowiska naturalnego, zanik wi\u0119zi rodzinnych, s\u0105siedzkich i zak\u0142\u00f3cenie relacji mi\u0119dzynarodowych.<\/span><\/p>\n O demokracji m\u00f3wili nam wieszcze globalizmu i wsp\u00f3lnego rynku, kt\u00f3rzy siadali w naszym imieniu do okr\u0105g\u0142ego sto\u0142u, przepasani intelektualnymi szarfami wolno\u015bci, r\u00f3wno\u015bci i braterstwa. \u201eNie ma wolno\u015bci bez Solidarno\u015bci\u201d \u2013 twierdzili. Wierzyli\u015bmy im, ale do czasu.<\/span><\/p>\n Wolno\u015b\u0107, jak\u0105 poznali\u015bmy, to – \u017ce pos\u0142u\u017c\u0119 si\u0119 metafor\u0105 Marka Chlebusia – prawo korzystania ze \u015bwiatowych zasob\u00f3w surowcowych, tylko \u017ce jeden pobiera je \u0142y\u017ck\u0105 koparki, drugiego za\u015b nie sta\u0107 nawet na \u0142y\u017ck\u0119 sto\u0142ow\u0105. Ma\u0142o ma to wsp\u00f3lnego z prawdziw\u0105 wolno\u015bci\u0105.<\/span><\/p>\n Jednak nie tylko o czynnik materialny tu chodzi, gdy\u017c wielko\u015b\u0107 koparki przestaje si\u0119 liczy\u0107, gdy o urobku decyduje przywilej dost\u0119pu do nadu\u017cywanych z\u0142\u00f3\u017c i kredyt\u00f3w. Gdy ma si\u0119 kredyt, mo\u017cna sobie kupi\u0107 dowoln\u0105 kopark\u0119, lecz je\u015bli nie ma si\u0119 przywileju dost\u0119pu do z\u0142\u00f3\u017c, nawet najwi\u0119ksza koparka b\u0119dzie sta\u0107 bezczynnie. Za przywilejami nieodmiennie za\u015b stoi machina przemocy.<\/span><\/p>\n Mit r\u00f3wno\u015bci rozwia\u0142 si\u0119 tak\u017ce. S\u0105 r\u00f3wni i r\u00f3wniejsi, o czym profetycznie pisa\u0142 Orwell, a co dzisiaj widzimy na w\u0142asne oczy. Jaka jest bowiem r\u00f3wno\u015b\u0107 osoby, posiadaj\u0105cej pieni\u0105dze, z t\u0105, kt\u00f3ra ich nie posiada w \u015bwiecie, gdzie za wszystko si\u0119 p\u0142aci? Rozwia\u0142 si\u0119 te\u017c mit braterstwa, gdy nasza armia przekroczy\u0142a bliskowschodni Rubikon. \u015aledz\u0105c te zjawiska, coraz wi\u0119cej Polak\u00f3w dostrzega, \u017ce dzisiejszym \u015bwiatem kapitalistycznym rz\u0105dzi chciwo\u015b\u0107 i przywileje, a wolno\u015b\u0107, r\u00f3wno\u015b\u0107 i braterstwo to ich propagandowa zas\u0142ona dymna.<\/span><\/p>\n Czy tak musi by\u0107? Czy jeste\u015bmy usatysfakcjonowani narodow\u0105 solidarno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a nas do tego punktu w historii? Z pewno\u015bci\u0105 nie, o czym \u015bwiadcz\u0105 sonda\u017ce opinii publicznej i oficjalne statystyki. Nie chcemy ani wojny, ani nie godzimy si\u0119, aby nasze tysi\u0105cletnie dziedzictwo kulturowe poch\u0142on\u0119\u0142a nieokie\u0142znana konsumpcja i tania rozrywka. Chcemy sensu i logiki, a tak\u017ce elementarnej uczciwo\u015bci w \u017cyciu publicznym. Chcemy te\u017c harmonijnie wsp\u00f3\u0142\u017cy\u0107 z przyrod\u0105, o czym \u015bwiadcz\u0105 kilometrowe sznury samochod\u00f3w wioz\u0105cych nas w weekendy za miasto.