\u00a0<\/p>\n
Tendencja do wydawania zin\u00f3w w pojedynczych lub niewielkich \u201ekameralnych\u201d ilo\u015bciach zachowa\u0142a si\u0119 do dzi\u015b. Jany Waluszko, niezwykle p\u0142odny tw\u00f3rca zin\u00f3w m.in. Homka<\/em>, Nierz\u0105du<\/em>, Ulicy<\/em>, La Bestii<\/em>, a tak\u017ce wsp\u00f3\u0142pracownik wielu innych, w tym Ma\u0107 Priadki<\/em>, na \u0142amach jednego z numer\u00f3w Maci<\/em> napisa\u0142 \u2013 \u201eKiedy tworz\u0119 – tworz\u0119 dla siebie, czasem dla przyjaci\u00f3\u0142 – wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, towarzyszy w poszukiwaniu \u017ar\u00f3de\u0142\u2026 i nie dbam, o to, czy to si\u0119 komu\u015b spodoba, czy kto\u015b to kupi\u2026 Wa\u017cne, \u017ce podczas tworzenia czuje to \u201eco\u015b\u201d (\u2026). Skoro ju\u017c o powielaniu mowa-wyznaj\u0119 koncepcj\u0119 sztuki lokalnej, \u015brodowiskowej, kt\u00f3rej tw\u00f3rcy s\u0105 jednocze\u015bnie jej odbiorcami i nie istniej\u0105 bierni, p\u0142ac\u0105cy pieni\u0119dzmi za mo\u017cno\u015b\u0107 \u201epoczytania sobie\u201d (\u2026) na og\u00f3\u0142 nie sprzedaj\u0119 w og\u00f3le swoich pism\u201d. (MP 6-8\/94).<\/span><\/p>\n Rafa\u0142 Jakubowski za ojc\u00f3w polskiej prasy alternatywnej uwa\u017ca trzy osoby. Pierwsz\u0105, niew\u0105tpliwie najp\u0142odniejsz\u0105 i aktywn\u0105 do dzi\u015b jest wspomniany wcze\u015bniej Jany Waluszko, kt\u00f3ry sam nie jest w stanie podliczy\u0107 swojej tw\u00f3rczo\u015bci.[1]<\/a> <\/span><\/p>\n <\/em><\/span><\/p>\n Kolejn\u0105 osob\u0105, kt\u00f3r\u0105 Jakubowski zalicza do tr\u00f3jki ojc\u00f3w polskiej prasy alternatywnej jest Krzysztof Skiba, kt\u00f3ry w 1979 roku wydaje Traw\u0119<\/em>, zmienion\u0105 rok p\u00f3\u017aniej na Gilotyn\u0119. <\/em><\/span><\/p>\n Trzeci\u0105 wa\u017cn\u0105 postaci\u0105 jest jeden z wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u00f3w TOT-ARTU, Pawe\u0142 \u201eKonjo\u201d Konnak, kt\u00f3ry redagowa\u0142 ziny: Gangrena, Tad\u017cy Pao \u2013 M\u0142odzie\u017cy Wegetuj\u0105cej<\/em>. (Jakubowski, 1994:5)<\/span><\/p>\n Najwa\u017cniejsi wydawcy skupiali si\u0119, jego zdaniem przed wszystkim w Gda\u0144sku, Krakowie i Warszawie. Tam ukazywa\u0142y si\u0119 kolejne wa\u017cne tytu\u0142y. W 1978 roku w Gda\u0144sku pojawi\u0142 si\u0119 Pasa\u017cer<\/em>, tworzony przez cz\u0142onk\u00f3w zespo\u0142\u00f3w Deadlock<\/em> i Tilt<\/em>, a tak\u017ce Papier Bia\u0142ych Wulkan\u00f3w, Zjadacz Radia<\/em>. W Warszawie na prze\u0142omie lat 1980\/81 zacz\u0119\u0142y ukazywa\u0107 si\u0119: Kana\u0142 Revue, 1984, Turysta, Szmata i Post<\/em>.