{"id":4638,"date":"2012-04-17T20:53:55","date_gmt":"2012-04-17T20:53:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/?p=4638"},"modified":"2013-11-02T20:55:48","modified_gmt":"2013-11-02T19:55:48","slug":"gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/","title":{"rendered":"\u201eGabinet doktora Caligari\u201d oraz niemieckie filmy nieme z nurtu \u201ecaligaryzmu\u201d"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u201eFilm Gabinet doktora Caligari<\/em> jest tak \u015bmia\u0142ym dzie\u0142em niezale\u017cnych artyst\u00f3w, \u017ce mo\u017cna dobrze zrozumie\u0107, i\u017c wstrz\u0105sn\u0105\u0142 on widowni\u0105 niczym podr\u00f3\u017c morska, kt\u00f3ra targa statkiem za\u0142adowanym pasa\u017cerami\u201d \u2013 napisa\u0142 w 1921 roku niemiecki krytyk, Carl Sandburg. [1]<\/strong> Dzi\u0119ki swemu debiutanckiemu filmowi re\u017cyser Robert Wiene wszed\u0142 do historii kina jako tw\u00f3rca sztandarowego dzie\u0142a niemieckiego ekspresjonizmu, kt\u00f3re zaowocowa\u0142o wieloma realizacjami o nieprzemijaj\u0105cych walorach wizualnych, zaliczanych do nurtu tzw. \u201ecaligaryzmu\u201d. To w\u0142a\u015bnie one stan\u0105 si\u0119 przedmiotem niniejszego artyku\u0142u.<\/span><\/p>\n

Scenariusz do Gabinetu doktora Caligari<\/em> (Das Cabinet des Dr. Caligari<\/em>) napisali w styczniu i lutym 1919 roku, podczas rewolty spartakusowc\u00f3w w Berlinie, nieznani dot\u0105d scenarzy\u015bci, Carl Mayer oraz Hans Janowitz. W kwietniu 1919 r. przed\u0142o\u017cyli go producentowi, Erichowi Pommerowi, szefowi sp\u00f3\u0142ki filmowej Decla<\/em>. Produkcja filmu na podstawie przejrzanej, poprawionej wersji scenariusza, rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w pa\u017adzierniku tego samego roku. Jeden z g\u0142\u00f3wnych bohater\u00f3w, Francis, opowiada swemu przyjacielowi, Alanowi, histori\u0119 doktora Caligari, kt\u00f3ry w swym \u201egabinecie\u201d \u2013 jarmarcznej budzie w miasteczku Hostenwall, wystawia na pokaz somnambulika Cezara, co wkr\u00f3tce daje pocz\u0105tek serii kolejnych mord\u00f3w. Podejmuj\u0105c \u015bledztwo, Francis demaskuje dr Caligari jako zbrodniarza, kt\u00f3ry do ich pope\u0142niania zmusza somnambulika Cezara. Doktor ucieka, zaszywaj\u0105c si\u0119 w przytu\u0142ku dla ob\u0142\u0105kanych, by w ko\u0144cu awansowa\u0107 na jego dyrektora. Jednak pierwotna wymowa filmu, kt\u00f3rej celem by\u0142o zdemaskowanie opresyjnych instytucji, symbolizuj\u0105cych w\u0142adz\u0119, zosta\u0142a z\u0142agodzona uj\u0119ciem opowie\u015bci w swego rodzaju cudzys\u0142\u00f3w narracyjny: w finale okazuje si\u0119, \u017ce fabu\u0142a jest wymys\u0142em chorej fantazji Francisa – pacjenta szpitala psychiatrycznego. W ko\u0144cu wszystkie postaci z opowiedzianej przez niego historii spotykaj\u0105 si\u0119 na dziedzi\u0144cu zak\u0142adu dla ob\u0142\u0105kanych, kt\u00f3ry w filmie jako jedyny przybiera konwencjonaln\u0105, architektoniczn\u0105 form\u0119.<\/span><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

