Ksi\u0105\u017cki<\/em> na lewym marginesie.<\/span><\/p>\nW. K.:<\/strong> Jak m\u00f3wi\u0105 s\u0142owa pewnej piosenki: \u201eTaki g\u0142upi to ja ju\u017c nie jestem…\u201d. Na stronie ABS bywam cz\u0119sto od jakiego\u015b roku (tj. odk\u0105d mam sta\u0142e \u0142\u0105cze internetowe). Problem le\u017cy w tym, \u017ce nie mog\u0119 otwiera\u0107 wi\u0119kszych plik\u00f3w, pisanych cyrylic\u0105 tak, aby zapisa\u0107 je na dysk. Nie mog\u0119 r\u00f3wnie\u017c niczego po rosyjsku wpisa\u0107 do wyszukiwarki. W tej sytuacji musz\u0119 poczeka\u0107 na mo\u017cliwo\u015b\u0107 wertowania tradycyjnie utrwalonych tekst\u00f3w.<\/span><\/p>\nL. R.:<\/strong> > \u201e…Po pierwsze \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 z nich dotyczy nieporozumie\u0144 typu j\u0119zykowego\u201d<\/span><\/p>\nOczywi\u015bcie s\u0105 to nieporozumienia. S\u0105dz\u0119 jednak, \u017ce nale\u017ca\u0142oby ich unikn\u0105\u0107, zmieniwszy przek\u0142ad, gdy\u017c w j\u0119zyku rosyjskim \u201emiasteczko 1960 roku od Narodzin Chrystusa\u201d i \u201emiasteczko pocz\u0105tku lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych\u201d \u2013 brzmi\u0105 zupe\u0142nie r\u00f3\u017cnie.<\/span><\/p>\nW. K.:<\/strong> Zgadzam si\u0119, ale ju\u017c si\u0119 sta\u0142o, a przy tym zgodzi si\u0119 Pan, \u017ce szkoda powsta\u0142a nie tak wielka.<\/span><\/p>\nL. R.:<\/strong> Znowu\u017c: \u201eczterdziestoletni\u201d i \u201epi\u0119\u0107dziesi\u0119cioletni\u201d to najzupe\u0142niej r\u00f3\u017cne kategorie wiekowe.<\/span><\/p>\nW. K.:<\/strong> Tu gorzej (mo\u017ce pomyli\u0142em si\u0119 w obliczeniach?). Ale chyba najwa\u017cniejsze dla interpretacji utworu jest, \u017ce \u017bylin – to w Drapie\u017cnych rzeczach wieku<\/em> cz\u0142owiek dojrza\u0142y. No a r\u00f3\u017cnica pod wzgl\u0119dem dojrza\u0142o\u015bci mi\u0119dzy czterdziesto- a pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciolatkiem nie jest du\u017ca.<\/span><\/p>\nL. R.: > \u201e<\/strong>Je\u017celi mokrzaki nie \u017cywi\u0105 si\u0119 czytaniem \u2013 to dlaczego o jednym z nich si\u0119 m\u00f3wi \u201eDurnie nie dali mu ksi\u0105\u017cek i umar\u0142 z g\u0142odu…\u201d (cytuj\u0119 z pami\u0119ci)\u201d.<\/span><\/p>\n\u201eTo durnie. Nie dawali mu czyta\u0107 i umar\u0142 z g\u0142odu\u201d \u2013 to nie z pami\u0119ci, ale skopiowane z elektronicznego tekstu.<\/span><\/p>\nTo jest w\u0142a\u015bnie ten przypadek, kiedy b\u0119d\u0119 m\u00f3wi\u0107 subiektywn\u0105 prawd\u0119. Jest dla mnie jasne, \u017ce \u201eumar\u0142 z g\u0142odu\u201d w tym cytacie ma taki\u017c sens, jak w wyra\u017ceniach \u201eg\u0142\u00f3d duchowy\u201d lub \u201educhowy pokarm\u201d. Oczywi\u015bcie cytat ten dowodzi, \u017ce \u201epokarm duchowy\u201d (czytanie) jest dla mokrzak\u00f3w niemniej wa\u017cny, ni\u017c pokarm cielesny.<\/span><\/p>\nPrzy czym, powiedziane jest to przez Golema, kt\u00f3ry \u2013 jak wiadomo \u2013 k\u0142ama\u0142, zaciemnia\u0142 i przesadza\u0142.