<\/span><\/p>\n Dla wszystkich os\u00f3b sfrustrowanych sytuacj\u0105, w jakiej si\u0119 znale\u017ali, mam jednak wielce pocieszaj\u0105c\u0105 wiadomo\u015b\u0107. Oto bowiem \u015bwiat relacji mi\u0119dzyludzkich opartych na ekonomicznej przemocy odchodzi w przesz\u0142o\u015b\u0107. \u015awiadcz\u0105 o tym nie tylko wypowiedzi tuz\u00f3w ekonomii, ale tak\u017ce rozwijaj\u0105ce si\u0119 coraz liczniej alternatywne kr\u0119gi wymiany i handlu, w kt\u00f3rych cyrkuluje nie pieni\u0105dz, ale wewn\u0119trzna jednostka rozliczeniowa, taka jak w dawnych czasach dolarowy bon towarowy.<\/span><\/p>\n Jest jednak jedna zasadnicza r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy tym, co by\u0142o dawniej, a tym, co wy\u0142ania si\u0119 dzi\u015b. Dawniej wewn\u0119trzne jednostki rozliczeniowe emitowa\u0142o pa\u0144stwo. Dzisiaj pa\u0144stwo nikomu do tego nie jest potrzebne. \u015awiadcz\u0105 o tym powstaj\u0105ce na ca\u0142ym \u015bwiecie waluty alternatywne, emitowane przez lokalne spo\u0142eczno\u015bci. Justus w Giessen, Prenzlauer w Berlinie, Roland, Chiemgauer, Lilienthaler ko\u0142o Bremen, Deutsche Freie Mark, Rheingold w Duesseldorfie, Sterntaler czy Kannwas \u2013 to tylko przyk\u0142ad spo\u0142ecznych walut, powstaj\u0105cych u naszych s\u0105siad\u00f3w, w Niemczech.<\/span><\/p>\n Dzisiaj my wszyscy mo\u017cemy by\u0107 wsp\u00f3\u0142autorami tych form, a tak\u017ce uczestnikami alternatywnych kr\u0119g\u00f3w wymiany – bez udzia\u0142u pa\u0144stwa. Wystarczy do tego troch\u0119 taniej techniki i nieco roztropno\u015bci, a tej nam, Polakom, nie powinno brakowa\u0107, bo mieli\u015bmy na czym si\u0119 uczy\u0107.<\/span><\/p>\n W XX wieku prze\u017cyli\u015bmy i przezwyci\u0119\u017cyli\u015bmy tragiczne do\u015bwiadczenia bezpa\u0144stwowo\u015bci i wojen oraz upokarzaj\u0105ce czasy niezrealizowanej utopii komunizmu, a obecnie prze\u017cywamy demistyfikuj\u0105ce spotkania z wy\u015bnionym rajem globalnego rynku, na kt\u00f3ry uda\u0142o nam si\u0119 wej\u015b\u0107 bez militarnej przemocy. Wszystkie te do\u015bwiadczenia, jakkolwiek by\u0142y trudne, sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 teraz na nasz\u0105 niepowtarzaln\u0105 m\u0105dro\u015b\u0107. Mamy j\u0105 w nas i mo\u017cemy z niej czerpa\u0107 do woli.<\/span><\/p>\n Dzi\u015b, po 15 latach uwa\u017cnego przygl\u0105dania si\u0119, czym jest kapitalizm, mo\u017cemy te\u017c z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 twierdzi\u0107, \u017ce nasze obywatelskie do\u015bwiadczenia w naukach spo\u0142ecznych s\u0105 znacznie bogatsze, ni\u017c suche i teoretyczne do\u015bwiadczenia prominentnych Holendr\u00f3w czy Amerykan\u00f3w, na kt\u00f3rych ogl\u0105daj\u0105 si\u0119 nasi rz\u0105dz\u0105cy, w poszukiwaniu rozwi\u0105za\u0144 nabrzmia\u0142ych problem\u00f3w, w jakie wci\u0105gn\u0105\u0142 nas wir liberalnego paradygmatu.