By\u0142o jasne, i\u017c film o tak niezwyk\u0142ej fabule domaga si\u0119 r\u00f3wnie niecodziennych dekoracji. Trzech scenograf\u00f3w: Walter Reimann, Hermann Warm oraz Walter R\u00f6hrig \u2013 malarze z kr\u0119gu grupy Der Sturm<\/em>, kt\u00f3rzy na planie Doktora Caligari<\/em> \u201ewprawili w ruch rysunki\u201d – ca\u0142kowicie zmieni\u0142o zasady projektowania architektury filmowej. Reimann przeczuwa\u0142, \u017ce film – dzie\u0142o pracy zbiorowej, por\u00f3wnane do mozaiki z\u0142o\u017conej z wielu tesser<\/em>, nie powinien imitowa\u0107 rzeczy\"\"<\/a><\/span><\/span>wisto\u015bci, dlatego si\u0119gaj\u0105c po proste \u015brodki rzemios\u0142a scenicznego wykreowa\u0142 odr\u0119bny, niepowtarzalny \u015bwiat. Jak napisa\u0142 w swym eseju Film Architekt?!<\/em>, opublikowanym w pi\u015bmie Gebrauchgraphik<\/em>, \u201eosi\u0105gni\u0119cie artystycznej ekspresji warunkuje mistrzowskie rzemios\u0142o, maestri\u0119 czystego rzemios\u0142a\u201d. Nie jest ono sztuk\u0105, lecz zaledwie \u201ejedynym mostem wiod\u0105cym ku niej\u201d. [2]<\/strong> Dlatego wed\u0142ug Reimanna wznoszenie scenografii wymaga nie tylko \u201edo\u015bwiadczenia w budowaniu\u201d, ale te\u017c – \u201ew budowaniu dla filmu\u201d, co poci\u0105ga za sob\u0105 poszanowanie wymog\u00f3w re\u017cyserii i o\u015bwietlenia, \u201epodporz\u0105dkowanie kolorystyki efektom fotograficznym\u201d, a projekt\u00f3w \u2013 \u201eperspektywie fotografii\u201d. [3]<\/strong> Scenograf ten obstawa\u0142 przy tym, i\u017c termin \u201earchitektura filmowa\u201d (ang. film architecture<\/em>) powinien by\u0107 zast\u0105piony \u201emalarstwem filmowym\u201d (ang. film painting<\/em>). Zdaniem Reimanna \u201efilm, sztuka optycznej iluzji, potrzebuje utopii. Domaga si\u0119 scenografii, b\u0119d\u0105cej utopijn\u0105 przestrzeni\u0105, symuluj\u0105c\u0105 atmosfer\u0119 przestrzeni wyobra\u017ani.\u201d \u201ePrawo, rz\u0105dz\u0105ce kompozycj\u0105 scenografii filmowej, jest zbli\u017cone do tego w malarstwie figuralnym, w tym wypadku [oznacza to] skupienie si\u0119 na aktorze. Jego gra i ruchy w przestrzeni scenografii s\u0105 punktami demarkacyjnymi, wedle kt\u00f3rych wznoszona jest dekoracja\u201d \u2013 napisa\u0142 Reimann. [4]\u00a0 <\/strong><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>\u201eZrealizowa\u0142em scenografie, kt\u00f3re w formach i projekcie ca\u0142kowicie odbiega\u0142y od zwyk\u0142ego, naturalistycznego stylu\u201d \u2013 doda\u0142 Hermann Warm, drugi z tr\u00f3jki dekorator\u00f3w. Wed\u0142ug niego ramy, ujmuj\u0105ce rzeczywisto\u015b\u0107, musia\u0142y naby\u0107 fantastycznej, graficznej formy, a obrazy – wygl\u0105da\u0107 niczym senne mary. W ten spos\u00f3b \u201enie mo\u017cna by\u0142o rozpozna\u0107 \u017cadnych, rzeczywistych element\u00f3w strukturalnych. Zamiast tego \u201eekran zdominowa\u0142o ekscentryczne malarstwo, koresponduj\u0105ce z tematem. Reimann, kt\u00f3ry w swych projektach zastosowa\u0142 ekspresjonistyczne techniki malarskie, osi\u0105gn\u0105\u0142 cel, [zmierzywszy si\u0119] z ide\u0105, kt\u00f3rej temat domaga\u0142 si\u0119 ekspresjonistycznych scenografii, kostium\u00f3w, aktor\u00f3w oraz re\u017cyserii\u201d \u2013 napisa\u0142 Warm. [5]<\/strong> Wed\u0142ug niego scenografie powinny \u201eprzypomina\u0107 t\u0142o wysuni\u0119te na pierwszy plan, gdzie rozgrywa si\u0119 akcja\u201d, a zarazem \u201ewspiera\u0107 aktora\u201d. Jednak w Doktorze Caligari<\/em> ta relacja zosta\u0142a odwr\u00f3cona: to scenografie sta\u0142y si\u0119 \u201eg\u0142\u00f3wnym \u015brodkiem ekspresji\u201d. [6]<\/strong><\/span><\/p>\n