<\/span><\/p>\nI tak\u017ce – powinienem si\u0119 usprawiedliwi\u0107 \u2013 wyrazi\u0142em si\u0119 troch\u0119 niejasno. Oczywi\u015bcie wiedzia\u0142em, \u017ce Pan ma na my\u015bli ten cytat, tylko dla mnie by\u0142o najzupe\u0142niej jasne, \u017ce taka interpretacja jest nies\u0142uszna.<\/span><\/p>\nW. K.:<\/strong> P\u00f3ki co, pozostaj\u0119 jednak przy swoim zdaniu. Wydaje mi si\u0119, \u017ce t\u0119 informacj\u0119 nale\u017cy rozumie\u0107 dos\u0142ownie, a to dlatego, \u017ce Strugaccy eksperymentowali w\u00f3wczas z konwencjami fantastyki i elementy ba\u015bni mia\u0142y prawo zaistnienia w ich dzie\u0142ach, nawet tych bardziej przypominaj\u0105cych (pod wzgl\u0119dem gatunku) utopi\u0119, antyutopi\u0119 czy SF. A \u201ecz\u0142owiek \u017cywi\u0105cy si\u0119 czytaniem\u201d to w\u0142a\u015bnie taki element bajeczny, je\u015bli rozumie\u0107 rzecz dos\u0142ownie.<\/span><\/p>\nL. R.:<\/strong> > \u201eDziwi\u0119 si\u0119 tak\u017ce, \u017ce Rudman nie dostrzeg\u0142 np., \u017ce cytowane moje streszczenie Poniedzia\u0142ku…<\/em> nie jest na serio\u201d<\/span><\/p>\nA co w\u0142a\u015bciwie Pana dziwi? Moim zdaniem, Pana streszczenia nie spos\u00f3b odczyta\u0107 jako parodiuj\u0105cego. Co za tym wi\u0119c idzie \u2013 to jeszcze jedna prawda subiektywna \u2013 pr\u00f3ba pokazania, \u017ce Poniedzia\u0142ek…<\/em> jest parodi\u0105 fantastyki \u201ebliskiego celownika\u201d, Panu nie wysz\u0142a. A tak a propos<\/em>: traktowanie Poniedzia\u0142ku…<\/em> jako tylko (lub przede wszystkim) parodii, wydaje mi si\u0119 zbyt prostolinijne (cho\u0107 zaprzeczanie obecno\u015bci w nim parodii – by\u0142oby \u015bmieszne). W zwi\u0105zku z tym w pe\u0142ni przy\u0142\u0105czam si\u0119 do pogl\u0105du W\u0142adimira Diakonowa, wyra\u017conego w numerze 24. Poniedzia\u0142ku.<\/span><\/p>\nW. K.:<\/strong> Zacytujmy wobec tego uwag\u0119 W\u0142adimira Diakonowa:<\/em><\/span><\/p>\n\u201ePoniedzia\u0142ek…<\/em> przede wszystkim by\u0142 kpin\u0105 z \u201erealistycznego\u201d rozumienia fantastyki i parodi\u0105 utworu \u201ebliskiego celownika\u201d (\u201ena granicy mo\u017cliwego\u201d) w jego odmianie po\u015bwi\u0119conej nauce\u201d [W. K.: Bracia Strugaccy<\/em>, s. 99].<\/span><\/p>\nPrzede wszystkim? Nie. A raczej ca\u0142kiem nie. Poniedzia\u0142ek…<\/em> to przede wszystkim \u201ewewn\u0119trzna utopia\u201d, nadzieja na pojawienie si\u0119 nowego, masowego cz\u0142owieka \u2013 uczonego, \u201emaga\u201d. Tak, tak \u2013 powiedzmy \u2013 wszystko b\u0119dzie identycznie jak w \u015brodowisku naukowym. I nast\u0119puje zademonstrowanie tego \u015brodowiska \u201eod wewn\u0105trz\u201d. Po drugie, to otwarta satyra na resztki stalinowskiej pseudonauki i – niezale\u017cnie – na administrowanie nauk\u0105 w og\u00f3le. Po trzecie, to satyryczne dzie\u0142o, ocean czystego humoru. I tylko, by\u0107 mo\u017ce, gdzie\u015b na czwartym miejscu \u2013 to kpina i parodia… (Poniedzia\u0142ek zaczyna si\u0119 w sobot\u0119<\/em> jest samoistny, a parodia \u2013 zawsze wt\u00f3rna…)\u201d [Poniedzielnik<\/em> nr 24].