<\/span><\/p>\n Wraz z pojawieniem si\u0119 kapel punkowych powstaj\u0105 fanziny, po\u015bwi\u0119cone tej muzyce. Maciej Chmiel wydaje pierwszego punk zina Rewolwer<\/em>, kt\u00f3rego przemianowuje p\u00f3\u017aniej na Azotox<\/em>. Istnia\u0142 on w okresie 1984-1987 roku. Na prze\u0142omie lat 1984\/85 Piotr \u201ePietia\u201d Wierzbicki, tworzy zina Qqryq<\/em>. Dobre recenzje zbiera\u0142y art ziny Lampa i Iskra Bo\u017ca<\/em> (1988) wydawany przez Paw\u0142a Dunina \u2013 W\u0105sowicza oraz Kanaloza<\/em> Marcina Kornaka. (Ibid.: 5 i n.)<\/span><\/p>\n Pod koniec lat 80. XX w. Arkadiusz Marczy\u0144ski wydaje Bez Alternatywy<\/em>, a p\u00f3\u017aniej Anten\u0119 Krzyku<\/em>. W tym czasie pisma undergroundowe <\/em>istnia\u0142y ju\u017c we wszystkich wi\u0119kszych miastach, ale zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 tak\u017ce w mniejszych o\u015brodkach takich jak Pi\u0142a, Wa\u0142brzych, Be\u0142chat\u00f3w, Czelad\u017a, Stalowa Wola, D\u0119bica, Grudzi\u0105dz. W roku 1986 ukazuje si\u0119 bardzo du\u017co pism. Spora ich cz\u0119\u015b\u0107 to jedno- lub kilku-numerowe efemerydy, ale du\u017ca grupa pozostaje i rozwija si\u0119. Niestety ci\u0119\u017cko okre\u015bli\u0107 dok\u0142adn\u0105 ich liczb\u0119, bowiem \u015brodowiska te, co wcze\u015bniej wspomina\u0142em, nie kwapi\u0142y si\u0119 do wsp\u00f3\u0142pracy z nauk\u0105. Ponadto wydawcy bali si\u0119 zosta\u0107 zlokalizowanymi przez SB.<\/span><\/p>\n Jak podkre\u015bla Jakubowski wraz z powstaniem Mi\u0119dzymiast\u00f3wki Anarchistycznej, powsta\u0142a spora ilo\u015b\u0107 pism anarchistycznych; mi\u0119dzy innymi: Rewolta, Anarcholl, Fraternitte<\/em> (Warszawa), Rebeliant Poranny<\/em> (Katowice), Iskra<\/em> (Krak\u00f3w), Ortodox<\/em> (\u0141\u00f3d\u017a), La Gazetta<\/em> (Lublin), Lokomotywa bez n\u00f3g <\/em>(Kielce), A-tak<\/em> (Koszalin).<\/span><\/p>\n W latach 1987 – 1990 z Zachodu docieraj\u0105 do Polski nowe gatunki muzyki (hard core<\/em>, HC\/punk<\/em>, metal, straigt edge<\/em>, grand nosie<\/em>, oi!, SKA). Konsekwencj\u0105 tego s\u0105 pojawiaj\u0105ce si\u0119 kolejne fanziny. Najwi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 pism, zdaniem Chor\u0105zkiego, stanowi\u0142y ziny mi\u0142o\u015bnik\u00f3w HC\/punk<\/em>, kt\u00f3re stanowi\u0105 ponad 50% wszystkich fanzin\u00f3w. Najpopularniejsze jego zdaniem ziny to: No Alternative<\/em> (p\u00f3\u017aniejsza Akcja Po\u015brednia<\/em>), U. K. Leja, \u017baden<\/em> (Wa\u0142brzych), Dupa i G\u00f3wnoprawda<\/em> (Jastrz\u0119bie Zdr\u00f3j), Violent Death, Crust<\/em> (Bia\u0142ystok), Pasa\u017cer<\/em> (D\u0119bica), Bunkier<\/em> (L\u0119bork), Truj\u0105ca Fala<\/em> (Gda\u0144sk; p\u00f3\u017aniej kontynuowana jako \u017b\u00f3\u0142te Papiery <\/em>– punkowy dodatek do Ma\u0107 Pariadki<\/em>), Mysha, A-TAK<\/em> (Pozna\u0144), Litera, Smog, Linia, Pantha Rei, Usta, Zielone Brygady<\/em> (Krak\u00f3w), Implozja<\/em> (Kalisz), Kultura N\u0119dzy, Zakazany Owoc<\/em> (Lublin). (Chor\u0105zki 1996: 26-27).