Historia szalonego zbrodniarza, tytu\u0142owego dr Caligari, kt\u00f3ry zmusza swego pacjenta \u2013 somnambulika Cezara, do pope\u0142niania morderstw, rozgrywa si\u0119 na tle sztucznych, ca\u0142kowicie odrealnionych dekoracji, w zamierzeniu autor\u00f3w filmu \u2013 oddaj\u0105cych stan psychiki bohater\u00f3w. Zosta\u0142y w nim wykorzystane 33, zr\u00f3\u017cnicowane w nastroju, makiety. Obecnie zachowa\u0142o si\u0119 zaledwie par\u0119 szkic\u00f3w scenograficznych Reimanna, rozproszonych pomi\u0119dzy czterema archiwami: Cinemathek Francaise (Pary\u017c), Stiftung Deutsche Kinemathek (Berlin), Deutsches Filmmuseum (Frankfurt n\/Menem) oraz University of Southern Kalifornia (Domeny Memorial Library, Departament of Special Collections, Los Angeles). Szkice oraz par\u0119 modeli, dostarczonych przez Warma, znalaz\u0142y si\u0119 na po\u015bwi\u0119conej mu retrospektywie, kt\u00f3r\u0105 w 1963 r. zaprezentowa\u0142o Stiftung Deutsche Kinemathek w Berlinie. Dzi\u0119ki namalowanym widokom, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych aktorzy poruszaj\u0105 si\u0119 niczym widma, scenografie zyska\u0142y klaustrofobiczn\u0105 atmosfer\u0119. Ich odcienie wydoby\u0142a odpowiednia praca kamery. Mury ulic miejskich pokry\u0142o enigmatyczne graffiti. Wymalowane cienie zbudowa\u0142y kontrasty pomi\u0119dzy \u015bwiat\u0142em a mrokiem, podczas gdy zazwyczaj statyczna kamera – od frontu \u201eotworzy\u0142a\u201d miejsca akcji. Opr\u00f3cz wykrzywionych kszta\u0142t\u00f3w cz\u0119\u015bci\u0105 programu scenografii sta\u0142a si\u0119 jej oczywista sztuczno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