<\/span><\/p>\nWidz\u0119 w niej podkre\u015blenie, \u017ce Poniedzia\u0142ek…<\/em> mia\u0142 dwie strony: dawa\u0142 pozytywn\u0105 wizj\u0119 \u201ecz\u0142owieka nauki\u201d, a ponadto by\u0142 dzie\u0142em walcz\u0105cym. Rzeczywi\u015bcie w swojej interpretacji zwr\u00f3ci\u0142em uwag\u0119 przede wszystkim na te drugie, walcz\u0105ce oblicze Poniedzia\u0142ku…<\/em>, nie doceniaj\u0105c zar\u00f3wno uniwersalnego komizmu w nim zawartego (tak\u017ce polscy recenzenci zarzucali mi, \u017ce troch\u0119 \u201e\u015blepy\u201d jestem, je\u015bli o humorystyczne walory dzie\u0142 Strugackich chodzi), jak i pozytywnej wizji naukowca. Ale chyba i moja interpretacja nie by\u0142a b\u0142\u0119dn\u0105, bo przecie\u017c Strugaccy w okresie pisania (i nie tylko wtedy) Poniedzia\u0142ku…<\/em> byli pisarzami walcz\u0105cymi: i ze z\u0142em spo\u0142ecznym, kt\u00f3re ich otacza\u0142o i z beznadziejnie schematycznym rozumieniem fantastyki, wtedy si\u0119 utrzymuj\u0105cym (zw\u0142aszcza w kr\u0119gach krytyk\u00f3w). C\u00f3\u017c, Poniedzia\u0142ek…<\/em> to bezwzgl\u0119dnie dzie\u0142o bardzo bogate. Zauwa\u017cy\u0142em w nim przede wszystkim to, <\/strong>co mog\u0142em zauwa\u017cy\u0107 jako Polak, pisz\u0105cy o Strugackich w drugiej po\u0142owie lat osiemdziesi\u0105tych, kiedy polityka mocno zaprz\u0105ta\u0142a m\u00f3j umys\u0142 – i jako literaturoznawca, wyczulony na literackie dyskusje i aluzje. Gdybym by\u0142 rosyjskim naukowcem nie-filologiem, to skupi\u0142bym si\u0119 na czym\u015b innym. <\/strong>W sumie uwa\u017cam <\/strong>uwag\u0119 Diakonowa za uzasadnion\u0105, ale przecie\u017c jego interpretacja nie przeszkadza moim wywodom. Uzupe\u0142nia je, a nie jest z nimi sprzeczna.<\/em><\/span><\/p>\nL. R.:<\/strong> > \u201ePo trzecie \u2013 niejednakowo rozumiemy pewne terminy…\u201d<\/span><\/p>\nJe\u015bli napisa\u0142em: \u201euwa\u017ca, \u017ce \u201eBaniew jest estetycznie – postaci\u0105 typow\u0105\u201d i ja zupe\u0142nie nie wiem, co on ma na my\u015bli\u201d to wcale to nie oznacza, \u017ce ja i Pan r\u00f3\u017cnie pojmujemy terminy, lecz \u017ce ja nie rozumiem, co oznacza \u201eestetycznie typowa posta\u0107\u201d. I przy okazji \u2013 dalej tego nie rozumiem (przeszkadza s\u0142owo \u201eestetycznie\u201d).<\/span><\/p>\nW. K.:<\/strong> Mo\u017ce zatem lepiej by\u0142oby napisa\u0107 \u201eBaniew to posta\u0107 \u201etypowa\u201d z punktu widzenia teorii powie\u015bci realistycznej\u201d (teoria powie\u015bci realistycznej jest cz\u0119\u015bci\u0105 estetyki szeroko poj\u0119tej, stad s\u0142owo \u201eestetycznie\u201d mog\u0142o zosta\u0107 przeze mnie u\u017cyte).<\/span><\/p>\nL. R.:<\/strong> > \u201ePo pi\u0105te \u2013 niekt\u00f3re uwagi zarzucaj\u0105 b\u0142\u0119dn\u0105 interpretacj\u0119. Za swoje interpretacje odpowiadam […]. Niemniej nie odrzucam i mo\u017cliwo\u015bci innych interpretacji, gdy\u017c te \u2013 jak wiadomo \u2013 mog\u0105 by\u0107 rozmaite…\u201d<\/span><\/p>\nNo w\u0142a\u015bnie! Ja tylko wskazywa\u0142em na mo\u017cliwo\u015b\u0107 innych. A co si\u0119 tyczy konkretnych zamierze\u0144 konkretnych bohater\u00f3w \u2013 m\u0142odego Kirsanowa i Artura, to pozw\u00f3lcie przytoczy\u0107 ma\u0142y cytat:<\/span><\/p>\n\u201eTeraz Siergiej bierze Czarnego Cz\u0142owieka pod r\u0119k\u0119 i zgrabnie wyprowadza na prz\u00f3d sceny.