<\/span><\/p>\n Po prostu wiele spraw – o kt\u00f3rych mieszka\u0144cy kraj\u00f3w, w kt\u00f3rych kapitalizm trwa niezmiennie od setek lat, nie mieli nawet szansy pomy\u015ble\u0107 – my przemy\u015bleli\u015bmy na tyle, \u017ce nadali\u015bmy im posta\u0107 materialn\u0105, a nast\u0119pnie obcowali\u015bmy z tymi \u201ewynalazkami\u201d, przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 ich u\u017cyteczno\u015bci w prawdziwych, a nie hipotetycznych warunkach. Z tego p\u0142ynie nasza najg\u0142\u0119bsza wiedza, bo sprawdzona w dzia\u0142aniu.<\/span><\/p>\n Du\u017co tych do\u015bwiadcze\u0144 by\u0142o negatywnych, ale racjonalne wnioski z nich p\u0142yn\u0105ce mog\u0105 obecnie pomaga\u0107 w budowaniu sensownych alternatyw liberalizmu. Po prosu mamy szans\u0119 nie pope\u0142nia\u0107 b\u0142\u0119d\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 robi\u0107 ci, kt\u00f3rzy takich do\u015bwiadcze\u0144 za sob\u0105 nie maj\u0105.<\/span><\/p>\n Mo\u017ce nie jeste\u015bmy tego \u015bwiadomi, \u017ce sprawy, kt\u00f3re nam, Polakom, wydaj\u0105 si\u0119 zwyk\u0142e i oczywiste, bo mieli\u015bmy z nimi do czynienia w realnym \u017cyciu, a nie w teoriach naukowych, s\u0105 obecnie odkrywane na nowo w takiej dajmy na to Ameryce i podawane do publicznej wiadomo\u015bci jako wynalazki epokowe.<\/span><\/p>\n Oto guru ameryka\u0144skich ekonomist\u00f3w, profesor Paul Samuelson, laureat nagrody Nobla i tw\u00f3rca ameryka\u0144skiej doktryny gospodarczej, zabra\u0142 niedawno g\u0142os w renomowanym czasopi\u015bmie ekonomist\u00f3w The Journal of Economic Perspectives,<\/em> gdzie podda\u0142 w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 doktryn\u0119 wolnego handlu. Doktryna ta przestaje bowiem s\u0142u\u017cy\u0107 interesom Ameryki tak, jak to by\u0142o planowane, odk\u0105d Chi\u0144czycy zacz\u0119li j\u0105 wykorzystywa\u0107 do swoich cel\u00f3w. Pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c w ameryka\u0144skiej prasie coraz liczniejsze g\u0142osy, \u017ce sensowne by\u0142oby stworzy\u0107 walut\u0119, obs\u0142uguj\u0105c\u0105 wy\u0142\u0105cznie wewn\u0119trzny rynek ameryka\u0144ski, co by\u0142oby powa\u017cnym naruszeniem propagowanej do tej pory zasady wolnego handlu.<\/span><\/p>\n Ot\u00f3\u017c niepoddawanie si\u0119 doktrynie wolnego handlu by\u0142o g\u0142\u00f3wnym zadaniem komunizmu. W tym celu emitowano wewn\u0119trzn\u0105 walut\u0119 systemu, niewymienialn\u0105 na \u015bwiatowych rynkach, rubel transferowy, z kt\u00f3rym byli\u015bmy za pan brat ponad czterdzie\u015bci lat. Pami\u0119tamy te\u017c bony dolarowe, niby r\u00f3wne dolarom, ale tylko na rynku wewn\u0119trznym, no i niewymienialn\u0105 z\u0142ot\u00f3wk\u0119. Czy to znaczy, \u017ce jeste\u015bmy o kilkadziesi\u0105t lat m\u0105drzejsi od profesora Samuelsona w diagnozie zagro\u017cenia cywilizacyjnego, jakim jest wolny rynek? Czy Nobel ekonomiczny powinien raczej przypa\u015b\u0107 W\u0142adys\u0142awowi Gomu\u0142ce, ni\u017c jemu?