\u201eTo symptomatyczne, \u017ce scenariusz Gabinetu doktora Caligari<\/em> Carla Mayera i Hansa Janowitza jako jedyny zrealizowano w spos\u00f3b ekspresjonistyczny, poniewa\u017c zosta\u0142 on osadzony w zak\u0142adzie dla ob\u0142\u0105kanych\u201d \u2013 napisa\u0142 Herbert Ihering. Innymi s\u0142owy \u2013 \u201eob\u0142\u0105kanie sta\u0142o si\u0119 tu usprawiedliwieniem idei artystycznej\u201d. [7] Cho\u0107 w Niemczech skrytykowano ten film za zwulgaryzowanie sztuki ekspresjonizmu, kt\u00f3ra pos\u0142u\u017cy\u0142a do ods\u0142oni\u0119cia ob\u0142\u0105ka\u0144czej fantazji lunatyka, zdaniem jego autor\u00f3w mia\u0142 on o wiele wi\u0119ksze ambicje. Stanowi\u0142 swego rodzaju parabol\u0119 sytuacji Niemiec w okresie I wojny \u015bwiatowej. Tytu\u0142owy bohater mia\u0142 by\u0107 odpowiednikiem cesarza, wykorzystuj\u0105cego uleg\u0142y mu nar\u00f3d, a ca\u0142a, wykreowana sytuacja odzwierciedla\u0142a stan umys\u0142u oraz ducha \u00f3wczesnych rz\u0105dz\u0105cych i rz\u0105dzonych. Po II wojnie \u015bwiatowej Siegfried Kracauer, kt\u00f3ry napisa\u0142 g\u0142o\u015bn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 Od Caligariego do Hitlera. Z psychologii filmu niemieckiego<\/em> oraz Lotte Eisner \u2013 autorka Ekranu demonicznego<\/em>, podnie\u015bli ten argument, by w swych pracach teoretycznych wykorzysta\u0107 film Wienego przy uprawianej krytyce narodowego socjalizmu. Kracauer uwa\u017ca\u0142, \u017ce \u201etw\u00f3rcy obdarzeni plastyczn\u0105 wyobra\u017ani\u0105 podejmowali ten w\u0105tek tak uporczywie\u201d, gdy\u017c w\u0142adz\u0119 absolutn\u0105 postrzega\u0142 on jako og\u00f3ln\u0105 sfer\u0119 l\u0119k\u00f3w \u015bwiadomo\u015bci zbiorowej. Wierz\u0105c w to, i\u017c sny s\u0105 zwierciad\u0142em stanu psychicznego cz\u0142owieka, ten krytyk filmowy s\u0105dzi\u0142, i\u017c budz\u0105cy groz\u0119 bohaterowie film\u00f3w uciele\u015bniaj\u0105 nie tylko postaci znane z przesz\u0142o\u015bci, ale r\u00f3wnie\u017c \u201etyran\u00f3w \u017cyj\u0105cych obok nas\u201d. [8]<\/strong> Z kolei Kurt Tucholsky by\u0142 zafascynowany \u201eca\u0142kowicie nierealnym \u015bwiatem sn\u00f3w\u201d, wyczarowanym na planie zdj\u0119ciowym. Dostrzeg\u0142 w nim poetyck\u0105 si\u0142\u0119 oddzia\u0142ywania medium filmowego. \u201eMorderstwo staje si\u0119 widoczne \u2013 niczym gra cieni na szarym murze. (\u2026) \u017badne kino nie mo\u017ce wsp\u00f3\u0142zawodniczy\u0107 z nasz\u0105 wyobra\u017ani\u0105\u201d \u2013 napisa\u0142 Tucholsky. [9]<\/strong> Chyba \u017caden film nie wywar\u0142 wp\u0142ywu na kinematografi\u0119 Republiki Weimarskiej r\u00f3wnie silnego, co Caligari<\/em>. I cho\u0107 nikt z jego nast\u0119pc\u00f3w nie powt\u00f3rzy\u0142 ju\u017c specyficznego zabiegu plastycznego, jakim by\u0142o malowanie cieni na dekoracjach, ogromny sukces filmu na d\u0142ugie lata wyznaczy\u0142 lini\u0119 rozwoju kina niemieckiego. Da\u0142 on pocz\u0105tek nurtowi filmowemu, okre\u015blanemu mianem \u201ecaligaryzmu\u201d, sprawiaj\u0105c, i\u017c w kolejnych dokonaniach tego gatunku cienie \u2013 niezb\u0119dny atrybut ekspresjonizmu \u2013 \u201eo\u017cy\u0142y\u201d. (cdn.)<\/strong><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Agnieszka Maria Wasieczko<\/span><\/strong><\/p>\n

<\/strong>\u00a0<\/p>\n

<\/strong>\"\"\u00a0<\/p>\n

Przypisy:<\/strong><\/p>\n

1. Carl Sandburg, The Cabinet of Dr. Caligari<\/em>, 1921. Reprint w: Harry M. Geduld, Authors on film<\/em>, Bloomington and London: Indiana University Press, 1972;<\/p>\n

2. Walter Reimann, Film Architekt?!<\/em>, w: Gebrauchgraphik<\/em>, no. 6, 1924-25, s. 3-13;<\/p>\n

3. Walter Reimann, Film Architekt?!<\/em>, op. cit.;<\/p>\n

4. Walter Reimann, Film Architekt?!<\/em>, op. cit.;<\/p>\n

5. Hermann Warm, Gegen die Caligari Legenden<\/em>, ca. 1970, w: Caligari und Caligarismus<\/em>, Berlin: Deutsche Kinemathek e.V., 1970;<\/p>\n

6. Hermann Warm, Gegen die Caligari Legenden<\/em>, op. cit.;<\/p>\n

7. Herbert Ihering, Das Cabinet des Dr. Caligari<\/em>, w: Berliner B\u00f6rsen Curier<\/em>, 29. lutego 1920;<\/p>\n

8. Siegfried Kracauer, From Caligari to Hitler: A Psychological History of German Film<\/em>, Princeton University Press, Princeton 1974. Przek\u0142ad na j\u0119z. polski: S. Kracauer, Od Caligariego do Hitlera. Z psychologii filmu niemieckiego<\/em>, t\u0142um. Eugenia Skrzywanowa i Wanda Wertenstein, wyd. s\u0142owo \/ obraz terytoria, Gda\u0144sk 2009 (wydanie II);<\/p>\n