<\/span><\/p>\nSiergiej: Stary, za\u0142atwmy to po dobremu. Wszyscy jeste\u015bmy lud\u017ami. Dogadajmy si\u0119…<\/span><\/p>\nCzarny Cz\u0142owiek (normalnym tonem): Jak? Na jaki temat?<\/span><\/p>\nSiergiej: Spoko, normalnie, nie widzia\u0142e\u015b nas i my\u015bmy ciebie nie widzieli, drzwi by\u0142y zamkni\u0119te, gospodarze wyjechali… Dwie ba\u0144ki i spok\u00f3j.<\/span><\/p>\nCzarny Cz\u0142owiek: Nie, nic z tego.<\/span><\/p>\nSiergiej: A dlaczego? Spokojnie, cichutko, no… trzy ba\u0144ki. W porz\u0105dku?<\/span><\/p>\nCzarny Cz\u0142owiek: Nie, nie chc\u0119, daj spok\u00f3j…<\/span><\/p>\nSiergiej: Trzy ba\u0144ki za trzy minuty milczenia… wyobra\u017casz to sobie?<\/span><\/p>\nCzarny Cz\u0142owiek (usi\u0142uj\u0105c si\u0119 wyswobodzi\u0107): Pu\u015b\u0107. M\u00f3wi\u0142em, \u017ce nie…<\/span><\/p>\nSiergiej (ju\u017c innym tonem, gro\u017anym, pe\u0142nym z\u0142o\u015bci): cztery!<\/span><\/p>\nCzarny Cz\u0142owiek: Nie!<\/span><\/p>\nSiergiej: Cztery ba\u0144ki, bucu!<\/span><\/p>\nCzarny Cz\u0142owiek: Pu\u015b\u0107, powiedzia\u0142em \u017ce nie!<\/span><\/p>\nSiergiej puszcza go, odskakuje i jak gdyby padaj\u0105c, nagle wyrzuca nog\u0119, kt\u00f3ra robi si\u0119 niewiarygodnie d\u0142uga i prosta…\u201d<\/span><\/p>\nJak Pan widzi, oni chc\u0105, aby \u201eczarny cz\u0142owiek\u201d ukry\u0142 przed \u201ew\u0142adzami\u201d fakt wr\u0119czenia zawiadomienia.\u00a0 Jakie\u017c to \u201erzucenie wyzwania w\u0142adzom\u201d?<\/span><\/p>\nW. K.:<\/strong> Oczywi\u015bcie, widzimy najpierw pr\u00f3b\u0119 skorumpowania przedstawiciela w\u0142adzy, a potem bezpo\u015bredni\u0105 agresj\u0119 wobec niego. Ale przecie\u017c oba zachowania to pr\u00f3by sprzeciwienia si\u0119. Klasyczny niemiecki teoretyk wojskowo\u015bci, Karl Clausewitz, da\u0142 nast\u0119puj\u0105c\u0105 definicj\u0119 wojny: \u201eto przed\u0142u\u017cenie polityki, prowadzone innymi \u015brodkami\u201d.\u00a0 Siergiej i Artur pr\u00f3buj\u0105 wpierw dyplomacji przeciwnej zamierzeniom w\u0142adzy, a gdy to nie daje rezultatu \u2013 zmieniaj\u0105 \u201e\u015brodki perswazji\u201d. A \u017ce pobicie urz\u0119dnika jest \u201ewyzwaniem…\u201d, to dla mnie rzecz oczywista. Nie bez przyczyny np. pobicie policjanta w czasie pe\u0142nienia obowi\u0105zk\u00f3w jest inaczej karane, ni\u017c pobicie go jako osoby prywatnej (je\u015bli nie wyci\u0105gn\u0105\u0142 legitymacji).