<\/span><\/p>\n Po zmianie systemu w latach 90., kiedy zosta\u0142a zniesiona cenzura oraz przywr\u00f3cona wolno\u015b\u0107 s\u0142owa, pisma niezale\u017cne mia\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyj\u015b\u0107 z podziemia, jednak wydawcy zin\u00f3w chcieli pozosta\u0107 w poza oficjalnym obiegiem. Nadal uwa\u017cali, \u017ce jakikolwiek system jest z\u0142y. Nie szcz\u0119dzili na \u0142amach zaanga\u017cowanych pism, g\u0142ownie anarchistycznych, s\u0142\u00f3w krytyki komunistom, jacy, jak twierdz\u0105, pod nowym p\u0142aszczykiem powracali do w\u0142adzy. Walczyli tak\u017ce z by\u0142\u0105 opozycj\u0105, z kt\u00f3r\u0105 wcze\u015bniej wsp\u00f3\u0142pracowali, zarzucaj\u0105c im, i\u017c stary system zamienili nowym systemem. Nadal we w\u0142asnym podziemiu propagowali w\u0142asny, niezale\u017cny styl \u017cycia, gdzie w\u0142adza nie jest potrzebna.<\/span><\/p>\n Drugim powodem pozostania w alternatywnym ghetcie by\u0142, by\u0107 mo\u017ce, strach przez ostracyzmem ze strony \u015brodowiska, gardz\u0105cego komercyjnymi pismami. Po prze\u0142omie w kraju zaczyna\u0142y jednak pojawia\u0107 si\u0119 pisma, kt\u00f3re cho\u0107 korzeniami si\u0119ga\u0142y undergroundu<\/em>, to mia\u0142y aspiracje by dotrze\u0107 tak\u017ce do zwyk\u0142ych ludzi. Tak sta\u0142o si\u0119 na przyk\u0142ad z krakowskimi Zielonymi Brygadami<\/em>. Wkr\u00f3tce by\u0142e ziny wyl\u0105dowa\u0142y te\u017c na p\u00f3\u0142kach EMPIK-u, co wywo\u0142a\u0142o du\u017c\u0105 dyskusj\u0119 w \u015brodowisku alternatywnym. Wraz z nowym ustrojem pisma, takie jak na przyk\u0142ad.: Ma\u0107 Pariadka, Pasa\u017cer, Zielone Brygady,<\/em> chc\u0105ce by\u0107 drukowane w oficjalnych drukarniach, co jednocze\u015bnie podwy\u017csza\u0142o jako\u015b\u0107 pisma, musia\u0142y zosta\u0107 zalegalizowane poprzez zarejestrowanie dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej, otrzymania indeksu ISSN, gdy\u017c tego wymaga\u0142y drukarnie i urz\u0119dy.<\/span><\/p>\n Coraz powszechniejsza dost\u0119pno\u015b\u0107 do Internetu spowodowa\u0142a, \u017ce zacz\u0119\u0142o ukazywa\u0107 si\u0119 bardzo du\u017co elektronicznych odmian zin\u00f3w. W wi\u0119kszo\u015bci s\u0105 to strony mi\u0142o\u015bnik\u00f3w science-fiction<\/em>, gier RPG lub wszelkiego rodzaju art ziny<\/em>, zwi\u0105zane z grafik\u0105 komputerow\u0105, co w tym przypadku uzasadnia tak\u0105 form\u0119 funkcjonowania. Pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c elektroniczne ziny, tworzone przez ludzi z \u201ebran\u017cy\u201d niezale\u017cnej. I trzeba w tym przypadku przyzna\u0107 racj\u0119 W. Kajtochowi w tym, \u017ce s\u0105 one bardziej stronami, ni\u017c elektronicznymi odmianami pisma. Ich \u017cywotno\u015b\u0107 jest zazwyczaj bardzo kr\u00f3tka[2]<\/a>.