9. Kurt Tucholsky, Tagebuch: Dr. Caligari<\/em>, w: Weltb\u00fchne<\/em>, 11. marca 1920.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u201eFilm Gabinet doktora Caligari jest tak \u015bmia\u0142ym dzie\u0142em niezale\u017cnych artyst\u00f3w, \u017ce<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-4638","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\n\u201eGabinet doktora Caligari\u201d oraz niemieckie filmy nieme z nurtu \u201ecaligaryzmu\u201d - SI\u0118 MY\u015aLI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"de_DE\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u201eGabinet doktora Caligari\u201d oraz niemieckie filmy nieme z nurtu \u201ecaligaryzmu\u201d - SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u201eFilm Gabinet doktora Caligari jest tak \u015bmia\u0142ym dzie\u0142em niezale\u017cnych artyst\u00f3w, \u017ce\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2012-04-17T20:53:55+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2013-11-02T19:55:48+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/PLAKAT.jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Verfasst von\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Gesch\u00e4tzte Lesezeit\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7\u00a0Minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\"},\"headline\":\"\u201eGabinet doktora Caligari\u201d oraz niemieckie filmy nieme z nurtu \u201ecaligaryzmu\u201d\",\"datePublished\":\"2012-04-17T20:53:55+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T19:55:48+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/\"},\"wordCount\":1422,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/PLAKAT.jpeg\",\"articleSection\":[\"Inne\"],\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/\",\"name\":\"\u201eGabinet doktora Caligari\u201d oraz niemieckie filmy nieme z nurtu \u201ecaligaryzmu\u201d - SI\u0118 MY\u015aLI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/PLAKAT.jpeg\",\"datePublished\":\"2012-04-17T20:53:55+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T19:55:48+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/\"]]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/PLAKAT.jpeg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/PLAKAT.jpeg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u201eGabinet doktora Caligari\u201d oraz niemieckie filmy nieme z nurtu \u201ecaligaryzmu\u201d\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"de\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"width\":270,\"height\":204,\"caption\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u201eGabinet doktora Caligari\u201d oraz niemieckie filmy nieme z nurtu \u201ecaligaryzmu\u201d - SI\u0118 MY\u015aLI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/","og_locale":"de_DE","og_type":"article","og_title":"\u201eGabinet doktora Caligari\u201d oraz niemieckie filmy nieme z nurtu \u201ecaligaryzmu\u201d - SI\u0118 MY\u015aLI","og_description":"\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u201eFilm Gabinet doktora Caligari jest tak \u015bmia\u0142ym dzie\u0142em niezale\u017cnych artyst\u00f3w, \u017ce","og_url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/","og_site_name":"SI\u0118 MY\u015aLI","article_published_time":"2012-04-17T20:53:55+00:00","article_modified_time":"2013-11-02T19:55:48+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/PLAKAT.jpeg","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_misc":{"Verfasst von":"admin","Gesch\u00e4tzte Lesezeit":"7\u00a0Minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74"},"headline":"\u201eGabinet doktora Caligari\u201d oraz niemieckie filmy nieme z nurtu \u201ecaligaryzmu\u201d","datePublished":"2012-04-17T20:53:55+00:00","dateModified":"2013-11-02T19:55:48+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/"},"wordCount":1422,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/PLAKAT.jpeg","articleSection":["Inne"],"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/","name":"\u201eGabinet doktora Caligari\u201d oraz niemieckie filmy nieme z nurtu \u201ecaligaryzmu\u201d - SI\u0118 MY\u015aLI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/PLAKAT.jpeg","datePublished":"2012-04-17T20:53:55+00:00","dateModified":"2013-11-02T19:55:48+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":[["https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/"]]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/PLAKAT.jpeg","contentUrl":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/PLAKAT.jpeg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/gabinet-doktora-caligari-oraz-niemieckie-filmy-nieme-z-nurtu-caligaryzmu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u201eGabinet doktora Caligari\u201d oraz niemieckie filmy nieme z nurtu \u201ecaligaryzmu\u201d"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"de"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","width":270,"height":204,"caption":"SI\u0118 MY\u015aLI"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4638","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4638"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4638\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4638"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4638"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4638"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}