<\/span><\/p>\nAle w sumie w mojej interpretacji chodzi\u0142o o co innego \u2013 o zwi\u0105zek idei pokazanej w \u017bydach…<\/em> z my\u015bl\u0105 So\u0142\u017cenicyna. Ot\u00f3\u017c dziwi\u0142 si\u0119 on w Archipelagu Gu\u0142ag…<\/em>, \u017ce prawie nikt z zagro\u017conych aresztowaniem przez KGB nie pr\u00f3bowa\u0142 nawet ucieczki, o innych sposobach obrony nie wspominaj\u0105c i upatrywa\u0142 w tej bierno\u015bci prawdziwe, narodowe nieszcz\u0119\u015bcie. Starsi bohaterowie \u017byd\u00f3w…<\/em> s\u0105 w\u0142a\u015bnie bierni, o konkretnym sprzeciwie wobec prawdopodobnej zsy\u0142ki nie my\u015bl\u0105. A w\u0142a\u015bnie Siergiej i Artur pr\u00f3buj\u0105 oporu. Mo\u017ce w spos\u00f3b niezbyt wyszukany \u2013 ale jednak.<\/span><\/p>\nL. R.:<\/strong> > \u201eI jeszcze jedno \u2013 miewam co prawda w stosunku do dzie\u0142 Strugackich uwagi krytyczne \u2013 ale\u00a0 nie ma mowy o jakimkolwiek lekcewa\u017ceniu.\u201d<\/span><\/p>\nW og\u00f3le, to ja nie pisa\u0142em o jakim\u015b \u201elekcewa\u017ceniu\u201d. Napisa\u0142em to, co nast\u0119puje: \u201eautor niekiedy m\u00f3wi o Strugackich w tonie niestosownym\u201d, Diakonow nazywa to \u201emoralizatorstwem\u201d.<\/span><\/p>\nWyda\u0142o mi si\u0119 (i Pan tutaj nie mo\u017ce si\u0119 ze mn\u0105 spiera\u0107, gdy\u017c jest to wra\u017cenie, kt\u00f3re si\u0142\u0105 rzeczy powstaje przy czytaniu tekstu), \u017ce Pan pozwala sobie Strugackich ocenia\u0107, decydowa\u0107 za nich, co i jak wypada\u0142o im pisa\u0107, a czego nie… i tak dalej. Ja Panu (i oczywi\u015bcie nie tylko Panu) takiego prawa \u2013 s\u0105dzi\u0107 Strugackich i ich poucza\u0107 – nie przyznaj\u0119. A inna sprawa, \u017ce Pan by\u0107 mo\u017ce takich zamiar\u00f3w nie mia\u0142, ale \u2013 jak to si\u0119 m\u00f3wi \u2013 czytelnik zamiar\u00f3w autora nie zna i wszystko, co widzi, to tekst przed sob\u0105.<\/span><\/p>\nW. K.:<\/strong> \u201e<\/strong>Niestosowny ton\u201d, \u201emoralizatorstwo\u201d \u2013 to do\u015b\u0107 wieloznaczne s\u0142owa. Pami\u0119tam jak po odczycie na moskiewskim Uniwersytecie im. \u0141omonosowa (chyba w 1986 roku) z dobrych p\u00f3\u0142 godziny k\u0142\u00f3ci\u0142em si\u0119 z publiczno\u015bci\u0105 na temat realistyczno\u015bci b\u0105d\u017a nierealistyczno\u015bci pewnej powie\u015bci, a\u017c wpad\u0142em na pomys\u0142, by zdefiniowa\u0107 terminy. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ja i publiczno\u015b\u0107 u\u017cywamy s\u0142owa \u201erealizm\u201d w zupe\u0142nie innym znaczeniu.<\/span><\/p>\nProponuj\u0119 zatem \u2013 Panu i Panu Diakonowowi \u2013 przytoczenie fragment\u00f3w mojej ksi\u0105\u017cki, gdzie mia\u0142em sobie pozwoli\u0107 na niedopuszczalne \u201es\u0105dzenie\u201d ABS i \u201edawanie im wskaz\u00f3wek\u201d. Bo po pierwsze, \u017ce podejrzewam nieporozumienie, a po drugie pytanie: \u201eco wolno, a czego nie wolno literaturoznawcy\u201d uwa\u017cam za bardzo ciekawe.<\/span><\/p>\nCo mog\u0119 powiedzie\u0107 ju\u017c teraz? Ano na pewno to, \u017ce bohaterem mojej ksi\u0105\u017cki nie byli dwaj zas\u0142u\u017ceni pisarze, Arkadij i Boris Strugaccy, konkretni ludzie \u017cyj\u0105cy w danym miejscu i czasie \u2013 a: 1) dzie\u0142a Arkadija i Borisa Strugackich. 2) Elementy ich programu tw\u00f3rczego widoczne w ich ksi\u0105\u017ckach i publicystyce. 