<\/span><\/p>\n Ciekawi mnie, jak zareaguj\u0105 na te nap\u0142ywaj\u0105ce z USA sensacje doktrynalne nasi rodzimi spece od ideologii powtarzania wszystkiego za Amerykanami. Praktycznie wi\u0119kszo\u015b\u0107 uznanych fachowc\u00f3w i dziennikarzy od pi\u0119tnastu lat przekonuje nas za po\u015brednictwem medi\u00f3w do wolnego rynku. Czy zaczn\u0105 teraz odwraca\u0107 kota ogonem i rozp\u0119dzon\u0105 Wis\u0142\u0119 naszej zliberalizowanej \u015bwiadomo\u015bci zawraca\u0107 kijem nowej ideologii? Ano zobaczymy. Z tego, co wida\u0107, serwilizm na dobre zadomowi\u0142 si\u0119 w \u015bwiecie medi\u00f3w, wi\u0119c spodziewam si\u0119 spektakularnych zmian orientacji.<\/span><\/p>\n Bardziej jednak ciekawi mnie g\u0142\u0119bszy sens wypowiedzi Samuelsona, sprowadzaj\u0105cy si\u0119 do u\u015bwiadamiania sobie przez Amerykan\u00f3w konieczno\u015bci zamykania i chronienia w\u0142asnego rynku przed neoliberalnym potworem, kt\u00f3rego powo\u0142ali do istnienia. Zw\u0142aszcza od czasu, gdy potw\u00f3r ten przybiera posta\u0107 chi\u0144skiego smoka.<\/span><\/p>\n Tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce postulat Samuelsona jest ca\u0142kowicie zbie\u017cny z tym, co od lat powtarzaj\u0105 alternatywni ekonomi\u015bci, a co do tej pory by\u0142o wy\u015bmiewane przez neoliberaln\u0105 socjet\u0119. Jest on bowiem przyznaniem, \u017ce konieczne jest chronienie lokalnych rynk\u00f3w przed zab\u00f3jczym dla nich, spekulacyjnym kapita\u0142em wolnego rynku.<\/span><\/p>\n Dzi\u015b jednak adresatem tego postulatu mo\u017cemy by\u0107 wszyscy my, obywatele, a nie tylko rz\u0105dy i parlamenty pa\u0144stw \u2013 i to jest ta pocieszaj\u0105ca wiadomo\u015b\u0107 dla wszystkich czytelnik\u00f3w tego artyku\u0142u.<\/span><\/p>\n Dzisiaj my, obywatele, mamy przecie\u017c do dyspozycji nowoczesne narz\u0119dzia komunikacji, jakich nigdy dawniej nie by\u0142o – komputery, Internet, telefony kom\u00f3rkowe, karty chipowe, satelitarne po\u0142\u0105czenia, urz\u0105dzenia s\u0142u\u017c\u0105ce do przeprowadzania elektronicznych transakcji. S\u0105 one dost\u0119pne tak\u017ce dla os\u00f3b prywatnych, a nie tylko dla rz\u0105d\u00f3w i instytucji.<\/span><\/p>\n W \u015brodowiskach organizacji pozarz\u0105dowych na ca\u0142ym \u015bwiecie zosta\u0142y te\u017c rozpracowane algorytmy bezodsetkowych system\u00f3w wymiany i handlu, kt\u00f3re przynosz\u0105 dobrobyt spo\u0142eczno\u015bciom, kt\u00f3re si\u0119 nimi pos\u0142uguj\u0105. Ta wiedza nie jest, jak to ma miejsce w bankach, trzymana pod korcem, a przeciwnie \u2013 jest ona udost\u0119pniana praktycznie za darmo, za po\u015brednictwem serwis\u00f3w internetowych, wszystkim zainteresowanym. Serwisy takie zaczynaj\u0105 dzia\u0142a\u0107 ju\u017c tak\u017ce w Polsce, cho\u0107by pod adresem: www.allternet.most.org.pl<\/strong>.