<\/span><\/p>\n Mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 dwie tendencje wyst\u0119puj\u0105ce obecnie w Internecie.\u00a0 Jedn\u0105 z nich jest to, \u017ce wydawcy pism drukowanych coraz cz\u0119\u015bciej si\u0119gaj\u0105 do Internetu, jako po \u015brodek reklamowy, \u201ewydaj\u0105c\u201d w postaci elektronicznej pisma w ca\u0142o\u015bci lub jedynie prezentuj\u0105c skr\u00f3ty artyku\u0142\u00f3w np. Obywatel<\/em>, Inny \u015awiat<\/em> czy Ma\u0107 Pariadka<\/em>.<\/span><\/p>\n Dzi\u0119ki nowoczesnej technice stare lub nieistniej\u0105ce ju\u017c ziny s\u0105 dzi\u0119ki Internetowi reanimowane. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna pozna\u0107 tre\u015bci prezentowane w prasie alternatywnej w momencie powstawania \u015brodowiska alternatywnego w Polsce, co przybli\u017ca nam histori\u0119 i pr\u0105dy oraz pogl\u0105dy, kt\u00f3re wp\u0142yn\u0119\u0142y na polsk\u0105 scen\u0119 niezale\u017cn\u0105. Ma\u0107 Pariadka<\/em> na przyk\u0142ad w ostatnim czasie rozpocz\u0119\u0142a tworzenie internetowego archiwum, w kt\u00f3rym maj\u0105 si\u0119 znale\u017a\u0107 wszystkie, pocz\u0105wszy od pierwszego, numery pisma. Na razie dost\u0119pne s\u0105 jedynie wybrane artyku\u0142y z poszczeg\u00f3lnych lat.<\/span><\/p>\n Drug\u0105 tendencj\u0105 jest powstawanie licznych web-zin\u00f3w<\/em>. Bartosz Firek okre\u015bla je mianem samodzielnych publikacji, o zasadach wydawania zbli\u017conych do wydawnictw papierowych. Web-ziny<\/em> to elektroniczne wersje papierowych zin\u00f3w, zamieszczanych na stronie internetowej lub elektroniczna samodzielna publikacja. Nie maj\u0105 one jednak drukowanej wersji. Wersja elektroniczna jest jedyn\u0105 odmian\u0105.<\/span><\/p>\n Obok web-zin\u00f3w<\/em> istniej\u0105 e-ziny<\/em>. S\u0105 to web-ziny<\/em>, kt\u00f3re wysy\u0142ane s\u0105 jedynie na skrzynki pocztowe do tzw. subskrybent\u00f3w. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w odbiorcy nie musz\u0105 za nie p\u0142aci\u0107. Jest to wyra\u017ane nawi\u0105zanie do tradycji Mail Artu, kiedy to pisma trafia\u0142y poprzez poczt\u0119 na konkretn\u0105 list\u0119 adresow\u0105, zazwyczaj do innych tw\u00f3rc\u00f3w i intelektualist\u00f3w, jak Ulica Wszystkich \u015awi\u0119tych<\/em> (2000-2009). (Firek, 2002: 13)<\/span><\/p>\n W\u015br\u00f3d elektronicznych zin\u00f3w Firek wyr\u00f3\u017cnia: newslettery<\/em>, flayery<\/em>, nieregularniki, informatory, biuletyny, pisma ulotne. (cdn.)<\/strong><\/span><\/p>\n \u00a0<\/p>\n Marcin Pielu\u017cek<\/strong><\/span><\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n