3) Ich wizerunki, daj\u0105ce si\u0119 z tych dzie\u0142 i tego programu – wydedukowa\u0107. A r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy wizerunkiem i osob\u0105 wcale nie jest scholastyczna.<\/span><\/p>\nOsoba to dla literaturoznawcy tabu, niewiele mo\u017ce o niej powiedzie\u0107 (czego\u015b na jej temat mo\u017ce si\u0119 tylko domy\u015bla\u0107). Natomiast wizerunek tej osoby ma charakter publiczny, cz\u0142owiek taki wizerunek sam sobie tworzy, zabieraj\u0105c g\u0142os publicznie, drukuj\u0105c i wydaj\u0105c. Za\u015b, je\u015bli to czyni, to zapewne jest got\u00f3w na to, \u017ce ten wizerunek stanie si\u0119 przedmiotem opisu i oceny.<\/span><\/p>\nPonadto i elementy dzie\u0142 i programu, i wizerunku jak najbardziej podlegaj\u0105 literaturoznawczej ocenie. Ale nie pod wzgl\u0119dem moralnym, lecz logicznym i estetycznym. Oceniaj\u0105c pewne elementy mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 np. o ich sprzeczno\u015bci, dysfunkcjonalno\u015bci, zgodno\u015bci z danym idea\u0142em estetycznym i jego normami. Ale na Mi\u0142o\u015b\u0107 Bosk\u0105 nie s\u0105dz\u0119, abym gdziekolwiek m\u00f3wi\u0142 o nich jako o uczciwych lub nieuczciwych!!! \u2013 A na tym polega ocena moralna!!!<\/span><\/p>\nNie s\u0105dz\u0119 tak\u017ce, abym gdzie\u015b poucza\u0142 Strugackich pod wzgl\u0119dem moralnym. Bo po pierwsze nie mia\u0142bym prawa, po drugie gdzie\u017cbym \u015bmia\u0142, a po trzecie \u2013 przecie\u017c \u201ezwyci\u0119zc\u00f3w si\u0119 nie s\u0105dzi\u201d. Strugaccy w zwi\u0105zku ze swoj\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci\u0105, w radzieckich realiach niejedn\u0105 przykr\u0105 chwil\u0119 musieli prze\u017cy\u0107 \u2013 ale przecie\u017c odnie\u015bli ostateczne i pe\u0142ne zwyci\u0119stwo. Udowodnili, \u017ce w tych czasach i w tym miejscu, w kt\u00f3rym \u017cy\u0107 im przysz\u0142o mo\u017cna napisa\u0107 i wyda\u0107 doskona\u0142e i m\u0105dre ksi\u0105\u017cki. I ta perspektywa \u201eostatecznego zwyci\u0119stwa\u201d stale jest w mojej ksi\u0105\u017cce obecna. Nale\u017cy o tym pami\u0119ta\u0107, nawet z\u017cymaj\u0105c si\u0119 na niekt\u00f3re moje uwagi i oceny cz\u0105stkowe, dotycz\u0105ce dzie\u0142, ich sp\u00f3jno\u015bci z programem i konsekwencji w realizowaniu samego programu.<\/span><\/p>\nI rzecz ostatnia. Niekt\u00f3re moje stwierdzenia s\u0105 pe\u0142noprawnymi hipotezami, inne \u2013 tylko przypuszczeniami i domys\u0142ami, co skrupulatnie zaznaczam. To te\u017c warto zauwa\u017cy\u0107.<\/span><\/p>\nL. R.:<\/strong> Bardzo bym nie chcia\u0142, \u017ceby moje uwagi Pana obrazi\u0142y. Wr\u0119cz przeciwnie \u2013 mam nadziej\u0119, \u017ce mog\u0105 Panu pom\u00f3c w pracy \u2013 cho\u0107 oczywi\u015bcie nie jestem profesjonalist\u0105…<\/span><\/p>\nZdecydowa\u0142em wys\u0142a\u0107 je Panu w li\u015bcie \u2013 je\u015bli Pan uwa\u017ca, i\u017c zas\u0142uguj\u0105 one na publikacje, prosz\u0119 je przes\u0142a\u0107 \u2013 t\u0119 ich cz\u0119\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 uznacie za istotn\u0105 \u2013 Borisowowi, a on je opublikuje w Poniedzia\u0142ku<\/em>. A je\u015bli Pan nie zechce \u2013 prosz\u0119 tego nie robi\u0107.<\/span><\/p>\n\u00a0<\/span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Pozostaj\u0119 z szacunkiem<\/span><\/p>\nLeonid <\/strong><\/span><\/p>\n <\/p>\n