<\/span><\/p>\n Mamy te\u017c w Polsce znakomite ustawy, umo\u017cliwiaj\u0105ce bezpodatkow\u0105 produkcj\u0119 i dystrybucj\u0119 d\u00f3br i us\u0142ug w ramach gospodarki socjalnej. Wykorzystuj\u0105c przepisy tych ustaw mo\u017cemy sensownie zagospodarowa\u0107 prac\u0119 os\u00f3b, wyrzuconych z rynku liberalnego oraz potencja\u0142 firm, posiadaj\u0105cych jakiekolwiek nadwy\u017cki mocy produkcyjnej. Mo\u017cemy dzi\u0119ki nim tworzy\u0107 ca\u0142kowicie alternatywne pa\u0144stwo, obywaj\u0105ce si\u0119 nawet bez policji. Wystarczy utworzy\u0107 spo\u0142eczne, wolontariackie \u201eagencje\u201d ochrony, wykorzystuj\u0105ce wolny i wolontariuszowski potencja\u0142 istniej\u0105cych, oficjalnych agencji ochrony.<\/span><\/p>\n W tym celu musimy si\u0119 zsocjalizowa\u0107 (nie myli\u0107 z ruchem socjalistycznym) w <\/span>my\u015bl przepis\u00f3w ustawy \u201eo zatrudnieniu socjalnym\u201d. Zsocjalizowa\u0107 si\u0119 <\/span>pozapartyjnie rzek\u0142bym, czyli nieoficjalnie, prywatnie, towarzysko, przyjacielsko, znajomo\u015bciowo, w k\u00f3\u0142kach zainteresowa\u0144. Mo\u017cna to zrobi\u0107 pod szyldem ju\u017c istniej\u0105cych organizacji pozarz\u0105dowych.<\/span><\/p>\n Zsocjalizowa\u0107 si\u0119, czyli utworzy\u0107 polsk\u0105 republik\u0119 wolontariack\u0105, w kt\u00f3rej <\/span>ka\u017cdy wolontariusz jest uczestnikiem jakiego\u015b spo\u0142ecznego przedsi\u0119wzi\u0119cia, <\/span>dysponuj\u0105c zarazem zestawem wewn\u0119trznych i nowoczesnych narz\u0119dzi socjalnych, s\u0142u\u017c\u0105cych do racjonalnej organizacji jego pracy, takich jak karta chipowa i jej czytnik.<\/span><\/p>\n Gdy si\u0119 zsocjalizujemy, mamy wszystko, co trzeba, aby stopniowo i pokojowo <\/span>przej\u0105\u0107 ca\u0142y maj\u0105tek od hipermarket\u00f3w i bank\u00f3w. Te ostatnie nie b\u0119d\u0105 bowiem <\/span>mia\u0142y wkr\u00f3tce racji bytu, gdy\u017c ludzie, zamiast drogimi pieni\u0119dzmi, zaczn\u0105 si\u0119 pos\u0142ugiwa\u0107 alternatywnymi \u015brodkami rozliczeniowymi, za\u015b dla tych pierwszych jedynym realnym maj\u0105tkiem jeste\u015bmy my \u2013 klienci, zwani w \u015bwiecie Zachodu konsumentami. Gdy nas nie b\u0119dzie, bo zaczniemy zaopatrywa\u0107 si\u0119 w podstawowe produkty w pa\u0144stwie alternatywnym (co zrobimy ze wzgl\u0119du na znacznie tam ni\u017csze ni\u017c w hipermarketach ceny), zagraniczne hiper- czy mega- uschn\u0105, a wtedy odkupimy ich przestrze\u0144 handlow\u0105 na dogasaj\u0105cym, liberalnym i wci\u0105\u017c wolnym rynku…<\/span><\/p>\n Jak przekonuje Samuelson, wiedz\u0119 do tego niezb\u0119dn\u0105 ju\u017c od dawna posiadamy<\/strong>.<\/p>\n <\/strong><\/p>\n Krzysztof Lewandowski<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" O krok od niewolnictwa znajduj\u0105 si\u0119 biedni i zapl\u0105tani w obecny system ludzie, ale tylko tacy, kt\u00f3rzy nie wierz\u0105<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-6385","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\n