W. K.:<\/strong> Nie czuj\u0119 si\u0119 obra\u017cony. Wr\u0119cz przeciwnie, uwa\u017cam, \u017ce wymiana zda\u0144 mi\u0119dzy autorem i czytelnikiem jego ksi\u0105\u017cki jest bardzo po\u017cyteczna. Zw\u0142aszcza, gdy reprezentuj\u0105 r\u00f3\u017cne kultury, r\u00f3\u017cne narodowo\u015bci. Wysy\u0142am wi\u0119c powy\u017csze odpowiedzi Borisowowi \u2013 i oczekuj\u0119 na ich druk.<\/span><\/p>\nSerdecznie pozdrawiam<\/span><\/p>\nWojciech Kajtoch<\/strong><\/span><\/p>\n\u00a0<\/p>\n
Poniedielnik<\/em>, 28. –\u00a0 23. lutego 2004<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" C. Zako\u0144czenie polemiki z Leonidem Rudmanem Leonid Rudman: Szanowny panie Kajtoch! Prosz\u0119 pozwoli\u0107, bym rzek\u0142 kilka s\u0142\u00f3w na temat<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-4234","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\n
Ze strugackian\u00f3w (8) - SI\u0118 MY\u015aLI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/ze-strugackianow-8\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"de_DE\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ze strugackian\u00f3w (8) - SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\" C. Zako\u0144czenie polemiki z Leonidem Rudmanem Leonid Rudman: Szanowny panie Kajtoch! Prosz\u0119 pozwoli\u0107, bym rzek\u0142 kilka s\u0142\u00f3w na temat\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/ze-strugackianow-8\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2012-04-03T00:28:40+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2013-11-02T19:56:02+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Verfasst von\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Gesch\u00e4tzte Lesezeit\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14\u00a0Minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/ze-strugackianow-8\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/ze-strugackianow-8\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\"},\"headline\":\"Ze strugackian\u00f3w (8)\",\"datePublished\":\"2012-04-03T00:28:40+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T19:56:02+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/ze-strugackianow-8\/\"},\"wordCount\":2781,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Inne\"],\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/ze-strugackianow-8\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/ze-strugackianow-8\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/ze-strugackianow-8\/\",\"name\":\"Ze strugackian\u00f3w (8) - SI\u0118 MY\u015aLI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website\"},\"datePublished\":\"2012-04-03T00:28:40+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T19:56:02+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/ze-strugackianow-8\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/ze-strugackianow-8\/\"]]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/ze-strugackianow-8\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ze strugackian\u00f3w (8)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"de\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"width\":270,\"height\":204,\"caption\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ze strugackian\u00f3w (8) - SI\u0118 MY\u015aLI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/ze-strugackianow-8\/","og_locale":"de_DE","og_type":"article","og_title":"Ze strugackian\u00f3w (8) - SI\u0118 MY\u015aLI","og_description":" C. Zako\u0144czenie polemiki z Leonidem Rudmanem Leonid Rudman: Szanowny panie Kajtoch! Prosz\u0119 pozwoli\u0107, bym rzek\u0142 kilka s\u0142\u00f3w na temat","og_url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/ze-strugackianow-8\/","og_site_name":"SI\u0118 MY\u015aLI","article_published_time":"2012-04-03T00:28:40+00:00","article_modified_time":"2013-11-02T19:56:02+00:00","author":"admin","twitter_misc":{"Verfasst von":"admin","Gesch\u00e4tzte Lesezeit":"14\u00a0Minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/ze-strugackianow-8\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/ze-strugackianow-8\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74"},"headline":"Ze strugackian\u00f3w (8)","datePublished":"2012-04-03T00:28:40+00:00","dateModified":"2013-11-02T19:56:02+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/ze-strugackianow-8\/"},"wordCount":2781,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization"},"articleSection":["Inne"],"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/ze-strugackianow-8\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/ze-strugackianow-8\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/ze-strugackianow-8\/","name":"Ze strugackian\u00f3w (8) - SI\u0118 MY\u015aLI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website"},"datePublished":"2012-04-03T00:28:40+00:00","dateModified":"2013-11-02T19:56:02+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/ze-strugackianow-8\/#breadcrumb"},"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":[["https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/ze-strugackianow-8\/"]]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/ze-strugackianow-8\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ze strugackian\u00f3w (8)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"de"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","width":270,"height":204,"caption":"SI\u0118 MY\u015aLI"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4234","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4234"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4234\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4234"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4234"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4234"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}